13 Mei...en nu verder

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "13 Mei...en nu verder"

Transcriptie

1 13 Mei...en nu verder Uitgave 5, juni 2004 Mevrouw B. Bijlsma blij met aangepaste woning aan Het Talma Als minister Dekker van VROM op 23 juni naar Roombeek komt om te kijken hoe het er voor staat met de wederopbouw, dan wil ik in mijn nieuwe woning aan Het Talma zitten. Voor mij is dat dan ook een nieuw begin. Mevrouw B. Bijlsma kijkt vol verwachting uit naar het moment dat ze haar tijdelijke behuizing aan de Roerstraat kan verruilen voor haar nieuwe, aangepaste woning aan Het Talma. Toen duidelijk werd dat terugkeer mogelijk was, hoefde ze niet lang na te denken. Voor mij roept de plek geen onheilsgevoelens op. En ik had het idee: dit wordt straks in elk geval een veilige wijk. Voor mij roept de plek geen onheilsgevoelens op 1 foto: Johan Ghijssels Terugkijkend op die rampzalige 13 e mei, nu ruim vier jaar geleden, zegt mevrouw Bijlsma dat er behoorlijk wat engeltjes over haar hebben gewaakt. Eerst besloot ze toch maar niet haar gebruikelijke rondje met de hond te maken, vlak langs SE Fireworks, toen het eerste vuurwerk de lucht in ging. En vervolgens bleek ze bij de allesvernietigende explosies in haar huis toevallig op een veilige plek dekking te hebben gezocht. De koelkast en vriezer vlogen door de lucht, de vaatwasser waar ik tegenaan zat, bleef staan. Toen ik weer bij kwam, zat ik in het water en er was overal glas. Ik kon niks. Alleen maar roepen. Een brandweerman, die mijn scootmobiel buiten zag staan, heeft me eruit gehaald. Mevrouw Bijlsma bleef wonderwel ongedeerd, zoals temidden van de ravage in haar huis sommige dingen op miraculeuze wijze ook intact bleven. Ze vertelt dat

2 het haar heel erg dwars heeft gezeten dat haar niet werd toegestaan dierbare en niet beschadigde spullen uit haar woning te halen. Ik mocht er aanvankelijk helemaal niet in vanwege asbestvervuiling en zo. En voor de verzekering is het kennelijk ook makkelijker als de hele inboedel als verloren kan worden beschouwd. In het begin vind je alles goed, maar later denk je: waarom mocht ik er nou niet in om spullen als kleren, die nog goed waren, eruit te halen? Het enige wat ik nu heb kunnen redden is m n computer met alle voor mij belangrijke bestanden en een grote la met allemaal foto s. En m n dochter heeft nog alle boeken, die helemaal nat waren, uit het huis meegenomen. Maar een tafeltje dat nog door m n vader was gemaakt, heb ik nooit teruggekregen. Na een half jaar bij wijze van noodoplossing in een gelijkvloerse woning in de Ramelerbrink te hebben gebivakkeerd, kon mevrouw Bijlsma net voor de kerst in 2000 naar een appartement op de begane grond van een flat aan de Roerstraat. In de ruimte, voorheen in gebruik als kantoor van de Abva/Kabo, werden onder meer keuken en badkamer zodanig aangepast dat mevrouw Bijlsma zich er in haar rolstoel volledig zelfstandig kon redden. De keuken en badkamer worden overigens opnieuw geïnstalleerd in haar nieuwe woning in Het Talma. Bij oplevering bleek tot haar woede en verbijstering dat allerlei noodzakelijke aanpassingen, die vooraf ook uitvoerig met de WVG-consulent waren besproken, niet door de aannemer waren uitgevoerd. Als je dan hoort dat de badkamer en keuken er weer uit moeten worden gebroken en stopcontacten niet op de goede hoogte zijn aangebracht, dan word je toch weer emotioneel. Inmiddels overheerst bij mevrouw Bijlsma weer de blijdschap over haar terugkeer naar Het Talma. De vertraging en ook ongemak, omdat keuken en badkamer van haar huidige naar haar nieuwe huis moeten worden overgeplaatst, neemt ze voor lief. Vanaf de Lasondersingel heb ik vanaf het begin foto s gemaakt van de plek van mijn nieuwe woning. In mijn fotoboek zie je het huis langzamerhand groeien. Het begint al van jezelf te worden. Ik krijg een hele grote woning. Er is een traplift naar de verdieping en ook nog een grote zolderruimte. Het zal absoluut niet meer hetzelfde zijn om daar te wonen als voor de ramp. Maar het wordt wel heel mooi. Ze doen echt heel goed hun best om er iets moois van te maken. 2 U vraagt, wij antwoorden! Tieti Hoekstra, Mediant Heeft u vragen waar u een antwoord op wilt hebben? Richt uw vraag aan: redactie 13 mei, postbus 775, 7500 AT Enschede of via Als uw vraag voor het eind van de maand binnen is, dan volgt het antwoord in de volgende uitgave. Vraag Na de ramp hebben mijn vrouw en ik bijna vier jaar op de Wesselerbrink gewoond en nu zijn we sinds een maand weer terug in een nieuw huis in Roombeek. Het huis is erg mooi en veel ruimer dan het huis dat we hadden maar toch kan ik mijn draai nog niet vinden. Soms ben ik bang dat ik er echt spijt van zal krijgen dat we zijn teruggegaan. Ik slaap er slecht van en kan geen hap door mijn keel krijgen. Deze verhuizing heeft ons bovendien best wel veel geld gekost. Antwoord Het kost natuurlijk altijd tijd om te wennen aan iets nieuws maar een verandering van leefomgeving is wel heel erg ingrijpend. Het staat niet voor niets hoog op de lijst van stressvolle gebeurtenissen die plaats kunnen vinden in iemands leven. Daarbij komt dat dit voor u geen gewone verhuizing is; u keert terug. Terug naar een plek waar u jaren heeft gewoond maar die tegelijkertijd heel anders is geworden. En ook uzelf bent niet meer hetzelfde als 4 jaar geleden, u heeft veel meegemaakt. U hebt misschien nog het beeld in uw gedachten van de buurt zoals die was. Hoewel u natuurlijk wel wist dat het niet meer hetzelfde zou zijn, ervaart u nu pas echt hoe anders het is. Het voelt nog niet vertrouwd en niet eigen. Daar is veel meer tijd voor nodig. En u heeft er misschien wel hoge verwachtingen van gehad. U woont er nu nog maar een maand, en de wijk is nog lang niet af. Ook zijn alle andere mensen die terugkeren er nog niet. Het zal denk ik fijn zijn wanneer u op straat weer bekende gezichten tegenkomt en de huizen om u heen u bekend gaan voorkomen. Het kan nog wel een jaar duren voordat de buurt u weer vertrouwd voorkomt. Gun u zelf die tijd en probeer het niet af te dwingen. Ik wens u veel sterkte en geluk in de toekomst. Vraag Ik ben met mijn gezin teruggekeerd naar Roombeek en omdat er afspraken zijn gemaakt met betrekking tot

