Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "www.igoandpractice.nl"

Transcriptie

1 P A AR N O K G O NR D A I GM I M N A G 15 e congres infertiliteit, gynaecologie en obstetrie Rotterdam, de Doelen 6, 7 en 8 april 2005 N I E U W N I E U W Negen dagprogramma s Negen dagprogramma s in drie dagen in drie dagen O N G E W I J Z I G D O N G E W I J Z I G D Inschrijving Inschrijving per dagprogramma per dagprogramma ONSITE INSCHRIJVING IS NIET MOGELIJK

2 Nauwkeurig doseren met de GONAL-fTM(FbM) voorgevulde pen Nu verkrijgbaar in 3 voorgevulde pennen: 300 IE 450 IE 900 IE Filled by Mass

3 PROGRAMMA 15 e CONGRES INFERTILITEIT, GYNAECOLOGIE EN OBSTETRIE Rotterdam, de Doelen 6, 7 en 8 april

4 Tyco Healthcare Nederland B.V. Hogeweg LL Zaltbommel Telefoon: Fax: Internet: 2

5 INHOUDSOPGAVE Accreditatie 4 Proceedings 4 Exposities 4 Exclusieve sponsors 4 Hoofdsponsors 4 Voorwoord 5 Commissies Wetenschappelijk Programma 6 Voorzitters, moderatoren en sprekers 7 Notities bij programma woensdag 6 april Programma woensdag 6 april Notities bij programma donderdag 7 april Programma donderdag 7 april Plattegrond Rotterdam 16 Notities bij programma vrijdag 8 april Programma vrijdag 8 april Avondprogramma s 25 Partnerprogramma s 25 Inschrijving, kosten en betaling wetenschappelijke dagprogramma s 26 Inschrijving, kosten en betaling avondprogramma s 26 Vol=vol 26 Hotelaccommodatie, reservering en betaling 27 Aanvullende informatie 28 Programmaoverzicht met zaalvermelding 29 Notities bij de plattegrond 30 3

6 ACCREDITATIE De Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie heeft elk afzonderlijk dagprogramma met 7 punten geaccrediteerd. Hierbij geldt een maximum van 20 punten voor het gehele congres. Voor het congresprogramma is op dezelfde wijze als bij de NVOG bij het Paritair Comité accreditering aangevraagd. De verwachting is gerechtvaardigd dat het maximum aantal punten zal worden toegekend. In samenwerking met het secretariaat van de VVOG zullen de accrediteringsstroken worden vervaardigd en tijdens of na het congres aan u worden verstrekt. PROCEEDINGS De proceedings van dit congres zullen geheel Engelstalig zijn, van een index zijn voorzien en door Elsevier als uitsluitend gebonden editie worden uitgegeven. Elke congresdeelnemer ontvangt een exemplaar; het streven is tijdens het congres. Wanneer de proceedings tijdens het congres nog niet beschikbaar zijn, dan worden deze door Elsevier naar het postadres van de congresdeelnemers verzonden of door Organon aan hen persoonlijk ter hand gesteld (dit laatste is alleen voor de Nederlandse gynaecologen van toepassing). EXPOSITIES Mede vanwege de economische recessie is deelname van popentiële exposanten niet vanzelfsprekend. Bij deelname wil de exposant dat graag vertaald zien in een voldoende aantal contacten met de congresdeelnemers. EXCLUSIEVE SPONSORS De exclusieve sponsors nemen een zeer aanzienlijk deel van de kosten van resp. de proceedings en de congresmailing voor hun rekening. ORGANON NEDERLAND BV : Uitgave proceedings SERONO BENELUX BV : Congresmailing HOOFDSPONSORS De hoofdsponsors nemen een niet onbelangrijk deel van de niet-variable kosten van de Doelen voor hun rekening. FERRING BV SCHERING NEDERLAND BV TYCO HEALTHCARE BV 4

7 VOORWOORD De Doelencongresreeks Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie is altijd primair gericht geweest op de nascholing van de Nederlandse en Vlaamse nietuniversitaire gynaecoloog. De doelstelling van het programma van het eerste congres, gehouden in 1984, was de andrologie als onderdeel van de reproductieve geneeskunde, beheersbaar te doen zijn voor de gynaecoloog. De doelstelling van de jaarlijkse Doelencongressen na 1990 was de doelgroep in drie dagen tijd middels bondige voordrachten en complete, uitgebreide proceedings volledig te informeren omtrent de belangrijkste ontwikkelingen binnen de verschillende subspecialismen; dit tegen de achtergrond van het feit dat in de jaren tachtig de gynaecologie zich universitair in drie subspecialismen had opgesplitst: gynaecologie, obstetrie en reproductieve geneeskunde. De verwachting was dat de niet-universitaire gynaecoloog het specialisme in de volle omvang zou blijven uitoefenen. Voor het afgelopen decennium is van belang te vermelden dat naast de voortgaande wetenschappelijke ontwikkelingen zich belangrijke niet-wetenschappelijke ontwikkelingen in gang hebben gezet, welke van invloed op de kwaliteit van zorg kunnen zijn: de opvatting over full-time werkzaam zijn is, uitgedrukt in werkuren per week, geleidelijk aan, breed geaccepteerd, naar beneden bijgesteld, en daarmede het aantal patiëntencontacten; daarnaast zijn gynaecologen om verschillende redenen deeltijds gaan werken; tweede lijnsverloskundigen, verloskundig echoscopisten en fertiliteitsartsen maken in toenemende mate deel uit van de tweede lijnszorg. Deze groepen bepalen mede de kwaliteit van zorg; de laatste jaren is bezoek van de niet-universitaire gynaecoloog aan buitenlandse congressen, ook toonaangevende subspecialistische congressen, sterk afgenomen. Per congresdag hebt u de keuze uit drie dagprogramma s met geheel verschillende aandachtsgebieden. Geen van de dagprogramma s is uitsluitend voor één groep bedoeld. Tenslotte dank aan allen die aan het tot stand komen van dit congres hebben bijgedragen: de voorzitters, vice-voorzitters en leden van de commissies wetenschappelijk programma. In dit programma geven alle dagvoorzitters in een afzonderlijke notitie de achterliggende gedachten en doel van het desbetreffende programma aan. U krijgt een goede indruk van de creativiteit die in dit congres is gelegd, wanneer u al deze notities achter elkaar leest en de programma s doorneemt; de sprekers; zij staan garant voor een wetenschappelijk hoog niveau van het congres en hebben mede vanwege hun bijdrage aan de proceedings veel tijd in dit congres gestoken; de zestien keynote lecture sprekers; zij geven met hun bijdrage een extra dimensie aan dit congres; de sponsors; zonder de nadrukkelijke financiële steun van de exclusieve en hoofdsponsors zou de realisering van het congres niet mogelijk zijn. de exposanten; ook hun financiële steun is onmisbaar voor de realisering van het congres. De overtuigingskracht van het congresprogramma moge u doen besluiten aan het congres deel te nemen. Dr. E. Slager Niettegenstaande de explosieve ontwikkeling van kennis en daaraan gekoppelde (hand)vaardigheden in de afgelopen twee decennia en de genoemde niet-wetenschappelijke ontwikkelingen in het afgelopen decennium, oefenen de niet-universitaire gynaecologen hun vak nog op een brede basis uit. Nascholen op brede basis blijft dus van belang. Daarnaast is van belang dat tweede lijnsverloskundigen, de verloskundig echoscopisten en de fertiliteitsartsen nascholing wordt geboden dat wetenschappelijk op een hoog niveau staat. Dat nu is de doelstelling geworden van dit 15 e Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie: het congresprogramma omvat aspecten van alle deelspecialismen; middels keynote lectures en postgraduate courses worden onderwerpen meer volledig uitgediept en/of wordt handvaardigheid geoefend. Enkele postgraduate courses worden met een test beëindigd. 5

8 COMMISSIES WETENSCHAPPELIJK PROGRAMMA Het programma kon dankzij kleine, maar actieve commissies worden gerealiseerd. Voorzitters: Prof. dr. B.C.J.M. Fauser, Prof. dr. H.A.M. Brölmann (tweemaal), Prof. dr. H.P. van Geijn, Dr. C.M. Bilardo, Prof. dr. J.M.G. van Vugt, Dr. H.A.M. Vervest en drs. J.F.M. Bruinenberg. Vice-voorzitters: Prof. dr. P. Devroey, Prof. dr. P.R. Koninckx, Prof. dr. M. Temmerman en Dr. P. Hinoul. Leden: Prof. dr. M. Dhont, Prof. dr. P. De Sutter, Dr. P.A. van Dop, Dr. J.M.R. Gerris, Prof. dr. D.D.M. Braat, Dr. E.J.P. van Santbrink, Prof. dr. F. Scheele, Prof. dr. F. van der Veen, Dr. M.A.H.W. Wiegerinck, Prof. dr. J. Deprest, Dr. A.H. Adriaanse, Dr. W.M. Ankum, Prof. dr. C.W. Burger, Dr. P. Hinoul, Dr. J.W. van der Slikke, Prof. dr. R.H.M. Verheijen, Dr. H.A.M. Vervest, Prof. dr. M.E. Vierhout, A.F. Zürcher, Dr. C.M. Bilardo, Prof. dr. O.P. Bleker, Prof. dr. P. Defoort, Dr. N. Exalto, Dr. J. van Eyck, Prof. dr. W.P.F. Fetter, M. van Huis, Prof. dr. Y. Jacquemyn, Prof. dr. H.H.H. Kanhai, Prof. dr. L.A.A. Kollée, Prof. dr. F.K. Lotgering, Dr. Ph. Loquet, Prof. dr. S.G. Oei, Dr. L.L.H. Peeters, Dr. M.G. van Pampus, Dr. M.F. Schutte, E. Smith, Prof. dr. E.A.P. Steegers, Dr. F.P.H.A. Vandenbussche, Prof. dr. G.H.A. Visser en Dr. H.I.J. Wildschut. Lid en coördinator: Dr. E. Slager VOORZITTERS, MODERATOREN EN SPREKERS KEYNOTE LECTURE SPREKERS in alfabetische volgorde Prof. L. Allen (London, UK) Dr. H.G. Blaas (Trondheim, Norway) Dr. C. Braem (Leuven, Belgium) Prof. S. Campbell (London, UK) Prof. M. England (Hertfordshire, UK) Dr. R.M. Van Hoof (Antwerpen, Belgium) Prof. P. Kenemans (Amsterdam, The Netherlands) Prof. H. Koelbl (Mainz, Germany) Prof. H. Leridon (Paris, France) Prof. G. Pilu (Bologna, Italy) Prof. J. Strauss (Philadelphia, USA) Prof. J.G. Thornton (Leeds, UK) Prof. S. Thornton (Warwick, UK) Prof.. E.R. te Velde (Utrecht, The Netherlands) Prof. J.M.G. van Vugt (Amsterdam, The Netherlands) Prof. C. Williamson (London, UK) SPREKERS (EXCLUSIEF KEYNOTE LECTURE SPREKERS) in volgorde van kliniek UNIVERSITAIRE KLINIEKEN NEDERLAND Academisch Medisch Centrum, Amsterdam Dr. W.M. Ankum, gynaecoloog Dr. C.M. Bilardo, gynaecoloog W.J.K. Hehenkamp, arts-onderzoeker Dr. J.M. Prins, internist Prof. dr. F. van der Veen, gynaecoloog Vrije Universiteit Medisch Centrum, Amsterdam Prof. dr. H.P. van Geijn, gynaecoloog A.I.J.I. Go, gynaecoloog M. Haak, agio gynaecologie Prof. dr. P. Kenemans, gynaecoloog Dr. P.J.M. van Kesteren, gynaecoloog Dr. C.B. Lambalk, gynaecoloog D.R.M. Timmermans, psycholoog, besliskundige Prof. dr. R.H.M. Verheijen, gynaecoloog Prof. dr. J.M.G. van Vugt, gynaecoloog Dr. M.G.A.J. Wouters, gynaecoloog Academisch Ziekenhuis Groningen Dr. P.P. van den Berg, gynaecoloog Dr. M.J.E. Mourits, gynaecoloog Dr. M.G. van Pampus, gynaecoloog Dr. H.J. Tinga, gynaecoloog Leids Universitair Medisch Centrum Dr. K.W.M. Bloemenkamp, gynaecoloog Dr. C.L. Creutzberg, radiotherapeut-oncoloog Dr. F.W. Jansen, gynaecoloog Prof. dr. H.H.H. Kanhai, gynaecoloog Prof. dr. C.J.M. Melief Dr. D. Oepkes, gynaecoloog Prof. dr. A.A.W. Peters, gynaecoloog Universitair Medisch Centrum St. Radboud, Nijmegen Prof. dr. D.D.M. Braat, gynaecoloog Dr. J.P.F.A. Heesakkers, uroloog Dr. J. Kremer, gynaecoloog Prof. dr. M.E. Vierhout, gynaecoloog Dr. A.C. Bolte, gynaecoloog Prof. dr. H.A.M. Brölmann, gynaecoloog 6

