Verder na vermissing. Slachtofferhulp

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verder na vermissing. Slachtofferhulp"

Transcriptie

1 Verder na vermissing Slachtofferhulp Nederland ondersteunt achterblijvers na vermissingen. Als een geliefde wordt vermist, kunnen de achterblijvers sinds kort hulp krijgen van Slachtofferhulp Nederland. De politie speelt daarin een belangrijke rol door de achterblijvers goed te informeren. Niet alleen over de mentale steun, maar vooral ook de praktische hulp. Want hoe weet je nou waar je moet zijn? Een gezin waarvan een kind of ouder plotseling verdwijnt, krijgt niet alleen te maken met de onzekerheid rond het wel en wee van de vermiste. Naast alle emoties loopt het ook al gauw tegen praktische problemen aan. Stel dat de kostwinner is verdwenen, hoe zorg je dan bijvoorbeeld dat je financieel nog rondkomt? Loopt de hypotheek geen gevaar? Wat kun je doen om zijn of haar zaken te regelen? Binnen de wet is niets geregeld voor achterblijvers, zegt Chantal van Disseldorp, projectleider Vermissingen bij Slachtofferhulp Nederland. Er is geen lichaam en dus ook geen bewijs dat iemand dood is. En ben je niet dood, dan ben je levend voor de wet. Als je een partnerschap hebt met elkaar en je partner valt weg, dan kun je bijna geen dingen regelen waar je zijn of haar handtekening voor nodig hebt, zoals bankzaken, een zorgverzekering opzeggen of je huis verkopen. En denk ook aan de overlijdensrisicoverzekering die niet uitkeert. Instanties als banken, verzekeraars en dergelijke weten ook niet hoe zij hiermee om moeten gaan, die hebben dat meestal niet eerder meegemaakt. Daardoor word je als achterblijver van het kastje naar de muur gestuurd. Maar dat soort zaken moet wel opgelost worden, willen de achterblijvers door kunnen gaan met hun leven. Uiteindelijk zal je daarvoor een bewindvoerderschap moeten aanvragen. Slachtofferhulp Nederland kan achterblijvers bij veel van zulke praktische zaken ondersteunen. Volgens Van Disseldorp is het belangrijk dat politiemensen bij de aangifte van een vermissing, wijzen op die praktische hulpverlening van Slachtofferhulp. Náást de psychosociale, de emotionele begeleiding natuurlijk. Maar als je tegen achterblijvers alleen zegt dat zij voor een luisterend oor bij ons terecht kunnen, om over hun 42 Blauw 28 februari 2015 nr. 2