3 huurgarantie, kon wij terugkeren. Nu zie ik dat er tot mijn grote verbazing de jaarlijkse huurverhoging voor ons een stuk hoger liggen dan gemiddeld. Mag dit zomaar, want welke huurgarantie heb je dan? Antwoord Voor het beantwoorden van deze vraag hebben we contact met een vrijwilliger van de bewonerscommissie van Woonplaats. De huurgarantie staat los van de jaarlijkse huurverhoging. De jaarlijkse verhoging is landelijk bepaald en mag door de woning corporaties vrij worden ingevuld tussen de 2,5 en 5% mag de huur verhoogd worden. Wanneer de woning corporaties binnen deze marge blijft staan ze in hun recht. Tegen deze beslissing kan wel een bezwaar worden gemaakt via de woningcorporatie. Een verhaal van een terugkeerder Met het verstrijken van de tijd komen we steeds dichter bij de dag, dat de bouw van ons huis begint. Zoals jullie de afgelopen maanden hebben kunnen lezen, neemt het bouwen van een huis veel tijd in beslag en is het soms emotioneel zwaar. We hebben veel tegenslagen gehad maar ook heel veel geleerd de afgelopen tijd. 3 De maand April was voor ons een relatief rustige maand, dit betekende dat we sinds lange tijd iets anders konden doen, dan bezig zijn met het huis. Wij hebben verloren tijd ingehaald zoals we dat zelf zeggen, op bezoek geweest bij vrienden en genoten van onze vrij dagen. Alles loopt op rolletjes en we hebben energie opgedaan omdat de komende maand (juni) de start van de bouw is De eerste fase van de bouwaanvraag is afgerond, goed nieuws. We spreken af met de aannemer om direct de 2 de fase in te dienen. Tegenslag. We hebben een probleem met de Energie Prestatie Normering (EPN), en onze aanvraag loopt hierdoor vertraging op. Wederom kan ik achter de gemeente aanbellen en kijken of er al duidelijkheid is. Het is zwaar om van het beroemde kastje naar de muur gestuurd te worden, maar het lukt ons. Dit mede door onze buren Rees en Claudia en de aannemer; zij hebben zich vastgebeten in de EPN en na 3 weken is er helderheid en kan de 2de fase worden ingediend Onze aanvraag voor de 2 de fase voor het bouwen van een huis staat gemeld in de huis aan huis. Goed nieuws. Het is eindelijk in behandeling genomen en kunnen we genieten dat het nu echt gaat gebeuren, onbewust valt er veel van onze schouders af. Imre en Reginald gaan s avonds naar het stadhuis om de stukken die benodigd zijn voor de aanvraag/vergunning naar de gemeente te brengen. Ik moest er eerlijk gezegd een beetje om lachen. Hoeveel mensen zijn zo ongeduldig en brengen de papieren gelijk na de bekendmaking naar de gemeente? Volgens mij zijn het er weinig. Het doet ons goed dat Rees en Imre dit wel doen. Geweldig. Nu is het wederom wachten op de gemeente en de goedkeuring en in de tussentijd moeten wij een notaris zoeken die de akte s gaat opstellen. Na veel gebeld en het opvragen van offerte s kiezen wij voor Suwijn en Ledeboer. Alles staat klaar om de revue te passeren Dit is de dag van het goede nieuws, na een gesprek te hebben gehad met de aannemer, weten we dat de bouw gaat beginnen op Absoluut een mooie dag; we zijn allemaal erg blij met dit nieuws en kunnen nu niet meer wachten tot het gaat beginnen. Tegen de tijd dat dit blad in de bus valt, zitten we heel dicht bij de werkelijke uitvoer datum. Het is spannend, want de komende tijd zal ons droomhuis gebouwd gaan worden.

4 A. Bargeman (50) geeft met pijn in het hart voorrang aan zijn verstand Je hart kan wel zeggen: ik wil terug. Maar je hebt ook nog verstand. Hoewel hij er zijn jeugd en een groot deel van de rest van zijn leven doorbracht, zal de heer A. Bargeman (50) niet terugkeren in de wijk die nu letterlijk uit de as herrijst. Ik heb er wel vrede mee dat ik ergens anders woon 4 foto: Johan Ghijssels Het was een puur praktische beslissing, vertelt hij, om zo n drie jaar geleden toch maar een woning aan de Van Musschenbroekstraat te kopen. Je komt op een leeftijd dat het heel moeilijk wordt om nog een hypotheek af te sluiten. En toen op een gegeven moment duidelijk werd dat we niet mochten herbouwen op de plek van ons huis aan de Beekstraat totdat Grolsch verhuisd was, hebben we de knoop maar doorgehakt. Bij mij heeft het wel behoorlijk zeer gedaan. Maar intussen ben ik hier aardig gewend. Bargeman bewaart dierbare herinneringen aan de wijk, die door de vuurwerkramp grotendeels werd weggevaagd. Zijn grootouders en ouders hadden er een groente- en fruitwinkel op de hoek Deurningerstraat-Renbaanstraat. Toen hij trouwde, woonde hij een aantal jaren aan de Vlierstraat. Maar begin 80 keerde hij terug op plek, waar hij als kind speelde, het Talmaplein. Na tien jaar verhuisde Bargeman met zijn vrouw en twee kinderen nog een keer, ditmaal naar de Beekstraat. Tot die rampzalige 13 mei 2000 woonden ze daar tot hun volle tevredenheid. Bargeman, ruim vier jaar later: Dan zou je zeggen, dan ga je ook weer terug. Ik wilde ook wel, maar minister Pronk wilde het niet hebben. Binnen een straal van 90 meter rond Grolsch mocht niets hersteld of herbouwd worden. Ik zag het probleem niet. Er hadden toch altijd woningen gestaan! Maar ook de secretaris van Pronk zei dat het beslist niet door zou gaan, zolang Grolsch er nog was. Nou, ga dan maar vijf jaar hypotheek betalen voor iets dat je niet hebt Het gezin Bargeman verhuisde na de vuurwerkramp een paar keer. Een volledig gemeubileerde woning aan de Varviksingel, die in eerste instantie kon worden gehuurd, werd na een paar maanden verkocht. Dat huis kon ik wel kopen, maar daar had ik de zak met geld niet voor. Vervolgens werd een huurwoning in Zuid betrokken. Het kostte volgens Bargeman steeds meer moeite om te wennen in de nieuwe omgeving, contacten te leggen met buren. Ik wilde eigenlijk wel terug. Maar ja, wat te doen? Nieuwbouw in Roombeek? Dat duurde nog lang en was financieel ook geen kleinigheid. Uiteindelijk heeft Bargeman er geen spijt van, drie jaar geleden de knoop te hebben doorgehakt door een huis

5 aan de Van Musschenbroekstraat te kopen. De wijk, zoals die was, komt nooit meer terug. Het wordt een gewone nieuwbouwwijk, heel strak en heel modern. Ik was op 13 mei, voor het eerst, bij de herdenking en ik kende er helemaal niets terug. Een paar bomen, een stuk muur, Grolsch. Dan denk je: ja, zo was het. Nee, ik heb er wel vrede mee dat ik nu ergens anders woon. Psychisch is Bargeman en in sterkere mate zijn dochter de traumatische ervaringen tijdens de vuurwerkramp nog altijd niet helemaal te boven. Zelf gaat hij eens in de vijf weken nog naar Mediant en zijn dochter heeft de zaak volgens hem nu redelijk onder controle, na behandeling door een gespecialiseerde psychiater in Amsterdam. Maar zo gauw 13 mei nadert, dan komt alles weer boven. Dochter Bargeman was bij kennissen van de familie in de Tollensstraat, toen de eerste explosie zich voordeed. Met een van de twee kleine kinderen rende ze voor haar leven. Halverwege de Roomweg richting Deurningerstraat kwam de tweede, allesvernietigende, klap. Daarbij raakte ze gewond door rondvliegende dakpannen. Nadat vader die met een agent de nodige traumatische ervaringen beleefde - en dochter elkaar op een gegeven moment troffen in het Ariënshuis, reden ze samen geruime tijd verdwaasd op een fiets in het rond voordat ze met de rest van het gezin verenigd werden. Bargeman: Mijn dochter lag psychisch helemaal in de vernieling. Een hele tijd sliep ze met haar kleren aan. Dan had ze het idee zo weg te kunnen als er iets zou gebeuren. Nu hebben we nog wel dat als we bijvoorbeeld in de bioscoop zitten, we eerst goed kijken waar we er uit kunnen. Het kost een vermogen Als je de lijstjes ziet van de gevolgen van de ramp, gaat het over: ongeveer 950 gewonden, van wie 100 ernstig, 23 mensen die zijn omgekomen, 1100 woningen beschadigd, 500 woningen onherstelbaar, 1200 mensen opnieuw gehuisvest, 5500 mensen geëvacueerd, 500 miljoen euro schade, ongeveer 400 ondernemers gedupeerd, 60 bedrijven verdwenen. Om de gevolgen van de ramp te beperken heeft de gemeente een enorme inspanning geleverd. Er is ingezet op herstel of compensatie van de schade, op ondersteuning van getroffenen, op hulpverlening en zorg en op wederopbouw van de wijk. Er zijn bergen werk verzet door wijkwelzijn, door het onderwijs, door woningbouwcoöperaties en noem maar op. Nu alles terug moet naar normaal vind ik het een mooi moment om eens te kijken hoe de vlag erbij staat. Want terug naar normaal betekent dat de klus toch enigszins geklaard moet zijn. De wijk schiet al mooi op, en hoewel lang alle gedupeerden nog niet tevreden zijn, zijn veel schades geregeld. In het vorige bevolkingsonderzoek werd duidelijk dat zo n 40% van de mensen met psychische klachten passende hulp heeft gekregen. Dit lijkt misschien weinig, maar als je het vergelijkt met wat in Nederland gebruikelijk is, zijn in Enschede erg veel mensen bereikt. Misschien kan er, als het gaat over regelingen of hulp, nog wel het een en ander beter, toch lijkt het in de buurt te komen van wat maximaal kan. Veel mensen, heel veel mensen zijn door hun ervaringen met de ramp verder gekomen. Ze hebben geleerd wat ze echt belangrijk vinden en wat niet, ze hebben forse problemen overwonnen. Veel mensen worden door de ramp nog steeds geplaagd; sommigen functioneren goed, maar zijn kwetsbaarder, anderen kunnen duidelijk minder dan voor de ramp en een aantal functioneert slecht. De ramp heeft Enschede draagkracht gekost. We zijn geneigd om vooral naar individuen te kijken. Maar de ramp is ook een probleem voor de gezamenlijkheid. Juist ook als er individuele problemen blijven. Leerlingen die verdrietig zijn presteren slechter, ondernemers met psychische klachten ondernemen niet, als ouders problemen hebben valt het opvoeden zwaarder. Alle inspanning en alle hulpverlening kunnen dit niet ongedaan maken. Als we het over de kosten van de ramp hebben, gaat het vaak over het rijtje bovenaan in dit stukje. Of soms zelfs vooral over het geld. Maar misschien is de verminderde draagkracht wel het echte vermogen dat de ramp ons heeft gekost. 5 Henk Bakker Preventiemedewerker Mediant

