Bewezen kwaliteit: ringonderzoeken met LANGE-kuvettentesten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bewezen kwaliteit: ringonderzoeken met LANGE-kuvettentesten"

Transcriptie

1 APPLICATIEBERICHT LABORATORIUMANALYSES KWALITEITSBORGING RINGONDERZOEK Bewezen kwaliteit: ringonderzoeken met LANGE-kuvettentesten Ringonderzoeken vormen een belangrijk onderdeel van de analytische kwaliteitsborging. Al meer dan 20 jaar behalen de gebruikers van HACH LANGE-producten hierbij uitstekende resultaten, een indrukwekkende prestatie. Het maakt niet uit of de ringonderzoeken door de fabrikant zelf worden georganiseerd (ADDISTA) of door onafhankelijke Europese instituten de resultaten zijn altijd bijzonder goed. Een recent voorbeeld is het internationale ringonderzoek 2007 van het Nederlandse Kiwa-instituut: Meer dan 94 % van de resultaten van de LANGE-kuvettentest was correct! Het rapport is voor de gebruiker het bewijs dat hij de juiste procedure hanteert en zijn analysesysteem goed functioneert. Bovendien worden de resultaten van dit ringonderzoek officieel erkend. Auteur: Petra Pütz - Dipl.-Ing. Chemie - Toepassing Laboratoriumproducten HACH LANGE

2 2 ANALYTISCHE KWALITEITSBORGING_RINGONDERZOEKEN Ringonderzoeken: achtergrond en kwaliteit van de resultaten Afb. 1: ADDISTA voor laboratoriumanalyses met ringonderzoeksoplossingen A en B voor gratis deelname aan het HACH LANGE-ringonderzoek en met gecombineerde standaard-/additieoplossing voor interne kwaliteitscontrole Frequentie in % te laag laag correct hoog te hoog Ringonderzoeken waarom? Bij een ringonderzoek gaat het erom, de eigen prestaties en het toegepaste analysesysteem onder zo realistisch mogelijke omstandigheden te controleren. Het principe van een ringonderzoek houdt in, dat identieke proeven door meerdere deelnemers onafhankelijk van elkaar worden geanalyseerd (externe kwaliteitscontrole). Zo worden het analysesysteem en de werkwijze gecontroleerd en kunnen fouten worden opgespoord. Ook voor de officiële erkenning van meetwaarden is regelmatige deelname aan ringonderzoeken vereist. Percentage correcte resultaten met gebruik van kuvettentesten Ringonderzoek analytische kwaliteitsborging Baden- Württemberg (iswa) Referentieprocedure Parameter CZV 89 % 90 % 88,5 % 90 % 92 % NH 4 -N 91 % 93 % 91,5 % 95 % 91 % NO 3 -N 92 % 89 % 91 % 91 % 93,5 % TN 87,5 % 88 % 88 % 89 % 88 % P tot. 89 % 89 % 90 % 91 % 92 % TOC 90 % 89 % Tabel 1: Vergelijking van de kwaliteit van de resultaten van bedrijfsmatige analyses en referentieprocedures; resultaten van door de overheid vereiste ringonderzoeken van het iswa-instituut van de universiteit van Stuttgart [www.iswa.uni-stuttgart.de/ch/aqs] Vergelijkend onderzoek 2 Vergelijkend onderzoek 1 HACH LANGE HACH LANGE-ringonderzoek Al sinds 1986 profiteren HACH LANGE-gebruikers van de ringonderzoeken als gratis dienstverlening. Inmiddels zijn er voor ruim 50 verschillende kuvettentests ADDISTA-oplossingen beschikbaar voor interne en externe kwaliteitscontrole. De resultaten van de ringonderzoeken geven informatie over hoe nauwkeurig de gebruikers werken en de kwaliteit van hun analysesysteem. De afgelopen 10 jaar was gemiddeld bijna 90 % van alle ingestuurde resultaten correct! Bij grote of systematische afwijkingen in de resultaten zoekt HACH LANGE samen met de gebruiker naar de fout en lost het probleem op. Onafhankelijk georganiseerde ringonderzoeken Vanwege het belang van externe kwaliteitscontroles bieden steeds meer Europese instellingen verschillende branche-specifieke ringonderzoeken aan. In Duitsland is dat bijvoorbeeld het iswa van de universiteit van Stuttgart. Dit instituut organiseert sinds een aantal jaren speciale ringonderzoeken voor bedrijfsmatige analyses van zuiveringsinstallaties. Ook hierbij behalen HACH LANGEgebruikers altijd zeer goede resultaten, zowel in vergelijking met de referentieanalyses als met de concurrentie (zie tabel 1 en afb. 2). Het milieu-instituut Voralberg komt met vrijwel identieke resultaten na een ringonderzoek van zuiveringsinstallaties dat in 2006 werd uitgevoerd voor de parameter CZV. [www.vorarlberg.at/pdf/csb-analytik.pdf] Afb. 2: Ringonderzoek 2002 van het iswa-instituut van de universiteit van Stuttgart, vergelijking van de methoden van CZV; LANGE-kuvettentesten geven t.o.v. de concurentie duidelijk betere resultaten.