2 Tekst: Joan Kurpershoek Foto s: Harro Meijnen / Blauw en ANP onzekerheid en hun emoties te praten, dan komen de meesten niet. Mensen zijn daar een beetje huiverig voor. Vaak hebben ze zelf wel een sociaal netwerk waar ze hun verhaal kwijt kunnen. Praktische hulp is makkelijker te accepteren, zegt zij. Bovendien komen zij dan vaak achteraf alsnog met hun verhaal. Getraind Slachtofferhulp Nederland heeft in januari 2014 de zorg voor achterblijvers van vermisten overgenomen van het Rode Kruis. Een aantal medewerkers is speciaal getraind om deze mensen op allerlei vlakken te kunnen helpen. Ook tijdens de eerste dagen na een vermissing, bijvoorbeeld door de achterblijvers te helpen aan contactadressen die zij kunnen gebruiken bij hun zoektocht. Zo zou dat bij een vermissing in het buitenland een consulaat kunnen zijn, of het ministerie van Buitenlandse Zaken. Want hoe weet je nou als achterblijver waar je moet zijn? Je hebt dit nooit eerder meegemaakt, aldus Van Disseldorp. De medewerker kan ook meekijken naar het contact met de politie, zegt Cor Bottenheft. Hij is al jaren vrijwilliger bij Slachtofferhulp Nederland. Mensen die aangifte doen van een vermissing, zitten soms zo in de stress, dat ze bij benadering niet meer weten wat de politie allemaal heeft gezegd. Daardoor kunnen misverstanden ontstaan, of ze denken dat de politie niets met hun aangifte doet. Ik kan nog een keer rustig uitleggen hoe het gaat na een aangifte. Maar ik vertel ook dat de recherche het onderzoek niet binnen een vingerknip heeft afgerond. Dan weten achterblijvers tenminste dat ze niet binnen een dag de oplossing hoeven te verwachten. Vaak is het ook een drempel voor mensen om de politie te bellen om te vragen hoe het met het onderzoek gaat, aldus Bottenheft. Of ze hebben al een keer gebeld maar de juiste persoon was er niet en dan laten ze het daar bij. Dan probeer ik het nog een keer, of we gaan samen op het politiebureau praten. Op het moment dat ik achterblijvers heb gesproken, vraag ik bij de politie wie het onderzoek doet en hoe het ervoor staat. Natuurlijk krijg ik niet meer te horen dan ze kwijt mogen, maar ik kan de achterblijvers misschien wel vertellen dat ze al wat getuigen hebben gehoord en bezig zijn met het technisch onderzoek. Dat geeft hen enig vertrouwen, omdat ze weten dat eraan gewerkt wordt. Van Disseldorp: Dat is een win-winsituatie voor alle partijen: het slachtoffer voelt zich gehoord maar stelt zich daardoor ook coöperatief op in het onderzoek. In die zin is het voor de politie ook een meerwaarde dat er een goede communicatie is. Als politiemedewerkers dat zelf in de waan van de dag niet voor elkaar krijgen, is het handig als daar een partij tussen zit, die dat dan even glad poetst. Voor zover dat nodig is, want ze doen het heel vaak hartstikke goed, alleen soms gaat het iets minder. Familierechercheurs De politie heeft voor zaken met slachtoffers familierechercheurs beschikbaar die de naasten kunnen ondersteunen als dat nodig is. Maar dat is uitsluitend bij misdrijven, voor vermissingszaken is dat nog niet geregeld, zegt Carina van Leeuwen, specialist vermiste personen, Eenheid Amsterdam. Een vermissing is voor de politie eigenlijk een beleving van de achterblijver. Er is geen keiharde aanwijzing dat er sprake is van een misdrijf. Het enige wat wij dan kunnen doen, komt neer op hulpver- Soms duurt het heel lang voor een vermist persoon wordt terug gevonden. Blauw 28 februari 2015 nr. 2 43

3 Leden van de mobiele eenheid zijn op zoek naar sporen. lenen, artikel 3 van de Politiewet. Dus geen opsporings- of strafrechtelijk onderzoek. In dat geval hebben we ook minder bevoegdheden, zoals voor taps en dergelijke, maar ook minder mogelijkheden om achterblijvers te begeleiden. Die begeleiding is afhankelijk van de betrokkenheid van de politiemedewerker, én hoeveel tijd die daarvoor heeft. Maar de achterblijvers gaan je wel claimen, want jij bent het enige contact met de mogelijkheid om hun kind, vader of moeder nog terug te vinden. Totdat je als politiemedewerker een andere functie krijgt, want dan houdt het op. Gelukkig kan Slachtofferhulp Nederland die begeleiding nu op zich nemen en zij bieden ook continuïteit daarin. Voor de achterblijvers zijn zij een enorme steun, en het ontlast de politie. Daarom is het belangrijk dat wij als politie op een goede manier naar de Slachtofferhulp verwijzen. Dat is trouwens ook een betere situatie, zegt Saskia Koomen, rechercheur in Amsterdam-Noord. Zij houdt zich voornamelijk bezig met vermissingen. Meestal heb ik een goed contact met achterblijvers, maar je kan niet én het onderzoek doen én de familie blijvend begeleiden. En helemaal niet als er een vermoeden is dat er iets anders achter schuilt. Want dat heb ik ook wel meegemaakt. Een vrouw die haar vermiste man zocht vanwege de alimentatie. Van Leeuwen: We hebben ook een aangifte gehad van een meneer 44 Blauw 28 februari 2015 nr. 2