6 Veel deelname aan Gezondheidsonderzoek In januari is het derde gezondheidsonderzoek onder getroffenen van start gegaan. Aan ruim 3500 getroffenen en reddingswerkers is een vragenlijst gestuurd om diverse gezondheidsklachten en het gebruik van de zorg bijna vier jaar na de ramp te onderzoeken. Evenals bij eerdere onderzoeken was de bereidheid tot deelname opnieuw groot. Nu de vragenlijsten zijn ingevuld wordt er hard gewerkt aan het verwerken van de gegevens tot de resultaten. Doordat veel deelnemers hebben meegedaan verwachten de onderzoekers dat ze een goed beeld kunnen geven van de gezondheid van getroffenen. 6 Vervolg op eerder onderzoek Het gezondheidsonderzoek wordt gehouden onder deelnemers die aan eerdere gezondheidsonderzoeken hebben deelgenomen. Het eerste gezondheidsonderzoek heeft drie weken na de ramp plaatsgevonden op de vliegbasis Twenthe. Ruim 4000 getroffen bewoners en reddingswerkers hebben aan dit onderzoek meegedaan door onder meer een uitgebreide vragenlijst in te vullen. Deze deelnemers zijn eind 2001 (anderhalf jaar na de ramp) opnieuw ondervraagd. Toen heeft ruim 75 % opnieuw een vragenlijst ingevuld. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat het gemiddeld een stuk beter ging met de gezondheid, maar dat de getroffenen meer psychische of andere gezondheidsproblemen hadden dan vergelijkbare groepen die de ramp niet mee hadden gemaakt. Op basis van het tweede onderzoek heeft de zorgverlening haar activiteiten verder toegespitst op de wensen en problemen van getroffenen. Het is belangrijk om nu bijna vier jaar na de ramp opnieuw te onderzoeken hoe het met de gezondheid gesteld is. Belangrijke vragen die er mee beantwoord worden zijn onder meer op welke wijze moet de nazorg voor getroffenen verder worden ingevuld. Welke groepen van getroffenen hebben nog extra zorg nodig. gezondheid van getroffenen gaat, aldus onderzoeker Linda Grievink. Hoe nu verder? Om een goed beeld van de gevolgen van de ramp te kunnen geven, worden de resultaten van het onderzoek vergeleken met een groep deelnemers uit Tilburg die een zelfde vragenlijst hebben ingevuld. De gegevens van deelnemers uit Enschede en Tilburg zijn nu in de computers ingevoerd en worden anoniem verwerkt door de onderzoekers. Dit is een enorme klus, vooral omdat we de resultaten snel willen doorgeven aan de getroffenen en beleidsmakers, aldus Linda Grievink. In juli worden de eerste voorlopige resultaten al besproken met de zorgverleners; het officiële rapport zal in het najaar van 2004 beschikbaar zijn. Alle deelnemers van het onderzoek ontvangen dan een samenvatting van de resultaten. Het rapport en de samenvatting zullen ook via de website van de GGVE beschikbaar komen. Door wie wordt het gezondheidsonderzoek georganiseerd? Het gezondheidsonderzoek is één van de onderzoeken van de Gezondheidsmonitoring Getroffenen Vuurwerkramp Enschede (GGVE) en wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Aan de Gezondheidsmonitoring werken verschillende (onderzoeks)instituten mee: het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, het Instituut voor Psychotrauma, het Nederlands Instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL) en de Jeugdgezondheidszorg van de GGD Regio Twente. De GGD Regio Twente coördineert alle onderzoeken die horen bij de GGVE. Op vindt u meer informatie. De derde ronde In januari zijn ruim 3500 getroffenen en reddingswerkers opnieuw benaderd door de GGD Regio Twente. Ook dit keer was er een enorme bereidheid om aan het onderzoek mee te werken. Van hen heeft 77% de aan hen toegestuurde vragenlijst ingevuld en teruggestuurd. Voor een vragenlijstonderzoek is dit zeer hoog. Ruim 200 deelnemers aan het onderzoek zijn tevens benaderd voor een interview over hun klachten. Ook hiervoor was de bereidheid tot medewerking groot. De onderzoekers zijn zeer tevreden over de deelname. Doordat zoveel mensen hebben meegewerkt aan het onderzoek, kunnen we goede informatie leveren over hoe het nu met de