9 VOORZITTERS, MODERATOREN EN SPREKERS VERVOLG Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam Dr. L.J. Blok, moleculair bioloog Dr. J.S.E. Laven, gynaecoloog Dr. N.S. Macklon, gynaecoloog Dr. W.I. van der Meijden, dermato-veneroloog M.C.Ph. Slieker, bekkenphysiotherapeut Prof. dr. E.A.P. Steegers, gynaecoloog Universitair Medisch Centrum Utrecht Prof. dr. H.W. Bruinse, gynaecoloog Prof. dr. B.C.J.M. Fauser, gynaecoloog Dr. C.H. van der Vaart, gynaecoloog Prof. dr. G.H.A. Visser, gynaecoloog Dr. P. van Zonneveld, gynaecoloog UNIVERSITAIRE KLINIEKEN BELGIË Universitair Ziekenhuis Antwerpen Prof. dr. Y. Jacquemyn, gynaecoloog Universitair Ziekenhuis R.U.G, Gent Dr. G. Braems, gynaecoloog Prof. dr. P. Defoort, gynaecoloog Prof. dr. M. Dhont, gynaecoloog Prof. dr. P. De Sutter, gynaecoloog Prof. dr. M. Temmerman, gynaecoloog Academisch Ziekenhuis V.U.B, Brussel Dr. H. Cammu, gynaecoloog Dr. L. De Catte, gynaecoloog Prof. dr. W. Foulon, gynaecoloog Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg, Leuven Prof. dr. J. Deprest, gynaecoloog Prof. dr. P.R. Koninckx, gynaecoloog Dr. E. Ortibus, kinderarts Dr. D. Timmerman, gynaecoloog Prof. dr. I. Witters, gynaecoloog UMC Sint Pieter, Brussel Prof. dr. M. Degueldre, gynaecoloog NIET UNIVERSITAIRE KLINIEKEN NEDERLAND Sint Elisabeth Ziekenhuis, Tilburg Drs. J.E.M. Bruinenberg, kinderarts-neonatoloog Dr. H.A.M. Vervest, gynaecoloog Sint Lucas Andreas Ziekenhuis, Amsterdam HagaZiekenhuis, Den Haag Dr. E.J.C. van Rijssel, gynaecoloog Catharina Ziekenhuis, Eindhoven Dr. P.A. van Dop, gynaecoloog Máxima Medisch Centrum, Veldhoven Prof. dr. S.G. Oei, gynaecoloog Dr. M.A.H.W. Wiegerinck, gynaecoloog Isala Klinieken, Zwolle Dr. B.J. Cohlen, gynaecoloog Medisch Centrum Alkmaar Dr. A.H. Adriaanse, gynaecoloog Spaarne Ziekenhuis, Haarlem Dr. N. Exalto, gynaecoloog Amphia Ziekenhuis, Breda Dr. D.N.M. Papatsonis, gynaecoloog RIVM, Bilthoven Dr. P.C.J.I. Schielen, medisch bioloog Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, Amsterdam Dr. J.M.M. van Lith, gynaecoloog Groene Hart Ziekenhuis, Gouda Dr. D.J. Swank, chirurg NIET UNIVERSITAIR KLINIEKEN BELGIË Ziekenhuis Oost-Limburg St Jan, Genk Dr. W. Gyselaers, gynaecoloog Dr. P. Hinoul, gynaecoloog Algemeen Ziekenhuis H. Hart/Campus Mariëndal, Tienen Dr. G.G.G. Donders, gynaecoloog A.Z. St. Augustinus, Antwerpen Dr. Ph. Loquet, gynaecoloog Prof. dr. F. Scheele, gynaecoloog A.L. Thurkow, gynaecoloog 7

10 WOENSDAG 6 APRIL 2005 NOTITIE BIJ HET PROGRAMMA FERTILITEITSONDERZOEK EN BEHANDELING ANNO 2005 Prof. dr. B.C.J.M. Fauser Een eerste blik op het Doelen congresprogramma betreffende diagnostiek en behandeling van onvruchtbaarheid anno 2005 zou de indruk kunnen wekken dat er weinig nieuws onder de zon is. Beschreven sessiethema s zijn zeker eerder aan de orde geweest. Toch blijven deze onderwerpen voor de in een algemene praktijk werkende fertiliteitsgynaecoloog uitermate actueel. Steeds weer opnieuw dient de vraag te worden beantwoord hoe beïnvloedt recent verworden kennis mijn dagelijks handelen? Anders gezegd, wordt het tijd voor een revisie van beleid of betreffen deze nieuwe inzichten slechts academische haarkloverij? Tijdens de vier sessies zal getracht worden deze vragen te beantwoorden. Cyclusstoornissen gepaard gaand met oligo/anovulatie wordt frequent als oorzaak van onvruchtbaarheid vastgesteld. Waarom dient nadere diagnostiek te geschieden en hoe beïnvloedt dit ons therapeutisch handelen? Op het gebied van ovulatie-inductie (behandeling van anovulatie) hebben zich in recente jaren belangrijke nieuwe ontwikkelingen voorgedaan. Dienen wij het klassieke algoritme van clomifeencitraat als eerste en gonadotrofines als tweede resort te herzien? In recente jaren is tevens veel gebeurd op het gebied van ovariële hyperstimulatie. Hier worden vrouwen met een normale menstruele cyclus gestimuleerd tot het rijpen van meerdere follikels voor bevruchting in-vivo [bijv. intra-uteriene inseminatie], of in-vitro [IVF]. Veel is geschreven over het feit dat de ovariële respons op deze behandeling moeilijk is te controleren en veel recente literatuur heeft zich gericht op de negatieve gevolgen van meerlingzwangerschappen (zowel voor wat betreft de neonatale uitkomsten als de hoge kosten). Kortom, weegt de meeropbrengst in de zin van hogere kans op zwangerschap wel op tegen de risico s en bijwerkingen die met deze behandeling gepaard gaan? Voorts kunnen wij ons gelukkig prijzen met drie eminente sprekers voor de keynote lectures. De onderwerpen sluiten aan bij de thema s van de dag, maar zullen in een breed perspectief worden geplaatst. Ik zie uit naar een dag vol creatieve gedachten en discussie. WOENSDAG 6 APRIL 2005 NOTITIE BIJ DE POSTGRADUATE COURSE ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN VAN ORGAANSYSTEMEN VASTSTELBAAR MIDDELS ECHOSCOPIE IN DE EMBRYONALE EN FOETALE ONTWIKKELINGSFASE (NA KENNISNAME VAN DE NORMALE EMBRYONALE ONTWIKKELING) Dr. C.M. Bilardo Nederland heeft in Europa een uitzonderlijke positie: het is het enige land waar echoscopisch onderzoek geen standaard onderdeel van zwangerschapzorg is. Na jaren van discussie omtrent het nut van het 20 weken echoscopisch-onderzoek, is recentelijk de knoop doorgehakt. Zowel in het recent verschenen Rapport Prenatale Screening van de Gezondheidsraad, als ook in het Vademecum 2003, wordt gepleit voor de introductie van dit standaard echoscopisch onderzoek. Het doel van het onderzoek is om, bij ernstige afwijkingen, handelingsopties aan de ouders te verschaffen. In het geval van minder ernstige afwijkingen of bij obstetrische problemen, is het onderzoek een instrument om de kwaliteit van de obstetrische en perinatale zorg te verbeteren. Nu deze nieuwe screeningsstrategie ingevoerd wordt, moet veel energie worden geïnvesteerd in opleiding van nieuwe echoscopisten en in het op peil brengen van de kennis van reeds werkzame echoscopisten. Deze dag is een eerste poging in die richting. Het doel van de cursus is uw kennis over de embryologie, de normale foetale anatomie en de meest voorkomende pathologische varianten daarvan, te verbeteren. Dit wordt gedaan aan de hand van prachtige voorbeelden uit de praktijk die verkregen zijn met de meest up-to-date echo-systemen. We zijn vereerd dat eminente specialisten op het gebied van de foetale echodiagnostiek onze uitnodiging hebben aanvaard. Gianluigi Pilu is een docent pur sang. Aan zijn systematische, schematische en heldere manier om ingewikkelde onderwerpen te presenteren heeft hij zijn internationale reputatie te danken. Lyndsey Allan, pionier in de foetale echocardiografie, verstaat de kunst de zeer complexe foetale echocardiografie toegankelijk te maken. Harm-Gerd Blaas kan het mysterie van de eerste ontwikkelingsstadia van het humane embryo in verbazingwekkende echobeelden omtoveren. Ik kan me geen betere sprekers voorstellen. Kortom: het wordt op deze dag, ongeacht uw echoscopisch niveau, puur genieten en vooral veel leren.. 8