4 die zijn vrouw en kinderen kwijt was. Vervolgens bleek dat hij hen had omgebracht. Die man is de eerste paar weken behandeld als slachtoffer. Degene die de zaak opneemt, moet dus soms ook bepaalde achterdocht hebben. Aantal vermissingen In Nederland zijn gemiddeld zo n veertigduizend meldingen per jaar. Twintigduizend daarvan betreffen meldingen van bewoners die uit instellingen zijn weggelopen. Van de overige twintigduizend wordt ongeveer driekwart (vijftienduizend) van de vermiste personen binnen 48 uur gevonden. Afhankelijk Je moet elke aangifte serieus nemen, maar je moet wel altijd heel goed doorvragen en alles goed vastleggen, zegt Saskia Koomen. Mede omdat we geen opsporingsbevoegdheden hebben: daardoor zijn we afhankelijk van de informatie die achterblijvers en derden ons kunnen geven. Daarover staat trouwens informatie op het Politie Intranet. Van Leeuwen: En we moeten eerlijk zijn naar de achterblijvers, uitleggen wat we wel en niet kunnen. Uitleggen ook dat er misschien dingen gaan gebeuren die heel vervelend zijn. Bijvoorbeeld dat we DNA moeten afnemen omdat dat ons kan helpen bij de zoektocht. Dat kan confronterend zijn. Mensen denken dan al gauw dat er iemand dood is gevonden. De situatie kan soms moeilijk zijn voor de politiemensen. Koomen: Het kan gebeuren dat je wel informatie hebt, omdat de vermiste is gevonden, maar dat je daar bijna niets over mag zeggen. Bijvoorbeeld omdat die persoon niet gevonden wíl worden door zijn naasten. Een moeder die haar zoon zoekt, kan ik wel vertellen dat er contact is geweest en dat het goed gaat met hem, maar meer ook niet. Ik kan haar verwijzen naar internet: Misschien dat u daar meer informatie over hem kan vinden. Ook als iemand vastzit in het buitenland, zijn er beperkingen. In zo n geval kan ik hooguit zeggen Er is informatie, en de achterblijvers dan verwijzen naar Buitenlandse Zaken. Dat zijn geen fijne situaties. Meer kan de politie ook niet vertellen aan de medewerkers van Slachtofferhulp. Maar Chantal van Disseldorp pleit er wel voor dat zij zo veel mogelijk op de hoogte worden gehouden van nieuwe ontwikkelingen. Dat zij dezelfde informatie krijgen als de achterblijvers die zij begeleiden. Wij hebben wel gehad dat wij een vrouw belden om te horen hoe het ging en dat zij zei: Hij is gevonden, we hebben hem al begraven. Omdat zij van alles moest regelen, had zij er zelf ook niet aan gedacht om ons te bellen. Het zou prettig zijn als een agent in zo n geval bij de achterblijver informeert of hij of zij slachtofferhulp heeft, en van wie. En dat ze dan ook Slachtofferhulp inseinen om aan te geven: Wij gaan zo die achterblijver bellen. Of: We hebben net gebeld, want we hebben een lichaam gevonden, mogelijk is dat van haar man. Niet alle politiemensen weten dat dat ook kan. Rouwproces Emotioneel gezien wijkt een vermissing sterk af van andere zaken waarin slachtoffers zijn gevallen. Van Disseldorp: Er is geen lichaam gevonden. Je hebt geen idee wat er is gebeurd en of je geliefde nog leeft of niet. Het is geen afgeronde gebeurtenis, waardoor mensen vaak niet kunnen accepteren dat iemand hoogstwaarschijnlijk is overleden. Ze komen niet toe aan een rouwproces. De een kan daar beter mee omgaan dan de ander, zegt Cor Bottenheft, die van het Rode Kruis een aantal contacten met achterblijvers heeft overgenomen. Een vrouw was jaren geleden Blauw 28 februari 2015 nr. 2 45

5 haar man kwijtgeraakt, doordat hij niet meer terugkeerde van een foto-vakantie. Vermoedelijk heeft hij een ongeluk gehad. Zij had dat voor zichzelf redelijk afgerond. Maar van iemand anders was een zoon verdwenen, mogelijk was dat een zelfmoord. Die vader was daar jaren later nog mee bezig. Het maakt de psychosociale aanpak anders, aldus Van Disseldorp, al doet het Slachtofferhulp zelf niet aan therapieën. De dienstverlening aan achterblijvers is niet zozeer qua methodiek anders, maar er zit vooral een verschil in de woordkeuze. Dat je bepaalde dingen wel of niet zegt wanneer je met mensen in gesprek gaat. Slachtofferhulp zal achterblijvers doorverwijzen naar een psycholoog, als dat nodig lijkt, zegt Bottenheft. Ik leg de mensen uit dat ik geen therapeut ben. Ik zie mijn rol meer als een aardige buurman die met iemand oploopt. En als we op een kruispunt komen, dan zal ik het advies geven: Dit is misschien een handige route om te gaan. Hij gaat het gesprek echter niet uit de weg. Als bijvoorbeeld een zoon weg is, dan schiet de stress tot aan het plafond, dan functioneren die ouders de eerste dagen niet meer. Gaan niet meer naar hun werk en dergelijke. Maar in de praktijk blijkt dat de mens sterk is. Na een paar goede gesprekken zie je dat het functioneren, maar ook het denken aan de vermissing, anders wordt. In het begin denkt zo n vader bijvoorbeeld aan niets anders, maar na een of twee weken gaat hij wel weer voetbal kijken, als Nederland speelt. Dat betekent dat hij in positieve zin zijn eigen stress-situatie aan het oplossen is. Als het goed is, gaat dat terug tot een acceptabel niveau. Maar blijft die stress zo hoog, dan moet je wat doen. Bijvoorbeeld doorverwijzen naar een psycholoog. Of elke zaak van vermissing om begeleiding vraagt van Slachtofferhulp, en binnen hoeveel dagen, kun je niet altijd meteen zeggen. Het Landelijk Bureau Vermiste Personen (LBVP) krijgt de vermissingen door via het politiesysteem BVH. Het bureau heeft met Slachtofferhulp Nederland een principe afspraak dat het vermissingen met een vertraging van één tot twee weken doorgeeft. Chantal van Disseldorp: Als een vermissing binnen die tijd niet is opgelost, mag je gevoeglijk aannemen dat er meer aan de hand is. Toch pleit zij ervoor dat de politie bij elke aangifte de achterblijver meteen al wijst op de diensten van Slachtofferhulp. Die kan dan zelf beslissen of en wanneer hij of zij er gebruik van maakt. Er zijn ook gevallen geweest waarin wij mogelijk al in een eerder stadium wat hadden kunnen doen. Met de vermissing van de broertjes Ruben en Julian hadden wij met drie dagen al wat kunnen betekenen als wij toen deze dienstverlening al hadden gehad. Of met een vermissing in het buitenland, zoals met die meisjes in Panama kunnen wij de eerste dagen in ieder geval een verwijzende functie hebben. Ik heb zelf een keer op de avond van de eerste dag na een vermissing een moeder kunnen helpen. Ze was in paniek omdat haar zoontje was weggelopen uit een instelling en niemand haar daar iets over wilde vertellen. De politie mocht niets zeggen omdat de instelling de vermissing had aangegeven. Uiteindelijk kwam ik uit bij iemand die mij vertelde hoe de procedures waren. Daarmee heb ik haar een antwoord kunnen geven, waarmee zij rustiger de nacht in ging. De volgende ochtend kreeg ik een mailtje van haar, dat de vader het joch had gevonden en teruggebracht. Ze was heel erg blij. Want we hadden naar haar geluisterd, haar niet weggestuurd. Heb je dan iets betekend voor iemand? Ik denk van wel. Pijnlijk Meest pijnlijk zijn de langdurige vermissingen, zo is de ervaring. Amsterdam telt zo n 120 vermisten die langer dan een jaar weg zijn. Landelijk zouden dat er zo n tweeduizend zijn, maar dat is een schatting omdat dat in de loop der jaren niet goed is bijgehouden. De steun die Slachtofferhulp Nederland biedt aan achterblijvers, duurt zolang als die nuttig lijkt. Chantal van Disseldorp: Als het om een langdurige vermissing gaat, bijvoorbeeld langer dan een jaar, dan zou je iemand al die tijd bij je kunnen houden. En misschien zelfs wel vijf jaar, of nog wat langer. Daar hebben wij natuurlijk nog geen ervaring mee. Als je aannemelijk kunt maken dat de vermiste is overleden, kan je na een jaar een Verklaring van vermoedelijk overlijden aanvragen. Maar is dat niet aannemelijk te maken, dan kan dat pas na vijf jaar. Dan begint voor een achterblijver eigenlijk het verhaal weer opnieuw, doordat je van alles moet gaan afhandelen. Dat wil niet altijd zeggen dat je die persoon steeds continu in het vizier hebt, want eindeloos kopjes koffie met zo iemand blijven drinken, heeft geen toegevoegde waarde. Maar je houdt wel de lijn al die tijd open. Meer informatie over Slachtofferhulp Nederland: of Voor meer informatie: PKN > Criminaliteit > Slachtofferzorg > Slachtofferzorg verlenen PKN > Opsporing > Vermiste personen > Vermiste personen 46

Hulp voor achterblijvers van vermiste personen

Hulp voor achterblijvers van vermiste personen Pauzemonument in Utrecht Hulp voor achterblijvers van vermiste personen In deze folder vindt u praktische tips en leest u wat u kunt regelen als achterblijver van een vermiste. Slachtofferhulp Nederland

Nadere informatie

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is:

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Mijn gezinsvoogd werkt bij de William Schrikker Jeugdbescherming. Wat een toestand, zeg! Wat gebeurt

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Vanjezelfhouden.nl 1

Vanjezelfhouden.nl 1 1 Kan jij van jezelf houden? Dit ontwerp komt eigenlijk altijd weer ter sprake. Ik verbaas mij erover hoeveel mensen er zijn die dit lastig vinden om te implementeren in hun leven. Veel mensen willen graag

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding PRAKTIJK VOOR VERLIESVERWERKING Wilma Luyke Doetinchem Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding "Ik kan U vertellen dat ik in zak en as zat voordat ik bij Wilma aanklopte. Mijn vrouw is plotseling

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson Meld seksueel misbruik aan de commissie-samson Help ons Mijn naam is Rieke Samson en ik wil je vragen om ons te helpen bij het onderzoek naar seksueel misbruik van kinderen en jongeren. Zelf ben ik voorzitter

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan is dat heel ingrijpend. Vaak verandert er nogal wat in je leven. Een rechter wil hierover met je praten tijdens een kinderverhoor.

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Lees blz. 5, 6, 7, 8 Wat denk je dat Aïsha wilde doen? Waarom is dat niet gelukt? Is het goed dat de deur van het dak altijd op slot

Nadere informatie

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op Hulp bij het herstel Als slachtoffer kunt u bij Slachtofferhulp Nederland terecht voor kosteloze ondersteuning op emotioneel, praktisch en juridisch gebied. Bent u slachtoffer van een misdrijf, zoals een

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan is dat heel ingrijpend. Vaak verandert er nogal wat in je leven. Een rechter wil hierover met je praten tijdens een kinderverhoor.

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Waar is een kinderverhoor?

Waar is een kinderverhoor? Kinderverhoor De rechter gaat binnenkort een beslissing nemen in een zaak waar jij bij betrokken bent. Voordat de rechter een beslissing kan nemen, wil de rechter graag van jou horen hoe jij er over denkt.

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

crisissituatie? hoe bereid je je voor?

crisissituatie? hoe bereid je je voor? crisissituatie? hoe bereid je je voor? crisissituatie? hoe bereid je je voor? crisishandboek 1 inleiding Als zelfstandige onthaalouder maak je elke dag werk van een veilige opvang. Toch kan ook jij geconfronteerd

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Lesbrief 14. Naar personeelszaken.

Lesbrief 14. Naar personeelszaken. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 14. Naar personeelszaken. Wat leert u in deze les? Wanneer u zeggen en wanneer jij zeggen. Je mening geven en naar een mening vragen. De voltooide tijd gebruiken.

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

SPREEKBEURT POLITIE. Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie

SPREEKBEURT POLITIE. Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie SPREEKBEURT POLITIE Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie Wat doet een politieagent? WELKOM DE POLITIEPRAKTIJK helpen bij een ongeluk pak de winkeldief! bekeuren en aanhouden

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Koopsom Garantie Polis

Koopsom Garantie Polis Voorwaarden Koopsom Garantie Polis 1311 Deze voorwaarden beschrijven uw verzekering. De Koopsom Garantie Polis is een levensverzekering. U spreekt met ons af dat wij uitkeren als de verzekerde op de einddatum

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op Hulp bij het herstel Als slachtoffer kunt u bij Slachtofferhulp Nederland terecht 0900-0101 (lokaal tarief) voor kosteloze ondersteuning op emotioneel, praktisch en juridisch gebied. Bent u slachtoffer

Nadere informatie

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Deze uitvaartverzekering is onderdeel van uw ABN AMRO Pakketverzekering. Waarvoor is deze verzekering? Met deze verzekering betalen we een bedrag als degene die verzekerd

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

De bruiloft van Simson

De bruiloft van Simson De bruiloft van Simson Weet je nog waar de vertelling de vorige keer over ging? Over Simson, de nazireeër. Wat is een nazireeër? Een nazireeër is een bijzondere knecht van God. Een nazireeër mag zijn haar

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

Zondag 19 januari 2014. Viering in de Week van Gebed. voor de eenheid van de christenen. Paulusgemeenschap en. Protestantse Gemeente de Eshof

Zondag 19 januari 2014. Viering in de Week van Gebed. voor de eenheid van de christenen. Paulusgemeenschap en. Protestantse Gemeente de Eshof Zondag 19 januari 2014 Viering in de Week van Gebed voor de eenheid van de christenen Paulusgemeenschap en Protestantse Gemeente de Eshof Hoevelaken Thema: Is Christus dan verdeeld? (1 Kor. 1,13) 1 / 7

Nadere informatie

Kindvriendelijke verhoorstudio

Kindvriendelijke verhoorstudio Het horen van kinderen door de politie HET HOREN VAN KINDEREN DOOR DE POLITIE Jannie van der Sleen Binnen een strafrechtelijk onderzoek: Doel van het verhoor is waarheidsvinding/feiten: Is er al dan niet

Nadere informatie

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig Misdrijf Verkeersongeluk Calamiteit Juridisch Emotioneel Praktisch Veelzijdig deskundig biedt juridische, praktische en emotionele hulp aan slachtoffers van een misdrijf, calamiteit of verkeersongeluk.

Nadere informatie

Dan pakt Peter met een glimlach het toestel op. Hallo? O, mijn god mijn god, klinkt een vrouwenstem.

Dan pakt Peter met een glimlach het toestel op. Hallo? O, mijn god mijn god, klinkt een vrouwenstem. 1. Commissaris Van Straaten trommelt met zijn vingers op het bureau. Hij kijkt rechercheur Peter van Opperdoes aan en zucht diep. Je doet je werk goed, Peter, maar ik maak me zorgen om je. O? Daarom zit

Nadere informatie

Hulp aan het thuisfront. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Hulp aan het thuisfront. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Hulp aan het thuisfront Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

ABN AMRO Risicoverzekering

ABN AMRO Risicoverzekering Voorwaarden 1304 ABN AMRO Risicoverzekering Wat staat er in deze voorwaarden? Blad 1: Algemene afspraken Blad 3: Wat mag u van ons verwachten? Blad 5: Wat verwachten wij van u? Blad 6: Wat mag u veranderen

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

DETENTIE EN HET GEZIN

DETENTIE EN HET GEZIN DETENTIE EN HET GEZIN klachten en krachten 7 november 2014, Veenhuizen Hans Barendrecht, db mijn zoontje heeft veel vragen, maar ík ook. praktijk als wetenschap geloof in herstel voor mensen die achter

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS Yvette Paludanus 2 Dit boekje is tot stand gekomen dankzij de vragen en verhalen van medewerkers in de zorg. Wil je een exemplaar van dit boekje bestellen? Wil je begeleiding

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

We spelen in het huis van mijn mama deze keer,

We spelen in het huis van mijn mama deze keer, Jip en Janneke. Ik ben Jip. Ik ben Janneke en we wonen naast elkaar. Hij heet Jip, zij heet Janneke. en we spelen soms bij hem en soms bij haar. We spelen in het huis van mijn mama deze keer, we kunnen

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

OVERLAST. houd rekening met elkaar. Praktische informatie om overlast te voorkomen

OVERLAST. houd rekening met elkaar. Praktische informatie om overlast te voorkomen OVERLAST houd rekening met elkaar Praktische informatie om overlast te voorkomen Houd rekening met elkaar Er zijn maar weinig mensen die vrij wonen en geen rekening met buren hoeven te houden. Wanneer

Nadere informatie

Verlies & Rouw. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website:

Verlies & Rouw. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: Verlies & Rouw HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Verlies is wanneer je iemand of iets die veel voor

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Vragenlijst. Ervaringen met hulpverlening na een schokkende gebeurtenis

Vragenlijst. Ervaringen met hulpverlening na een schokkende gebeurtenis Vragenlijst Ervaringen met hulpverlening na een schokkende gebeurtenis Voor u ligt de vragenlijst Ervaringen met hulpverlening na een schokkende gebeurtenis. Deze vragenlijst wordt u aangeboden door [instantie].

Nadere informatie

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Competenties Sociaal en communicatief functioneren (P9) Initiatief (P10) Reflectie (P11) Afgelopen module heb je met een groepje gewerkt aan je project. In week 7

Nadere informatie

Aangifte doen En dan?

Aangifte doen En dan? www.politie.nl/slachtoffer Aangifte doen En dan? 17035-1 Informatie voor slachtoffers van een misdrijf 1 Bent u slachtoffer van een misdrijf? Is er bijvoorbeeld bij u ingebroken? Of heeft iemand u mishandeld?

Nadere informatie

Lesbrief 37. Aangifte doen bij politie

Lesbrief 37. Aangifte doen bij politie http://www.edusom.nl Beginnerslessen Lesbrief 37. Aangifte doen bij politie Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u aangifte gaat doen. De voltooide tijd. Praten over iets dat gestolen is. Veel

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hey Russel! Een bijzondere vriendschap

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hey Russel! Een bijzondere vriendschap Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Hey Russel! Een bijzondere vriendschap Lees blz. 5 tot en met 8. Jim vindt Rudsel een rare naam. Jim zegt dit ook tegen Rudsel. Vind jij het ook een rare naam? Is

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser Kom erbij Kom erbij, want ik wil je iets vertellen, het is heel bijzonder, dus luister allemaal. Ik ken honderdduizend prachtige verhalen, maar dit is echt het mooiste van allemaal. Het gaat over twee

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

Lijfrente Garantie Polis

Lijfrente Garantie Polis Voorwaarden Lijfrente Garantie Polis 1510 WAT STAAT ER IN DEZE VOORWAARDEN? Pagina 1 : Algemene afspraken Pagina 3 : Wat mag u van ons verwachten? Pagina 5 : Wat verwachten wij van u? Pagina 6 : Wat mag

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

Roel$&$Sandra$van$Heel$ Basielhof$65$ 4907$AH$Oosterhout$ T$06$21$390$312$$ W$www.leefintens.com$ Pagina$. 1$van$. .

