Mijn dank gaat uit naar de Stichting Martinikerk voor de uitnodiging. Het is een eer om vanavond hier te mogen spreken.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mijn dank gaat uit naar de Stichting Martinikerk voor de uitnodiging. Het is een eer om vanavond hier te mogen spreken."

Transcriptie

1 Henk Helmantel, Martinikerk, 4 juli 2013 Andreas Blühm Mijn dank gaat uit naar de Stichting Martinikerk voor de uitnodiging. Het is een eer om vanavond hier te mogen spreken. U kent het werk van Henk Helmantel vast beter dan ik. Zelf heb ik de kunstenaar drie keer ontmoet: Gisteren bij een bezichtiging van de zo goed als voltooide tentoonstelling. De eerste keer op bezoek bij hem in het atelier, en eergisteren toevallig bij zijn favoriete haringkraam op de Vismarkt. Alle ontmoetingen waren boeiend, maar dat ik onder het genot van kibbeling op de Vismarkt met de Henk Helmantel over Romaanse kerken in Frankrijk kon spreken, dat was dan toch onverwacht. Ik ben kunsthistoricus en zal vanavond een beetje proberen te laten zien dat mijn studie niet totaal vergeefs was. Ik zal het hebben over de paragone en over de oude Grieken, maar uiteraard altijd met het oog op het werk van Henk Helmantel. Wat is de paragone? Paragone is Italiaans en betekent vergelijking, maar dan in de zin van confrontatie of wedstrijd. In de kunstgeschiedenis gaat het daarbij vooral om de wedstrijd tussen schilderkunst en beeldhouwkunst. Leone Battista Alberti en Leonardo da Vinci zijn ermee begonnen en hebben een eeuwenlang durend debat geïnitieerd. Het ging er in wezen om de vraag welke kunst de betere, de meer wetenschappelijke was. Wat was intellectueel uitdagender, het maken van beelden of schilderijen? Het zal u niet verbazen dat de schilders de voorkeur aan de schilderkunst gaven en de beeldhouwers aan de beeldhouwkunst. Maar wat waren hun argumenten? De beeldhouwers noemden in eerste instantie de drie dimensies van hun scheppingen. Een beeld moest voor tenminste zeven verschillende posities gemaakt worden waar vanuit je het kon bekijken. Dat betekent dus zeven keer moeilijker dan de platte schilderkunst. Bovendien werd Adam door God gebeeldhouwd en niet geschilderd De schilders daarentegen beweerden dat het juist veel moeilijker was om drie dimensies, ruimte en perspectief op het platte doek weer te geven. Zij konden motieven zoals landschap, wolken en vuur weergeven wat beeldhouwers nooit zou lukken. Het grootste voordeel was uiteraard het gebruik van kleur dat oneindig meer mogelijkheden gaf dat het wit van marmer of zwart van brons. Beeldhouwers moesten bovendien hard werken in een stoffig atelier en daarbij zweten. Schilders hoefden dat niet.

2 Denk aan het beroemde atelier van Vermeer. Een schilder in fijnste kleding, duidelijk een bewijs voor zijn superioriteit. De antieke beeldhouwkunst werkte in het voor- en in het nadeel van de beeldhouwers. Ze konden wel naar beroemde voorbeelden verwijzen, werk van Phidias en Praxiteles, terwijl van de Griekse schilderkunst niets bewaard was gebleven. De schilders antwoordden met antieke teksten: Apelles, Zeuxis en Parrhasios waren beroemdheden in het oude Griekenland. Zo heeft Zeuxis zijn beroemde druiven geschilderd waarop vogels af kwamen vliegen om ze op te eten. En om Zeuxis op zijn verdiende tweede plek te zetten, maakte Parrhasios een schilderij met een gordijn dat zijn collega Zeuxis wilde wegschuiven. De illusie was dus nog geslaagder, een paragone onder schilders. De discussie om de paragone was allesbehalve beperkt tot de kunstenaars zelf. In het Louvre hangt een van de mooiste portretten uit de Renaissance, Baldassare Castiglione van Raffael. U kunt het makkelijk vinden door achter de toeristen aan te lopen die op weg zijn naar de Mona Lisa. Castiglione hangt er naast, maar niemand staat u daar in weg. De geportretteerde was in schrijver in dienst aan het hof van Mantua en later Urbino. Zijn meest beroemde boek is het 1528 verschenen Libro del Cortegiano" (Het boek van de Hoveling). Daarin wordt beschreven hoe de perfecte gentleman zich moest gedragen en wat hij moest weten. De Cortegiano wordt naast Machiavelli s Principe als het meest invloedrijke boek uit de Renaissance genoemd. Castiglione laat personages aan het hof van Urbino gesprekken voeren, een soort intellectuele small talk. De paragone hoort daarbij vanzelfsprekend tot de onderwerpen met alle genoemde argumenten en nog veel meer. Het boek is verspreid geweest over heel Europa en werd pas in de 17 de eeuw in het Nederlands vertaald. Deze vertaling werd opgedragen aan Jan Six, de beroemde regent in Amsterdam, die door Rembrandt werd geschilderd. We mogen er dus van uitgaan dat de paragone ook onder de schilders van de Gouden Eeuw bekend was. De kunstgeschiedenis heeft zich in de jaren zeventig van de vorige eeuw echter sterk gefocust op de verborgen symboliek van de stillevens en genre scenes. Dat was ook terecht want het disguised symbolism was enigszins in vergetelheid geraakt. Wat daarbij dan wederom werd vergeten is dat de schilders zelfs dat soort symbolisme waarschijnlijk dusdanig conventioneel was dat het niet eens heel vaak het onderwerp van gesprek geweest zal zijn. Schilders onderling praatten toen en nu waarschijnlijk meer over hun laatste trucjes en waar je de beste verf kon laten maken.