11 WOENSDAG 6 APRIL 2005 NOTITIE BIJ DE POSTGRADUATE COURSE NEWBORN LIFE SUPPORT Drs. J.F.M. Bruinenberg De Newborn Life Support (NLS) course is gericht op theoretisch en practische instructie over basale luchtwegondersteuning bij pasgeborenen gedurende de eerste minuten na de geboorte. De course is ontwikkeld in Groot Brittanië onder de auspiciën van de Resuscitation Council (UK) en wordt sedert enkele jaren in de huidige vorm gedoceerd. De course volgt de ABCD-systematiek (Airway, Breathing, Circulation en Drugs). De course is zeer geschikt voor alle professionals die betrokken zijn bij de opvang van de pasgeborenen. In 2003 werd de course voor het eerst in Nederland geïntroduceerd. De course blijkt inmiddels in een duidelijke behoefte te voorzien, niet in het minst bij de kinderartsen die tot dusverre de grootste groep vormde die de course volgde. Zij zijn evenwel alleen bij antepartum gestelde indicatie op verzoek bij de opvang van de pasgeborene betrokken. In alle andere gevallen zult u waar dat nodig is als niet-kinderarts, maar toch als professional, het zelf moeten doen. De course 2005 maakt gebruik van de nieuwe Nederlandse richtlijn van de Nedelandse Vereniging voor Kindergeneeskunde over de reanimatie van de pasgeborene, die officieel in september 2004 van kracht is geworden. Uw handelen in de praktijk zal aan deze richtlijn getoetst worden. Het Doelencongres 2005 biedt alle niet-kinderartsen elke congresdag de mogelijkheid de course te volgen. De course wordt georganiseerd door de stichting Spoedeisende Hulp bij Kinderen (SHK) gezien de grote ervaring die zij heeft met de organisatie van het Advanced Pediatric Life Support (APLS) en Pediatric Advanced Life Support (PALS) courses. Tijdens de course wordt u begeleid door een groep instructeurs, de faculty. Dit zijn medische specialisten en paramedici met uitgebreide ervaring op het gebied van de opvang van pasgeborenen die daarnaast didactisch intensief geschoold zijn. Na inschrijving en betaling voor de course wordt u een uitgebreide manual en aanvangstest (meerkeuzevragen) toegezonden, die u voorafgaande aan de course dient te hebben doorgenomen en beantwoord. De course wordt afgesloten met een schriftelijk en practisch examen. Bij goed resultaat ontvang u een Provider certificaat dat drie jaar geldig is en internationaal erkend wordt door de Resuscitation Council (UK). 9

12 WOENSDAG 6 APRIL 2005 FERTILITEITSONDERZOEK EN BEHANDELING ANNO 2005 Voorzitters: SESSIE I B.C.J.M. Fauser P. De Sutter DIAGNOSTIEK ANOVULATIE Moderator: D.D.M. Braat I Inleiding, D.D.M. Braat I WHO-classificatie; achtergronden, evidence en problemen M. Dhont I PCOS; achtergronden, evidence en problemen J.S.E. Laven I Discussie onder leiding van de moderator I Samenvatting F. Scheele KOFFIEPAUZE SESSIE II OVULATIE-INDUCTIE Moderator: B.C.J.M. Fauser II Inleiding, B.C.J.M. Fauser II Conventionele schema: CC eerste lijn, gonadotrofines tweede lijn C.B. Lambalk II Positie alternatieven: chirurgische benadering F. van der Veen II Positie alternatieven: insulin sensitisers en overige P. van Zonneveld II Discussie onder leiding van de moderator II Samenvatting B.C.J.M. Fauser KEYNOTE LECTURE I Genetics of PCO J. Strauss (Philadelphia) Ingeleid door B.C.J.M. Fauser LUNCHPAUZE SESSIE III OVARIELE STIMULATIE Moderator: M. Dhont III Inleiding, M. Dhont III Is ovarian enhancement beheersbaar? N.S. Macklon III Ravage aangericht door ovariële stimulatie P.A. van Dop III Uitkomsten ovariële stimulatie; zwangerschapskansen, meerlingen P. De Sutter III Discussie onder leiding van de moderator III Samenvatting M.A.H.W. Wiegerinck THEEPAUZE SESSIE IV IUI Moderator: P. De Sutter IV Inleiding, P. De Sutter IV Zin en onzin van IUI B.J. Cohlen IV Discussie onder leiding van de moderator IV Samenvatting P.A. van Dop KEYNOTE LECTURE II Zijn emancipatie en voortplanting nog met elkaar te combineren in deze eeuw? E.R. te Velde (Utrecht) Ingeleid door B.C.J.M. Fauser KEYNOTE LECTURE III Reproduction and demography in Europe H. Leridon (Parijs) Ingeleid door B.C.J.M. Fauser Sluiting, B.C.J.M. Fauser 10

13 WOENSDAG 6 APRIL 2005 POSTGRADUATE COURSE ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN VAN ORGAANSYSTEMEN VASTSTELBAAR MIDDELS ECHOSCOPIE IN DE EMBRYONALE EN FOETALE ONTWIKKELINGSFASE (NA KENNISNAME VAN DE NORMALE EMBRYONALE ONTWIKKELING) Dagvoorzitters: C.M. Bilardo Ph. Loquet Embryology made easy M. England (Hertfordshire, UK) Discussie Sonographic defects in the embryo H.G. Blaas (Trondheim, Norway) Discussie KOFFIEPAUZE Fetal CNS defects G. Pilu (Bologna, Italy) Discussie Fetal cardiac defects L. Allen (London, UK) Discussie LUNCHPAUZE Fetal pulmonary defects G. Pilu Discussie Fetal gastro-intestinal defects G. Pilu Discussie THEEPAUZE Fetal skeletal defects G. Pilu Discussie Fetal genito-urinary defects G. Pilu Discussie Sluiting WOENSDAG 6 APRIL 2005 POSTGRADUATE COURSE NEWBORN LIFE SUPPORT Dagvoorzitter: J.F.M. Bruinenberg LUNCHPAUZE Welkom en inleiding Historie en fysiologie Reanimatie bij de geboorte Bespreking van casuistiek Intubatie KOFFIEPAUZE SKILL STATIONS: Luchtwegmanagement Luchtwegmanagement Centraal veneuze toegang (navelvenelijn) en medicatie Reanimatietafel en thoraxcompressie Demonstratie scenario's SCENARIOTRAINING: Scenario Scenario Scenario Scenario THEEPAUZE Teststation en schriftelijke test Uitreiking certificaten 11

14 DONDERDAG 7 APRIL 2005 NOTITIE BIJ HET PROGRAMMA GYNAECOLOGIE; PREVENTIE, DIAGNOSTIEK EN THERAPIE ANNO 2005 Prof. dr. H.A.M. Brölmann Ook deze keer is het programma er op gericht praktische vragen uit te diepen en u op wetenschappelijke basis een leidraad te bieden. Chronische buik- en bekkenpijn staan op de voorgrond in de eerste sessie, klachten die patient en dokter tot wanhoop kunnen drijven, maar die met een rationele benadering in goede banen kunnen worden geleid. Is adhaesiolyse bij buikpijn nu totaal van de baan of moeten we toch wel ingrijpen? In de keynote lecture "Wordt sexuologische problematiek in de gynaecologie onvoldoende onderkend?" zal Rose-Marie Van Hoof, sexuologe, allereerst bespreken dat patiente de ruimte en taal moet worden aangeboden om haar sexuologisch probleem te uiten. Vanuit een holistisch model kan men dan op zoek gaan naar een mogelijke oorzaak van de klacht. Tenslotte zullen enkele vaak voorkomende dysfuncties worden besproken. In de sessie "Infecties" aandacht voor bacteriële en virale infecties; zij blijven een belangrijk aandachtsgebied van de algemeen gynaecoloog. Ook de dokter komt aan bod over hoe besmetting van zichzelf te voorkomen. Twee voordrachten over de raakvlakken van infectie met zwangerschap en met oncologie, onderstrepen de eenheid van ons vak. En dan de hormoon replacement therapie. De "Million Women Study" publicatie in the Lancet over sterk gestegen borstkankerrisico veroorzaakte een rampjaar voor HRT: voorschrijvers werden door twijfel overmand, gebruiksters staakten HRT, al dan niet na medisch advies daartoe. De HRT industrie likte haar wonden. Hoe kan het gebeuren dat één negatieve publicatie in staat blijkt de positieve houding ten aanzien van HRT, uitgedragen op talloze congressen in de daaraan voorafgaande decennia, in één klap teniet te doen. Peter Kenemans zal in zijn keynote lecture "HRT en kanker" bespreken of de gezaaide onrust terecht was, en of HRT anno 2005 als dood dan wel springlevend moet worden beschouwd. In de volgende sessie wordt het oncologisch domein van de algemeen gynaecoloog, het endometriumcarcinoom, betreden. Onder meer zal worden besproken hoe het nu zit met bestraling; onder welke omstandigheden is zij geïndiceerd? Dat de moleculaire biologie een steeds belangrijker rol speelt in het prognostisch determineren van een - ogenschijnlijk - kwaadaardige tumor, blijkt uit de keynote lectue van Caroline Braem, die ons een blik in de toekomst gunt. Tenslotte nieuwe chirurgie, innovatie of nieuwlichterij, evidence based of company driven. Vragen die in de laatste sessie aan de orde komen en u zullen inspireren verantwoord grenzen te verkennen. Kortom... bij dit programma wilt u niet ontbreken. DONDERDAG 7 APRIL 2005 NOTITIE BIJ DE POSTGRADUATE COURSE PRENATALE BEELDVORMING EN SCREENING Prof. dr. J.M.G. van Vugt Deze post-graduate course biedt de deelnemer een zo compleet mogelijk beeld wat prenatale screening en beeldvorming anno 2005 inhoudt. Aan de hand van verschillende topics, van echoscopie tot biochemie, van organisatie tot communicatie, wordt de stand van zaken van de moderne prenatale zorg van de zwangere belicht. De veel bediscussieerde 20 weken echo lijkt er toch te komen binnen het aan te bieden pakket van screening aan de zwangere, de herkenning van de meerling zwangerschap, met name de chorioniciteit, de niet meer aan te ontkomen nuchal translucency meting, met wel of niet een neusbotje. Wordt het voor de patiënt als ze erop tijd bij is een vroege PAPP-A of toch een late triple? Hoe kijken Vlaanderen en Nederland aan tegen de organisatie, verschillen ze of kunnen we misschien toch van elkaar leren? En als we het dan allemaal technisch onder de knie hebben, hoe vertellen we het de patiënt op een begrijpelijke manier? Begrijpen ze het ook echt en begrijpt u het? Vragen en antwoorden daarop hopen we te geven. De course biedt daarnaast aan de hand van twee keynote lectures nog een blik op de (nabije) toekomst. Kunnen we het nog wel zonder diepte zien en maken we ons druk over screening terwijl wellicht diagnostiek voor het grijpen ligt? U mag dan een voorstander of tegenstander van prenatale screening en beeldvorming zijn, echter hoe dan ook het is de realiteit van dit moment. Het beloofd een spannende dag te worden, die u niet mag missen. 12