3 3 Net zo duidelijk zijn de resultaten van de officiële laboratorium-prestatietests van UNICHIM Italië (nationale ISOoverheid). Bij een vergelijking tussen de normprocedure en LANGE-kuvettentesten blijkt: - de goede vergelijkbaarheid van de gemiddelde waarden van beide procedures - een grotere nauwkeurigheid bij de LANGE-kuvettentesten [www.unichim.it] Ringonderzoek 2007: kwaliteitscontrole op internationaal niveau In november 2007 heeft het erkende Nederlandse instituut Kiwa Water Research een ringonderzoek georganiseerd voor 300 deelnemers uit 18 Europese landen. De geanalyseerde parameters zijn CZV (hoog + laag), NH 4 -N, NO 3 -N, TN, ortho-po 4 -P en P tot. Uitgangspunt van de diverse onderzoeken waren echte afvalwatermonsters met een additie van de desbetreffende parameter in twee verschillende concentraties. De deelnemers aan het ringonderzoek leverden op die manier per parameter twee meetresultaten met een bepaald verschil ten opzichte van elkaar. Dit (Youden-)concept vergemakkelijkt een snelle foutanalyse, bijv. of afwijkingen te wijten zijn aan systematische of toevallige fouten. Ringonderzoek demonstreert professionaliteit en kwaliteit. Alle gebruikers ongeacht of zij nu bij een gemeentelijke zuiveringsinstallatie, een onderzoekslaboratorium of een industrieel bedrijf werkzaam zijn hebben door hun coöperatieve en professionele manier van werken een bijdrage geleverd aan het succes van het ringonderzoek: In totaal was meer dan 94 % van alle ingezonden meetresultaten correct! (zie tabel 2) Evaluatie Kiwa-ringonderzoek 2007 Parameters Aantal meetwaarden Waarvan correct Totaal >94% CZV laag % CZV hoog 274 >95% NH 4 -N* %* NO 3 -N 402 >95% TN 382 >95% Ortho PO 4 -P 370 >93% P tot. 424 >95% Tabel 2: Kwaliteit van de resultaten van HACH LANGE-gebruikers bij het internationale Kiwa-ringonderzoek 2007 * Het resultaat voor NH 4 -N is een goed voorbeeld van de wijze waarop met een ringonderzoek gebruikersfouten kunnen worden opgespoord. Bij deze parameter werd in veel gevallen aantoonbaar een kuvettentest met een verkeerd meetbereik gebruikt, hetgeen door afwijkende meetwaarden bij de evaluatie van het ringverzoek direct opviel. mg/l CZV Internationaal ringonderzoek 2007: Resultaten CZV hoog (LCK514, LCI400) Gewenste waarde monster 2: 980 mg/l CZV Gewenste waarde monster 1: 510 mg/l CZV De resultaten voor de CZV-kuvettentest liggen met meer dan 95% correcte waarden zelfs nog boven het gemiddelde. Afb. 3 laat zien dat de waarden, met uitzondering van incidentele uitschieters, slechts een geringe spreiding rondom de gewenste waarde (ononderbroken lijn) vertonen. Uit deze uiterst geringe spreiding van gemiddeld 2,2 % (monster 1) resp. 1,4 % (monster 2) blijkt de uitstekende kwaliteit van de werkwijze en het toegepaste analysesysteem! Aantal deelnemers Afb. 3: CZV-meetresultaten van het internationale ringonderzoek 2007, uitgevoerd door het Nederlandse instituut Kiwa Water Research

4 100% controle van geprodu duceerde oplossingen Exacte dosering met DOSICAP ZIP Pipetten controle set Voorgekalibreerd, voorgeprogrammeerd Eenvoudig en veilig in gebruik Controle van binnenkomende goederen Gebruiksklare formazinestandaarden Gekwalificeerd productiesysteem 10-voudige rotatiemeting ADDISTA systeem Buffer- en standaardoplossingen Veiligheidsinformatiebladen AQA Adviezen m.b.t. frequentie en kwaliteitsdoelen Jarenlange samenwerking met 24 uur per dag adviesbureaus beschikbaar Documenten in locale taal Innovatieve Hotline LDO Testfilters Betrouwbare bewaking van grenswaarden Snelle diagnose op afstand Officiële goedkeuring Onderhoudscontracten op maat Praktijkgerichte seminars Nieuwsbrieven Volgens norm Kwaliteits- en productiecertificaten Trainingscertificaten Procesrapporten ra Bedrijfsoptimalisatie Ervaren medewerkers op locatie Complete oplossingen voor iedere applicatie QA-MAATREGEL DOEL/VOORDEEL MINIMUM FREQUENTIE KWALITEITSDOEL 3 Meervoudige meting Herkenning uitschieters, verhoogde precisie 1 per maand 1 per persoon en matrix Verschil 10 % Scheiding, sortering en verwerking Standaardmeting Controle werkwijze en interne systeemcontrole Elk 10 e monster, min. 1x per maand 1 per persoon Controle betrouwbaarheidsinterval 1 Plausibiliteitscontrole Bescherming tegen matrixgerelateerde foutmetingen Bij twijfelachtige resultaten, bij matrixwijzigingen, min. 1x per kwartaal Afwijking 20 % Ringonderzoeken/vergelijkingsmeting Externe systeemcontrole 1-2 per jaar per persoon Afwijking 20 % (met bedrijfsmethoden) Parallelle meting (met referentieprocedure) Controle van de werkwijze 1 per jaar per kuvettentest Afwijking 20 % Pipetten (volumecontrole) Controle van het juiste volume 2 per jaar Afwijking 1 % ph-meter Controle van de meting 1 per maand Afwijking 0,2 ph Thermostaat Controle van de temperatuur 1 per jaar Afwijking 3 C 2 Fotometer Controle van het functioneren 1 per jaar Volgens specificaties van de fabrikant Standaardmeting Interne systeemcontrole 1 per maand Controle betrouwbaarheidsinterval Plausibiliteitscontrole Bescherming tegen matrixgerelateerde foutmetingen Bij twijfelachtige resultaten, bij matrixwijzigingen Afwijking 20 % Vergelijkingsmeting ten opzichte van Controle van de meting 1 per week Afwijking 20 % laboratorium 1 Mede voor belangrijke onderzoeken (bijv. bij vergelijking met officiële controles) 2 bijv. met testfilterset of onderhoud van apparatuur 3 Het kan zinvol zijn om, bijv. bij metingen in het lage meetbereik, de toelaatbare afwijking niet procentueel maar in mg/l vast te leggen. C C * * * * * * * * Regelmatige klanteninformatie per post en Effectiever materiaalgebruik, economische procescontrole DOC Mar08 ANALYTISCHE KWALITEITSBORGING_RINGONDERZOEKEN Algemeen Literatuur - Institut für Siedlungswasserbau, Wassergüte- und Abfallwirtschaft van de universiteit van Stuttgart, AQS Baden-Württemberg, evaluatie Ringversuche zur Betriebsanalytik auf Kläranlagen, (ringonderzoeken naar bedrijfsmatige analyses van zuiveringsinstallaties) (www.iswa.uni-stuttgart.de/ch/aqs) - Umweltinstitut Vorarlberg, Christoph Scheffknecht: Kläranlagenüberwachung CSB-Betriebsanalytik auf dem Prüfstand, 09/2007 (controle van zuiveringsinstallaties bedrijfsmatige CZV-analyses op de proefbank) (www.vorarlberg.at/pdf/csb-analytik.pdf) - UNICHIM Italië, Manual n. 201, Edtion 2006, A guide to the use of cuvette tests in water quality control (een gids voor het gebruik van kuvettentesten voor de bewaking van de waterkwaliteit) - Kiwa Water Research, Kuvettentest HACH LANGE, 11/ HACH LANGE praktijkverslag Ch.No.38 Internationaler Ringversuch - Erfahrungen und Ergebnisse, 1995 (internationaal ringonderzoek, ervaringen en resultaten) - HACH LANGE praktijkverslag Ch.No.73 Nachbarschaftsringversuche 1999 Ein Vergleich der Analysenergebnisse aus Dänemark, Deutschland und der Schweiz (vergelijkende ringonderzoeken vergelijking van de analyseresultaten) - HACH LANGE praktijkverslag Qualität ist kein Zufall Ergebnisse von drei Ringversuchen, 2003 (kwaliteit is geen toeval resultaten van drie ringonderzoeken) - HACH LANGE praktijkverslag Anerkannte Messergebnisse durch Analytische Qualitätssicherung, 2007 (erkende meetresultaten door analytische kwaliteitsborging) - HACH LANGE praktijkverslag Het LANGE kuvettentest-systeem, 40 jaar beroepservaring, 2007 Grolsch heeft als visie dat in iedere nieuwe brouwerij elke afdeling verantwoordelijk is voor de kwaliteit. Daarnaast moeten zoveel mogelijk analyses zelf worden uitgevoerd. Voor de bepaling van CZV is de NEN methode i.v.m. de hoeveelheid aan chemicaliën niet wenselijk. In een uitgebreid gelijkwaardigheidsonderzoek, waarbij getoetst is op herhaalbaarheid, reproduceerbaarheid en juistheid, Grolsch heeft door deze validatie, met daarnaast een kwaliteitsborgingssysteem, acceptatie verkregen om de CZV kuvettentest in te zetten voor de afvalwaterheffingen. Mevrouw H. Holstein chef Kwaliteitsbeheersing Grolsche Bierbrouwerij Nederland B.V. Totale kwaliteitsgarantie producten diensten praktijk resultaten Afb. 4: Prepareren van de ringonderzoeksmonsters voor het internationale ringonderzoek 2007 door het Nederlandse instituut Kiwa Water Research LABORATORIUMANALYSES PROCES Afb. 5: AQS-poster als hulpmiddel voor de gebruikers, kan gratis bij HACH LANGE worden aangevraagd DOC Jun08

Visiedocument NVKC Point-of-care testen in de eerste lijn

Visiedocument NVKC Point-of-care testen in de eerste lijn Visiedocument NVKC Point-of-care testen in de eerste lijn Kleinveld HA 1, Raijmakers MTM 1, Vermeer HJ 2,3,4, Oosterhuis WP 1,3,4,5 1 2 3 4 5 Atrium Medisch Centrum Parkstad, Heerlen Albert Schweitzer

Nadere informatie

Handen en voeten aan beoordelen. handreiking invoering beoordelingssysteem in het hbo

Handen en voeten aan beoordelen. handreiking invoering beoordelingssysteem in het hbo Handen en voeten aan beoordelen handreiking invoering beoordelingssysteem in het hbo Inleiding In de cao voor het Hoger Beroepsonderwijs hebben cao partijen afspraken vastgelegd over de invoering van

Nadere informatie

Themaonderzoek niet-oob-accountantsorganisaties Deel 2: SRA-kantoren. 26 november 2013

Themaonderzoek niet-oob-accountantsorganisaties Deel 2: SRA-kantoren. 26 november 2013 Themaonderzoek niet-oob-accountantsorganisaties Deel 2: SRA-kantoren 26 november 2013 Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten. Wij zijn de onafhankelijke

Nadere informatie

Toezicht op herbeoordelingen door banken van rentederivaten bij het nietprofessionele

Toezicht op herbeoordelingen door banken van rentederivaten bij het nietprofessionele Rapportage rentederivatendienstverlening aan het MKB Toezicht op herbeoordelingen door banken van rentederivaten bij het nietprofessionele MKB Maart 2015 3333 Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert

Nadere informatie

Toepassing van domotica in de zorg moet zorgvuldiger

Toepassing van domotica in de zorg moet zorgvuldiger Toepassing van domotica in de zorg moet zorgvuldiger Den Haag, oktober 2009 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG 3 RAPPORT Inhoudsopgave Voorwoord 5 Samenvatting 7 1 Inleiding 9 1.1 Aanleiding en belang

Nadere informatie

Het achtvelden instrument:

Het achtvelden instrument: Het achtvelden instrument: analyse kader voor opleidingseffecten Doel / Probleem Impact Werksituatie Functioneren Vaardigheden Leerresultaten Leersituatie Proces J.W.M. Kessels C.A. Smit P. Keursten Februari

Nadere informatie

SELECTIE EN GEBRUIK VAN ADEMHALINGS- BESCHERMINGSMIDDELEN

SELECTIE EN GEBRUIK VAN ADEMHALINGS- BESCHERMINGSMIDDELEN SELECTIE EN GEBRUIK VAN ADEMHALINGS- BESCHERMINGSMIDDELEN Nederlandse Vereniging voor Arbeidshygiëne Werkgroep Ademhalingsbescherming Leden Werkgroep Ademhalingsbescherming NVvA S.J. Veenstra, voorzitter

Nadere informatie

Het kan ook anders. Zes benaderingen van werkdruk bij het Rijk

Het kan ook anders. Zes benaderingen van werkdruk bij het Rijk Het kan ook anders Zes benaderingen van werkdruk bij het Rijk belasting belastbaarheid Het kan ook anders Zes benaderingen van werkdruk bij het Rijk: Factor tijd Roostermanagement Activiteitenanalyse Resultaatgericht

Nadere informatie

Sturen op Antwoord. Meten en verbeteren van uw klantcontact

Sturen op Antwoord. Meten en verbeteren van uw klantcontact Sturen op Antwoord Meten en verbeteren van uw klantcontact 1 Opdrachtgever Overheid heeft Antwoord, namens het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het ministerie van Algemene Zaken

Nadere informatie

SAMENVATTING. Kenmerken van leerprocessen

SAMENVATTING. Kenmerken van leerprocessen SAMENVATTING Dit verslag gaat over de vraag hoe leerprocessen die plaatsvinden buiten het officiële circuit van onderwijs- en opleidingsinstellingen (het formeel onderwijs) beter herkenbaar kunnen worden

Nadere informatie

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Criteria en procedure Datum Movisie Utrecht, maart 2015, versie 1.1 Utrecht, maart 2015, versie 1.1 * Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief, Criteria en procedure

Nadere informatie

Publieke Dienstverlening: wat heeft er de afgelopen 10 jaar plaatsgevonden?

Publieke Dienstverlening: wat heeft er de afgelopen 10 jaar plaatsgevonden? Opdrachtgever SVB Opdrachtnemer SVB / Annemarie Voorneveld Publieke Dienstverlening: wat heeft er de afgelopen 10 jaar plaatsgevonden? Onderzoek Trends in publieke dienstverlening Startdatum 1 januari

Nadere informatie

Een vergelijking van de Werktop-aanpak met de aanpak in de gemeente Assen

Een vergelijking van de Werktop-aanpak met de aanpak in de gemeente Assen Bijlage III Een vergelijking van de Werktop-aanpak met de aanpak in de gemeente Assen 1 Inleiding In deze bijlage kijken we in de spiegel van Assen. De gemeente Assen heeft namelijk, samen met aangrenzende

Nadere informatie

Evaluatie Direct Werk Helmond

Evaluatie Direct Werk Helmond Hans Droppert 21 april 2008 1 1. Inleiding Eind 2006/Begin 2007 werd in opdracht van de rekenkamercommissie van de gemeente Helmond een onderzoek uitgevoerd naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van

Nadere informatie

Evalueren om te leren

Evalueren om te leren Evalueren om te leren Voorwoord Voor u ligt het rapport van de Rekenkamercommissie Leiden naar de effectiviteit van subsidieverlening door de gemeente Leiden. De Rekenkamercommissie wil met dit onderzoek

Nadere informatie

Inclusief onderwijs en de praktijk in de klas in het voortgezet onderwijs

Inclusief onderwijs en de praktijk in de klas in het voortgezet onderwijs Inclusief onderwijs en de praktijk in de klas in het voortgezet onderwijs Samenvattend Rapport 2005 European Agency for Development in Special Needs Education Dit rapport is geschreven en uitgegeven door

Nadere informatie

Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen

Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen De samenvatting van de interventie Genieten aan tafel die in zorginstellingen is uitgevoerd,

Nadere informatie

Zorg over de grenzen Rapport naar aanleiding van een klacht over het Bureau Medische Advisering.

Zorg over de grenzen Rapport naar aanleiding van een klacht over het Bureau Medische Advisering. Zorg over de grenzen Rapport naar aanleiding van een klacht over het Bureau Medische Advisering. 19 maart 2015 2015/053 De burger heeft er recht op behoorlijk behandeld te worden door de overheid. En laten

Nadere informatie

Hoe gaan we om met onze best presterende leerlingen?

Hoe gaan we om met onze best presterende leerlingen? Hoe gaan we om met onze best presterende leerlingen? DE HUIDIGE PRAKTIJK IN HET PRIMAIR EN VOORTGEZET ONDERWIJS, MET VOORBEELDEN EN VRAGEN TER INSPIRATIE Inhoud 3 Aandacht voor best presterende leerling

Nadere informatie

Opbrengsten maak er werk van! Inspectie van het Onderwijs

Opbrengsten maak er werk van! Inspectie van het Onderwijs Opbrengsten maak er werk van! Inspectie van het Onderwijs Opbrengsten maak er werk van! Woord vooraf 1 Opbrengstgericht onderwijs leidt tot hogere prestaties 3 2 Opbrengstgericht werken op vier niveaus

Nadere informatie

Kwaliteit van organisatie-advies bij de Rijksoverheid. Léon de Caluwé en Annemieke Stoppelenburg

Kwaliteit van organisatie-advies bij de Rijksoverheid. Léon de Caluwé en Annemieke Stoppelenburg Kwaliteit van organisatie-advies bij de Rijksoverheid Léon de Caluwé en Annemieke Stoppelenburg Kwaliteit van organisatie-advies bij de Rijksoverheid Met grote regelmaat is de afgelopen jaren het debat

Nadere informatie

PIAAC: KERNVAARDIGHEDEN VOOR WERK EN LEVEN

PIAAC: KERNVAARDIGHEDEN VOOR WERK EN LEVEN PIAAC: KERNVAARDIGHEDEN VOOR WERK EN LEVEN RESULTATEN VAN DE NEDERLANDSE SURVEY 2012 Marieke Buisman, Jim Allen, Didier Fouarge, Willem Houtkoop en Rolf van der Velden www.piaac.nl Colofon Titel PIAAC:

Nadere informatie

Hoe kan ik Inspectieview gebruiken in mijn toezichtproces?

Hoe kan ik Inspectieview gebruiken in mijn toezichtproces? Hoe kan ik Inspectieview gebruiken in mijn toezichtproces? Versie 1.0 Datum 2 april 2014 Status Definitief Colofon ILT Ministerie van Infrastructuur en Milieu Koningskade 4 Den Haag Auteur ir. R. van Dorp

Nadere informatie

Stabulletin. De bouw wordt. Jack Liemburg: Tailormade is de toekomst JAARGANG 29 NUMMER 02 SEPTEMBER 2014

Stabulletin. De bouw wordt. Jack Liemburg: Tailormade is de toekomst JAARGANG 29 NUMMER 02 SEPTEMBER 2014 Stabulletin JAARGANG 29 NUMMER 02 SEPTEMBER 2014 Jack Liemburg: Tailormade is de toekomst Monika Chao-Duivis, directeur van het Instituut voor Bouwrecht: De bouw wordt steeds meer een kennisindustrie VOORWOORD

Nadere informatie

Sociale (wijk)teams in vogelvlucht

Sociale (wijk)teams in vogelvlucht Sociale (wijk)teams in vogelvlucht State of the art najaar 2014 Auteur(s) Datum Movisie Silke van Arum en Rosanna Schoorl Utrecht, februari 2015 Movisie: kennis en aanpak van sociale vraagstukken Movisie

Nadere informatie

Versie 10 juli 2012. Informatieblad naleving van wet- en regelgeving met een milieu- en/of arbomanagementsysteem 1

Versie 10 juli 2012. Informatieblad naleving van wet- en regelgeving met een milieu- en/of arbomanagementsysteem 1 Informatieblad naleving van wet- en regelgeving met een milieu- en/of arbomanagementsysteem Informatieblad naleving van wet- en regelgeving met een milieu- en/of arbomanagementsysteem 1 De overtuiging

Nadere informatie

Camera s in het publieke domein. Privacynormen voor het cameratoezicht op de openbare orde INHOUD. A.H.C.M. Smeets

Camera s in het publieke domein. Privacynormen voor het cameratoezicht op de openbare orde INHOUD. A.H.C.M. Smeets ACHTERGRONDSTUDIES EN VERKENNINGEN 28 A.H.C.M. Smeets Camera s in het publieke domein INHOUD Privacynormen voor het cameratoezicht op de openbare orde A.H.C.M. Smeets Camera s in het publieke domein INHOUD

Nadere informatie

Palliatieve zorg voor andere doelgroepen. CVA, Dementie, COPD, Hartfalen, psychiatrische aandoening, verstandelijke beperking

Palliatieve zorg voor andere doelgroepen. CVA, Dementie, COPD, Hartfalen, psychiatrische aandoening, verstandelijke beperking Palliatieve zorg voor andere doelgroepen CVA, Dementie, COPD, Hartfalen, psychiatrische aandoening, verstandelijke beperking September 2014 Palliatieve zorg voor andere doelgroepen CVA, Dementie, COPD,

Nadere informatie

Kwaliteit van toetsen binnen handbereik

Kwaliteit van toetsen binnen handbereik Rapportage Kwaliteit van toetsen binnen handbereik Een reviewstudie van onderzoek en onderzoeksresultaten naar de kwaliteit van toetsen Nathalie Maassen, Dorien den Otter, Saskia Wools, Bas Hemker, Gerard

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Monitorstudie Goed Onderwijsbestuur in het VO

Onderzoeksrapport Monitorstudie Goed Onderwijsbestuur in het VO Onderzoeksrapport Monitorstudie Goed Onderwijsbestuur in het VO dr Marlies Honingh en dr Marieke van Genugten Nijmegen, augustus 2014 MONITORSTUDIE GOED ONDERWIJSBESTUUR IN HET VO DR MARLIES HONINGH &

Nadere informatie