7 Kievitstraat Roombeek april Roomweg Stroinksbleekweg

8 Het verhaal van de muur Tijdens de laatste redactie vergadering kwam het volgende onderwerp naar voren. In het voormalige Roombeek staat nog een muur, waar de omwonende mensen niet blij mee zijn. De gemeente schijnt hen niet te kunen vertellen wat de bestemming is van deze muur en intussen staat hij er maar. Het was voor ons als redactie niet direct duidelijk om welke muur het ging; er staan nog meer muren overeind, dus zijn we opzoek gegaan naar opheldering. In eerste instantie dachten we dat het ging om de muur van het Roosendaal complex, maar bij nader telefonisch contact met de gemeente werd onze verwarring alleen maar groter. Want er was een informatie bijeenkomst geweest waarin de plannen met het complex zijn besproken en de omwonenden bleken zich hierin wel te kunnen vinden. Dus deze muur kon het niet zijn. 8 Hierna zijn we zelf op onderzoek uitgegaan om te achterhalen welke muren er nog meer overeind staan. Dit bracht ons bij de muur van SE Fireworks aan de Tollensstraat. Er staan daar twee gedeelten; een klein stukje waarop Lasonder staat en een groter stuk pal tegenover een aantal nieuwbouw woningen. Om er achter te komen hoe de omwonenden hierover denken zijn wij op zoek gegaan en hebben wij bij de omwonenden aangebeld en naar hun mening gevraagd. Uit de reacties van enkele omwonenden valt op te maken dat er een aantal mensen is die er grote moeite mee heeft indien deze muur als een soort herdenking zou blijven staan. Het voelt alsof daarmee de fabriek van SE Fireworks wordt geëerd. De bestemming van deze muur is voor hen nog een groot raadsel. Waarom zoeken ze dit dan niet uit vroegen wij ons af? Er zijn diverse redenen waarom de omwonenden niet het inititatief nemen om uit te zoeken hoe het zit en wat de plannen zijn. Ze zijn moe, net verhuist en willen eindelijk rust. Ze willen niet langer geconfronteerd worden met de ramp. De omwonenden willen het er niet meer over hebben. Kortom ze hebben geen energie om het zelf uit te zoeken maar willen wel duidelijkheid. Toch is het voor hen wel mogelijk om hun stem te laten horen. Wij hebben bij Jan Bron, stadsdeelmanager Noord, navraag gedaan naar de muur. Hij gaf aan dat mensen die ergens ideëen over hebben vooral niet moeten nalaten om hun mening weer te geven. Dat kunnen ze doen bij het projectbureau in het Informatiecentrum (Schurinksweg). En ook de keuzen die terugkeerders gemaakt hebben voor een van de 5 genomineerde plannen voor herdenkingsmomunenten kunnen medebepalen wat er met de historische overblijfselen zoals de muur of de kraan van Thole gebeurt. Een vraag of het intact laten van een muur, die herinnert aan de plek waar de ramp is ontstaan, nu wel of niet zou moeten is lastig te beantwoorden. Want herinneren is iets ander dan herdenken. Herinneren is iets dat gebeurt in de gedachten van een persoon. Terwijl herdenken ook vorm kan krijgen door een collectief gebeuren. Zo is het kinderkunstwerk een plek geworden waar herdacht wordt. Het wordt dan eigenlijk vanzelf beleefd als een herdenkingsmonument. Evert-Jan Veltman, lid van het Comite Herdenking Vuurwerkramp, vertelde ons dan ook dat de mensen die het aangaat zelf de specialisten zijn op het gebied van herdenken, maar dat er wel tegelijkertijd een verantwoordelijkheid bij de overheid ligt om het herdenken collectief vorm te geven. Er zou vooral goed geluisterd moeten worden naar wat de mensen zelf willen. Een muur als in de Tollensstraat zal mensen ongetwijfeld herinneren aan de ramp en de vraag of het een onderdeel moet worden van een herdenkingmomunent is een vraag die in belangrijke mate beantwoord moet worden door de mensen die het aangaat. Colofon Het blad '13 mei...en nu verder' is een uitgave van het Platform Nazorg Vuurwerkramp en is bedoeld voor iedereen die betrokken is bij de nazorg van de vuurwerkramp. Het blad biedt informatie en achtergrondverhalen voor alle getroffenen en geïnteresseerden en wil een neutraal podium zijn waarop mensen kunnen reageren op gebeurtenissen, vragen kunnen stellen en hun verhaal kwijt kunnen. Ingezonden stukken zijn welkom. Aan de inhoud van dit blad kunnen de lezers geen rechten ontlenen. De redactie bestaat uit Peter Wijntje (SMD-EH), Nicole ter Mors (BSVE) en Tieti Hoekstra (Mediant Nazorg Vuurwerkramp) aangevuld met correspondenten vanuit diverse instellingen zoals IAC, Stichting Stadsherstel, Tactus, Thuiszorg, Wijkwelzijn Noord en het Projectbureau Wederopbouw. Tekstbijdragen: Ben Siemerink. Vormgeving: Digidee Ontwerpstudio BV Drukwerk: Drukkerij te Sligte De redactie is te bereiken op mail adres: of telefoon Voor toelichting op de inhoud in het Turks of Marokkaans kunt u bellen.türkc,e íc,erikle ilgili ac,iklamalar ic,in bu numarayi arayabilirsiniz: !

Almelo, 8 juli 2015. En dat is niet zo makkelijk voor iedereen want de meeste kinderen zijn gewend aan school, vrienden, azc, enz, enz.

Almelo, 8 juli 2015. En dat is niet zo makkelijk voor iedereen want de meeste kinderen zijn gewend aan school, vrienden, azc, enz, enz. Almelo, 8 juli 2015 Onderwerp: Moeilijk verhuizen! Beste heer/mevrouw Ik ben (...) Ik ben 14 jaar oud. Ik woon met mijn ouders en mijn 2 kleine broertjes in azc Almelo. In deze vakantie moeten er ongeveer

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren'

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren' De tovenaar tovert De verhalenvertelster vertelt Wat zou een tovenaar allemaal kunnen toveren? Hoe zouden de kinderen zich voelen? Waar zie je dat aan? Is de tovenaar blij/ boos/ verdrietig of bang? Hoe

Nadere informatie

met de wmo doet iedereen gewoon mee

met de wmo doet iedereen gewoon mee De Wet maatschappelijke ondersteuning eenvoudig verteld Dit boekje met informatie over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) legt de belangrijkste onderdelen van de Wmo uit. Wilt u meer weten over

Nadere informatie

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk. 1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Huren bij De Zorgcirkel. veilig & vertrouwd wonen voor ouderen

Huren bij De Zorgcirkel. veilig & vertrouwd wonen voor ouderen Huren bij De Zorgcirkel veilig & vertrouwd wonen voor ouderen Inhoudsopgave Welkom bij De Zorgcirkel Wonen bij De Zorgcirkel Zorgcirkel services 4 De Zorgcirkel vestigingen 6 Meer informatie 7 5 6 Welkom

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Het nieuwe Koningin Wilhelmina

NIEUWSBRIEF Het nieuwe Koningin Wilhelmina NIEUWSBRIEF Het nieuwe Koningin Wilhelmina 1 In dit nummer 2. De gemeente laat weten 2. Veilig en weer goed zicht 3. Pendelbus is succes 3. Interne verhuizing loopt goed 4. Mevr. Reijneke over haar interne

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Bevindingen getroffenen en betrokkenen monstertruck-drama

Bevindingen getroffenen en betrokkenen monstertruck-drama Bevindingen getroffenen en betrokkenen monstertruck-drama Resultaten van drie belrondes onder getroffenen en betrokkenen van het monstertruckdrama op 28 september 2014 F.D.H. Koedijk, A. Kok Bevindingen

Nadere informatie

Enquête Hengstdal: Lijsterbesstraat & Ahornstraat

Enquête Hengstdal: Lijsterbesstraat & Ahornstraat Enquête Hengstdal: Lijsterbesstraat & Ahornstraat SP Afdeling Nijmegen juli 2015 SP afdeling Nijmegen, Molenweg 95, 6543 VA Nijmegen T (024) 322 93 88 F (024) 322 93 88 E nijmegen@sp.nl I www.nijmegen.sp.nl

Nadere informatie

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI AVI E4* Alcoholisme, ruzie, bang zijn Midden in de nacht rinkelt de telefoon. Anna weet wat dat betekent. Ze moet vluchten, alweer. Ze rent de donkere nacht in. De volgende dag valt Anna in de klas in

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Senioren Actueel Nieuwsbrief voor oudere Doven

Senioren Actueel Nieuwsbrief voor oudere Doven Senioren Actueel Nieuwsbrief voor oudere Doven Jaargang 1, nr. 6, 7 oktober 2010 Nieuwbouw in zicht Maar omdat ze alle vragen niet alleen aankan krijgt ze hulp van Thea (2 e van rechts) en Suzan (rechts).

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Maatschappelijk werk (alweer)

Maatschappelijk werk (alweer) Maatschappelijk werk (alweer) Na mijn tweede miskraam heb ik toch weer besloten om het er op te wagen naar maatschappelijk werk te gaan. Ik vond de stap echt wel heel zwaar, want ik hou er niet zo van.

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT ROOS Roos (27) is zeer slechtziend. Ze heeft een geleidehond, Noah, een leuke, zwarte labrador. Roos legt uit hoe je het beste met geleidehond en zijn baas

Nadere informatie

We spelen in het huis van mijn mama deze keer,

We spelen in het huis van mijn mama deze keer, Jip en Janneke. Ik ben Jip. Ik ben Janneke en we wonen naast elkaar. Hij heet Jip, zij heet Janneke. en we spelen soms bij hem en soms bij haar. We spelen in het huis van mijn mama deze keer, we kunnen

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

affirmaties voor een gelukshuis

affirmaties voor een gelukshuis affirmaties voor een gelukshuis affirmeer de verkoop van je huidige huis affirmeer de aankoop van je droomhuis Edith Hagenaar Affirmeren Weet je niet wat affirmaties zijn? Lees dan dit artikel: http://www.palaysia.com/affirmatie/index.html#aff

Nadere informatie

DETENTIE EN HET GEZIN

DETENTIE EN HET GEZIN DETENTIE EN HET GEZIN klachten en krachten 7 november 2014, Veenhuizen Hans Barendrecht, db mijn zoontje heeft veel vragen, maar ík ook. praktijk als wetenschap geloof in herstel voor mensen die achter

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding

Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding Algemene vragen De vakantieperiode begint nu, kunnen we het niet wat rustiger aan doen, om iedereen de gelegenheid

Nadere informatie

September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden,

September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden, September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst Hallo mede dierenvrienden, Na mijn indrukwekkende reis naar India, is mij gevraagd om een kort verhaaltje

Nadere informatie

Woorden en Beelden voor Kinderen

Woorden en Beelden voor Kinderen Woorden en Beelden voor Kinderen Mama en Aaron waren 1 jaar gelukkig samen toen ze een zoontje kregen, Nico. Toen Nico 1,5 jaar was besloten mama en Aaron om niet meer bij elkaar te blijven omdat ze veel

Nadere informatie

Nieuwsbrief 14, september 2010

Nieuwsbrief 14, september 2010 Stichting WoonMere Nieuwsbrief 14, september 2010 Redactie: Mariska Elfrink Hallo allemaal, Eindelijk is het dan gebeurt: we zijn verhuist naar ons eigen appartement! Inmiddels wonen we hier alweer een

Nadere informatie

De moeilijkste verkoop in je leven, is het verkopen van jezelf aan jezelf.

De moeilijkste verkoop in je leven, is het verkopen van jezelf aan jezelf. De moeilijkste verkoop in je leven, is het verkopen van jezelf aan jezelf. Verkopen staat gelijk aan inkomen Iedere dag ben je bezig met verkopen je verkoopt aan; jezelf familieleden je omgeving je partner

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Op bouwen staat geen leeftijd. www.sibomat.be

Op bouwen staat geen leeftijd. www.sibomat.be Op bouwen staat geen leeftijd. www.sibomat.be Op Batibouw botsten we op Sibomat. We waren op de juiste plek op het juiste moment. - Catheline John S. (70) en Catheline S. (64) hebben geen tijd om zich

Nadere informatie

Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht

Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht Les 8: Verliefd Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten dat gevoelens van verliefdheid leuk maar ook lastig kunnen zijn; Kinderen zijn zich ervan bewust dat je op verschillende types mensen verliefd kunt

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij?

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij? Inhoud Voorwoord 7 1 Blijven je ouders je ouders? 13 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19 3 Houd ik mijn eigen naam? 23 4 Wie betaalt er voor mij? 25 5 En als ik zelf geen contact wil? 27 6 Hoe gaat dat, scheiden?

Nadere informatie

LES 11. Respect tonen of een lesje leren? Sabbat

LES 11. Respect tonen of een lesje leren? Sabbat LES Respect tonen of een lesje leren? Heb je ooit het gevoel dat je niet respectvol of eerlijk werd behandeld? Behandel jij anderen altijd op die manier? Omdat we allemaal Gods kinderen zijn, moeten we

Nadere informatie

Tocht, stank en ziek door vocht en schimmels; bewoners pikken het niet langer en vragen aandacht voor hun probleem!

Tocht, stank en ziek door vocht en schimmels; bewoners pikken het niet langer en vragen aandacht voor hun probleem! Tocht, stank en ziek door vocht en schimmels; bewoners pikken het niet langer en vragen aandacht voor hun probleem! VERSLAG VAN EEN BEWONERS EN SP-ONDERZOEK KLACHTEN OVER WATEROVERLAST BEWONERS VAN DE

Nadere informatie

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Opvang na uw uitzending Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

Design Document If This Then That. HSP moodlight Liad Damhuis G&I1B Game Art

Design Document If This Then That. HSP moodlight Liad Damhuis G&I1B Game Art Design Document If This Then That HSP moodlight Liad Damhuis G&I1B Game Art Concept Iedereen ervaart wel eens stress of een drukke ruimte die ze even teveel wordt waar ze even weg van moeten gaan om tot

Nadere informatie

Nieuwsbrief Panel Samen Leven Panel van mensen met een verstandelijke beperking en hun directe naasten

Nieuwsbrief Panel Samen Leven Panel van mensen met een verstandelijke beperking en hun directe naasten Nieuwsbrief Panel Samen Leven Panel van mensen met een verstandelijke beperking en hun directe naasten December 2010 --------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

PORTRET FOTOGRAFIE SUSANNE MIDDELBERG. Susanne. Middelberg

PORTRET FOTOGRAFIE SUSANNE MIDDELBERG. Susanne. Middelberg PORTRET FOTOGRAFIE SUSANNE MIDDELBERG Susanne Middelberg Een harde werker met een spontane en warme persoonlijkheid, dat is de fotografe die we zien in de serie Wonderwoman. Susanne Middelberg heeft ook

Nadere informatie

Vertrouwen. Margriet Ledin-de Hoop. Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

Vertrouwen. Margriet Ledin-de Hoop. Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer Vertrouwen Margriet Ledin-de Hoop Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer Inhoudsopgave Woord vooraf 6 1. Op reis 8 2. Spring! 15 3. Ver weg of heel dichtbij? 24 4. Actief afwachten 32 5. In vertrouwen keuzes

Nadere informatie

Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen

Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen Partij 1: Kassa Belbus Partij 2: Matras Advies Nederland 1: Waarom kunt u mevrouw Groeneveld niet gewoon haar geld terugbetalen?

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Jongerenraad Wageningen Adviesnr. : 1 Datum : 29-05-2013 Colofon De Jongerenraad, een adviesorgaan van de gemeente Wageningen, is geïnstalleerd in

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

13 Mei...en nu verder

13 Mei...en nu verder 13 Mei...en nu verder Uitgave 4, mei 2004 Gespecialiseerde thuiszorg na vuurwerkramp grotendeels afgerond Wat we doen is eigenlijk een tijdje bij mensen achter op de fiets gaan zitten en een beetje bijsturen.

Nadere informatie

Rapport. Datum: 12 juli 2007 Rapportnummer: 2007/149

Rapport. Datum: 12 juli 2007 Rapportnummer: 2007/149 Rapport Datum: 12 juli 2007 Rapportnummer: 2007/149 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (het CBR) hem onheus heeft bejegend toen hij begin mei 2006

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Van boomgaard tot droomhuis. Binnenkijken

Van boomgaard tot droomhuis. Binnenkijken Binnenkijken Van boomgaard tot droomhuis Ruim een jaar woont Kristel van Leeuwen nu met haar gezin in hun nieuwe huis. Een bekende plek voor hen, want ze hebben eerst zes jaar in de aangrenzende boerderij

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON Bijbel voor Kinderen presenteert DE VERLOREN ZOON Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

Voordat je de toets maakt

Voordat je de toets maakt informatieve en andere teksten 1, Voordat je de toets maakt Je gaat een toets maken. Deze toets bestaat uit twee delen. Dit is. Je krijgt drie teksten en 10 opdrachten. Geef altijd een antwoord! Succes!

Nadere informatie

Vragenlijst Ervaringen met het preventieve gezondheidsonderzoek 1

Vragenlijst Ervaringen met het preventieve gezondheidsonderzoek 1 Vragenlijst Ervaringen met het preventieve gezondheidsonderzoek 1 Het basisontwerp van de CQI meetinstrumenten is ontwikkeld door het NIVEL, in samenwerking met de afdeling Sociale Geneeskunde van het

Nadere informatie