15 DONDERDAG 7 APRIL 2005 NOTITIE BIJ DE POSTGRADUATE COURSE NEWBORN LIFE SUPPORT Drs. J.F.M. Bruinenberg De Newborn Life Support (NLS) course is gericht op theoretisch en practische instructie over basale luchtwegondersteuning bij pasgeborenen gedurende de eerste minuten na de geboorte. De course is ontwikkeld in Groot Brittanië onder de auspiciën van de Resuscitation Council (UK) en wordt sedert enkele jaren in de huidige vorm gedoceerd. De course volgt de ABCD-systematiek (Airway, Breathing, Circulation en Drugs). De course is zeer geschikt voor alle professionals die betrokken zijn bij de opvang van de pasgeborenen. In 2003 werd de course voor het eerst in Nederland geintroduceerd. De course blijkt inmiddels in een duidelijke behoefte te voorzien, niet in het minst bij de kinderartsen die tot dusverre de grootste groep vormde die de course volgde. Zij zijn evenwel alleen bij antepartum gestelde indicatie op verzoek bij de opvang van de pasgeborene betrokken. In alle andere gevallen zult u waar dat nodig is als niet-kinderarts, maar toch als professional, het zelf moeten doen. De course 2005 maakt gebruik van de nieuwe Nederlandse richtlijn van de Nedelandse Vereniging voor Kindergeneeskunde over de reanimatie van de pasgeborene, die officieel in september 2004 van kracht is geworden. Uw handelen in de praktijk zal aan deze richtlijn getoetst worden. Het Doelencongres 2005 biedt alle niet-kinderartsen elke congresdag de mogelijkheid de course te volgen. De course wordt georganiseerd door de stichting Spoedeisende Hulp bij Kinderen (SHK) gezien de grote ervaring die zij heeft met de organisatie van het Advanced Pediatric Life Support (APLS) en Pediatric Advanced Life Support (PALS) courses. Tijdens de course wordt u begeleid door een groep instructeurs, de faculty. Dit zijn medische specialisten en paramedici met uitgebreide ervaring op het gebied van de opvang van pasgeborenen die daarnaast didactisch intensief geschoold zijn. Na inschrijving en betaling voor de course wordt u een uitgebreide manual en aanvangstest (meerkeuzevragen) toegezonden, die u voorafgaande aan de course dient te hebben doorgenomen en beantwoord. De course wordt afgesloten met een schriftelijk en practisch examen. Bij goed resultaat ontvang u een Provider certificaat dat drie jaar geldig is en internationaal erkend wordt door de Resuscitation Council (UK). 13

16 DONDERDAG 7 APRIL 2005 GYNAECOLOGIE; PREVENTIE, DIAGNOSTIEK EN THERAPIE ANNO 2005 Voorzitters: H.A.M. Brölmann P.R. Koninckx SESSIE I CHRONISCHE PELVISCHE PIJN Moderatoren: P.R. Koninckx A.A.W. Peters I Epidemiologie K. Zondervan I Hoe pijnlijk zijn adhaesies? D.J. Swank I Waarom doet endometriose pijn? P.R. Koninckx I Behandeling: het twee-sporen-beleid A.A.W. Peters I Discussie KEYNOTE LECTURE I Wordt sexuologische problematiek in de gynaecologie onvoldoende onderkend? R.M. Van Hoof (Antwerpen) KOFFIEPAUZE SESSIE II INFECTIES Moderatoren: A.H. Adriaanse G.G.G. Donders II PEP nodig? Indicaties, nadelen en praktische zaken van PEP (post exposition prophylaxis) en HAART (highly active antiretroviral therapy) voor patiënten en artsen J.M. Prins II Herpes simplex virus Nederlands/Vlaamse consensus Richtlijnen voor zwangeren en niet-zwangeren W.I. van der Meijden II Aerobe vaginitis Een nieuwe entiteit G.G.G. Donders II Humaan Papilloma Virus Vaccinatie: een realistische optie voor de toekomst? C.J.M. Melief II Discussie onder leiding van de moderatoren KEYNOTE LECTURE II HRT en kanker P. Kenemans (Amsterdam) LUNCHPAUZE SESSIE III ENDOMETRIUMCARCINOOM Moderatoren: R.H.M. Verheijen D. Timmerman III Diagnostiek D. Timmerman III Moleculaire classificatie L.J. Blok III (Anti)Hormonen en endometrium carcinoom P. Kenemans III Chirurgische stagiëring M.J.E. Mourits III Radiotherapie C.L. Creutzberg III Discussie onder leiding van de moderatoren KEYNOTE LECTURE III THEEPAUZE Kanker die geneest, kan nooit kwaadaardig zijn; over moleculaire biologie van benigne tumoren. C. Braem (Leuven) II Toxoplasmose en cytomegalie-virus Routinematig screenen in de zwangerschap? W. Foulon 14

17 DONDERDAG 7 APRIL 2005 VERVOLG SESSIE IV NIEUWE DIAGNOSTIEK EN OPERATIETECHNIEKEN Moderatoren: W.M. Ankum M. Degueldre IV Is een leidraad van de beroepsvereniging bij de introductie van nieuwe diagnostiek en operatietechnieken noodzakelijk? W.M. Ankum IV Contrastechografie in de gynaecologie D. Timmerman IV Embolisatietherapie bij de behandeling van uterus myomatosus W.J.K. Hehenkamp IV Hysteroscopische sterilisatietechnieken; weg met de laparoscoop? A.L. Thurkow IV Nieuwe haemostasetechnieken: is ligeren obsoleet? P.J.M. van Kesteren IV Discussie onder leiding van de moderatoren Sluiting DONDERDAG 7 APRIL 2005 POSTGRADUATE COURSE PRENATALE BEELDVORMING EN SCREENING Dagvoorzitters: J.M.G. van Vugt Ph. Loquet Serumscreening 1e/2e trimester P.C.J.I. Schielen Opening J.M.G. van Vugt De weken scan M.C. Haak Discussie De meerlingecho D. Oepkes Discussie KOFFIEPAUZE De NT-meting I. Witters Discussie Het neusbotje en de bovenkaak C.M. Bilardo Discussie KEYNOTE LECTURE I D / 4 D US: a gimmick? S. Campbell LUNCHPAUZE Discussie Down syndroom screening J.M.M. van Lith Discussie Organisatie screening in Nederland A.T.J.I. Go Discussie Organisatie screening in België W. Gyselaers Discussie THEEPAUZE Risico perceptie, psychologisch welbevinden en risicocommunicatie D.R.M. Timmermans Discussie KEYNOTE LECTURE II Nieuwe screenings modaliteiten J.M.G. van Vugt Slotdiscussie onder leiding van de dagvoorzitters Sluiting 15

18

19

20 DONDERDAG 7 APRIL 2005 POSTGRADUATE COURSE NEWBORN LIFE SUPPORT Dagvoorzitter: J.F.M. Bruinenberg LUNCHPAUZE Welkom en inleiding Historie en fysiologie Reanimatie bij de geboorte Bespreking van casuistiek Intubatie KOFFIEPAUZE SKILL STATIONS: Luchtwegmanagement Luchtwegmanagement Centraal veneuze toegang (navelvenelijn) en medicatie Reanimatietafel en thoraxcompressie Demonstratie scenario's SCENARIOTRAINING: Scenario Scenario Scenario Scenario THEEPAUZE Teststation en schriftelijke test Uitreiking certificaten 18

21 VRIJDAG 8 APRIL 2005 NOTITIE BIJ HET PROGRAMMA OBSTETRIE; PREVENTIE MORBIDITEIT EN MORTALITEIT PRECONCEPTIONEEL, ANTENATEEL EN PERINATAAL ANNO 2005 Prof. dr. H.P. van Geijn Het obstetrisch programma tijdens het Doelencongres 2005 met als titel Preventie van Morbiditeit en Mortaliteit Preconceptioneel, Antenataal en Perinataal is volledig geënt op het motto van dit congres: hoe in de dagelijkse praktijk van de verloskunde onnodige morbiditeit en mortaliteit te voorkomen! Voor het inspelen op een zo goed mogelijk verloop van een (toekomstige) zwangerschap dienen reeds preconceptioneel eventuele mogelijkheden benut te worden t.a.v. adviezen, medicaties, ingrepen, life-style aanpassingen etc. Het is daarom een logische stap dat de verloskundedag op vrijdag 8 april 2005 opent met het thema preconceptionele counselling. De dag wordt vervolgd met de themata Antepartum- en Intrapartum Foetale Bewaking en wordt afgesloten met de behandeling van de Postpartum Haemorrhagie. Antenataal wordt door de diverse sprekers ingegaan op de diverse mogelijkheden om het risico-profiel voor de foetus beter in te schatten en uiteindelijk hoe de conditie van de foetus te bewaken middels cardiotocografie. Het risico op hersenschade als gevolg van hypoxie/asphyxie is het hoogst in de intrapartum periode, met name tijdens de uitdrijving. De diverse technieken om tijdens de partus de conditie van de foetus te bewaken worden besproken. Tevens wordt ingegaan op het beeld van de hypoxische ischemische encephalopathie en de vroege en latere gevolgen van asphyxie. De heftige postpartum bloeding kan zowel medicamenteus als chirurgisch worden bestreden. Beide benaderingen zullen worden bediscussieerd. De wetenschappelijke commissie van de obstetriedag heeft naast deze sessies ruimte ingebouwd voor drie keynote lectures : de moleculaire basis van pre-eclampsie, wanneer in te grijpen in geval van ernstige groeirestrictie van de foetus vroeg in de zwangerschap en de huidige stand van zaken betreffende vroeggeboorte. De drie collegae uit Engeland Catherine Williamson, Jim Thornton en Steve Thornton staan garant voor een boeiende bespreking van deze uiterst actuele onderwerpen. De gekozen themata en de geselecteerde sprekers met ieder hun eigen specifieke expertise staan garant voor een hoog wetenschappelijk niveau van deze obstetriedag met vele fonkelende momenten van belang voor de dagelijkse praktijk. Het volgen van deze congresdag zal een verrijking betekenen van uw verloskundig inzicht waarop moeder en haar nog ongeboren kind hun vertrouwen hebben gesteld. VRIJDAG 8 APRIL 2005 Dr. H.A.M. Vervest Weer urogynaecologie! Waarom eigenlijk weer een zoveelste cursus over dit onderwerp? De reden is eenvoudig: er zijn een aantal innovatieve ontwikkelingen die voor uw dagelijkse praktijk van belang en direct toepasbaar zijn. Sinds de introductie van TVT is de belangstelling voor het gebruik van implantaten fors toegenomen. We worden eigenlijk overspoeld met verschillende soorten implantaten die allemaal claimen het ei van Columbus te zijn. In vele opzichten zijn ze dat ook en brengen ze ons de mogelijkheid om moeilijke en recidiverende vaginale prolaps adequaat te behandelen. Hoe vaak komt vaginale prolaps voor, welke soorten implantaten, wanneer moeten we ze gebruiken, moeten we deze eigenlijk wel gebruiken en hoe moeten we ze aanbrengen? TVT is inmiddels ingeburgerd, maar TVT heeft zijn opvolgers gekregen. Er zijn thans vele andere midurethral tapes en nieuwe technieken om deze aan te brengen. Ook is er een mogelijkheid gekomen om stress incontinentie medicamenteus te behandelen. Dus welke tapes, welke techniek, en wanneer medicamenteuze behandeling voor stress incontinentie? De goede successen die worden bereikt met de behandeling van stress incontinentie, hebben de ogen van zowel patiënten als van gynaecologen geopend voor NOTITIE BIJ DE POSTGRADUATE COURSE VAGINALE PROLAPS EN URINE INCONTINENTIE urgency, overactieve blaasklachten en urge incontinentie; aandoeningen, frequent voorkomend, met een veel grotere negatieve invloed op de kwaliteit van leven dan stress incontinentie. Wat zijn de mogelijkheden om deze te diagnosticeren en te behandelen? In deze workshop zal een antwoord gegeven worden op al deze vragen en wordt u deelgenoot van diverse fraaie en innovatieve ontwikkelingen, die direct toepasbaar zijn voor uw praktijk. Maar er is meer! De toegenomen belangstelling voor urogynaecologie heeft ertoe geleid dat urogynaecologie in Europees verband is aangemerkt als het vierde subspecialisme binnen ons vakgebied. Dit is een niet onbelangrijke ontwikkeling, zeker gelet op de discussie over het nut van subspecialisaties binnen de NVOG. Professor Heintz Koelbl zal, als voorzitter van de recent opgerichte European Urogynaecology Association, u meenemen in het nut van subspecialisatie en de mogelijkheden die er zijn om Europees Urogynaecologist te worden. Ik nodig u gaarne uit voor dit interessante programma. In een ochtend bent u weer helemaal up-to-date en bijna urogynaecoloog! 19