Roel$&$Sandra$van$Heel$ Basielhof$65$ 4907$AH$Oosterhout$ T$06$21$390$312$$ W$www.leefintens.com$ Pagina$. 1$van$. . Het$ochtendritueel$ Gisteren hebben we kennisgemaakt met Daan en Sterre. Daan is een prikkelmijder, en Sterre is een prikkelzoeker. Als prikkelmijder probeert Daan zijn ochtend zo in te richten dat iedereen

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING Als kinderen naar het voortgezet

Nadere informatie

Toets team pedagogisch beleid

Toets team pedagogisch beleid 4.1.1.3.C1 vragen toets C team 1 van 6 Toets team pedagogisch beleid onderdeel C 1. Welke vormen van mishandeling worden er genoemd in de procedure? A. Lichamelijk/geestelijke mishandeling en verwaarlozing,

Nadere informatie

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Bijlage 3: Interview cliënt

Bijlage 3: Interview cliënt Bijlage 3: Interview cliënt Zowel cliënt als een vader Hoeveel kinderen heb je? 3 kinderen. 1 zoontje en 2 dochters En hoeveel jaar zijn ze? Mijn dochters zijn 11 en 8 jaar. En mijn zoontje is 5 jaar.

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Voorbeeldbrief bij de ontvoering van een leerling

Voorbeeldbrief bij de ontvoering van een leerling Datum Voorbeeldbrief bij de ontvoering van een leerling Voorbeeldbrief aan ouders Beste ouders, Afgelopen zaterdag werd..., leerling uit de groep van..., ontvoerd. Na een urenlange zoekactie, waarbij politie,

Nadere informatie

Helpt na een misdrijf, verkeersongeval, calamiteit of bij vermissing

Helpt na een misdrijf, verkeersongeval, calamiteit of bij vermissing Helpt na een misdrijf, verkeersongeval, calamiteit of bij vermissing PROGRAMMA Wie helpen wij? De dienstverlening Onze vrijwilligers Ontwikkelingen Financiering SLACHTOFFERHULP NEDERLAND Slachtofferhulp

Nadere informatie

STICHTING SCHOLENGROEP PRIMATO

STICHTING SCHOLENGROEP PRIMATO STICHTING SCHOLENGROEP PRIMATO OPENBAAR PRIMAIR ONDERWIJS HENGELO OV. PROTOCOL AGRESSIE EN GEWELD (TUSSEN OUDERS EN SCHOOL) Indien er sprake is van een calamiteit in de zin van geweld op school kan het

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

Overlast Samen kunnen we er iets aan doen

Overlast Samen kunnen we er iets aan doen Overlast Samen kunnen we er iets aan doen December 2012 Voorwoord In Nederland leven we vrij dicht op elkaar. Iedereen wil graag prettig en ongestoord wonen. Dat gaat meestal goed. In veel gevallen kunt

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen?

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? In deze folder vind je een antwoord, en lees je ook bij wie je terecht kan als je over mishandeling of verwaarlozing

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Beertje Anders. Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2

Beertje Anders. Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2 Beertje Anders Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2 H. Vos Beertje Anders Wat zonlicht is voor bloemen, is een glimlach voor een beer. Beertje Anders en Beertje Bruin gaan bij oma spelen. Het was maar even

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Wanneer en hoe raakt de huisarts betrokken bij een gezin waar jonge kinderen zijn en een van de ouders kanker heeft

Wanneer en hoe raakt de huisarts betrokken bij een gezin waar jonge kinderen zijn en een van de ouders kanker heeft Ervaringen in de huisartsenpraktijk. Cunera Jonker, huisarts in Delft Het was een mooie dag in de herfst. Varkentje plukte appels uit de boom.. toen Kikker aan kwam lopen. Hij keek bezorgd. Ik heb iets

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Het verloren schaap. [een afscheidsrede]

Het verloren schaap. [een afscheidsrede] Het verloren schaap [een afscheidsrede] Dirk was een bijzonder mens. Dirk was ook mijn vriend. Daar ben ik trots op. Dirk en ik hadden respect voor elkaar. Al die jaren door, meer dan twintig jaar. Wij

Nadere informatie

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT ROOS Roos (27) is zeer slechtziend. Ze heeft een geleidehond, Noah, een leuke, zwarte labrador. Roos legt uit hoe je het beste met geleidehond en zijn baas

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie