de mensenrechten voor personen met een beperking

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "de mensenrechten voor personen met een beperking"

Transcriptie

1 de mensenrechten voor personen met een beperking De VN-Standaardregels in eenvoudige taal een uitgave van Onze Nieuwe Toekomst vzw

2

3 mensenrechten ik voel me thuis recht om alleen te zijn mijn ogen spreken mensenrechten uit de sterren dansen mee mensen met een beperking kom uit jullie kot en droom! spreek het uit! als de zon lacht proef ik de vrijheid van het leven! rock voor specials: iedereen heeft recht om eens tussen echte sterren te dansen mensen met een beperking, breek uit! kom uit je kot! mensenrechten is dromen om op vakantie te gaan laat de zon je hart vullen mensen met een beperking zijn burgers zoals iedereen laat het niet alleen een mooie droom zijn! didier peleman 1

4 Iedereen heeft rechten! Ook mensen met een verstandelijke beperking hebben rechten. Al hebben we het niet altijd gemakkelijk. Vaak worden we niet gehoord. We weten niet wat onze rechten zijn. Rechten zijn niet op onze maat geschreven. We kunnen ze dan ook moeilijk begrijpen en afdwingen. Mensenrechten leren kennen is een ontdekkingstocht. Door dit boek word je bewust van je rechten. Je leest ze, je hoort ze en denkt erover na. Je fantaseert over je rechten. Je denkt na over je eigen rechten en over de rechten van anderen. Marc Callebaut en Ludo Schoeters 2

5 Het Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking Op 2 juli 2009 heeft het België het Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking geratificeerd. Een verdrag is een overeenkomst tussen verschillende landen. Ratificeren wil zeggen goedkeuren. België wil vanaf nu rekening houden met deze rechten. In het verdrag wordt steeds het woord handicap gebruikt. Wij hebben dit steeds vertaald naar beperking, omdat we dat mooier vinden. 3

6 4

7 Het boekje of de CD In de eerste plaats heb je dit boekje. Je kiest natuurlijk zelf wat je met jouw boekje wil doen. Als je er bijvoorbeeld iets wil bijschrijven of als je iets wil aanduiden, is dat zeker en vast geen probleem. Je zal dan ook zien dat er genoeg plaats is in het boekje om er iets bij te schrijven. Je kan ook de cd beluisteren. Dan hoef je niet te kunnen lezen. Per nummer van de cd vind je een artikel: dat is het volgende mensenrecht. Het is zoals een cd met muziek. Elk volgend liedje is een artikel. Zo kan je ook op je gemak de Rechten voor Personen met een Beperking beluisteren en leren kennen. De cd vind je achteraan dit boekje in het flapje van de kaft. 5

8 inhoud Inleiding... bladzijde 8 Artikel 1... bladzijde 12 Artikel 2... bladzijde 14 Artikel 3... bladzijde 18 Artikel 4... bladzijde 22 Artikel 5... bladzijde 26 Artikel 6... bladzijde 28 Artikel 7... bladzijde 30 Artikel 8... bladzijde 32 Artikel 9... bladzijde 34 Artikel bladzijde 36 Artikel bladzijde 38 Artikel bladzijde 40 Artikel bladzijde 42 Artikel bladzijde 44 Artikel bladzijde 46 6

9 Artikel bladzijde 48 Artikel bladzijde 52 Artikel bladzijde 54 Artikel bladzijde 58 Artikel bladzijde 60 Artikel bladzijde 62 Artikel bladzijde 66 Artikel bladzijde 68 Artikel bladzijde 70 Artikel bladzijde 74 Artikel bladzijde 76 Artikel bladzijde 78 Artikel bladzijde 82 Artikel bladzijde 84 Artikel bladzijde 86 Artikel 31 tot bladzijde 90 7

10 inleiding De preambule is de inleiding van het verdrag. Er staat kort uitgelegd waar het verdrag over gaat. Alle mensen zijn gelijk. Alle mensen hebben recht op de rechten die in de Universele Verklaring staan. Deze rechten kun je terug vinden in ons zwarte boekje. Mensen met een beperking hebben echter extra aandacht nodig. Voor hen is het Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Beperking opgesteld. Zij mogen niet uitgesloten worden! Alle landen, die het verdrag ondertekenden, gaan akkoord met de volgende dingen: Een BEPERKING is een wisselwerking tussen de persoon met een beperking en zijn/haar omgeving. De omgeving kan zowel andere mensen als gebouwen zijn. Men wil GELIJKE KANSEN voor mensen met beperking verbeteren. Ook in het beleid en in de wet moet men rekening houden met personen met een beperking en hun rechten. 8

11 DISCRIMINATIE op basis van een beperking is een schending van de waardigheid van mensen. Men vertrekt vanuit DIVERSITEIT. Alle mensen zijn verschillend. Er zijn verschillen in huidskleur, religie, geslacht, mogelijkheden, We willen de rechten voor ALLE personen bevorderen en beschermen. Er is extra aandacht nodig voor mensen met een beperking. Zij worden nog altijd geconfronteerd met OBSTAKELS of hindernissen. Deze Standaardregels willen de BIJDRAGE van mensen met een beperking erkennen. Deze Standaardregels willen dat mensen met een beperking het gevoel hebben dat ze ERBIJ HOREN. Deze Standaardregels erkennen de AUTONOMIE en ONAFHANKELIJKHEID van mensen met een beperking. Ze mogen zelf hun eigen keuzes maken. Mensen met een beperking moeten BETROKKEN worden bij het beleid. 9

12 Mensen met een beperking kunnen het slachtoffer zijn van MEERVOUDIGE DISCRIMINATIE. Je kan bijvoorbeeld uitgesloten worden door je beperking en door je huidskleur. Er kunnen meerdere redenen zijn om uitgesloten te worden. Bij VROUWEN en MEISJES met een beperking is de kans op misbruik groter. KINDEREN met een beperking moeten hetzelfde behandeld worden als kinderen zonder beperking. Er moet altijd rekening gehouden worden met de verschillen tussen MANNEN en VROUWEN met een beperking. De meerderheid van de personen met een beperking leeft in ARMOEDE. Het is nodig dat de negatieve gevolgen van armoede worden aangepakt. 10

13 Het is belangrijk dat de omgeving van mensen met een beperking TOEGANKELIJK is. Dit wil zeggen dat mensen toegang hebben tot gezondheidszorg, onderwijs, informatie en communicatie, ONDERSTEUNERS van mensen met een beperking moeten zorgen dat de rechten nageleefd worden. Het GEZIN is belangrijk voor mensen met een beperking. De Standaardregels willen zorgen dat mensen met een beperking beter kunnen deelnemen aan de maatschappij. Dit heet PARTICIPATIE. 11

14 andionevolorenianamusanisquamofficiumdelentvoluptatisdolupaquiomnisquamcumecoremporerupatisdellavolorpostrumidesuntoluptatesintquidmaximilitiisstiumesnamvitlaboruntiadoluptu asulpavoluptatiur?emetoccateet r,eniquatiisdiveriatenonsedite tur,omnisimrerisiurreptatemin ernatiunderspictectiusparumiaximagnidemisuntaconetquatauutautdoluptatiisdoloratemperirescimintorissuscianatem.denih leumetquepedquateaceperumetqui sprorenam,conemporessumetmaio. iavenimusnosestetlatesvenisdoumrehenescidusmosdipiscillacedaestisimagnatiooccumrecorevorsiconresmosullumquaerionetmasipiciumlautquodignimusdusresumalitquenonsequuntotatemraeoluptisnullamquaedolenestiaepr rroblautapiet,temposaliberiber peruntissunt,nisoloremodipsus, ostomnistiunt,quoentiumsit,teatemet,omnitiisenditatesuntfac repevoluptadendaenempore,sumqu aquiblamillectorporepenonsequi olendamducipsamatasipietautem. ccuseumesitaturmoseadoluptibeoquevoluptatiisassectideconenmporioptaeconevolorumradesnonequundaquaeribusrestrumverataumetessimesapelignivenditeatpavollam,coreaccullaccaedentamoloremquidesetvoluptatempellanecatquianonsequevolorissitate tautecepeliquidquamiliquoellaloreicidestetamarionseditexceromosutfugiaecat.atvenemadiomoluptiusamquiscoreniasimusnonequidoluptatemporectedignimus. 12 andionevolorenianamusanisquamofficiumdelentvoluptatisdolupaquiomnisquamcumecoremporerupatisdellavolorpostrumidesuntoluptatesintquidmaximilitiisstiumesnamvitlaboruntiadoluptu asulpavoluptatiur?emetoccateet r,eniquatiisdiveriatenonsedite tur,omnisimrerisiurreptatemin ernatiunderspictectiusparumiaximagnidemisuntaconetquatauutautdoluptatiisdoloratemperirescimintorissuscianatem.denih leumetquepedquateaceperumetqui sprorenam,conemporessumetmaio. iavenimusnosestetlatesvenisdoumrehenescidusmosdipiscillacedaestisimagnatiooccumrecorevorsiconresmosullumquaerionetmasipiciumlautquodignimusdusresumalitquenonsequuntotatemraeoluptisnullamquaedolenestiaepr rroblautapiet,temposaliberiber peruntissunt,nisoloremodipsus, ostomnistiunt,quoentiumsit,teatemet,omnitiisenditatesuntfac repevoluptadendaenempore,sumqu aquiblamillectorporepenonsequi olendamducipsamatasipietautem. ccuseumesitaturmoseadoluptibeoquevoluptatiisassectideconenmporioptaeconevolorumradesnonequundaquaeribusrestrumverataumetessimesapelignivenditeatpavollam,coreaccullaccaedentamoloremquidesetvoluptatempellanecatquianonsequevolorissitate tautecepeliquidquamiliquoellaloreicidestetamarionseditexceromosutfugiaecat.atvenemadiomoluptiusamquiscoreniasimusnonequidoluptatemporectedignimus. 12 artikel 1 Doel van het verdrag

15 Sandionevolorenianamusanisquamneofficiumdelentvoluptatisdoluptaquiomnisquamcumecoremporeruptatisdellavolorpostrumidesuntdoluptatesintquidmaximilitiisestiumesnamvitlaboruntiadoluptu rasulpavoluptatiur?emetoccateet ur,eniquatiisdiveriatenonsedite Alle mensen met een beperking ctur,omnisimrerisiurreptatemin vernatiunderspictectiusparumi- uit alle landen van de wereld maximagnidemisuntaconetquatau- hebben dezelfde rechten en vrijheden. tutautdoluptatiisdoloratemperi- onrescimintorissuscianatem.denih ileumetquepedquateaceperumetqui Ze hebben dezelfde rechten asprorenam,conemporessumetmaio. als mensen zonder beperking. Ugiavenimusnosestetlatesvenisdolumrehenescidusmosdipiscillacepudaestisimagnatiooccumrecorevolorsiconresmosullumquaerionetmanesipiciumlautquodignimusdusressumalitquenonsequuntotatemraevoluptisnullamquaedolenestiaepr Iedereen is een beetje anders. Toch heeft iedereen dezelfde rechten. orroblautapiet,temposaliberiber speruntissunt,nisoloremodipsus, eostomnistiunt,quoentiumsit,teeatemet,omnitiisenditatesuntfac erepevoluptadendaenempore,sumqu mensen die kunnen lopen. iaquiblamillectorporepenonsequi dolendamducipsamatasipietautem. Occuseumesitaturmoseadoluptibe- Mensen met bruin haar hebben dezelfde rechten als roquevoluptatiisassectideconen- mensen met blond haar. emporioptaeconevolorumradesnon- sequundaquaeribusrestrumverata- rumetessimesapelignivenditeat- epavollam,coreaccullaccaedenta- utmoloremquidesetvoluptatempella- nenecatquianonsequevolorissitate stautecepeliquidquamiliquoelladoloreicidestetamarionseditexcepromosutfugiaecat.atvenemadiommoluptiusamquiscoreniasimusnon- Mensen in een rolstoel hebben dezelfde rechten als 133 sequidoluptatemporectedignimus.

16 andionevolorenianamusanisquamofficiumdelentvoluptatisdolupaquiomnisquamcumecoremporerupatisdellavolorpostrumidesuntoluptatesintquidmaximilitiisstiumesnamvitlaboruntiadoluptu asulpavoluptatiur?emetoccateet r,eniquatiisdiveriatenonsedite tur,omnisimrerisiurreptatemin ernatiunderspictectiusparumiaximagnidemisuntaconetquatauutautdoluptatiisdoloratemperirescimintorissuscianatem.denih leumetquepedquateaceperumetqui sprorenam,conemporessumetmaio. iavenimusnosestetlatesvenisdoumrehenescidusmosdipiscillacedaestisimagnatiooccumrecorevorsiconresmosullumquaerionetmasipiciumlautquodignimusdusresumalitquenonsequuntotatemraeoluptisnullamquaedolenestiaepr rroblautapiet,temposaliberiber peruntissunt,nisoloremodipsus, ostomnistiunt,quoentiumsit,teatemet,omnitiisenditatesuntfac repevoluptadendaenempore,sumqu aquiblamillectorporepenonsequi olendamducipsamatasipietautem. ccuseumesitaturmoseadoluptibeoquevoluptatiisassectideconenmporioptaeconevolorumradesnonequundaquaeribusrestrumverataumetessimesapelignivenditeatpavollam,coreaccullaccaedentamoloremquidesetvoluptatempellanecatquianonsequevolorissitate tautecepeliquidquamiliquoellaloreicidestetamarionseditexceromosutfugiaecat.atvenemadiomoluptiusamquiscoreniasimusnonequidoluptatemporectedignimus. 14 artikel 2 Moeilijke woorden in het Verdrag

17 Sandionevolorenianamusanisquamneofficiumdelentvoluptatisdoluptaquiomnisquamcumecoremporeruptatisdellavolorpostrumidesuntdoluptatesintquidmaximilitiisestiumesnamvitlaboruntiadoluptu In het Verdrag komen rasulpavoluptatiur?emetoccateet een aantal moeilijke woorden terug. ur,eniquatiisdiveriatenonsedite ctur,omnisimrerisiurreptatemin Communicatie vernatiunderspictectiusparumimaximagnidemisuntaconetquatau- Hoe kan je iets vertellen aan andere mensen? tutautdoluptatiisdoloratemperi- onrescimintorissuscianatem.denih Dit kan je op verschillende manieren doen: ileumetquepedquateaceperumetqui asprorenam,conemporessumetmaio. Door te praten iemand Ugiavenimusnosestetlatesvenisdo- Door lezen lumrehenescidusmosdipiscillace- Door te schrijven pudaestisimagnatiooccumrecorevo- Door televisie te kijken lorsiconresmosullumquaerionetma- nesipiciumlautquodignimusdusres- Via gebarentaal sumalitquenonsequuntotatemrae- Via braille voluptisnullamquaedolenestiaepr Via pictogrammen en prenten orroblautapiet,temposaliberiber Via een computer (Sommige mensen kunnen niet speruntissunt,nisoloremodipsus, lezen. De computer leest dan teksten voor.) eostomnistiunt,quoentiumsit,teeatemet,omnitiisenditatesuntfac Via lichaamstaal erepevoluptadendaenempore,sumqu iaquiblamillectorporepenonsequi dolendamducipsamatasipietautem. Discriminatie op grond van een beperking Occuseumesitaturmoseadoluptiberoquevoluptatiisassectideconen- Je rechten worden afgepakt omdat je emporioptaeconevolorumradesnon- een beperking hebt. sequundaquaeribusrestrumverata- Mensen mogen niet mee doen omdat ze anders zijn. rumetessimesapelignivenditeat- epavollam,coreaccullaccaedenta- utmoloremquidesetvoluptatempella- Je mag niet naar school in jouw buurt, nenecatquianonsequevolorissitate omdat je een beperking hebt. stautecepeliquidquamiliquoelladoloreicidestetamarionseditexcepromosutfugiaecat.atvenemadiom- moluptiusamquiscoreniasimusnon- sequidoluptatemporectedignimus. 15

18 uamcumecoremporeruptatisdelavolorpostrumidesuntdoluptatentquidmaximilitiisestiumesnamitlaboruntiadolupturasulpavouptatiur?emetoccateetur,eniqutiisdiveriatenonseditectur,oisimrerisiurreptateminvernatinderspictectiusparumimaximagn Er moeten dingen veranderd worden. Redelijke aanpassingen demisuntaconetquataututautdo- Op die manier kan iedereen deelnemen uptatiisdoloratemperionresci- intorissuscianatem.denihileume aan de maatschappij. quepedquateaceperumetquiaspror Mensen moeten er rekening mee houden dat niet alles nam,conemporessumetmaio.ugia- kan aangepast worden. enimusnosestetlatesvenisdolum- ehenescidusmosdipiscillacepu- Redelijk wil zeggen dat er goed wordt nagedacht aestisimagnatiooccumrecorevo- rsiconresmosullumquaerionetma- over de aanpassing. sipiciumlautquodignimusdusres- umalitquenonsequuntotatemrae- oluptisnullamquaedolenestiaepr Ze gaat er goed over nadenken. De overheid gaat niet zomaar alles aanpassen. rroblautapiet,temposaliberiber peruntissunt,nisoloremodipsus, De overheid gaat bijvoorbeeld kijken of het allemaal ostomnistiunt,quoetiumsit,teatemet,omnitiisenditatesuntfac Je hebt een restaurant twee verdiepingen niet teveel geld kost. repevoluptadendaenempore,sumqu en elke verdieping heeft hetzelfde eten. aquiblamillectorporepenonsequi olendamducipsamatasipietautem. De overheid zal zeggen dat er geen lift hoeft te zijn. ccuseumesitaturmoseadoluptibe- Dat is redelijk. oquevoluptatiisassectideconen- Wanneer je boven iets anders kunt eten dan beneden, mporioptaeconevolorumradesnon- dan moet er wel een lift zijn. equundaquaeribusrestrumverata- umetessimesapelignivenditeat- Iedereen heeft het recht om kunnen kiezen pavollam,coreaccullaccaeden- wat men wil eten. utmoloremquidesetvoluptatempel- necatquianonsequevolorissitate tautecepeliquidquamiliquoellaloreicidestetamarionseditexceromosutfugiaecat.atvenemadiomoluptiusamquiscoreniasimusnonequidoluptatemporectedignimus. eriossitatquiutemfugiasolupit- 16 ravelipsamenisditiunteminissa-

19 umdelentvoluptatisdoluptaquiomnisquamcumecoremporeruptatisdellavolorpostrumidesuntdoluptatesintquidmaximilitiisestiumesnamvitlaboruntiadolupturasulpa voluptatiur?emetoccateetur,eni quatiisdiveriatenonseditectur, Universeel ontwerp omnisimrerisiurreptateminvernatiunderspictectiusparumimaxima worden niet alleen voor bepaalde mensen gemaakt. Nieuwe voorwerpen, gebouwen en diensten gnidemisuntaconetquataututaut- Wanneer men een plan tekent voor een nieuwe bus, doluptatiisdoloratemperionres- cimintorissuscianatem.denihile een nieuw huis, MOET men rekening houden umetquepedquateaceperumetquias alle mensen. prorenam,conemporessumetmaio. Zoveel mogelijk mensen moeten het nieuwe voorwerp Ugiavenimusnosestetlatesvenis- kunnen gebruiken. dolumrehenescidusmosdipiscilla- cepudaestisimagnatiooccumrecore- vnesipiciumlautquodignimusdus- Wanneer men een nieuwe bus maakt, moet men er ressumalitquenonsequuntotatemra- evoluptisnullamquaedolenestiaep Ook mensen die niet goed kunnen wandelen voor zorgen dat iedereen de bus kan nemen. rorroblautapiet,temposaliberibe of in een rolstoel zitten moeten de bus kunnen nemen. rsperuntissunt,nisoloremodipsus,eemet,omnitiisenditatesuntface repevoluptadendaenempore,sumqui aquiblamillectorporepenonsequidolendamducipsamatasipietautem. Occuseumesitaturmoseadoluptiberoquevoluptatiisassectideconenemporioptaeconevolorumradesnonsequundaquaeribusrestrumveratarumetessimesapelignivenditeatepavollam,coreaccullaccaedentautmoloremquidesetvoluptatempellanenecatquianonsequevolorissitate stautecepeliquidquamiliquoelladoloreicidestetamarionseditexcepromosutfugiaecat.atvenemadiommoluptiusamquiscoreniasimusnonsequidoluptatemporectedignimus. Veriossitatquiutemfugiasolupit- pravelipsamenisditiunteminissa- mideumenetquecorumrecae.rorum,ve 17

20 andionevolorenianamusanisquamofficiumdelentvoluptatisdolupaquiomnisquamcumecoremporerupatisdellavolorpostrumidesuntoluptatesintquidmaximilitiisstiumesnamvitlaboruntiadoluptu 3 asulpavoluptatiur?emetoccateet r,eniquatiisdiveriatenonsedite tur,omnisimrerisiurreptatemin artikel ernatiunderspictectiusparumiaximagnidemisuntaconetquatauutautdoluptatiisdoloratemperirescimintorissuscianatem.denih leumetquepedquateaceperumetqui sprorenam,conemporessumetmaio. iavenimusnosestetlatesvenisdoumrehenescidusmosdipiscillacedaestisimagnatiooccumrecorevorsiconresmosullumquaerionetmasipiciumlautquodignimusdusresumalitquenonsequuntotatemraeoluptisnullamquaedolenestiaepr Wat vindt men rroblautapiet,temposaliberiber peruntissunt,nisoloremodipsus, ostomnistiunt,quoentiumsit,teatemet,omnitiisenditatesuntfac belangrijk in repevoluptadendaenempore,sumqu aquiblamillectorporepenonsequi olendamducipsamatasipietautem. ccuseumesitaturmoseadoluptibeoquevoluptatiisassectideconenmporioptaeconevolorumradesnon- dit verdrag? equundaquaeribusrestrumverata- umetessimesapelignivenditeat- pavollam,coreaccullaccaedenta- moloremquidesetvoluptatempella- necatquianonsequevolorissitate tautecepeliquidquamiliquoellaloreicidestetamarionseditexceromosutfugiaecat.atvenemadiom- oluptiusamquiscoreniasimusnon- equidoluptatemporectedignimus. 18

21 Sandionevolorenianamusanisquamneofficiumdelentvoluptatisdoluptaquiomnisquamcumecoremporeruptatisdellavolorpostrumidesuntdoluptatesintquidmaximilitiisestiumesnamvitlaboruntiadoluptu Respect rasulpavoluptatiur?emetoccateet Je moet iedereen aanvaarden zoals hij/zij is. ur,eniquatiisdiveriatenonsedite Je moet de verschillen tussen mensen waarderen. ctur,omnisimrerisiurreptatemin Je mag niemand uitlachen en uitsluiten. vernatiunderspictectiusparumimaximagnidemisuntaconetquataututautdoluptatiisdoloratemperionrescimintorissuscianatem.denih Non-discriminatie Je kan mensen niet uitsluiten ileumetquepedquateaceperumetqui asprorenam,conemporessumetmaio. omdat ze een beperking hebben. Ugiavenimusnosestetlatesvenisdolumrehenescidusmosdipiscillace- Volledige participatie pudaestisimagnatiooccumrecorevo- lorsiconresmosullumquaerionetma- Iedereen moet overal aan kunnen meedoen. nesipiciumlautquodignimusdusres- sumalitquenonsequuntotatemrae- voluptisnullamquaedolenestiaepr Respect voor verschillen orroblautapiet,temposaliberiber Dit betekent dat mensen je aanvaarden, speruntissunt,nisoloremodipsus, of je nu een beperking hebt of niet. eostomnistiunt,quoentiumsit,teeatemet,omnitiisenditatesuntfac Iedereen is verschillend maar toch zijn we allemaal Je kijkt naar de persoon en niet naar de beperking. erepevoluptadendaenempore,sumqu iaquiblamillectorporepenonsequi evenveel waard. dolendamducipsamatasipietautem. Dat betekent dat iedereen evenveel betekent. Occuseumesitaturmoseadoluptibe- Iedereen mag zijn zoals hij/zij wil zijn. roquevoluptatiisassectideconen- emporioptaeconevolorumradesnon- sequundaquaeribusrestrumverata- Gelijke kansen rumetessimesapelignivenditeat- Iedereen moet dezelfde kansen hebben. epavollam,coreaccullaccaedenta- Iedereen moet dezelfde kansen krijgen. utmoloremquidesetvoluptatempella- nenecatquianonsequevolorissitate Er mogen geen mensen minder kansen krijgen stautecepeliquidquamiliquoella- dan anderen. doloreicidestetamarionseditexce- promosutfugiaecat.atvenemadiom- moluptiusamquiscoreniasimusnon- sequidoluptatemporectedignimus. 19

22 uamcumecoremporeruptatisdelavolorpostrumidesuntdoluptatentquidmaximilitiisestiumesnamitlaboruntiadolupturasulpavouptatiur?emetoccateetur,eniqutiisdiveriatenonseditectur,oisimrerisiurreptateminvernatinderspictectiusparumimaximagn We moeten gelijke kansen hebben demisuntaconetquataututautdo- om een baan te krijgen. uptatiisdoloratemperionresci- intorissuscianatem.denihileume We moeten hetzelfde loon krijgen voor hetzelfde werk. quepedquateaceperumetquiaspror Werkgevers moeten de werkplekken veranderen nam,conemporessumetmaio.ugia- zodat deze toegankelijk zijn voor iedereen. enimusnosestetlatesvenisdolum- ehenescidusmosdipiscillacepu- Iedereen moet zijn mails kunnen lezen. aestisimagnatiooccumrecorevo- rsiconresmosullumquaerionetma- sipiciumlautquodignimusdusres- Iedereen moet les kunnen volgen umalitquenonsequuntotatemrae- oluptisnullamquaedolenestiaepr in het gewoon onderwijs. rroblautapiet,temposaliberiber peruntissunt,nisoloremodipsus, Toegankelijkheid ostomnistiunt,quoetiumsit,teatemet,omnitiisenditatesuntfac en alles kunnen begrijpen. Iedereen moet overal naar binnen kunnen repevoluptadendaenempore,sumqu aquiblamillectorporepenonsequi olendamducipsamatasipietautem. De gebouwen moeten worden aangepast. ccuseumesitaturmoseadoluptibe- Het gaat over een lift, pijlen in braille, oquevoluptatiisassectideconen- een effen wandelpad, mporioptaeconevolorumradesnon- equundaquaeribusrestrumverata- umetessimesapelignivenditeat- Mensen mogen niet altijd moeilijke woorden gebruiken. pavollam,coreaccullaccaeden- Het gaat over informatie die dezelfde is voor iedereen. utmoloremquidesetvoluptatempel- necatquianonsequevolorissitate tautecepeliquidquamiliquoellaloreicidestetamarionseditexceromosutfugiaecat.atvenemadiomoluptiusamquiscoreniasimusnonequidoluptatemporectedignimus. eriossitatquiutemfugiasolupit- 20 ravelipsamenisditiunteminissa-

23 umdelentvoluptatisdoluptaquiomnisquamcumecoremporeruptatisdellavolorpostrumidesuntdoluptatesintquidmaximilitiisestiumesnamvitlaboruntiadolupturasulpa voluptatiur?emetoccateetur,eni quatiisdiveriatenonseditectur, omnisimrerisiurreptateminvernatiunderspictectiusparumimaxima Mannen en vrouwen zijn evenveel waard. Gelijkheid van man en vrouw gnidemisuntaconetquataututautdoluptatiisdoloratemperionrescimintorissuscianatem.denihile Talent umetquepedquateaceperumetquias Er is respect voor de talenten en de eigen persoonlijkheid prorenam,conemporessumetmaio. Ugiavenimusnosestetlatesvenis- van mensen met een beperking. dolumrehenescidusmosdipiscilla- Een talent is iets waar je heel goed in bent cepudaestisimagnatiooccumrecore- zoals tekenen, voetbal spelen vnesipiciumlautquodignimusdus- Je eigen persoonlijkheid is wie je bent als mens, ressumalitquenonsequuntotatemra- evoluptisnullamquaedolenestiaep met al je mogelijkheden en beperkingen. rorroblautapiet,temposaliberibe rsperuntissunt,nisoloremodipsus,eemet,omnitiisenditatesuntface repevoluptadendaenempore,sumqui aquiblamillectorporepenonsequidolendamducipsamatasipietautem. Occuseumesitaturmoseadoluptiberoquevoluptatiisassectideconenemporioptaeconevolorumradesnonsequundaquaeribusrestrumveratarumetessimesapelignivenditeatepavollam,coreaccullaccaedentautmoloremquidesetvoluptatempellanenecatquianonsequevolorissitate stautecepeliquidquamiliquoelladoloreicidestetamarionseditexcepromosutfugiaecat.atvenemadiommoluptiusamquiscoreniasimusnonsequidoluptatemporectedignimus. Veriossitatquiutemfugiasolupit- pravelipsamenisditiunteminissa- mideumenetquecorumrecae.rorum,ve 21

24 andionevolorenianamusanisquamofficiumdelentvoluptatisdolupaquiomnisquamcumecoremporerupatisdellavolorpostrumidesuntoluptatesintquidmaximilitiisstiumesnamvitlaboruntiadoluptu asulpavoluptatiur?emetoccateet r,eniquatiisdiveriatenonsedite tur,omnisimrerisiurreptatemin ernatiunderspictectiusparumiaximagnidemisuntaconetquatauutautdoluptatiisdoloratemperirescimintorissuscianatem.denih leumetquepedquateaceperumetqui sprorenam,conemporessumetmaio. iavenimusnosestetlatesvenisdoumrehenescidusmosdipiscillacedaestisimagnatiooccumrecorevorsiconresmosullumquaerionetmasipiciumlautquodignimusdusresumalitquenonsequuntotatemraeoluptisnullamquaedolenestiaepr rroblautapiet,temposaliberiber peruntissunt,nisoloremodipsus, ostomnistiunt,quoentiumsit,teatemet,omnitiisenditatesuntfac repevoluptadendaenempore,sumqu aquiblamillectorporepenonsequi olendamducipsamatasipietautem. ccuseumesitaturmoseadoluptibeoquevoluptatiisassectideconenmporioptaeconevolorumradesnonequundaquaeribusrestrumverataumetessimesapelignivenditeatpavollam,coreaccullaccaedentamoloremquidesetvoluptatempellanecatquianonsequevolorissitate tautecepeliquidquamiliquoellaloreicidestetamarionseditexceromosutfugiaecat.atvenemadiomoluptiusamquiscoreniasimusnonequidoluptatemporectedignimus. 22 artikel4 Wat moet een land doen?

25 Sandionevolorenianamusanisquamneofficiumdelentvoluptatisdoluptaquiomnisquamcumecoremporeruptatisdellavolorpostrumidesuntdoluptatesintquidmaximilitiisestiumesnamvitlaboruntiadoluptu rasulpavoluptatiur?emetoccateet ALLE landen moeten zorgen ur,eniquatiisdiveriatenonsedite ctur,omnisimrerisiurreptatemin dat mensen met een beperking vernatiunderspictectiusparumimaximagnidemisuntaconetquatau- deze rechten en vrijheden hebben. tutautdoluptatiisdoloratemperi- onrescimintorissuscianatem.denih Een land moet zorgen dat andere mensen rekening ileumetquepedquateaceperumetqui houden deze rechten. asprorenam,conemporessumetmaio. Ugiavenimusnosestetlatesvenisdolumrehenescidusmosdipiscillace- Een land moet zorgen dat men geen mensen uitsluit. pudaestisimagnatiooccumrecorevo- lorsiconresmosullumquaerionetma- nesipiciumlautquodignimusdusres- Men moet niet alleen praten OVER mensen sumalitquenonsequuntotatemrae- voluptisnullamquaedolenestiaepr met een beperking. Men moet werken orroblautapiet,temposaliberiber MET mensen met een beperking. speruntissunt,nisoloremodipsus, eostomnistiunt,quoentiumsit,teeatemet,omnitiisenditatesuntfac Dit kan men op verschillende manieren doen. erepevoluptadendaenempore,sumqu iaquiblamillectorporepenonsequi Wetten moeten aangepast worden aan mensen met dolendamducipsamatasipietautem. een beperking. Occuseumesitaturmoseadoluptibe- De wetten moeten rekening houden met mensen met roquevoluptatiisassectideconen- een beperking. emporioptaeconevolorumradesnon- sequundaquaeribusrestrumverata- rumetessimesapelignivenditeat- Mensen een beperking moeten kunnen meedoen epavollam,coreaccullaccaedenta- in het beleid. utmoloremquidesetvoluptatempella- Beleid betekent meewerken in politiek. nenecatquianonsequevolorissitate stautecepeliquidquamiliquoella- Zo zal men een Vlaamse Hoge raad oprichten. doloreicidestetamarionseditexce- promosutfugiaecat.atvenemadiom- moluptiusamquiscoreniasimusnon- sequidoluptatemporectedignimus. 23

26 uamcumecoremporeruptatisdelavolorpostrumidesuntdoluptatentquidmaximilitiisestiumesnamitlaboruntiadolupturasulpavouptatiur?emetoccateetur,eniqutiisdiveriatenonseditectur,oisimrerisiurreptateminvernatinderspictectiusparumimaximagn Zij moeten controleren of het land rekening houdt demisuntaconetquataututautdo- met mensen met een beperking. uptatiisdoloratemperionresci- intorissuscianatem.denihileume In deze Vlaamse Hoge Raad moeten ook quepedquateaceperumetquiaspror mensen een beperking zitten. nam,conemporessumetmaio.ugiaenimusnosestetlatesvenisdolum- Men moet onderzoek doen naar betere ehenescidusmosdipiscillacepu- technologieën, zodat iedereen kan meedoen aestisimagnatiooccumrecorevo- rsiconresmosullumquaerionetma- in de maatschappij. sipiciumlautquodignimusdusres- umalitquenonsequuntotatemrae- oluptisnullamquaedolenestiaepr Technologieën zijn technische hulpmiddelen. rroblautapiet,temposaliberiber peruntissunt,nisoloremodipsus, Deze moeten zo goedkoop mogelijk zijn. ostomnistiunt,quoetiumsit,teatemet,omnitiisenditatesuntfac Dit kan bijvoorbeeld een sprekend uurwerk zijn of een Dan kan iedereen deze technologieën betalen. repevoluptadendaenempore,sumqu computer die kan voorlezen wat er geschreven staat. aquiblamillectorporepenonsequi olendamducipsamatasipietautem. ccuseumesitaturmoseadoluptibe- Alle informatie moet begrijpbaar zijn voor iedereen. oquevoluptatiisassectideconen- mporioptaeconevolorumradesnon- equundaquaeribusrestrumverata- Men moet vorming geven aan mensen die werken umetessimesapelignivenditeat- personen een beperking. pavollam,coreaccullaccaeden- Het is belangrijk dat zij rechten van mensen utmoloremquidesetvoluptatempel- necatquianonsequevolorissitate met een beperking kennen. Zij kunnen mensen met een beperking op die manier tautecepeliquidquamiliquoella- goede ondersteuning bieden. loreicidestetamarionseditexce- romosutfugiaecat.atvenemadiom- oluptiusamquiscoreniasimusnon- equidoluptatemporectedignimus. eriossitatquiutemfugiasolupit- 24 ravelipsamenisditiunteminissa-

27 umdelentvoluptatisdoluptaquiomnisquamcumecoremporeruptatisdellavolorpostrumidesuntdoluptatesintquidmaximilitiisestiumesnamvitlaboruntiadolupturasulpa voluptatiur?emetoccateetur,eni quatiisdiveriatenonseditectur, omnisimrerisiurreptateminvernatiunderspictectiusparumimaxima Je moet goed nadenken en luisteren naar mensen met Je kan als land niet een klein beetje aan rechten werken. gnidemisuntaconetquataututaut- een beperking. doluptatiisdoloratemperionres- cimintorissuscianatem.denihile Een land moet er grondig werk van maken. umetquepedquateaceperumetquias Je moet niet alleen binnen kunnen in een theaterzaal. prorenam,conemporessumetmaio. Het theaterstuk moet ook verstaanbaar zijn voor jou. Ugiavenimusnosestetlatesvenisdolumrehenescidusmosdipiscilla- Half werk is geen werk! cepudaestisimagnatiooccumrecore- vnesipiciumlautquodignimusdus- ressumalitquenonsequuntotatemra- evoluptisnullamquaedolenestiaep rorroblautapiet,temposaliberibe rsperuntissunt,nisoloremodipsus,eemet,omnitiisenditatesuntface repevoluptadendaenempore,sumqui aquiblamillectorporepenonsequidolendamducipsamatasipietautem. Occuseumesitaturmoseadoluptiberoquevoluptatiisassectideconenemporioptaeconevolorumradesnonsequundaquaeribusrestrumveratarumetessimesapelignivenditeatepavollam,coreaccullaccaedentautmoloremquidesetvoluptatempellanenecatquianonsequevolorissitate stautecepeliquidquamiliquoelladoloreicidestetamarionseditexcepromosutfugiaecat.atvenemadiommoluptiusamquiscoreniasimusnonsequidoluptatemporectedignimus. Veriossitatquiutemfugiasolupit- pravelipsamenisditiunteminissa- mideumenetquecorumrecae.rorum,ve 25

JONGEREN RAPPORTEREN OVER KINDERRECHTEN IN NEDERLAND

JONGEREN RAPPORTEREN OVER KINDERRECHTEN IN NEDERLAND Inhoudsopgave Inleiding Praat mee met je rechten! Jonge vluchtelingen Kinderen in armoede Gehandicapte kinderen Jongeren in de jeugdzorg 1 Inleiding Dit is een rapport waarin jongeren in Nederland hun

Nadere informatie

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen?

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Samenwerkingsverband NIP-NVO zorg voor mensen met een verstandelijke beperking 2014 1 Inhoud Voorwoord 3 Wat doet de psycholoog of orthopedagoog? 5

Nadere informatie

Bespreek je vak man! Waarom een goed gesprek? Een goed gesprek tussen werk nemer en werkgever over thema s als bijblijven

Bespreek je vak man! Waarom een goed gesprek? Een goed gesprek tussen werk nemer en werkgever over thema s als bijblijven bespreek je vak man Bespreek je vak man! Of je nou tractorchauffeur, kraanmachinist of grondwerker bent, ondernemer of werknemer, feit is dat je in een prachtige sector werkt. Natuurlijk wil je dat zo

Nadere informatie

met de wmo doet iedereen gewoon mee

met de wmo doet iedereen gewoon mee De Wet maatschappelijke ondersteuning eenvoudig verteld Dit boekje met informatie over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) legt de belangrijkste onderdelen van de Wmo uit. Wilt u meer weten over

Nadere informatie

Informatieboekje over de Kindertelefoon. Wat ik moet weten voor een spreekbeurt

Informatieboekje over de Kindertelefoon. Wat ik moet weten voor een spreekbeurt Informatieboekje over de Kindertelefoon Wat ik moet weten voor een spreekbeurt Landelijk Bureau Kindertelefoon Juli 2014 1 Inhoud 1 Wat is de Kindertelefoon?... 3 2 Wat doet de Kindertelefoon voor je?...

Nadere informatie

Hoe als school om te gaan met de nasleep van de aanslag in Parijs?

Hoe als school om te gaan met de nasleep van de aanslag in Parijs? Hoe als school om te gaan met de nasleep van de aanslag in Parijs? Suggesties en lesbrieven voor leerkrachten in (vreedzame) basisscholen De aanslag op de redactie van het satirische tijdschrift Charlie

Nadere informatie

LESPAKKET KINDERRECHTEN

LESPAKKET KINDERRECHTEN LESPAKKET KINDERRECHTEN 1 schrijf op Met dit lespakket maken kinderen in Nederland kennis met de Rechten van het Kind. Zij leren welke rechten kinderen hebben en waarom deze zo belangrijk zijn. Ook krijgen

Nadere informatie

GRENZEN STELLEN BIJ PUBERS: een moeilijke evenwichtsoefening

GRENZEN STELLEN BIJ PUBERS: een moeilijke evenwichtsoefening GRENZEN STELLEN BIJ PUBERS: een moeilijke evenwichtsoefening 2 Grenzen stellen bij pubers Kan dat? Mag ik dat toelaten? Ben ik te streng? Ben ik ouderwets? Met deze en soortgelijke vragen worden we regelmatig

Nadere informatie

HOE PRAAT IK MET MIJN PUBER?

HOE PRAAT IK MET MIJN PUBER? HOE PRAAT IK MET MIJN PUBER? 2 Hoe praat ik met mijn puber? Hoe praat ik met mijn puber? Ouders willen graag een goede relatie met hun kind maar met opgroeiende tieners krijgen ze dikwijls te maken met

Nadere informatie

MIJN KIND HEEFT EEN HANDICAP. Wat betekent Passend Onderwijs voor ons?

MIJN KIND HEEFT EEN HANDICAP. Wat betekent Passend Onderwijs voor ons? MIJN KIND HEEFT EEN HANDICAP Wat betekent Passend Onderwijs voor ons? Wat is er aan de hand? Elk kind in Nederland heeft recht op goed onderwijs. Voor kinderen met een lichamelijke of meervoudige handicap

Nadere informatie

Ieder kind een eigen verhaal. Samen verschillend in kindercentra Anke van Keulen en Elly Singer

Ieder kind een eigen verhaal. Samen verschillend in kindercentra Anke van Keulen en Elly Singer Ieder kind een eigen verhaal Samen verschillend in kindercentra Anke van Keulen en Elly Singer Ieder kind een eigen verhaal Ieder kind een eigen verhaal Samen verschillend in kindercentra Anke van Keulen

Nadere informatie

Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken.

Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken. Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken. 2 5 Ik hoef niet aangespoord te worden om mijn taken te maken. Niemand hoeft mij te zeggen

Nadere informatie

Recht in de roos. Werken rond kinderrechten in de derde graad van het lager onderwijs. Deel 1: kinderrechten en kinderrechteneducatie

Recht in de roos. Werken rond kinderrechten in de derde graad van het lager onderwijs. Deel 1: kinderrechten en kinderrechteneducatie Recht in de roos Werken rond kinderrechten in de derde graad van het lager onderwijs Deel 1: kinderrechten en kinderrechteneducatie COLOFON Auteur Gerrit Maris Werkten hieraan mee Vrijwilligers, onder

Nadere informatie

Factsheet. Uitleg over VN-verdrag De cliëntenraad aan zet

Factsheet. Uitleg over VN-verdrag De cliëntenraad aan zet Factsheet Uitleg over VN-verdrag De cliëntenraad aan zet Colofon Uitgave Landelijke Cliëntenraad Postbus 95966 2509 CZ Den Haag T (070) 3499790 www.landelijkeclientenraad.nl info@lcr-suwi.nl Auteur Martin

Nadere informatie

Hoe vertel ik het mijn (klein)kinderen als kanker is vastgesteld

Hoe vertel ik het mijn (klein)kinderen als kanker is vastgesteld Hoe vertel ik het mijn (klein)kinderen als kanker is vastgesteld Voor wie is deze folder Met deze folder willen we u op weg helpen bij de begeleiding van uw kinderen als u of uw partner kanker heeft. Niemand

Nadere informatie

Hoe kun je als leerkracht pesten in je klas voorkomen en bestrijden?

Hoe kun je als leerkracht pesten in je klas voorkomen en bestrijden? Waarom ik werd gepest? Ik was anders dan de rest. Had niks met roze en speelde nooit met poppen. Op de middelbare school werd het pesten zo erg dat ik in de pauzes niet meer de kantine in durfde. Als de

Nadere informatie

Een Bijzondere Broer of Zus

Een Bijzondere Broer of Zus Een Bijzondere Broer of Zus Informatiemap voor jongeren met een broer of zus met een handicap, chronische ziekte of psychische stoornis Uitgave: GGNet, regio Apeldoorn Team Preventie Postbus 2003 7230

Nadere informatie

Verder studeren, het kan! Ook met extra ondersteuning

Verder studeren, het kan! Ook met extra ondersteuning Verder studeren, het kan! Ook met extra ondersteuning Colofon Eindredactie: Steunpunt Inclusief Hoger Onderwijs Ontwerp: www.dotplus.be De gids is een uitgave van het Steunpunt Inclusief Hoger Onderwijs

Nadere informatie

maak je sterk tegen armoede op school

maak je sterk tegen armoede op school maak je sterk tegen armoede op school Stappenplan voor een beter armoedebeleid op school. Inhoudstafel Voorwoord 3 Inleiding 4 Hoofdstuk 1: Naar een goed schoolkostenbeleid 6 (1) Richt een werkgroep kostenbeheersing

Nadere informatie

Iedereen heeft een eigen verhaal

Iedereen heeft een eigen verhaal informatie voor ouders Iedereen heeft een eigen verhaal > Goed om te weten als uw kind tijdelijk bij JJC verblijft Uw zoon of dochter gaat tijdelijk naar JJC in Den Haag. Wij gaan uw kind intensief begeleiden

Nadere informatie

Wanneer één van je ouders ALS heeft

Wanneer één van je ouders ALS heeft Wanneer één van je ouders ALS heeft Introductie ALS komt niet zo vaak voor en het is onwaarschijnlijk dat je nog iemand kent die een ouder of stiefouder heeft met deze ziekte. Het is gemakkelijk te begrijpen

Nadere informatie

Een spreekbeurt houden

Een spreekbeurt houden Een spreekbeurt houden Groep 4 gaat voor het eerst een spreekbeurt voorbereiden en houden. Moeilijk? Eng? Voor veel kinderen is praten met de groep als publiek wel lastig. De een maakt zich er drukker

Nadere informatie

Gescheiden als partner, verbonden als ouder

Gescheiden als partner, verbonden als ouder Gescheiden als partner, verbonden als ouder 1 januari 2015 1 U heeft contact met Jeugdbescherming Gelderland, omdat er zorgen zijn over uw kind of de kinderen, mogelijk mede als gevolg van problemen met

Nadere informatie

Krijg ik dat later ook? Praten met kinderen over ziekte en erfelijkheid

Krijg ik dat later ook? Praten met kinderen over ziekte en erfelijkheid Krijg ik dat later ook? Praten met kinderen over ziekte en erfelijkheid een handreiking voor risicodragers en hun partners Inhoudsopgave Voorwoord 3 Leeswijzer 4 Inleiding 5 1 Wat kan aanleiding zijn om

Nadere informatie

DE ANDER EN IK: SOCIALE VAARDIGHEDEN BIJ KINDEREN

DE ANDER EN IK: SOCIALE VAARDIGHEDEN BIJ KINDEREN DE ANDER EN IK: SOCIALE VAARDIGHEDEN BIJ KINDEREN 1. Inleiding Overal waar we gaan en staan in de wereld, gaan we om met andere mensen. Het begint al heel vroeg in het kinderdagverblijf, daarna op de school,

Nadere informatie

24Hanteren van het groepsproces

24Hanteren van het groepsproces DC 24Hanteren van het groepsproces 1 Inleiding Het leven en/of participeren in groepen is waardevol. Je leeft en deelt met elkaar, oefent sociale vaardigheden, hebt samen plezier, leert van elkaar en steunt

Nadere informatie

De wereld wordt kleiner als je groter wordt

De wereld wordt kleiner als je groter wordt De wereld wordt kleiner als je groter wordt De wereld wordt kleiner als je groter wordt De basisschool als oefenplaats voor wereldburgers Frits Prior Guido Walraven Colofon NCDO Mauritskade 63 Postbus

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Inleefspel Scars of War

Inleefspel Scars of War Inleefspel Scars of War INHOUDSTAFEL Inleiding... 2 1. Doel spel... 2 2. Materiaal... 3 3. speluitleg bij elk speldeel... 3 SPEL 1: Eén stap voorwaarts?... 4 SPEL 2: Een job zoeken... 5 SPEL 3: Doe-opdrachten...

Nadere informatie