22 VRIJDAG 8 APRIL 2005 NOTITIE BIJ DE WORKSHOP LAPAROSCOPISCH HECHTEN EN KNOPEN MET BEHULP VAN REËLE EN VIRTUELE PELVITRAINERS H.A.M. Brölmann Reden en doelstelling van de workshop: laparoscopisch hechten en knopen behoren niet in de eindtermen van de opleiding gynaecologie. Deze vaardigheden worden mede daardoor niet door alle gynaecologen beheerst, ook niet door hen die veel laparoscopisch opereren; er zijn een aantal verrichtingen waarbij knopen onvermijdelijk is. Als het knopen laparoscopisch niet wordt beheerst, is laparotomie nodig. Blaas- en darmlaesies zijn hier een voorbeeld van. Maar ook laparoscopische vaardigheden als het verrichten van een sacropexie, het sluiten van het wondbed na een myoomenucleatie, het sluiten van de vaginatop na een totale laparoscopische hysterectomie (TLH) en het leggen van ligaturen rond grote bloedvaten, brengen de uitbreiding van de laparoscopische kaart dichterbij; met behulp van reële en virtuele pelvitrainers wordt u geoefend in het hechten, intracorporeel en extracorporeel knopen, zodanig dat u aan het einde van de workshop deze vaardigheden beheerst en deze op eigen lokatie verder kan ontwikkelen. De training wordt afgewisseld met voordrachten door "experts in the field"; de workshop voorziet in een tiental virtual reality trainers en een tiental conventionele pelvitrainers! VRIJDAG 8 APRIL 2005 Drs. J.F.M. Bruinenberg De Newborn Life Support (NLS) course is gericht op theoretisch en practische instructie over basale luchtwegondersteuning bij pasgeborenen gedurende de eerste minuten na de geboorte. De course is ontwikkeld in Groot Brittanië onder de auspiciën van de Resuscitation Council (UK) en wordt sedert enkele jaren in de huidige vorm gedoceerd. De course volgt de ABCD-systematiek (Airway, Breathing, Circulation en Drugs). De course is zeer geschikt voor alle professionals die betrokken zijn bij de opvang van de pasgeborenen. In 2003 werd de course voor het eerst in Nederland geintroduceerd. De course blijkt inmiddels in een duidelijke behoefte te voorzien, niet in het minst bij de kinderartsen die tot dusverre de grootste groep vormde die de course volgde. Zij zijn evenwel alleen bij antepartum gestelde indicatie op verzoek bij de opvang van de pasgeborene betrokken. In alle andere gevallen zult u waar dat nodig is als niet-kinderarts, maar toch als professional, het zelf moeten doen. De course 2005 maakt gebruik van de nieuwe Nederlandse richtlijn van de Nedelandse Vereniging voor Kindergeneeskunde over de reanimatie van de pasgeborene, die officieel in september 2004 van kracht is NOTITIE BIJ DE POSTGRADUATE COURSE NEWBORN LIFE SUPPORT geworden. Uw handelen in de praktijk zal aan deze richtlijn getoetst worden. Het Doelencongres 2005 biedt alle niet-kinderartsen elke congresdag de mogelijkheid de course te volgen. De course wordt georganiseerd door de stichting Spoedeisende Hulp bij Kinderen (SHK) gezien de grote ervaring die zij heeft met de organisatie van het Advanced Pediatric Life Support (APLS) en Pediatric Advanced Life Support (PALS) courses. Tijdens de course wordt u begeleid door een groep instructeurs, de faculty. Dit zijn medische specialisten en paramedici met uitgebreide ervaring op het gebied van de opvang van pasgeborenen die daarnaast didactisch intensief geschoold zijn. Na inschrijving en betaling voor de course wordt u een uitgebreide manual en aanvangstest (meerkeuzevragen) toegezonden, die u voorafgaande aan de course dient te hebben doorgenomen en beantwoord. De course wordt afgesloten met een schriftelijk en practisch examen. Bij goed resultaat ontvang u een Provider certificaat dat drie jaar geldig is en internationaal erkend wordt door de Resuscitation Council (UK). 20

23 VRIJDAG 8 APRIL 2005 OBSTETRIE; PREVENTIE MORBIDITEIT EN MORTALITEIT PRECONCEPTIONEEL, ANTENATAAL EN PERINATAAL ANNO 2005 Dagvoorzitters: H.P. van Geijn M. Temmerman II Discussie onder leiding van de moderatoren SESSIE I PRECONCEPTIONELE COUNSELING Moderatoren: E.A.P. Steegers M. Temmerman I Habituele abortus N. Exalto I Premature geboorte D.N.M. Papatsonis I Diabetes M.G.A.J. Wouters I Hypertensie M.G. van Pampus I Off Label medicatie E.A.P. Steegers I Discussie onder leiding van de moderatoren KEYNOTE LECTURE I Introduction M.G. van Pampus Molecular biology related to pre-eclampsia C. Williamson, London KOFFIEPAUZE SESSIE II ANTEPARTUM FOETALE BEWAKING Moderatoren: G.H.A. Visser P. Defoort KEYNOTE LECTURE II Introduction H.P. van Geijn When to deliver the SGA fetus? J.G. Thornton, Leeds LUNCHPAUZE SESSIE III INTRAPARTUM FOETALE BEWAKING Moderatoren: H.P. van Geijn Y. Jacquemyn III CTG bewaking zinvol? H.P. van Geijn III Foetaal mbo en navelstrengbloedgaswaarden P.P. van den Berg III ST-analyse Y. Jacquemyn III Hypoxic ischemic encephalopathy G. Braems III De vroege en laattijdige gevolgen van intrapartum asphyxie E. Ortibus III Discussie onder leiding van de moderatoren THEEPAUZE SESSIE IV POSTPARTUM HAEMORRHAGIE II Vruchtwatervolume P. Defoort Moderatoren: H.H.H. Kanhai H. Cammu II Foetale groei K.W.M. Bloemenkamp II Foetale Doppler C.M. Bilardo II Uteriene Doppler G. Oei II CTG-monitoring G.H.A. Visser IV Oorzaken H.H.H. Kanhai IV Medicamenteuze maatregelen Misoprostol H.H.H. Kanhai Novoseven A.C. Bolte 21

24 VRIJDAG 8 APRIL 2005 VERVOLG IV Chirurgische maatregelen H.W. Bruinse IV Discussie onder leiding van de moderatoren Update on Preterm Delivivery: Causes, Prevention and Treatment S. Thornton (Warwick) Sluiting KEYNOTE LECTURE III Introduction G.H.A. Visser VRIJDAG 8 APRIL 2005 POSTGRADUATE COURSE VAGINALE PROLAPS EN URINE INCONTINENTIE Voorzitters: SESSIE I VAGINALE PROLAPS Moderatoren: H.A.M. Vervest P. Hinoul H.A.M. Vervest P. Hinoul I Incidentie en prevalentie van vaginale prolaps in de populatie M.C.Ph. Slieker I Geen, wel, en welke implantaten bij prolapschirurgie J. Deprest I Overzicht van chirurgische technieken voor aanbrengen van implantaten P. Hinoul I Laparoscopische prolapschirurgie H.A.M. Brölmann I Discussie onder leiding van de moderatoren SESSIE II URINE INCONTINENTIE Moderatoren: H.A.M. Vervest P. Hinoul II Overactieve blaas, diagnostiek en behandeling C.H. van der Vaart II Behandeling van urgeincontinentie als medicamenteuze therapie faalt J.P.F.A. Heesakkers II Medicamenteuze behandeling van stressincontinentie M.E. Vierhout II Welke sling bij stressincontinentie? H.A.M. Vervest II Discussie onder leiding van de moderatoren LUNCHPAUZE KOFFIEPAUZE KEYNOTE LECTURE Urogynaecologie, een nieuw Europees subspecialisme binnen de gynaecologie (naast de algemene/oncologische gynaecologie, obstetrie en reproductieve geneeskunde) Prof. H. Koelbl (Mainz) Ingeleid door H.A.M. Vervest 22

25 VRIJDAG 8 APRIL 2005 POSTGRADUATE WORKSHOP LAPAROSCOPISCH HECHTEN EN KNOPEN MET BEHULP VAN REËLE EN VIRTUELE PELVITRAINERS Leider van de workshop: H.A.M. Brölmann Inleiding H.A.M. Brölmann Groep 1 Groep 2 Groep Entree vaardigheidstoets Intracorporeel knopen, Indicaties voor laparoscopisch en Pelvitraining haken en ogen knopen D.J. Tinga F.W. Jansen Indicaties voor laparo- Entree vaardigheidstoets Intracorporeel knopen, haken scopisch knopen en Pelvitraining en ogen F.W. Jansen D.J. Tinga Intracorporeel knopen, Indicaties voor laparo- Entree vaardigheidstoets haken en ogen scopisch knopen en Pelvitraining D.J. Tinga F.W. Jansen THEEPAUZE Groep 1 Groep 2 Groep Ontknoping Extracorporeel knopen, Materialen Afsluitende vaardigheids- haken en ogen toets en Pelvitraining A.L. Thurkow E.J.C. van Rijssel Materialen Ontknoping Extracorporeel knopen; Afsluitende vaardigheids- haken en ogen toets en Pelvitraining E.J.C. van Rijssel A.L. Thurkow Extracorporeel knopen, Materialen Ontknoping haken en ogen Afsluitende vaardigheidstoets en Pelvitraining A.L. Thurkow E.J.C. van Rijssel uur Borrel en uitreiking oorkondes 23

26 VRIJDAG 8 APRIL 2005 POSTGRADUATE COURSE NEWBORN LIFE SUPPORT Dagvoorzitter: J.F.M. Bruinenberg LUNCHPAUZE Welkom en inleiding Historie en fysiologie Reanimatie bij de geboorte Bespreking van casuistiek Intubatie KOFFIEPAUZE SKILL STATIONS: Luchtwegmanagement Luchtwegmanagement Centraal veneuze toegang (navelvenelijn) en medicatie Reanimatietafel en thoraxcompressie Demonstratie scenario's SCENARIOTRAINING: Scenario Scenario Scenario Scenario THEEPAUZE Teststation en schriftelijke test Uitreiking certificaten 24

een systematische cursus ultrageluid in de verloskunde & gynaecologie

een systematische cursus ultrageluid in de verloskunde & gynaecologie een systematische cursus ultrageluid in de verloskunde & gynaecologie voor de intramuraal werkende (arts) echoscopist (de tweede dag ook facultatief vervolg AIOS-cursus) 20 en 21 november 2006 Auditorium

Nadere informatie

Masterclass, 18-22 weken Structureel Echoscopisch Onderzoek (SEO) 2016

Masterclass, 18-22 weken Structureel Echoscopisch Onderzoek (SEO) 2016 a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Nadere informatie

BELEIDSNOTITIE ONDERZOEK NVOG

BELEIDSNOTITIE ONDERZOEK NVOG BELEIDSNOTITIE ONDERZOEK NVOG Mei 2003 ONDERZOEKSBELEID OP HOOFDLIJNEN; OBSTETRIE EN GYNAECOLOGIE IN NEDERLAND Inleiding Ons vakgebied kent veel onderzoeksthema s die alle op verschillende wijze benaderd

Nadere informatie

Advanced Life Support Provider Course (ALS)

Advanced Life Support Provider Course (ALS) Advanced Life Support Provider Course (ALS) Doelstelling Het grondig inoefenen van de nieuwe richtlijnen en technieken voor gevorderde reanimatie van volwassenen. Deze werden verspreid door de Europese

Nadere informatie

4 e Reanimatie Congres

4 e Reanimatie Congres www.reanimatieraad.nl 4 e Reanimatie Congres Woensdag 30 mei 2007 te Ede Programma Basale Reanimatie Primair bedoeld voor Instructeurs Eerste Hulp 09.30 Opening: Basale Reanimatie F. van Marion Voorzitter:

Nadere informatie

NVIC CURSUS LUCHTWEGMANAGEMENT OP DE INTENSIVE CARE 2013

NVIC CURSUS LUCHTWEGMANAGEMENT OP DE INTENSIVE CARE 2013 NVIC CURSUS LUCHTWEGMANAGEMENT OP DE INTENSIVE CARE 2013 dinsdagavond 4 juni en woensdag 5 juni 2013 of maandagavond 25 november en dinsdag 26 november 2013 Skills center OSG te Houten www.nvic.nl Nederlandse

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN

HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN Locatie: Sint Maartenskliniek, Nijmegen Donderdag 12 en vrijdag 13 februari 2015 Toelichting De Nederlandse

Nadere informatie

Een miskraam Radboud universitair medisch centrum

Een miskraam Radboud universitair medisch centrum Een miskraam In deze folder vindt u informatie over de behandeling van een miskraam in het Radboudumc. Deze informatie is bedoeld als aanvulling op de folder over dit onderwerp: Bloedverlies in de eerste

Nadere informatie

UITNODIGING. Vierde Jaarcongres voor klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen. vrijdag 20 april 2012 Jaarbeurs Utrecht IV 5.

UITNODIGING. Vierde Jaarcongres voor klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen. vrijdag 20 april 2012 Jaarbeurs Utrecht IV 5. Vierde Jaarcongres voor klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen : UITNODIGING vrijdag 20 april 2012 Jaarbeurs Utrecht Accreditatie FGzP: 6 punten Voorwoord Geachte collega, In het voorjaar van

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 1 0

Inhoud. Voorwoord 1 0 Inhoud Voorwoord 1 0 1 Algemeen 1 1 1.1 Speciële anamnese 1 1 1.1.1 Speciële anamnese gynaecologie 1 1 1.1.2 Speciële anamnese obstetrie 1 3 1.1.3 Speciële anamnese voortplantingsgeneeskunde 1 4 1.1.4

Nadere informatie

S Y M P O S I U M SOMATIEK IN DE VERSLAVINGSGENEESKUNDE

S Y M P O S I U M SOMATIEK IN DE VERSLAVINGSGENEESKUNDE S Y M P O S I U M SOMATIEK IN DE donderdag 16 juni 2011, Domus Medica, Utrecht Het is mij een groot genoegen u uit te nodigen het symposium Somatiek in de Verslavingsgeneeskunde op donderdag 16 juni 2011

Nadere informatie

2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG

2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG 2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG 18 september 2009 10.00 16.30 uur NBC Nieuwegein INLEIDING Er wordt op veel plaatsen hard gewerkt aan de implementatie van preconceptiezorg: sinds het vorige congres

Nadere informatie

vrijdag 18 maart 2016

vrijdag 18 maart 2016 9 e Nascholing Hematologie voor verpleegkundigen en andere disciplines PROGRAMMA vrijdag 18 maart 2016 Locatie: Onderwijscentrum Erasmus MC Dr. Molewaterplein 50 3015 GE Rotterdam Inlichtingen: Mevrouw

Nadere informatie

Uitnodiging. endo richt lijn. Een evidence based handvat voor de endodontische behandeling

Uitnodiging. endo richt lijn. Een evidence based handvat voor de endodontische behandeling Uitnodiging De endo richt lijn Een evidence based handvat voor de endodontische behandeling Voorjaarscongres NVvE Zaterdag 7 maart 2015 Hotel Okura Amsterdam Met medewerking van de universiteiten van Nijmegen,

Nadere informatie

Ik zie, jij ziet, wij zien... beeldvormend medisch onderzoek

Ik zie, jij ziet, wij zien... beeldvormend medisch onderzoek Ik zie, jij ziet, wij zien... beeldvormend medisch onderzoek Scholingen & Trainingen Datum: Dinsdag 12 mei 2015 Locatie: Jaarbeurs Utrecht Ik zie, jij ziet, wij zien... beeldvormend medisch onderzoek Datum:

Nadere informatie

Prof. dr. C.M. Bilardo, gynaecoloog/perinatoloog (UMCG, Groningen) 050-3613028 M. Bakker arts-onderzoeker UMCG Groningen 050-3613028

Prof. dr. C.M. Bilardo, gynaecoloog/perinatoloog (UMCG, Groningen) 050-3613028 M. Bakker arts-onderzoeker UMCG Groningen 050-3613028 Geachte mevrouw, U heeft gekozen voor de nekplooimeting, of u heeft een medische reden om een vroege uitgebreide echo te ondergaan. Dit betekent dat er voor de 14 e week van de zwangerschap een echo bij

Nadere informatie

Intra-uteriene Inseminatie (IUI)

Intra-uteriene Inseminatie (IUI) Intra-uteriene Inseminatie (IUI) In overleg met uw arts ondergaat u binnenkort een intra-uteriene inseminatie (IUI) behandeling. Deze brochure geeft u informatie over wanneer u in aanmerking komt voor

Nadere informatie

3 e Up-to-date in erfelijke kanker. 14 maart 2013. Is het erfelijk? Oncologische themadag

3 e Up-to-date in erfelijke kanker. 14 maart 2013. Is het erfelijk? Oncologische themadag Oncologische themadag Is het erfelijk? Ewout Boesaard student 3 e Up-to-date in erfelijke kanker 14 maart 2013 Aanvang: 13.30 uur Locatie: Auditorium (route 296) UMC St Radboud Nijmegen De tijd staat niet

Nadere informatie

IUI / Intra-uteriene Inseminatie Het inbrengen van zaadcellen in de baarmoeder

IUI / Intra-uteriene Inseminatie Het inbrengen van zaadcellen in de baarmoeder Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde IUI / Intra-uteriene Inseminatie Het inbrengen van zaadcellen in de baarmoeder Belangrijke telefoonnummers en bereikbaarheid Secretariaat (050) 361 30 32 Voor het

Nadere informatie

Oncologiedagen 2015 voor Nederland en Vlaanderen

Oncologiedagen 2015 voor Nederland en Vlaanderen Oncologiedagen 2015 voor Nederland en Vlaanderen 1 e Aankondiging 19-20 november 2015 Hotel Papendal, Arnhem Georganiseerd door: De Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie in samenwerking met De

Nadere informatie

Intra Uteriene Inseminatie

Intra Uteriene Inseminatie Intra Uteriene Inseminatie Intra Uteriene Inseminatie ( I.U.I.) Een veel voorkomende behandeling van ongewenste kinderloosheid is intra-uteriene inseminatie, kortweg I.U.I. genaamd. Bij deze behandeling

Nadere informatie

NASCHOLINGSCURSUS ALLERGOLOGIE EN IMMUNOLOGIE. Donderdag 9 en vrijdag 10 november 2006. Hilton Antwerpen

NASCHOLINGSCURSUS ALLERGOLOGIE EN IMMUNOLOGIE. Donderdag 9 en vrijdag 10 november 2006. Hilton Antwerpen NASCHOLINGSCURSUS ALLERGOLOGIE EN IMMUNOLOGIE Donderdag 9 en vrijdag 10 november 2006 Hilton Antwerpen NASCHOLINGSCURSUS ALLERGOLOGIE EN IMMUNOLOGIE Beste collegae, Het bestuur van de SNNDV heet u van

Nadere informatie

Echocentrum Slingeland

Echocentrum Slingeland Gynaecologie / Verloskunde Echocentrum Slingeland i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U kunt bij het Echocentrum van het Slingeland Ziekenhuis terecht voor diverse echo's tijdens uw zwangerschap.

Nadere informatie

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst 24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Moeder en Kind Centrum subafdeling verloskunde en prenatale geneeskunde Erasmus MC, Rotterdam

Nadere informatie

Diabetes en zwangerschap.

Diabetes en zwangerschap. Diabetes en zwangerschap. Samenvatting van de lezing door dr. B.W. Mol, als gynaecoloog verbonden aan het Máxima Medisch Centrum te Eindhoven en Veldhoven, op dinsdag 24 oktober 2006 voor de DVN afd. Eindhoven.