3 En de paragone leeft nog steeds en zeker in Nederland. Daarvan getuigen Henk Helmantels schilderijen die u later in de koor van deze kerk kunt bewonderen. Naast zijn bekende stillevens ziet u zeer toepasselijk vooral grote schilderijen van kerkinterieurs. Ook daar mag de verwijzing naar de traditie van de Gouden Eeuw niet ontbreken. De beroemdste en de beste schilders van kerkinterieurs waren Emanuel de Witte en Pieter Saenredam die onderling ook met een soort paragone bezig waren. Ik veronderstel dat Henk Helmantel een voorkeur voor Saenredam heeft, omdat zijn kerken soms vrijwel leeg blijken te zijn. Bij Emanuel de Witte zijn veel te veel mensen met dingen bezig die je in een kerk eigenlijk niet hoort te doen. Daar ging het de schilder soms ook om, dus over wat er wel of niet mocht en over de losse zeden van zijn tijd. Maar ook bij Saenredam is meer aan de hand. Dat weten we allemaal uit het boek van Hans Jantzen, Das niederländische Architekturbild, geschreven in 1908 en nog steeds een standardwerk. Ik moest het in mijn tweede jaar kunstgeschiedenis lezen om aan een excursie naar Nederland mee te mogen. Saenredam geeft namelijk ook heel subtiel commentaar op de liturgie en het gebruik van kerken. Vaak zie je in zijn schilderijen het deel van een orgel of een eenzame persoon die naar de orgel kijkt. Dat kun je interpreteren als statement voor het gebruik van muziek in kerken. Het is nauwelijks nog voorstelbaar, maar de streng gereformeerden een soort Taliban avant la lettre wilden niet alleen de beelden maar ook de muziek uit de kerken bannen, tenminste buiten de godsdiensten. Hoe was dat in Groningen? Ik citeer stadshistoricus Beno Hofman: In de katholieke middeleeuwen klinkt er overal muziek; op straat, in de kerken, tijdens processies en op vrijmarkten. Met de reformatie lijkt alles te veranderen omdat voor hard-line calvinisten theater en muziek uit den boze zijn. Zo bepaalt de Synode van Dordrecht in 1574 dat er in de gereformeerde eredienst geen orgelspel mag klinken. Als Groningen 20 jaar later gereformeerd wordt, valt dus het ergste te vrezen, maar het loopt anders. Het stadsbestuur is nu eigenaar van het orgel van de Martinikerk en is daar zo trots op dat het orgelbespelingen organiseert en het orgel ook tijdens en direct na de eredienst is te horen. In 1640 merken stadhouder Frederik Hendrik en zijn secretaris Constantijn Huygens bij een bezoek aan de stad dat de gemeentezang in de Martinikerk door het orgel wordt begeleid. Huygens vindt hier eigenlijk niets mis mee en schrijft dit aan de echtgenote van de stadhouder, Amalia van Solms. Ongetwijfeld heeft Huygens mening invloed op de synode, die terugkomt op het

4 besluit van 1574 en nu bepaalt dat iedere gemeente voortaan naar eigen inzicht het orgel wel dan niet mag gebruiken. Groningen staat dus aan de basis van deze verandering! Tot zover Beno Hofman. Mede dankzij Pieter Saenredam mogen we nu dus in de Martinikerk niet alleen naar muziek luisteren maar ook naar de kunst van een van zijn opvolgers kijken. En nu komen de verschillen tussen de oude meesters en de moderniteit van Henk Helmantel: Er mag dus muziek in kerken gespeeld worden en ook buiten de diensten. Dan mag een kerk ook buiten haar traditionele functie mooi gevonden worden. Henk Helmantel schildert zijn kerken als mooie gebouwen, leeg, bijna abstract en heel meditatief. Wat is Henk Helmantels paragone? Volgens mij is dat niet een, maar zijn het meerdere. De eerste paragone is de wedstrijd met de 17 de eeuw. Als je een 17 de -eeuws stilleven naast een van Helmantel laat zien zal niemand twijfelen welke van de twee de hedendaagse is. Motieven, kleurgebruik, formaat, compositie, houding en techniek zijn bij de Groninger totaal anders. Het klinkt misschien paradox maar ik denk dat het de abstracte kunst is die Helmantels stijl van schilderen pas mogelijk gemaakt heeft. De tweede paragone van Henk Helmantel is de wedstrijd met de avantgarde. De gewone musea voor hedendaagse kunst, biennales en documenta s laten nog maar weinig schilderkunst zien, laat staan realistische. Henk Helmantels technische vaardigheid is uiteraard adembenemend en in de 21 ste eeuw zeer zeldzaam geworden. Een troost is misschien dat twee van de meest succesvolle kunstenaars van nu ook schilders zijn: Gerhard Richter en David Hockney, die beide zeer realistisch kunnen werken. David Hockney was trouwens zo gefrustreerd over de vaardigheden van de oude meesters dat hij niet wilde rusten voor dat hij achter hun geheimen was gekomen publiceerde hij het boek Secret Knowledge. Rediscovering the Lost Techniques of the Old Masters. Volgens hem hebben de oude meesters met allerlei trucjes en technische instrumenten hun meesterwerken vervaardigd en dat dan aan niemand verteld. We kunnen ons iets bij de Camera Obscura voorstellen, maar Hockney toont ook aan hoe Caravaggio met spiegels gewerkt kan hebben om zijn weergaloos realisme te bereiken. Ooit heb ik met David Hockney over Joshua Reynolds Camera Obscura gesproken. Die kon worden samengevouwen zodat ze op een boek leek. Ik dacht dat dit zelf een mooi trucje was om de studenten aan de Royal Academy te verrassen. Maar volgens Hockney was dat alleen nog een bewijs van de

5 geheimhouding van het gebruik van een technisch hulpmiddel. Toen ik bij Henk Helmantel op bezoek was, viel me trouwens niets op. Hij heeft zijn trukendoos goed weten te verbergen Ik denk dat de paragone tussen de zich zelf repeterende avant-garde en ouderwetse schilderkunst langzamerhand een beetje begint te vervelen. De ene of andere richting kan in onze pluralistische tijd sowieso niet meer opeisen de tijdsgeest exclusief te vertegenwoordigen. Het gaat uiteindelijk om kwaliteit. Goede kunst van welke stroming dan ook moet naar mijn idee aan twee eisen voldoen: Ten eerste moet de kunst een effect op de ruimte hebben waar zij te zien is. Toen ik gisteren de tentoonstelling zag wordt dat ten zeerste bevestigd. De kooromgang lijkt gemaakt voor deze schilderijen. Zeker na het betreden van de koor zelf met een triptiek van kerkinterieurs zult u de Martinikerk anders waarnemen dan daarvoor, ook als de schilderijen weer weg zijn. Ze laten een onuitwisbaar spoor achter! De schilderijen hangen niet op gladde museumwanden, maar op oude kerkmuren. De echte kerkmuren en de geschilderde kerkmuren gaan een soort dialoog aan. U ziet op eens dat ook de schilderijen van Henk Helmantel helemaal niet glad zijn! Ten tweede moet goede kunst uw waarneming van de gewone dingen veranderen. Het kan niet anders, maar U zult uw omgeving, nu hier en later bij u thuis en de objecten daar, opeens met de ogen van Henk Helmantel gaan bekijken. Dat is, denk ik, een van de grootste complimenten die je een schilder kunt geven. Ik hoop dan ook dat niet alleen de reeds overtuigde liefhebbers van zijn kunst zich daarin bevestigd zien maar dat anderen ook daarvoor open staan.

2 Eeuw van het Verstand

2 Eeuw van het Verstand 2 Eeuw van het Verstand Caravaggio, 1600 Veranderingen Het vorige werkboek eindigde met de barok in Zuid-Europa en de Gouden Eeuw in Nederland. Zowel in de 16e als de 17e eeuw leefden een aantal van de

Nadere informatie

34-35-36-37-38-39_1 29-03-15 14:55 Pagina 1

34-35-36-37-38-39_1 29-03-15 14:55 Pagina 1 34-35-36-37-38-39_1 29-03-15 14:55 Pagina 1 Witlof in gele doos, 1992, olieverf op paneel, 72 x 85 cm 34 34-35-36-37-38-39_1 29-03-15 14:56 Pagina 2 Tekst Greet Schuit-Hamming, kunsthistoricus Beeld Art

Nadere informatie

November Glaceren met Acrylmedium December Het licht van Rembrandt / Het december gevoel de duisternis van Rembrandt

November Glaceren met Acrylmedium December Het licht van Rembrandt / Het december gevoel de duisternis van Rembrandt PROGRAMMA 2011 2012 Uitgangspunt van de lessen is dat kennis van de schilderkunstige technieken en stromingen vanuit de eigen ervaring wordt ontdekt en ontwikkeld. De opdrachten hebben betrekking op zowel

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Vincent van Gogh heeft nooit een kunstenaarsopleiding afgemaakt. Met deze leskaart leer je meer over de jonge Vincent én hoe je met wat hulp en (vooral) heel veel doorzettingsvermogen toch

Nadere informatie

Samenvatting Kunst ABC

Samenvatting Kunst ABC Samenvatting Kunst ABC Week 1: Kunst algemeen + film, beeldhouwen en fotografie Info: Wat is kunst? Kunst kan verschillende soorten dans, muziek, schilderijen, toneel en beelden zijn. Beeldhouwkunst of

Nadere informatie

PERSBERICHT 16 januari 2015

PERSBERICHT 16 januari 2015 Van: Carina Blokzijl Museum Gouda [Carina.Blokzijl@museumgouda.nl] Verzonden: vrijdag 16 januari 2015 12:36 Onderwerp: van Michel tot Israels Bijlagen: GeorgesMichel_Gezicht_op_de_heuvel_van_Montmartre.jpg;

Nadere informatie

Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1

Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1 Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1 1 Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 2 Panta rhei alles stroomt; Mijn schilderijen zijn in beweging, ze lijken te stromen, zoals ook het leven zich geen stilstand

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Vincent van Gogh heeft nooit een kunstenaarsopleiding afgemaakt. Met deze leskaart leer je meer over de jonge Vincent én hoe je met wat hulp en (vooral) heel veel doorzettingsvermogen toch

Nadere informatie

De hier getoonde tekeningen zijn allemaal afkomstig uit schetsboeken van Rustin. Ze zijn gemaakt in de periode 2001 2008.

De hier getoonde tekeningen zijn allemaal afkomstig uit schetsboeken van Rustin. Ze zijn gemaakt in de periode 2001 2008. Voor Rustin is schilderen de hoofdzaak van zijn kunstenaarspraktijk, maar tekenen heeft hij daarnaast ook altijd gedaan. Hij deed dat op de momenten dat hij niet kon schilderen, zoals s avonds als het

Nadere informatie

2 Vroege renaissance 2.1

2 Vroege renaissance 2.1 2 Vroege renaissance Giotto di Bondone, rond 1315 Veranderingen Het vorige werkboek eindigde met de 14e eeuwse kunstenaar Giotto di Bondone, die in Italië een nieuwe kunststijl introduceerde. Voor het

Nadere informatie

Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad

Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad Kijk en vergelijk Het is een trend: hedendaagse werken

Nadere informatie

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt.

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 215 215 HOOFDSTUK 13 Naar het museum WOORDEN 1 Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 2 De Nederlandse schilder Van Gogh schilderde vaak met kleuren.

Nadere informatie

De Foudgumse School. De kleinste en noordelijkste academie voor figuratieve schilderkunst 2013-2014

De Foudgumse School. De kleinste en noordelijkste academie voor figuratieve schilderkunst 2013-2014 De Foudgumse School De kleinste en noordelijkste academie voor figuratieve schilderkunst 2013-2014 De Foudgumse School is een particulier initiatief van beeldend kunstenaar Peter B. van Houten. De Foudgumse

Nadere informatie

Rembrandt en de Bijbel

Rembrandt en de Bijbel Rembrandt en de Bijbel POSE CHRISTENDOM HAV0/VWO 4 - CSG CALVIJN GODSDIENST De profetie van Simeon aan Maria olieverf op paneel (55 44 cm) 1628 Kunsthalle, Hamburg - Duitsland 1 Wat gaan jullie doen? Als

Nadere informatie

2. Ontdekkers en Hervormers: Renaissance, Reformatie en Ontdekkingsreizen Periode: 1500 tot 1600

2. Ontdekkers en Hervormers: Renaissance, Reformatie en Ontdekkingsreizen Periode: 1500 tot 1600 Welkom bij de tentoonstelling 200 GREATEST PAINTINGS: de 200 beroemdste schilderijen van de wereld! Er zijn 7 ruimtes die jullie kunnen bekijken en ontdekken: 1. De Middeleeuwen: Steden en Staten Periode:

Nadere informatie

Rembrandt van Rijn. Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren.

Rembrandt van Rijn. Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren. Rembrandt van Rijn Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren. Rembrandt is op 15 juli 1606 in Leiden geboren. Rembrandt zijn vader was eigenaar van een molen. Die molen was niet bewoonbaar. Hun huis stond

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Vincent van Gogh heeft nooit een kunstenaarsopleiding afgemaakt. Met deze leskaart leer je meer over de jonge Vincent én hoe je met wat hulp en (vooral) heel veel doorzettingsvermogen toch

Nadere informatie

Theodoor van Thulden ('s-hertogenbosch 1606 - 's-hertogenbosch 1669)

Theodoor van Thulden ('s-hertogenbosch 1606 - 's-hertogenbosch 1669) De barok (1600 1720) In de noordelijke Nederlanden vormde de rijke stedelijke burgerij de belangrijkste groep opdrachtgevers. Zij schilderden vooral onderwerpen uit het dagelijks leven en de natuur: landschappen,

Nadere informatie

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn:

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn: Auditieve oefeningen Boek van de week: 1; Nijntje in het museum 2; Krokodil en het meesterwerk 3; Kloddertje 4; Meneer Kandinsky was een schilder 5; Het kleine museum Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik

Nadere informatie

De Foudgumse School. De kleinste en noordelijkste academie voor figuratieve schilderkunst 2015-2016

De Foudgumse School. De kleinste en noordelijkste academie voor figuratieve schilderkunst 2015-2016 De Foudgumse School De kleinste en noordelijkste academie voor figuratieve schilderkunst 2015-2016 De Foudgumse School is een particulier initiatief van beeldend kunstenaar Peter B. van Houten. De Foudgumse

Nadere informatie

GALERIE HONINGEN. start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd

GALERIE HONINGEN. start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd GALERIE HONINGEN S I N D S 1 9 9 7 start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd + nieuwe collectie aanwinsten 6 t/m

Nadere informatie

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld De Biënnale van de Schilderkunst is dit jaar aan haar derde editie toe Dit tentoonstellingsproject ontstond uit de museale ambitie van zowel het Roger Raveelmuseum

Nadere informatie

Een project van alle groepen van de cbs de Skoalfinne te Warns. 7 22 maart 2007

Een project van alle groepen van de cbs de Skoalfinne te Warns. 7 22 maart 2007 Een project van alle groepen van de cbs de Skoalfinne te Warns 7 22 maart 2007 WAT IS KUNST? Kunst is: Een unieke gedachte of boodschap op een unieke wijze vormgegeven door een uniek persoon. Wij zijn

Nadere informatie

Hoe je met je ipad razendsnel je eigen stijl ontdekt. Met GRATIS test.

Hoe je met je ipad razendsnel je eigen stijl ontdekt. Met GRATIS test. Hoe je met je ipad razendsnel je eigen stijl ontdekt. Met GRATIS test. 1 Hoe het bij mij begon Ik tekende en schilderde altijd al graag. Thuis, bij mijn oma en op school, met dikke kleurpotloden. Op alle

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5 1/5 VERSIE A Vraag 1 A Gebruik van licht om de dramatiek te uiten. Het subtiele licht (vs. clair-obscur in de barok) geeft diepte aan het schilderij en accentueert het hoofdmotief. Het zorgt er dus voor

Nadere informatie

Roncalli mavo Tekenen/Kunstgeschiedenis klas 3.

Roncalli mavo Tekenen/Kunstgeschiedenis klas 3. Roncalli mavo Tekenen/Kunstgeschiedenis klas 3. Reader/begrippenlijst periode 3 toetsweek : Hoe moet je leren??? 1. In de tekst worden belangrijke begrippen aangegeven met een*. Deze begrippen moet je

Nadere informatie

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan A-tekst De aquarel Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan In de 19de eeuw maakte de Nederlandse aquarel een ongekende bloeiperiode door. De artistieke idealen van die tijd vonden in dit medium een perfecte

Nadere informatie

ART HISTORY. V4 Renaissance 1400-1530

ART HISTORY. V4 Renaissance 1400-1530 ART HISTORY V4 Renaissance 1400-1530 Tijdlijn Renaissance = wedergeboorte van de klassieke cultuur De klassieken zijn het grote voorbeeld. Het aardse leven is belangrijk. De mens bepaalt het eigen lot.

Nadere informatie

Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek

Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek 1 Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek Wie Debbies schilderijen en tekeningen van de afgelopen jaren bekijkt, zal zich misschien verwonderen over de ogenschijnlijke stijlbreuk die

Nadere informatie

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw ART HISTORY de negentiende eeuw H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw Thema s uit het Realisme Hardwerkende fabrieksarbeiders. Eenvoudige plattelandsmensen. Kleine en alledaagse gebeurtenissen.

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea Tijdsbeeld tweede helft 20ste eeuw Vrijheid na WOII-Europa ligt in puin.. Koude oorlog: angst

Nadere informatie

Schoolonderzoek 3-1 HAVO/VWO.

Schoolonderzoek 3-1 HAVO/VWO. Schoolonderzoek 3-1 HAVO/VWO. Vraag 1: In gotische schilder/beeldhouwkunst treffen we: Naam: A: realisme/anatomie/classicisme B: s-vorm/ietwat langgerekt/meer hoekige plooival C: kinderlijk/expressief/boertig

Nadere informatie

Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken. Voor kinderen van 6 12 jaar

Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken. Voor kinderen van 6 12 jaar Ursula Gareis CREATIEF WERKEN MET PORTRET EN ZELFPORTRET Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken Voor kinderen van 6 12 jaar Elke pagina van dit

Nadere informatie

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.3 Wetenschap en kunst. Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.3 Wetenschap en kunst

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.3 Wetenschap en kunst. Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.3 Wetenschap en kunst De bijzondere plaats in staatskundig opzicht en de bloei in economische en cultureel opzicht van de Nederlandse republiek. De wetenschappelijke revolutie Onderzoeksvraag: Welke ontwikkelingen in de Republiek

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Vorm & Interactie, 2013 Spelen met vorm. Zsa Zsa Linnemann Robert Crain

Vorm & Interactie, 2013 Spelen met vorm. Zsa Zsa Linnemann Robert Crain Vorm & Interactie, 2013 Spelen met vorm Zsa Zsa Linnemann Robert Crain Vanaf de renaissance tot aan het midden van de 19e eeuw is kunst gebaseerd op het perspectief. Paolo Veronesse / 16e eeuw Aan het

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Mondriaanjurk, Yves Saint Laurent, Abraham, Bianchini-Férier, 1965 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van de examentour Burgerlijke cultuur in de zeventiende

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 2 woensdag 17 juni 13.30-15.30 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een kleurenbijlage. Dit examen bestaat uit 42 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

2012 Zusters in Zaken

2012 Zusters in Zaken Nieuwsbrief najaar 2012 2012 Zusters in Zaken Olympische Spelen Heeft u ook allemaal zo genoten van de Olympische Spelen die de afgelopen zomer plaatsvonden in Londen? Geweldige sportieve prestaties door

Nadere informatie

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Brieflezende vrouw, Johannes Vermeer, ca. 1663 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van zeventiende eeuw laat Johannes Vermeer zien in de examentour Burgerlijke

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

Onyx Trio in Museum Gouda

Onyx Trio in Museum Gouda Onyx Trio in Museum Gouda Op de laatste dag van de tentoonstelling Uitgelezen, zondag 17 mei 2015, speelt het Onyx trio om 15.30 uur in de Gasthuiskapel van Museum Gouda. Zij spelen deze middag beroemde

Nadere informatie

Schilderkunst. 1. Definitie TOEGEPAST. Bouwstenen om naar de schilderkunst te leren kijken. SCHILDERIJ: FIGURATIEF ABSTRACT:

Schilderkunst. 1. Definitie TOEGEPAST. Bouwstenen om naar de schilderkunst te leren kijken. SCHILDERIJ: FIGURATIEF ABSTRACT: Schilderkunst Bouwstenen om naar de schilderkunst te leren kijken. 1. Definitie SCHILDERIJ: tweedimensionaal vlak iets wordt voorgesteld kleur- en vormmiddelen FIGURATIEF ABSTRACT: figuratief: verwijst

Nadere informatie

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw ONDERZOEKSBLAD KUNST ALGEMEEN De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden maakt in de 17e eeuw een gigantische bloeiperiode door. Holland heeft als rijkste gewest de meeste invloed in de Republiek. Meer

Nadere informatie

7 gratis tips : ABSToRACT ntdek SCHILDER je eigen stijl EN

7 gratis tips : ABSToRACT ntdek SCHILDER je eigen stijl EN 7 gratis tips : ABSTRACT ontdek je SCHILDEREN eigen stijl 7 tips om je eigen stijl te ontdekken Ook voor kunstenaars met tablet of zonder tablet Je eigen schilderstijl heeft onder andere met je karakter

Nadere informatie

KUNST IN SCHOOL OVERZICHT WORKSHOPS ATELIER ZGODAN 2010

KUNST IN SCHOOL OVERZICHT WORKSHOPS ATELIER ZGODAN 2010 KUNST IN SCHOOL OVERZICHT WORKSHOPS ATELIER ZGODAN 2010 De workshops worden gegeven door Wim de Goede (kunstenaar) en zijn ontwikkeld ism Hetty Kienhuis (docente). Alle workshops worden in overleg met

Nadere informatie

Boekrecensie: De geschiedenis van de schoonheid Auteur: Umberto Eco Uitgeverij: Bert Bakker Jaar van uitgave: 2005

Boekrecensie: De geschiedenis van de schoonheid Auteur: Umberto Eco Uitgeverij: Bert Bakker Jaar van uitgave: 2005 1 Boekrecensie: De geschiedenis van de schoonheid Auteur: Umberto Eco Uitgeverij: Bert Bakker Jaar van uitgave: 2005 Student: Jedidja van Wijngaarden Mobiele nummer: 06-14808686 Studentenummer: 412073

Nadere informatie

Art/Media & Me Autobiotic Selfie document

Art/Media & Me Autobiotic Selfie document Art/Media & Me Autobiotic Selfie document Yannick Seyeux Game Design - G&I1D Docenten Saskia Freeke Sonja van Vuure Martin Lacet John Hennequin 20-11-2015 Uitleg artefact Voor deze opdracht heb ik een

Nadere informatie

Exposities 2013. Gerda de Voogd - fotografie december 2012 t/m februari begane grond en 1 e verdieping

Exposities 2013. Gerda de Voogd - fotografie december 2012 t/m februari begane grond en 1 e verdieping K U N S T K A L E N D E R 2 0 1 3 Exposities 2013 J a n u a r i Gerda de Voogd - fotografie december 2012 t/m februari begane grond en 1 e verdieping Annemarie Mayers - beelden januari t/m maart vitrines

Nadere informatie

5 STERREN. Een novelle door Geert Wels, phd - 1 -

5 STERREN. Een novelle door Geert Wels, phd - 1 - 5 STERREN Een novelle door Geert Wels, phd - 1 - 5 Sterren Inhoud Dankwoord Wat vooraf ging... 5 1. Een onverwachte wending... 7 2. Het plan... 15 3. In een stroomversnelling... 25 4. Starterstraining...

Nadere informatie

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details.

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. beeldende vormgeving Naam:...Klas... thema 6: De mens Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. Zolang de mens zich bezig gehouden heeft met kunst, heeft hij

Nadere informatie

De Tuin. der Lusten. Het is een psychische werkelijkheid, wat je daar ziet gaat over jou

De Tuin. der Lusten. Het is een psychische werkelijkheid, wat je daar ziet gaat over jou 22 BOVENBOUW De Tuin der Lusten TEKST EVELIEN NIJEBOER BEELD JEROEN BOSCH Uren kan je kijken naar dit schilderij van Jeroen Bosch. Niet alleen omdat er zoveel op staat, maar ook omdat al die taferelen

Nadere informatie

Kopstukken. Vorsten, regenten & burgers. Hollanders in beeld

Kopstukken. Vorsten, regenten & burgers. Hollanders in beeld Kopstukken Vorsten, regenten & burgers Hollanders in beeld VORSTEN, REGENTEN & BURGERS Wie liet er een portret van zich maken? In de Gouden Eeuw ging het goed met Holland. Burgers werden steeds rijker.

Nadere informatie

Honingen. Lion Arie Feijen. Stillevens 8 t/m 30 maart 2014. since 1997. 16 jaar toonaangevend in realisme. Galerie - Art Gallery

Honingen. Lion Arie Feijen. Stillevens 8 t/m 30 maart 2014. since 1997. 16 jaar toonaangevend in realisme. Galerie - Art Gallery Galerie - Art Gallery Honingen since 1997 Lion Arie Feijen Stillevens 8 t/m 30 maart 2014 16 jaar toonaangevend in realisme Lion Arie Feijen (1947) schildert in de traditie van de beroemde Nederlandse

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Groep 5-6 De Gouden eeuw. Kunstmenu 2011-2012 Dynamiek Scholengroep

Groep 5-6 De Gouden eeuw. Kunstmenu 2011-2012 Dynamiek Scholengroep Groep 5-6 De Gouden eeuw Kunstmenu 2011-2012 Dynamiek Scholengroep Groep 5-6 heeft als thema de GOUDEN EEUW. In de bijzondere voorstelling de Hik van Rembrandt voert Max Verstappen de leerlingen mee naar

Nadere informatie

De punt op de i van de restauratie

De punt op de i van de restauratie Gerlof van der Veen De punt op de i van de restauratie Op zoek naar historische eenheid in hedendaagse verscheidenheid Aan de markten in Zutphen vormen de afzonderlijke gevels met elkaar een beschermd

Nadere informatie

De wandelaar boven de nevelen. olieverf op doek 74,8 bij 94,8 cm

De wandelaar boven de nevelen. olieverf op doek 74,8 bij 94,8 cm e l l a h t s n u K r ge r u b m a H n i n e Te bezichtig De wandelaar boven de nevelen 1818 h ic r d ie r F id v a D r a p Cas olieverf op doek 74,8 bij 94,8 cm 1 802 Greifswald (DL) 1774 Caspar David

Nadere informatie

Stap 1 - Definitie van gezamenlijk project met leerlingen

Stap 1 - Definitie van gezamenlijk project met leerlingen Kunst Bij dit project ontdekken de leerlingen bekende schilders uit het buurland en wordt er op school een schilderijententoonstelling gehouden. Het project bestaat uit drie stappen: 1. Het gezamenlijke

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Heeft u m al gezien? Misschien al een stukje in gelezen? Dit jaar is er een bijzonder boek uitgekomen, en het haalde gelijk grote verkoopcijfers. Ik

Nadere informatie

Leonardo Da Vinci. Doel: Na deze opdracht weet meer over het leven van Leonardo Da Vinci

Leonardo Da Vinci. Doel: Na deze opdracht weet meer over het leven van Leonardo Da Vinci Thema: de boer op Geschiedenis Tijd van Ontdekkers en Hervormers Renaissance Leonardo Da Vinci Moeilijkheid: **** Tijdsduur: **** Juf Carolien Doel: Na deze opdracht weet meer over het leven van Leonardo

Nadere informatie

Catalogus tentoonstelling Junglegroep

Catalogus tentoonstelling Junglegroep Catalogus tentoonstelling Junglegroep Rembrandt van Rijn (zelfportret) Wereldberoemd om de Nachtwacht. Schilderde veel portretten. Dit ben ik op mijn zelfportret: Aan alle bezoekers van deze tentoonstelling:

Nadere informatie

doekaart: HET MUSEUM (afspraken)

doekaart: HET MUSEUM (afspraken) doekaart: HET MUSEUM (afspraken) doekaart: HET MUSEUM (afspraken) Een museum is een plek waar kunst bewaard wordt en getoond. Aan de muur hangen schilderijen, in vitrines liggen voorwerpen en op sokkels

Nadere informatie

the art of living??? B Jef Diels 4-1.indd 1 23-09-2008 10:37:12

the art of living??? B Jef Diels 4-1.indd 1 23-09-2008 10:37:12 B Jef Diels 4-1.indd 1 23-09-2008 10:37:12 Realistisch schilder Jef Diels: Schilderen is leren kijken! Zijn stillevens zijn zo realistisch dat je de voorwerpen als het ware van het paneel kunt plukken.