Nadere informatie

Maatschap Gynaecologie

Maatschap Gynaecologie Gynaecologie / Verloskunde Maatschap Gynaecologie Algemene informatie Gynaecologie Dr. J.J. van Beek D. Boskamp P. Bourdrez A.H.D.M. Dam A.M. van Wijck Dr. I. van Gestel Dr. J.E. Sollie E.J. Wijnen - Duvekot

Nadere informatie

www.igoandpractice.nl

www.igoandpractice.nl P r o g r a m m a 18 e Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie Rotterdam, de Doelen 6, 7 en 8 april 2011 Elf verschillende dagprogramma s Inschrijving per dagprogramma ACCREDITATIE NVOG,

Nadere informatie

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Onderdeel van 4 sessies om Iedere patiënt altijd veilig op uw afdeling waar te maken 17 april 2012 19 juni 2012 25 september

Nadere informatie

www.igoandpractice.nl

www.igoandpractice.nl P r o g r a m m a 18 e Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie Rotterdam, de Doelen 6, 7 en 8 april 2011 Elf verschillende dagprogramma s Inschrijving per dagprogramma ACCREDITATIE NVOG,

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED

NVOG Voorlichtingsbrochure BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED NVOG Voorlichtingsbrochure BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED 1 BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED 1. In het kort 2. Wat zijn benzodiazepinen? 3. Als u zwanger wilt

Nadere informatie

Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort De meeste kinderen worden gezond geboren, maar een

Nadere informatie

Beleidsadvies Onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie

Beleidsadvies Onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie Prenatale screening Downsyndroom en SEO Beleidsadvies Onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie Inleiding Bij de voorlichting aan het begin van de zwangerschap,

Nadere informatie

Obesitas en zwangerschap

Obesitas en zwangerschap Obesitas en zwangerschap Risico s en beleid Maaike Kloosterman-de Groot, verloskundige UMCG Casus G2P1 Algemene anamnese: BMI 42 (lengte 1.56 m en gewicht 102 kg) Reuma, zonder medicatie Primaire subfertiliteit

Nadere informatie

Basiscursus Operatieve Technieken (BOT) Hands-on training op het Centraal Dierenlaboratorium

Basiscursus Operatieve Technieken (BOT) Hands-on training op het Centraal Dierenlaboratorium Basiscursus Operatieve Technieken (BOT) Hands-on training op het Centraal Dierenlaboratorium Donderdag 15 en vrijdag 16 november 2012 Toelichting PAO Heyendael organiseert in samenwerking met de afdeling

Nadere informatie

Prof. dr. C.M. Bilardo, gynaecoloog/perinatoloog (UMCG, Groningen) 050-3613028 M. Bakker arts-onderzoeker UMCG Groningen 050-3613028

Prof. dr. C.M. Bilardo, gynaecoloog/perinatoloog (UMCG, Groningen) 050-3613028 M. Bakker arts-onderzoeker UMCG Groningen 050-3613028 Geachte mevrouw, U heeft gekozen voor de nekplooimeting, of u heeft een medische reden om een vroege uitgebreide echo te ondergaan. Dit betekent dat er voor de 14 e week van de zwangerschap een echo bij

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie NVOG - MODELPROTOCOL richtlijnen Nekplooimeting (nuchal translucency, NT-meting) Naar dit modelprotocol wordt verwezen in NVOG-kwaliteitsnorm 6, Prenatale screening op foetale afwijkingen. nr. 4 1 ACHTERGROND

Nadere informatie

Update Acute Intoxicaties Meet the Experts

Update Acute Intoxicaties Meet the Experts Update Acute Intoxicaties Meet the Experts 2de Lage Landen Symposium Intoxicaties Vrijdag 13 september 2013 Het Pand, Onderbergen 1, 9000 Gent Gesponsord door: Heymans Stichting Organisatie onder auspiciën

Nadere informatie

Beleidsadvies onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie

Beleidsadvies onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie Beleidsadvies onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie Inleiding Bij de voorlichting aan het begin van de zwangerschap, dient de zwangere vrouw die informatie

Nadere informatie

de combinatietest NT meting en eerste trimester serumtest inhoudsopgave voorwoord

de combinatietest NT meting en eerste trimester serumtest inhoudsopgave voorwoord de combinatietest NT meting en eerste trimester serumtest inhoudsopgave Voorwoord Aangeboren afwijkingen waarop getest wordt Wat is het Down syndroom? De combinatietest (NT-meting en eerste trimester serumtest)

Nadere informatie

Dreigende vroeggeboorte

Dreigende vroeggeboorte Dreigende vroeggeboorte U bent zwanger en heeft te maken met een dreigende vroeggeboorte. Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken. Een periode van 37 tot 42 weken wordt gezien als een normale duur van

Nadere informatie

Wilhelmina Kinderziekenhuis. Uitnodiging. Symposium Kinderallergologie. Kennis in de praktijk! vrijdag 29 mei 2015 Locatie UMC Utrecht

Wilhelmina Kinderziekenhuis. Uitnodiging. Symposium Kinderallergologie. Kennis in de praktijk! vrijdag 29 mei 2015 Locatie UMC Utrecht Wilhelmina Kinderziekenhuis Uitnodiging Symposium Kinderallergologie Kennis in de praktijk! vrijdag 29 mei 2015 Locatie UMC Utrecht Geachte collega, Kinderartsen, dermatologen, KNO-artsen en diëtisten

Nadere informatie

Zorg rond de pasgeborene

Zorg rond de pasgeborene Zorg rond de pasgeborene Nieuwe ontwikkelingen, betere kansen 30 november 2009 De Reehorst, Ede Voorwoord Voor u ligt het programma van het symposium Zorg rond de pasgeborene, dat dit jaar voor de 31ste

Nadere informatie

Screening van pasgeborenen

Screening van pasgeborenen Screening van pasgeborenen Algemeen en prenataal Arjan Lock, arts M&G 6 november 2014 Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Auteur: A. Franx Redacteur: dr. E. Bakkum Bureauredacteur: Jet Quadekker

Auteur: A. Franx Redacteur: dr. E. Bakkum Bureauredacteur: Jet Quadekker 1 Prenatale screening Onderzoek naar aangeboren aandoeningen in het begin van de zwangerschap Commissie Patiënten Voorlichting NVOG I.s.m. Erfocentrum en VSOP Auteur: A. Franx Redacteur: dr. E. Bakkum

Nadere informatie

Dermatologie. Gynaecologie en urologie

Dermatologie. Gynaecologie en urologie Dermatologie Vrijdag 20 november, 9.00 17.00 uur, Zeist Gynaecologie en urologie Donderdag 10 december, 9.00 17.00 uur, Zeist PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN Dermatologie vrijdag 20 november Op de cursus

Nadere informatie

Counselen over Prenatale Screening Cursus voor verloskundig hulpverleners. Vrijdag 12 februari 2016 Costerzaal AMC

Counselen over Prenatale Screening Cursus voor verloskundig hulpverleners. Vrijdag 12 februari 2016 Costerzaal AMC Counselen over Prenatale Screening Cursus voor verloskundig hulpverleners Vrijdag 12 februari 2016 Costerzaal AMC Inleiding Cursus Counselen over Prenatale Screening Prenatale screening valt per 1 januari

Nadere informatie

Het boek Reproductieve geneeskunde, gynaecologie en obstetrie anno 2007 is te bestellen voor slechts 89,00. Dit is inclusief verzendkosten.

Het boek Reproductieve geneeskunde, gynaecologie en obstetrie anno 2007 is te bestellen voor slechts 89,00. Dit is inclusief verzendkosten. Mei 2007 Voor degenen die het 16e Doelencongres infertiliteit, gynaecologie en obstetrie niet hebben kunnen bijwonen, bestaat de mogelijkheid alsnog in het bezit te komen van de uitgebreide proceedings.

Nadere informatie

Echo-onderzoek bij zwangerschap

Echo-onderzoek bij zwangerschap Echo-onderzoek bij zwangerschap in deze folder komt aan bod: - Meenemen en voorbereiden - Waarom een echo? - Wat ziet u zelf? - Afbeeldingen van uw kind - Kwaliteit en professionaliteit - Uitslag van het

Nadere informatie

Nederlandse perinatale sterfte daalt

Nederlandse perinatale sterfte daalt Concept persbericht 23052013 EMBARGO TOT MAANDAG 27 MEI 2013 00.01 UUR De internationale positie verbetert: Nederlandse perinatale sterfte daalt MAASTRICHT, 26 mei 2013 De perinatale sterfte (sterfte rond

Nadere informatie

Workshop Spiegeltherapie in de praktijk

Workshop Spiegeltherapie in de praktijk Workshop Spiegeltherapie in de praktijk vrijdag 15 april 2011 Erasmus MC, Rotterdam a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Nadere informatie

Jaarplan 2015. KNMG district Groningen. info@knmg- groningen.nl

Jaarplan 2015. KNMG district Groningen. info@knmg- groningen.nl Jaarplan 2015 KNMG district Groningen info@knmg- groningen.nl BESPREKING IN JAARVERGADERING 18 juni 2015 INHOUDSOPGAVE 1. Algemeen... 3 2. Bestuurlijke activiteiten... 3 Bestuursvergaderingen... 3 Samenwerking

Nadere informatie

Groene, rode en oranje bolletjes. Rood bolletje, wat is er aan de hand?

Groene, rode en oranje bolletjes. Rood bolletje, wat is er aan de hand? Groene, rode en oranje bolletjes U ziet enkele groene en mogelijk ook rode of oranje bolletjes staan voor de genoemde oorzaken van verminderde vruchtbaarheid. Een groen bolletje betekent dat dit zeer waarschijnlijk

Nadere informatie

Genetica Gehemeltespleet

Genetica Gehemeltespleet Genetica Gehemeltespleet Palatoschisis Genetica Inleiding Uw kind staat onder behandeling van het schisisteam van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), het Medisch Centrum Leeuwarden (MCL)

Nadere informatie

gynaecologische echoscopie

gynaecologische echoscopie patiënteninformatie gynaecologische echoscopie Echoscopie is onderzoek van de inwendige organen door middel van geluidsgolven. Door terugkaatsing van uitgezonden geluidsgolven kunnen afbeeldingen worden

Nadere informatie

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN Wel of geen diagnostiek? Wel of geen diagnose? BrainAgingMonitor Hoe oud is jouw brein? Donderdag 26 april 2012 www.brainagingmonitor.nl Toelichting PAO Heyendael organiseert

Nadere informatie

Kwaliteitsprofiel Verloskundige Echoscopist maart 2011

Kwaliteitsprofiel Verloskundige Echoscopist maart 2011 Kwaliteitsprofiel Verloskundige Echoscopist maart 2011 Inleiding Door het toenemende belang van echoscopisch onderzoek in de zwangerschap en de invoering van prenatale screening in Nederland, wordt het

Nadere informatie

In het kort. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Wat is prenatale screening?

In het kort. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Wat is prenatale screening? prenatale screening Inhoudsopgave In het kort 3 Wat is prenatale screening? 3 Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? 3 Bij welke zwangerschapsduur vindt prenatale screening plaats? 3 Wie

Nadere informatie

REGELGEVING EN ETHIEK IN DE MEDISCHE PRAKTIJK

REGELGEVING EN ETHIEK IN DE MEDISCHE PRAKTIJK REGELGEVING EN ETHIEK IN DE MEDISCHE PRAKTIJK Medische fouten, incidenten en meldingsplicht voor specialisten en AIOS Vrijdag 8 juni 2012 Toelichting PAO Heyendael organiseert op 8 juni 2012 de cursus

Nadere informatie

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte DEFINITIE: Vroeggeboorte: bevalling bij amenorroeduur < 37 weken Bij een zwangerschapsduur van meer dan 35 weken wordt het risico van belangrijke

Nadere informatie

NOTA SUBSPECIALISATIE OBSTETRISCHE PERINATOLOGIE. Versie 1.0

NOTA SUBSPECIALISATIE OBSTETRISCHE PERINATOLOGIE. Versie 1.0 NOTA SUBSPECIALISATIE OBSTETRISCHE PERINATOLOGIE Versie 1.0 Datum Goedkeuring 17-11-2006 Methodiek Consensus based Discipline Verantwoording Multidisciplinair NVOG Algemeen Achtergrond De obstetrische

Nadere informatie

19 e Nederlands/Vlaams Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie

19 e Nederlands/Vlaams Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie P r o g r a m m a 19 e Nederlands/Vlaams Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie Rotterdam, de Doelen 17, 18 en 19 april 2013 Twaalf verschillende dagprogramma s (vier per dag) INSCHRIJVING

Nadere informatie

IUI intra-uteriene inseminatie

IUI intra-uteriene inseminatie Afdeling: Onderwerp: Gynaecologie intra-uteriene inseminatie Inhoudsopgave In het kort 2 Wat is intra-uteriene inseminatie? 3 Voor wie is? 4 Hoe groot is de kans op een zwangerschap bij? 4 Hormonen, gecontroleerde

Nadere informatie

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Groeien in gezondheid door kennis Onze gezondheid is ons belangrijkste bezit. Daarom is het goed dat we ons er steeds meer van bewust worden dat

Nadere informatie

KNOV-Visie. Voeding van de pasgeborene. Utrecht 2015

KNOV-Visie. Voeding van de pasgeborene. Utrecht 2015 1 5 KNOV-Visie Voeding van de pasgeborene Utrecht 015 6 1 7 8 9 10 11 1 1 1 15 16 17 18 19 0 1 5 6 7 8 9 0 1 5 6 7 8 9 0 CLIËNTE De cliënte en haar partner maken een geïnformeerde keuze over de voeding

Nadere informatie

Intra-uteriene inseminatie (IUI)

Intra-uteriene inseminatie (IUI) Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Intra-uteriene inseminatie (IUI) z Intra-uteriene inseminatie (IUI) is het kunstmatig inbrengen van zaadcellen in de baarmoederholte.

Nadere informatie

Uitnodiging en programma

Uitnodiging en programma Uitnodiging en programma XIV e Almelose Symposium Diabetische Voet 28 en 29 januari 2014 Thema: effectieve behandeling van de diabetische voet ZGT, uw vertrouwde ziekenhuis in Almelo en Hengelo Pagina

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting 2008

Jaarverslag Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting 2008 Jaarverslag Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting 2008 1 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wettelijk kader en werkzaamheden van de Stichting 4 3 Overzicht van bij de Stichting geregistreerde instellingen,

Nadere informatie

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS Dat vind ik een van de mooiste dingen aan de seksuologie: dat de geestelijke en de somatische gezondheidszorg erin samen komen. evaluatie deelnemer mensenkennis Opleiding consulent seksuele gezondheid

Nadere informatie

www.igoandpractice.nl

www.igoandpractice.nl P r o g r a m m a 17 e congres infertiliteit, gynaecologie en obstetrie Rotterdam, de Doelen 4, 5 en 6 maart 2009 elf verschillende dagprogramma s inschrijving per dagprogramma ACCREDITATIE NVOG, VVOG,

Nadere informatie

SCHILDKLIERFUNCTIESTOORNISSEN EN ZWANGERSCHAP

SCHILDKLIERFUNCTIESTOORNISSEN EN ZWANGERSCHAP SCHILDKLIERFUNCTIESTOORNISSEN EN ZWANGERSCHAP SCHILDKLIERFUNCTIETESTEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP Wat is de normale range voor TSH in elk trimester? [2012] Trimester-specifieke, per centrum bepaalde, normaalwaarden

Nadere informatie

Dragerschap en erfelijke belasting

Dragerschap en erfelijke belasting Dragerschap en erfelijke belasting VSOP 17 mei 2010 Martina Cornel Hoogleraar Community Genetics & Public Health Genomics Quality of Care EMGO Institute for Health and Care Research Nieuwe technologische

Nadere informatie

ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN

ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN Kloosterhotel ZIN te Vught Maandag 25 t/m woensdag 27 augustus 2014 Nijmeegse bedrijfsartsenopleiding Toelichting PAO Heyendael organiseert, samen met de

Nadere informatie

intra-uteriene inseminatie (IUI)

intra-uteriene inseminatie (IUI) patiënteninformatie intra-uteriene inseminatie (IUI) In het kort Intra-uteriene inseminatie (IUI) is het inbrengen van zaadcellen in de baarmoederholte. Deze behandeling wordt toegepast bij een verminderde

Nadere informatie

PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN

PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN UTRECHT PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN GEACCREDITEERD Maag Darm Lever Vrijdag 13 februari 2015 Broederplein in Zeist Maag, Darm, Lever: groot en klein leed Inleiding Hoe staat het nu met het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte Kraamafdeling Vroegtijdige weeën gebroken vliezen en vroeggeboorte In deze folder leest u over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën. Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken, maar

Nadere informatie

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 Inhoudstafel Voorwoord 13 Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 1.1 Menstruele cyclus 15 1.1.1 Ovulatie 15 1.1.2 Menstruele cyclus ter hoogte van het endometrium 17 1.2 Gametogenese 18 1.3 De

Nadere informatie

Intra-Uteriene Inseminatie (IUI)

Intra-Uteriene Inseminatie (IUI) Gynaecologie Intra-Uteriene Inseminatie (IUI) www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is intra-uteriene inseminatie?... 3 Voor wie is IUI?... 4 Hoe groot is de kans op een zwangerschap bij IUI?... 4 Hormonen,

Nadere informatie

Maatschap Gynaecologie. Nekplooimeting en serumtest

Maatschap Gynaecologie. Nekplooimeting en serumtest Maatschap Gynaecologie Nekplooimeting en serumtest Datum en tijd U wordt (dag) (datum) om uur verwacht. Plaats Op de dag van de afspraak meldt u zich op de polikliniek Verloskunde/Gynaecologie. Volgt u

Nadere informatie

CRPS-1 EN PLEXUS BRACHIALIS- EN PERIFEER ZENUWLETSEL

CRPS-1 EN PLEXUS BRACHIALIS- EN PERIFEER ZENUWLETSEL CRPS-1 EN PLEXUS BRACHIALIS- EN PERIFEER ZENUWLETSEL Foto: Kees de Boer, Donderdag 27 en vrijdag 28 maart 2014 Leiden Toelichting De Nederlandse Vereniging voor Revalidatieartsen (VRA) organiseert in samenwerking

Nadere informatie

Regiobijeenkomst. Trisomie 13/18

Regiobijeenkomst. Trisomie 13/18 Regiobijeenkomst Trisomie 13/18 Programma 14.00-14.20u Achtergrond / biochemie / testeigenschappen Mw. Drs. M. Engels, screeningscoördinator VUmc 14.20 14.50u Echoscopische bevindingen in eerste / tweede

Nadere informatie

TTS & TAPS. Dr. Jim van Eyck, gynaecoloog-perinatoloog Isala Zwolle. 10 perinatale centra in Nederland. Hoog risico zwangerschap TTS & TAPS

TTS & TAPS. Dr. Jim van Eyck, gynaecoloog-perinatoloog Isala Zwolle. 10 perinatale centra in Nederland. Hoog risico zwangerschap TTS & TAPS Dr. Jim van Eyck, gynaecoloog-perinatoloog Isala Zwolle 10 perinatale centra in Nederland Hoog risico zwangerschap 2006 2014 1 Ontstaan Siamese tweeling twee-eiig 65% een-eiig 35% tussen 1975 en 2002 toename

Nadere informatie

Inleiding 2 Wat is prenatale screening? 2 2. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Bij welke zwangerschapsduur vindt prenatale

Inleiding 2 Wat is prenatale screening? 2 2. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Bij welke zwangerschapsduur vindt prenatale Inleiding De meeste kinderen worden gezond geboren, maar een klein percentage (ongeveer 3 tot 4%) van alle kinderen heeft bij de geboorte een aangeboren aandoening, zoals het Down-syndroom ('mongooltje')

Nadere informatie

Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK

Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK Echoscopie tijdens de zwangerschap Tijdens je zwangerschap kunnen we met een echo het kindje in je buik bekijken. Een echoscopie is een beeldvormende techniek

Nadere informatie

Snelle en uitstekende fertiliteitspreservatie

Snelle en uitstekende fertiliteitspreservatie Snelle en uitstekende fertiliteitspreservatie Aan vrouwelijke patiënten 40 jaar met een oncologische aandoening Regio zuidwest Nederland Datum 22 mei 2015 Auteur Prof. dr. J.S.E. Laven, Erasmus MC Dr.

Nadere informatie

EMSB Emergency Management of Severe Burns

EMSB Emergency Management of Severe Burns EMSB Emergency Management of Severe Burns Cursus voor spoedeisende hulp bij brandwonden Nederlandse Brandwonden Stichting i.s.m. de drie Nederlandse brandwondencentra en het Ministerie van Defensie Patiënten

Nadere informatie

PAO-H JAARPROGRAMMA 2013 NASCHOLING VOOR HUISARTSEN UTRECHT GEACCREDITEERD

PAO-H JAARPROGRAMMA 2013 NASCHOLING VOOR HUISARTSEN UTRECHT GEACCREDITEERD UTRECHT PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN GEACCREDITEERD JAARPROGRAMMA 2013 NIEUWE PAO-H CURSUSSEN IN 2013! Het nieuwe jaarprogramma van het Post Academisch Onderwijs voor Huisartsen Utrecht biedt u weer

Nadere informatie

2 e Symposium Kinderallergologie. a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

2 e Symposium Kinderallergologie. a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a 2 e Symposium Kinderallergologie Donderdag 2 juni 2016 2 e Symposium

Nadere informatie

Een duidelijk verhaal over Intra-uteriene Inseminatie

Een duidelijk verhaal over Intra-uteriene Inseminatie Een duidelijk verhaal over Intra-uteriene Inseminatie Vooruit in fertiliteit M Postbus 581, 2003 PC Haarlem, Tel: 023-515 31 53 www.msd.nl, www.msdfertiliteit.nl, E-mail: info@msd.nl WOMN-1068311-0024

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie VERLOSKUNDE PRENATALE SCREENING. Versie 1.5. Verantwoording

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie VERLOSKUNDE PRENATALE SCREENING. Versie 1.5. Verantwoording Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie VERLOSKUNDE PRENATALE SCREENING Versie 1.5 Datum Goedkeuring Verantwoording 01 03 2006 NVOG Inhoudsopgave Algemeen...1 Wat is prenatale screening?...1

Nadere informatie

De grijze golf Naar proactieve ouderenzorg

De grijze golf Naar proactieve ouderenzorg Nycteumdag De grijze golf Naar proactieve ouderenzorg 22 april 2010, Meervaart te Amsterdam Topklinische kennis in de praktijk Deze nascholing is tot stand gekomen door een samenwerking van: Nycteum Folder

Nadere informatie