Nadere informatie

Educatie programma. basisonderwijs

Educatie programma. basisonderwijs Educatie programma basisonderwijs a Voorwoord Beste leerkracht, icc er of directeur, Voor u ligt een boekje met ons kersverse educatieve aanbod voor het schooljaar 2015-2016, met vertrouwde én nieuwe programma

Nadere informatie

Vrouwen aan de macht Markiezinnen van Bergen op Zoom

Vrouwen aan de macht Markiezinnen van Bergen op Zoom Vrouwen aan de macht Markiezinnen van Bergen op Zoom Portret van een vriendschap Moeizaam manoeuvreren Corte deductie Het heikele punt van de religie Portretruil Politiek ongelukkige partnerkeuze Portret

Nadere informatie

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27.

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27. Pagina 1 van 5 Spiekkaart Kunst 1. Over kunst en kunstenaars 1.1. Wat is kunst? Wat zijn kunstwerken? Wat is een kunstenaar? Als mensen creatief aan de slag gaan maken ze kunstwerken. Mensen die kunst

Nadere informatie

Reizen is voor mij het hoogste goed.

Reizen is voor mij het hoogste goed. Kunstenares Gerti Bierenbroodspot: Reizen is voor mij het hoogste goed. 72 the art of living Gerti Bierenbroodspot schildert met woorden en penselen. Ze schrijft gedichten, creëert fascinerende doeken

Nadere informatie

Programma najaar 2013

Programma najaar 2013 Programma najaar 2013 CURSUS: De Kracht van Kunst Kunst is veel meer dan schoonheid alleen. Zij zet ons vertrouwde beeld van de realiteit om in een andere werkelijkheid. Maar welke kracht heeft zij vandaag

Nadere informatie

Knipogen naar Rembrandt

Knipogen naar Rembrandt Knipogen naar Rembrandt Sophie meets Rembrandt, Jan den Ouden. tekst Rudy Ligtenberg beeld Korf Hé, het beroemde zelfportret van Rembrandt uit 1661. Hij is het onmiskenbaar, met zijn witte muts op, donkere

Nadere informatie

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL PASPOORTEN M.C. Escher 17 juni 1898 27 maart 1972 Leeuwarden Tekeningen die niet klopten. Maurits Cornelius Escher werd geboren in in 1898 in een Friese familie. Hij was de jongste thuis en zijn familie

Nadere informatie

WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE

WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE Concept: Annelinde de Jong Tekst: Annelinde de Jong en Kevin Aerts Annelinde de Jong, 2012 1 WAARNEMEN Check,

Nadere informatie

Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance

Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance Kunstbeschouwen met Jacob Opdrachten bij de tentoonstelling Bovenbouw havo/vwo Stedelijk Museum Alkmaar Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance Kenmerken late Middeleeuwen: Hoog-gotiek Spitsbogen, Verticaal

Nadere informatie

Kunstbeschouwen met Jacob

Kunstbeschouwen met Jacob Kunstbeschouwen met Jacob Opdrachten bij de tentoonstelling Bovenbouw havo/vwo Stedelijk Museum Alkmaar Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance Kenmerken late Middeleeuwen: Kenmerken vroege Renaissance:

Nadere informatie

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Charley Toorop (1891-1955) kwam uit een echte kunstenaarsfamilie. Haar vader was de beroemde Jan Toorop en ook haar zonen bleken zeer creatief: één zoon werd documentairemaker, de andere

Nadere informatie

http://www.trouw.nl/cultuur/boeken/

http://www.trouw.nl/cultuur/boeken/ - Trouw 1 van 7 16/03/2009 09:26 16 maart 2009 We hebben niks meer met elkaar Een indrukwekkende rij intellectuelen sombert in een handvol boeken over onze samenleving. Volgens Willem Breedveld biedt de

Nadere informatie

Kunst voor groep 3 en 4 Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 3 en 4. Met de informatie en lessuggesties kunt u in de klas aan de slag

Kunst voor groep 3 en 4 Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 3 en 4. Met de informatie en lessuggesties kunt u in de klas aan de slag Kunst voor groep 3 en 4 Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 3 en 4. Met de informatie en lessuggesties kunt u in de klas aan de slag met beeldende kunst. Het kijken naar en praten over

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Hier zie je ons de schilderijen inkleuren met wasco. Iedereen had een taak gekregen. Soms waren we het niet eens over de kleur, dan moesten we even

Hier zie je ons de schilderijen inkleuren met wasco. Iedereen had een taak gekregen. Soms waren we het niet eens over de kleur, dan moesten we even 1606-1669 We hebben de klas verdeeld in 6 groepjes, we mochten zelf kiezen. In dat groepje gingen we een schilderij uit een boek kiezen. Schilderijen van Rembrandt natuurlijk. Hier zie je ons de schilderijen

Nadere informatie

Het Rijksmuseum We gingen naar het rijksmuseum over de gouden eeuw. We vonden de nachtwacht heel erg mooi want hij is heel bijzonder omdat het van

Het Rijksmuseum We gingen naar het rijksmuseum over de gouden eeuw. We vonden de nachtwacht heel erg mooi want hij is heel bijzonder omdat het van Het Rijksmuseum We gingen naar het rijksmuseum over de gouden eeuw. We vonden de nachtwacht heel erg mooi want hij is heel bijzonder omdat het van donker naar licht is geverfd en dat vind ik heel speciaal

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Sinterklaas. Lees het verhaal en beantwoord de vragen.

Sinterklaas. Lees het verhaal en beantwoord de vragen. Sinterklaas Lees het verhaal en beantwoord de vragen. Sinterklaas is geboren aan het begin van de vierde eeuw. Hij is dus ongeveer 1700 jaar oud. Hij komt uit Myra, dat is een plaats in wat tegenwoordig

Nadere informatie

TENTOONSTELLING BEELDENDE VORMGEVING

TENTOONSTELLING BEELDENDE VORMGEVING TENTOONSTELLING BEELDENDE VORMGEVING 5 juni t/m 29 juni 2016 Het Raadhuis Markt 1 Veghel Deze tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door het Veghels Kunstenaars Collectief 1 FREAKY TOYS FREAKY TOYS

Nadere informatie

(de armen en het geld) Kunstgeschiedenis Danique Voorthuijzen Jaar 1

(de armen en het geld) Kunstgeschiedenis Danique Voorthuijzen Jaar 1 (de armen en het geld) Kunstgeschiedenis Danique Voorthuijzen Jaar 1 Inleiding Op donderdag 10 december zijn we met het vak kunstgeschiedenis een dag naar Amsterdam gegaan. We gingen in Amsterdam het van

Nadere informatie

Hoe de kunst de kunst overleefde - Abstracte en conceptuele kunst

Hoe de kunst de kunst overleefde - Abstracte en conceptuele kunst Hoe de kunst de kunst overleefde - Abstracte en conceptuele kunst Vlak voor en tijdens de Eerste Wereldoorlog kende de westerse kunst haar meest extreme componenten. Malevich schilderde vierkanten waaruit

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON Bijbel voor Kinderen presenteert DE VERLOREN ZOON Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

In cursusjaar 2012-13 behandelen 4 docenten 4 verschillende thema s: Turbulent tijdperk: kunstenaars en filosofen

In cursusjaar 2012-13 behandelen 4 docenten 4 verschillende thema s: Turbulent tijdperk: kunstenaars en filosofen KUNSTGESCHIEDENIS THEMA In de geschiedenis van de kunsten komen thema s geregeld terug. Mens, landschap, zeegezichten, grote verhalen en de relatie tekst en beeld. Onder invloed van de tijdsgeest evolueren

Nadere informatie

Het is een grote eer om u hier in het Errera Huis, de officiële. residentie van de Vlaamse Regering, te mogen verwelkomen. Dit

Het is een grote eer om u hier in het Errera Huis, de officiële. residentie van de Vlaamse Regering, te mogen verwelkomen. Dit Donderdag 2 februari 2012 Welkomstwoord JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Ontmoeting Chinese minister van Cultuur Cai Wu - Errera, Brussel Zeer geachte collega, minister

Nadere informatie

WERKBOEK REFLECTIE Middeleeuwen Gotiek-3 Powerpoint: KG03_2_GOTIEK_BOEK_3.ppt REFLECTIE_WB_KG03_2_GOTIEK_BOEK_3_ppt.doc; v1: 0307

WERKBOEK REFLECTIE Middeleeuwen Gotiek-3 Powerpoint: KG03_2_GOTIEK_BOEK_3.ppt REFLECTIE_WB_KG03_2_GOTIEK_BOEK_3_ppt.doc; v1: 0307 WERKBOEK REFLECTIE Middeleeuwen Gotiek-3 Powerpoint: KG03_2_GOTIEK_BOEK_3.ppt REFLECTIE_WB_KG03_2_GOTIEK_BOEK_3_ppt.doc; v1: 0307 Naam Klas Inleveren DOEN Lees in je (stencil)boek Reflectie de teksten

Nadere informatie

Toets 5 VWO Hofcultuur Kunst: beeldende vormgeving dans drama muziek algemeen

Toets 5 VWO Hofcultuur Kunst: beeldende vormgeving dans drama muziek algemeen Toets 5 VWO Hofcultuur Kunst: beeldende vormgeving dans drama muziek algemeen Deze toets bestaat uit 7 vragen. Bij de laatste 2 vragen over muziek in de hofcultuur horen geluidsfragmenten die een half

Nadere informatie

Beeldenboekje klas 3

Beeldenboekje klas 3 Beeldenboekje klas 3 1 Afbeelding 1, 2, 3 en 4 op pagina 1 van dit Beeldenboekje gebruik je bij de herhaling van compositie, klas 1 (bijv. infoblok 114, pagina 6 van de TekenTools klas 3). M afbeelding

Nadere informatie

2014-2015. Heerde. Voortgezet onderwijs mavo havo atheneum

2014-2015. Heerde. Voortgezet onderwijs mavo havo atheneum n e ass l k s Plu 2014-2015 Heerde Voortgezet onderwijs mavo havo atheneum Inhoud project 1: Da Vinci project 2: In kaart brengen project 3: Het heelal project 4: Scale of life project 5: Logica project

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

JACQUELINE SCHÄFER. Jacqueline Schäfer woont en werkt in Amsterdam. Daar deed zij ook in 1989 eindexamen aan de Gerrit Rietveld Academie.

JACQUELINE SCHÄFER. Jacqueline Schäfer woont en werkt in Amsterdam. Daar deed zij ook in 1989 eindexamen aan de Gerrit Rietveld Academie. JACQUELINE SCHÄFER Jacqueline Schäfer woont en werkt in Amsterdam. Daar deed zij ook in 1989 eindexamen aan de Gerrit Rietveld Academie. Tot dat moment was het schilderen toch vooral iets wat zij voor

Nadere informatie

WIE IS HET? Wie is het? KIJKEN SAMENWERKEN NADENKEN WETEN. Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs www.expertisecentrum-kunsttheorie-po.

WIE IS HET? Wie is het? KIJKEN SAMENWERKEN NADENKEN WETEN. Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs www.expertisecentrum-kunsttheorie-po. WIE IS HET? Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs Wie is het? Een opdracht voor groep 4 of 5 gericht op goed leren kijken Leerlingen werken in duo s samen en proberen door goed te kijken en gerichte

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie