Adequate and consistent Black-Box Testing methods in Refactorings

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Adequate and consistent Black-Box Testing methods in Refactorings"

Transcriptie

1 Onderzoeksstage 2 - Master Informatica Adequate and consistent Black-Box Testing methods in Refactorings David Van den Enden April 2009 Promotor: Prof. Dr. Serge Demeyer LORE (Lab On Reengineering) Universiteit Antwerpen

2 1 Probleemstelling In moderne software systemen moeten ontwikkelaars vaak rekening houden met steeds veranderende eisen (requirements). Een software systeem moet in staat zijn om met de tijd te kunnen evolueren en bijkomende requirements kunnen ondersteunen. Moesten extra requirements steeds aan het huidige design worden toegevoegd met zo weinig mogelijk inspanning ( hack it in ) dan verlaagt de kwaliteit en de onderhoudbaarheid aanzienlijk. Vaak moet het huidige programma eerst geherstructureerd worden voordat men extra functionaliteit kan toevoegen. Het refactoreren het transformeren van de broncode van een programma zonder de externe werking of functionaliteit te laten veranderen is dan ook een belangrijk expertise domein binnen de software engineering. Het transformeren van de code zonder de externe werking te beïnvloeden is echter niet eenvoudig. Hoe kunnen we immers aantonen dat het programma in alle omstandigheden dezelfde externe werking heeft? Er zijn reeds haalbaarheidsstudies gedaan naar de formalisering van enkele primitieve, taal onafhankelijke, refactorings [5] met behulp van graph rewriting rules. Dit blijft concreet echter moeilijk toepasbaar omdat refactorings vaak gebonden zijn aan talen met een informele semantiek, er zeer veel refactorings mogelijk zijn en niet-functionele eisen (bijvoorbeeld performantie eisen) moeilijk formeel uitdrukbaar zijn. Het is algemeen aanvaard dat men kwaliteitsvolle regressie testen nodig heeft om het introduceren van onverwachte gedragswijzigingen tegen te gaan [2]. Deze kwaliteit van testen wordt vaak gemeten in functie van de dekkingsgraad (coverage) van de tests[3] [4]. De test strategie is een belangrijke keuze in regressie testen met betrekking tot refactorings in het bijzonder. Refactorings zullen doorgaans de code zo veranderen dat white-box testing strategieën niet toepasbaar zijn. Hierdoor lijken black-box testen een meer realistische oplossing voor het intensief testen van code refactorings. Bij black-box testen maakt men gebruik van opgestelde design modellen van het correcte gedrag van het programma zoals use-cases, state-charts, sequence diagrams, activity diagrams. Deze modellen bepalen welke executiepaden er allemaal genomen kunnen worden. Er is echter nog maar weinig empirisch bewijs dat black-box testen een adequate coverage hebben met betrekking tot refactorings. In dit onderzoek gaan we daarom in de eerste plaats op zoek naar de beste methode om black-box testen te genereren en te onderhouden in het kader van refactorings. Centraal staan de gedragsbehoudende eigenschappen. Welke modellen geven de beste beschrijving van het systeem (zowel functioneel als niet-functioneel) in termen van wat er moet gebeuren in plaats van hoe het moet gebeuren? Uit welke modellen kunnen we testen genereren met adequate coverage en hoe moeten we deze modellen eventueel uitbreiden en onderhouden? 2

3 2 Doelstelling Dit onderzoek zal bijdragen tot de problemen met betrekking tot gedragsbehoudende refactorings. Centraal in het onderzoek zullen de kwaliteiten van design modellen en requirements, samen met hieruit opgestelde black-box testen, met elkaar vergeleken worden in de context van gedragsbehoudende eigenschappen. De kerndoelstellingen van dit onderzoek zijn dan ook een vergelijkende studie tussen de adequaatheid (gedragsbehoudende eigenschappen) van de opgestelde black-box testen vanuit verschillende design modellen maken modelleren en testen van niet-functionele requirements in de context van gedragsbehoudende refactorings verhogen, én in stand houden van de consistentie en de traceability tussen design modellen en implementatie voor en na iedere refactoring Deze 3 doelstellingen vormen de kern van het onderzoek. Als algemener doel richt dit onderzoek zich dus op het zo goed mogelijk, refactoring na refactoring, verzekeren van het externe gedrag van de software. Er zal in eerste fase gewerkt worden op klein tot middelgrote referentie projecten waarbij we, voor het uitvoeren van een refactoring, testen op stellen. Deze testen verifiëren expliciet de functionele en niet functionele eisen van het systeem voor en na de refactoring. De testen zullen opgesteld worden vanuit de requirements en de design modellen. De nadruk wordt niet enkel gelegd op de black-box testen zelf maar ook op de analyse van de design modellen en welke revelant en nodig zijn binnen refactorings. Het reverse engineeren, de analyse en uitbreidingen op de design modellen zullen, refactoring na refactoring, bijdragen tot een betere consistentie en traceability tussen requirements, design en implementatie. De volgende onderdelen maken het onderzoek innovatief Het expliciet (her)modelleren en testen van niet-functionele requirements samen met de functionele requirements tijdens refactorings activiteiten. empirisch onderzoek naar welke design modellen het beste gedragsbehoudende eigenschappen kunnen formuleren het uitbreiden, of combineren, van design modellen om niet-functionele requirements te formuleren Binnen de onderzoeksgroep LORE 1 speelt het onderzoek naar reverse- en reengineering een belangrijke rol [8]. Binnen dit onderzoek zal het reverse engineering van design modellen een belangrijke rol spelen waarbij de expertise van de onderzoeksgroep zeker te pas zal komen. Het proces van het uitdenken, opstellen, beschrijven en correct uitvoeren van refactorings is ook een belangrijk onderzoeksgebied binnen LORE. Het onderzoek past hierdoor goed binnen de onderzoeksgroep. 1 Lab On REengineering - 3

4 3 Projectbeschrijving 3.1 Situatieschets Refactorings zijn hedendaags een zeer belangrijk instrument voor een software design team. Laten we even een stap terug nemen en de noodzaak van refactorings duidelijk maken. Er zijn immers verschillende redenen om zinvolle refactorings toe te passen, onder te verdelen in consolidation en expansion. In de eerste plaats kan het zijn dat het software design op zich verbeterd kan worden. Hiervoor zijn natuurlijk weer verschillende redenen waaronder de complexiteit van het programma, de onderhoudskosten, de relatieve veroudering (de snelheid waarmee dat het systeem veranderingen ondergaat [8]) en verval van de software structuren en design. Hiernaast worden refactorings ook vaak toegepast in verband met betere begrijpbaarheid (understandability) van het systeem. Zo kan het invoeren van design patterns in een software project de begrijpbaarheid en de communicatiemogelijkheden van de ontwikkelaars sterk verbeteren. Refactorings zijn vaak een investering in de toekomst van het programma. Zo kan enerzijds de productiviteit verhoogd worden (op lange termijn, niet op korte termijn). Door de interne kwaliteit van een software systeem te verbeteren, investeren we in de toekomst mogelijkheden van het systeem. Een zeer belangrijke reden, zeker in verband met dit onderzoek, zal te maken hebben het verband tussen refactorings en het introduceren van nieuwe functionaliteit oftewel nieuwe requirements. Software refactorings in verband met nieuwe requirements behoren tot de meest ingrijpende en moeilijke refactorings. Ten eerste moet men een goed beeld hebben van de huidige werking en structuur van het system. Ten tweede moet men de extra requirements volledig begrijpen in de context van het systeem en moet men verder in staat zijn om, zonder afbreuk te doen van de huidige functionaliteit, programma transformaties uit te voeren zodat de nieuwe requirements op een gestructureerde en doordachte manier geïntegreerd kunnen worden. 3.2 Beschrijving en motivatie van de activiteiten en experimenten. Aangezien het onderzoek oogt op een empirische studie zullen de experimenten in de eerste fase veelal gebeuren op reeds bestaande projecten van kleine tot middelmatige grote. De voorkeur gaat uit naar software systemen met een duidelijke requirements analyse, identificatie van kwaliteitsattributen welke behouden moeten worden en een degelijk design. 4

5 3.2.1 Identificate van de requirements en design documenten. Eerst zullen de reeds bestaande requirement en design documenten onderzocht moeten worden. In het geval van de requirements gaan we expliciet op zoek naar niet functionele requirements die aanwezig moeten zijn in het systeem. Deze niet-functionele requirements zijn geassocieerd met kwaliteitsattributen. Indien de requirement documenten onvoldoende duidelijkheid bieden over de niet functionele requirements zullen deze dieper onderzocht moeten worden met een geschikte methode zoals de Architecture Tradeoff Analysis Method (ATAM) [9]. Architectuur en design documenten zullen in deze fase onderzocht worden. Het vervolledigen van deze documenten zal, indien nodig, gebeuren door middel van reverse engineering methodes om zo in eerste instantie geschikte design documenten voorhanden te hebben. De output van deze voorbereidingsfase zullen duidelijke requirements eisen zijn met de nadruk op niet-functionele requirements. Er wordt dan bijvoorbeeld gedacht aan requirements die te maken hebben met minimal performantie- en veiligheideisen, de mate van aanpasbaarheid enzoverder [10]. Verder zullen de nodige design modellen zoals use-cases, state-charts, sequence diagrams, activity diagrams aanwezig zijn en de functionele eisen van het systeem vastleggen Vastleggen van gedragsbehoudende eigenschappen binnen het systeem Deze fase zal met behulp van de outputs van de vorige fase de gedragsbehoudende eigenschappen van het software systeem vastleggen. Een belangrijke stap in deze fase is om de functionele requirements aan te vullen met de relevante niet functionele requirements in het modeleerproces. Voor het opstellen van een zo compleet mogelijk test suite is het belangrijk dat er een goed overzicht is op de functionele en niet functionele requirements. In het ideale geval kunnen we deze combineren en samen modeleren. Er is reeds onderzoek verricht naar het combineren van de niet functionele eisen met de functionele eisen. In [11] wordt onderzoek gedaan naar het combineren van deze eisen in activity diagrammen. Een dergelijke methode zal nodig zijn binnen het onderzoek om een volledig zicht te kunnen krijgen op de gedragseigenschappen (functioneel dan wel niet functioneel). Ter illustratie nemen we hier een voorbeeld over uit [11]. Niet functionele requirements m.b.t. veiligheid, performantie (load en max delay) worden hier bijvoorbeeld geïntegreerd. 5

6 Figure 1: High Level ATM Business Process with Operating Condition Opstellen en evalueren van de black-box test cases De outputs van de vorige fase gebruiken we in deze fase voor het opstellen van de black-box testen die de gedragsregels van het systeem moeten vastleggen. De nadruk ligt dus vooral het vastleggen van de functionele gedragsregels. Voor niet-functionele requirements waarvan we een automatische verificatie kunnen uitvoeren (bv performantie eisen) zullen ook black-box testen gegenereerd worden. De design modellen zullen dienen als uitgangspunt voor het opstellen van de testcases. We gaan in deze fase op zoek naar welke modellen het beste geschikt zijn voor het beschrijven van de gedragseigenschappen die we willen behouden. Deze fase, samen met het opstellen en uitvoeren van voorbeeld refactorings vormt het centrale punt van het onderzoek. De adequaatheid van de opgestelde tests kan gemeten worden in functie van de coverage. De geschikheid van elk model zal in deze fase duidelijk worden. Het is hoogstwaarschijnlijk dat de modellen onvolledigheden bevatten en er zal iteratief te werk gegaan moeten worden. Voor modellen die onvoldoende presteren gaan we op zoek naar de oorzaak en proberen we de modellen te verbeteren (refinement van de modellen). 6

7 Indien het niet mogelijk of wenselijk is het model verder te verbeteren zal er een conclusie getrokken moeten worden met betrekking tot de sterke en zwakke aspecten die aan bod zijn gekomen. De volgende vragen zullen beantwoord moeten worden: Welke coverage behalen de, uit het model, gegenereerd testen? Welke eigenschappen van het systeem kan het model beschrijven en verifiëren? Indien er niet-functionele eigenschappen verbonden zijn aan het project; hoe goed kunnen we deze modelleren en al dan niet op een automatische wijze verifiëren? Opstellen en uitvoeren van refactorings In deze fase zullen de opgestelde testcases onderworpen worden aan concrete programma transformaties. Samen met de vorige stap zal dit bijdragen tot de evaluatie van de modellen. Verschillende soorten refactorings zullen uitgevoerd worden. In de eerste plaats proberen we gedragsbehoudende refactorings toe te passen maar incorrecte refactorings zullen een goed beeld geven van de adequaatheid van de testsuite. Er kan geéxperimenteerd worden met het wijzigen van de functionele en niet-functioenele requirements. De eerste fase van het onderzoek eindigt op het moment dat er duidelijk antwoord is op de bovengestelde vragen. De activiteiten in de eerste fase zorgen er voor dat de voorgaande doelstellingen bereikt worden. De beschreven activiteiten zullen bijdragen tot het verhogen, én in stand houden van de consistentie en de traceability tussen design modellen en implementatie voor en na iedere refactoring. De beschreven methode zal verder ook niet functionele requirements modelleren en testen van in de context van gedragsbehoudende refactorings. Het evalueren van de black-box testen in de voorlaatste fase zal uiteindelijk een vergelijkende studie tussen de adequaatheid (gedragsbehoudende eigenschappen) van de opgestelde black-box testen vanuit verschillende design modellen maken Toepassen van de opgestelde methode in grote projecten Hier zal de tweede fase van het onderzoek beginnen. De opgestelde methode zal nu toegepast worden op projecten met een aanzienlijke grote en/of complexiteit. In deze fase gaan we expliciet op zoek naar de bijdragen van de opgestelde methode. De volgende vragen zullen centraal staan Is de opgestelde methode schaalbaar naar complexere projecten? Kunnen we expliciet aantonen dat bugs m.b.t. refactorings in het project voorkomen konden worden m.b.v. de opgestelde methode? Kunnen we de opgestelde testsuite m.b.t. een refactoring uitbreiden en verbeteren? 7

8 Concreet gaan we hier op zoek naar bugs die in het systeem geslopen zijn. Vaak worden gevonden bugs in grote systemen expliciet bijgehouden in een centrale database. Vervolgens selecteren we bugs die opgetreden zijn na een bepaalde refactoring in het systeem. Het onderzoek zal nu werken met de versie van het systeem net voor en na de refactoring. Van het systeem zullen de volgende onderdelen expliciet achterhaald of opgesteld worden. De falende procutie component De testen verantwoordelijk voor deze productiecomponent De functionele en niet-functionele eisen verbonden aan deze productiecomponent Binnen de onderzoeksgroep is er reeds onderzoek gedaan naar het automatisch opstellen van de traceability links tussen testcode en productiecode m.b.v. heuristieken [12]. Dit is ook het onderwerp van mijn thesis. De verkregen inzichten en opgestelde technieken zullen hier goed van pas komen om in een onbekend systeem op een efficiënte manier de testcode van de falende productiecomponent te achterhalen. De bestaande testcode zal geëvalueerd worden. De volgende vragen zullen gesteld worden Is er testcode voorzien? Hoe staat het met de coverage? Hoe worden de functionele en niet-functionele eisen getest? Zijn er duidelijke onvolledigheden te herkennen in de bestaande testsuite? De testsuite kan dan worden uitgebreid m.b.v. de opgestelde methode in fase 1. Concreet zijn we op zoek naar design modellen die de correcte functionaliteit expliciet documenteren. Er wordt nagegaan of het mogelijk is, door middel van de design modellen en requirements, de testen te vervolledigen met de ontbrekende functionele en niet-functienele eigenschappen. Het onderzoek zal eindigen met een duidelijke visie op hoe het testproces opgesteld en onderhouden kan worden om deze succesvol te kunnen toepassen tijdens refactorings. De nadrukken liggen op de kwaliteit en gedragsbehoudende eigenschappen van de testcode (uitgedrukt in bijvoorbeeld coverage), het testen van niet-functionele requirements het opstellen van een herbruikbare methode die gehanteerd kan worden indien men een refactoring wil uitvoeren. 8

9 4 Planning 4.1 Fase 1: Jaar 1 en Jaar 2 Jaar 1 Literatuurstudie binnen het domein van black-box testing technieken binnen refactorings Studie naar methodes om niet-functionele requirements te modelleren Selectie kandidaat projecten Identificate van de requirements en design documenten Vastleggen van gedragsbehoudende eigenschappen binnen het systeem Mijlpaal: Rapporteren over de gebruikte technieken en de behaalde resultaten Jaar 2 Opstellen en evalueren van de black-box testcases Opstellen en uitvoeren van refactorings Mijlpaal: Rapporteren over behaalde resultaten Reflectie: Opstellen en perfectioneren van de opgestelde methode 4.2 Fase 2: Jaar 3 en Jaar 4 Jaar 3 Selectie kandidaat project(en) Bugs analyse i.v.m. toegepaste refactorings Reverse engineering productiecode, testcode, design modellen Onderzoeken van de bestaande testcode Toepassen opgestelde methode fase 1 Mijlpaal: Rapporteren over de behaalde resultaten Jaar 4 Conclusies van het onderzoek Mijlpaal: Doctoraatsthesis 9

10 4.3 Grafische voorstelling van projectplanning 10

11 5 Toepassingen Dit onderzoek zal uiteindelijk verschillende bijdragen hebben binnen de software engineering (zowel academisch als in de bedrijfswereld) Het onderzoek acht in de eerste plaats een bijdrage te leveren aan de problemen rond correcte refactorings. Het probleem van gedrachtsbehoudende refactorings wordt rechtstreeks aangepakt. Het onderzoek gaat ook op zoek naar manieren om niet-functionele eigenschappen zoals performantie eisen mee te betrekken in de gedragseigenschappen die behouden moeten worden. Het modelleren van functionele eigenschappen gekoppeld aan de niet functionele zal een ware bijdrage vormen, niet enkel binnen het kader van refactorings maar ook in het kader van software analyse en design in het algemeen. Het onderzoek draagt ook bij aan het reverse en re-engineeren van testsuites, het in stand houden van een up-to-date testsuite en een betere traceability/koppeling tussen productiecode en testcode De methode van aanpak die beschreven is en geperfectioneerd zal worden zal uiteindelijk duidelijk vastgelegd worden in een algemene vorm. Het doel is dat deze methode algemeen toepasbaar is binnen de software engineering 11

12 6 Referenties References [1] Bart Du Bois. A study of quality improvements by refactoring. PhD thesis, Universiteit Antwerpen, September Adviser-S. Demeyer. [2] Martin Fowler, Refactoring: Improving the Design of Existing Code, Addison-Wesly, [3] Relationship Between Test Effectiveness and Coverage Ran Ye and Yashwant K. Malaiya [4] Software Unit Test Coverage and Adequacy HONG ZHU PATRICK A. V. HALL AND JOHN H. R. MAY [5] Formalizing Behavior Preserving Program Transformations Tom Mens, Serge Demeyer, Dirk Janssens [6] Refactoring: Current Research and Future Trends Tom Mens, Serge Demeyer, Bart Du Bois, Hans Stenten, Pieter Van Gorp [7] Enabling and Using the UML for Model Driven Refactoring Pieter Van Gorp, Hans Stenten, Tom Mens and Serge Demeyer [8] Object Oriented Reengineering Patterns. Serge Demeyer, Stéphane Ducasse, and Oscar Nierstrasz. Morgan Kaufmann Publishers Inc., San Francisco, CA, USA, Foreword By Ralph E. Johnson. [9] ATAM:Method for Architecture Evaluation Rick Kazman, Mark Klein, Paul Clements Technical Report CMU/SEI-2000-TR-004 documents/00.reports/00tr004.html [10] Technical Report Quality Attributes Mario Barbacci, Mark H. Klein, Thomas A. Longstaff, Charles B. Weinstock CMU/SEI-95-TR-021 ESC-TR [11] Non-Functional Requirements in Business Process Modeling Christopher J. Pavlovski and Joe Zou [12] Establishing Traceability Links between Unit Test Cases and Units under Test Bart Van Rompaey, Serge Demeyer 12

Jaarproject programmeren bij LORE

Jaarproject programmeren bij LORE Jaarproject programmeren bij LORE Elke onderzoeksgroep heeft een eigen karakter en vereisten. Zo ook met LORE. Opdat je zou weten wat we van je verwachten maar ook wat je van ons mag verwachten, hebben

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

Test rapportage Waarom eigenlijk?

Test rapportage Waarom eigenlijk? Testrapportage Boodschappers van de koning? Test rapportage Waarom eigenlijk? TestNet voorjaarsevenement 2015 Jurian van de Laar Jurian van de Laar @JurianvdL 30 april 2015 @JurianvdL Jurian van de Laar

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Die inputs worden op een gecontroleerde manier aangeboden door (test) stubs. De test driver zorgt voor de uiteindelijke uitvoering ervan.

Die inputs worden op een gecontroleerde manier aangeboden door (test) stubs. De test driver zorgt voor de uiteindelijke uitvoering ervan. Nota: Schrijf je antwoorden kort en bondig in de daartoe voorziene velden. De puntenverdeling is 2 punten per theorie-vraag en 8 punten per oefening. Het totaal is 40. Vraag 1. Er bestaan verschillende

Nadere informatie

UML. From weblog http://dsnippert.wordpress.com. Dennis Snippert

UML. From weblog http://dsnippert.wordpress.com. Dennis Snippert UML From weblog http://dsnippert.wordpress.com Naam: Dennis Snippert Inhoudsopgave 1. Wat is Uml?... 3 2. UML diagrammen... 4 3. Uitleg diagrammen... 5 3.1. Usecase diagram:... 5 3.2. Class diagram:...

Nadere informatie

Clean code improves test quality

Clean code improves test quality Clean code improves test quality Michel Kroon, Senior Consultant, SIG TestNet Voorjaarsevenement 30 juni 2008 Arent Janszoon Ernststraat 595-H NL-1082 LD Amsterdam info@sig.nl www.sig.nl De Software Improvement

Nadere informatie

Martin van Leeuwen Happy Testing

Martin van Leeuwen Happy Testing Titel, samenvatting en biografie Samenvatting: Deze presentatie beschrijft een aantal test maatregelen die in een RUP nieuwbouw project zijn genomen, om ervoor te zorgen dat het testen aan het eind van

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Software Quality Assurance Plan

Software Quality Assurance Plan FACULTEIT WETENSCHAPPEN Software Quality Assurance Plan Software Engineering groep 3 Jeroen Van den haute Versie Datum Auteur Commentaar 0.1 09/11/2010 Jeroen Van den haute Eerste versie 0.2 12/11/2010

Nadere informatie

vanuit de technische en organisatorische omgeving, werk-verdeling, budget, planning, en hergebruik van componenten. Het documenteren van SA dient

vanuit de technische en organisatorische omgeving, werk-verdeling, budget, planning, en hergebruik van componenten. Het documenteren van SA dient 9 Samenvatting Software heeft vooruitgang in veel vakgebieden mogelijk gemaakt en heeft een toenemend invloed op ons leven en de samenleving in zijn geheel. Software wordt gebruikt in computers, communicatienetwerken,

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20225 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20225 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20225 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Heijstek, Werner Title: Architecture design in global and model-centric software

Nadere informatie

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen WI1: Het opstarten van het project Milestone 1 WI2: Ontwikkel een Vison WI3: Modelleer het Business Domain WI4: Creëer een Glossary WI7: Beheer wijzigingen

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Software Test Plan. PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015

Software Test Plan. PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015 Software Test Plan PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015 Jens Nevens - Sander Lenaerts - Nassim Versbraegen Jo De Neve - Jasper Bevernage Versie 1 Versie

Nadere informatie

Proces to model en model to execute

Proces to model en model to execute Proces to model en model to execute Een end-to-end (bedrijfs)proces (figuur 1) is het geheel van activiteiten die zich, op een bepaalde plaats door een bepaalde rol, in bepaalde volgorde opvolgen en waarvan

Nadere informatie

Software Test Document

Software Test Document Software Test Document PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015 Jens Nevens - Sander Lenaerts - Nassim Versbraegen Jo De Neve - Jasper Bevernage Versie

Nadere informatie

Master Software Engineering. Inhoud, begeleiding, tentamen dr. Anda Counotte Docent en mentor

Master Software Engineering. Inhoud, begeleiding, tentamen dr. Anda Counotte Docent en mentor Master Software Engineering Inhoud, begeleiding, tentamen dr. Anda Counotte Docent en mentor Thema Software Architectuur Design Patterns (DP) ir. Sylvia Stuurman, dr.ir. Harrie Passier en dr. Bastiaan

Nadere informatie

Software Test Documentation

Software Test Documentation FACULTEIT INGENIEURSWETENSCHAPPEN & WE- TENSCHAPPEN DEPARTMENT OF COMPUTER SCIENCE AND APPLIED COMPUTER SCIENCE Software Test Documentation Software Engineering Nicolas Carraggi, Youri Coppens, Christophe

Nadere informatie

Satisfy the real (and changing) customer expectation

Satisfy the real (and changing) customer expectation Han Duisterwinkel Test & Quality competence RUP competence LogicaCMG Nederland B.V. Eemsgolaan 1 P.O. Box 70237 9704 AE Groningen The Netherlands www.logicacmg.com @logicacmg.com

Nadere informatie

Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV

Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV Mislukken Slagen gegarandeerd 2 Mislukken Slagen gegarandeerd Management verwacht onmiddellijk R.O.I. Doel:

Nadere informatie

Model driven Application Delivery

Model driven Application Delivery Model driven Application Delivery Fast. Flexible. Future-proof. How Agis streamlines health procurement using Mendix Model driven Application Platform Mendix in a nutshell Mendix delivers the tools and

Nadere informatie

a. Wat wordt verstaan onder V&V? b. Uit welke kernactiviteiten bestaat V&V? c. Noem enkele voor- en nadelen van inspecties. d. Idem voor testen.

a. Wat wordt verstaan onder V&V? b. Uit welke kernactiviteiten bestaat V&V? c. Noem enkele voor- en nadelen van inspecties. d. Idem voor testen. Eindtoets T07351 Software engineering Een eindtoets staat in het algemeen model voor het tentamen van de betreffende cursus. Aangezien deze cursus een mondeling tentamen heeft, bevat deze eindtoets slechts

Nadere informatie

De tester als bruggenbouwer

De tester als bruggenbouwer De tester als bruggenbouwer Tim Koomen Testnet voorjaarsevenement 9 juni 2004 Agenda Bruggen Enkele bruggen toegelicht De bruggenbouwer Trends Sogeti Nederland B.V. Pagina 1 Bruggen Systeem Beheer Stuur

Nadere informatie

Modulebeschrijving voor MOD1

Modulebeschrijving voor MOD1 Modulebeschrijving voor MOD1 Fontys Venlo Afd. informatica 12 april 2013 Samenvatting 1 Identificatie Module Modeling 1 ProgressCode MOD1 Docenten Ferd van Odenhoven Afdeling Fontys Hogeschool Techniek

Nadere informatie

Verantwoording van het Logica In Lagen referentiemodel

Verantwoording van het Logica In Lagen referentiemodel Verantwoording van het Logica In Lagen referentiemodel Bijlage bij Meer inzicht in gelaagde architectuur - Deel 1: Uitleg, terminologie en methoden [Pruijt10]. Leo Pruijt, Lectoraat Architectuur van Digitale

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Vraag 1... Vraag 2... Vraag 3...

Vraag 1... Vraag 2... Vraag 3... Nota: Schrijf je antwoorden kort en bondig in de daartoe voorziene velden. Elke theorie-vraag staat ofwel op 1.5 ofwel op 2 punten, en elke oefening op 10 punten. Het geheel staat op 60. Vraag 1...[.../3]

Nadere informatie

Werkgroep ISO29119. TestNet thema-avond 9 oktober 2014

Werkgroep ISO29119. TestNet thema-avond 9 oktober 2014 Werkgroep ISO29119 TestNet thema-avond 9 oktober 2014 Is dit n gezonde maaltijd? Ja toch!! Om jezelf een oordeel te kunnen vormen heb je informatie nodig!! Vandaag brengen we kennis en informatie bij elkaar

Nadere informatie

Project. 3D-Fraggel. Plan van aanpak. Door: IH1T08 1/1

Project. 3D-Fraggel. Plan van aanpak. Door: IH1T08 1/1 Project 3D-Fraggel Plan van aanpak Door: 1/1 Project 3D-Fraggel Plan van aanpak Datum: 07-05-2001 Plaats: Enschede Opdrachtgever: Saxion Hogeschool Enschede Instituut ICT Afdeling Hogere Informatica Contactpersoon

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Op de computer kan naar eigen inzicht software op worden geïnstalleerd, een andere besturingssysteem is mogelijk.

Op de computer kan naar eigen inzicht software op worden geïnstalleerd, een andere besturingssysteem is mogelijk. Planningsfase 1. Afspraken maken over doelstelling en randvoorwaarden De doelstelling van het project: De doelstelling van het project: het maken van het gewenste product. De doelstelling van de student:

Nadere informatie

Het belang van. Data Modellering. GEMINIT Training. Data Modellering. Frédéric BARBIER

Het belang van. Data Modellering. GEMINIT Training. Data Modellering. Frédéric BARBIER Het belang van Data Modellering Studiedag Informatiemanagement Politeia, 22 februari 2013, Gent Open data en de cloud: een revolutie in de informatiehuishouding van de overheid Training Data Modellering

Nadere informatie

Titel, samenvatting en biografie

Titel, samenvatting en biografie Titel, samenvatting en biografie \ Peter Wanders De Black Box Dialog methode Voorjaarsevent Testnet: 22 juni 2009 Samenvatting Nog nooit heb ik heb een klant horen zeggen: Enorm vervelend dat het IT project

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

Auditen van Agile projecten

Auditen van Agile projecten Auditen van Agile projecten Platform voor Informatiebeveiliging 10 december 2013 Merijn van der Zalm & Marcel Trijssenaar Agenda Belang van assurance op agile ontwikkelen Agile versus Waterval Perspectief

Nadere informatie

BI appliance op maat. Ruud Geerlings

BI appliance op maat. Ruud Geerlings BI appliance op maat Ruud Geerlings Programma Factoren binnen BI BI Appliances BIbox Toepassing BIbox Samenvatting Faalfactoren BI-projecten Business Betrokkenheid Veranderingen Technieken Faalfactoren

Nadere informatie

Curriculum 2014-2015 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting

Curriculum 2014-2015 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting Curriculum 2014-2015 Opleidingen Open Universiteit, faculteit Management, Science & Technology, wetenschapsgebied Informatica en informatiekunde, geldig vanaf 1-9-2014 Afkortingen European Credits (studiepunten)

Nadere informatie

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie.

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie. en werkwijze BPM awareness Inzicht in de toepassing van BPM op strategisch niveau in het algemeen en binnen de eigen organisatie. Kennismaken met BPM vanuit een strategisch perspectief Nut en toegevoegde

Nadere informatie

Curriculum 2015-2016 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting

Curriculum 2015-2016 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting Curriculum 2015-2016 Opleidingen Open Universiteit, faculteit Management, Science & Technology, wetenschapsgebied Informatica en informatiekunde, geldig vanaf 1-9-2015 Afkortingen European Credits (studiepunten)

Nadere informatie

Informatica 2 Studiehandleiding

Informatica 2 Studiehandleiding Informatica 2 Studiehandleiding Embedded Systems Engineering Groep: ES1D ir drs E.J Boks 25-02-2010 Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Doelstelling... 3 3 Beoordeling... 4 4 Eisen aan het verslag... 6 Voorbeeld

Nadere informatie

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken De business organisatie heeft altijd stijgende verwachtingen van uw IT organisatie. Meer dan ooit is het van

Nadere informatie

TENCompetence: infrastructuur

TENCompetence: infrastructuur TENCompetence: infrastructuur voor de competentieontwikkeling van individu, team en organisatie in Europa. Presentatie Dr. Marlies Bitter-Rijpkema, Open Universiteit Nederland. Horeca Branche Instituut,

Nadere informatie

Transparantie = Key!

Transparantie = Key! Transparantie = Key! Basis voor een inzichtelijk testproces Net Voorjaarsevenement 2012 Patrick Duisters Improve Quality Services BV info@improveqs.nl 1 Ervaringen Improve Quality Services B.V. 2 Observaties

Nadere informatie

Voorbeeldvraag 1. Welke uitspraak is JUIST:

Voorbeeldvraag 1. Welke uitspraak is JUIST: Voorbeeldvraag 1 Welke uitspraak is JUIST: 1. De basisstelling van Nicolas Carr (auteur van "IT doesn't matter") is dat de investeringen die in IT gedaan worden niet opwegen tegen de voordelen ervan. Het

Nadere informatie

ISACA round-table 7 december 2009 Rik Marselis

ISACA round-table 7 december 2009 Rik Marselis ISACA round-table 7 december 2009 Rik Marselis Senior Testconsultant bij Sogeti Penningmeester van BNTQB, de member board voor België en Nederland van de International Software Testing Qualifications Board

Nadere informatie

10 trends in Performance testen of: wat hebben we écht te bieden?

10 trends in Performance testen of: wat hebben we écht te bieden? 10 trends in Performance testen of: wat hebben we écht te bieden? Martijn Ruff 30 mei 2012 Agenda Even voorstellen... Introductie 10 Trends Conclusies KETENBEWAKING TM 2 Even voorstellen... KETENBEWAKING

Nadere informatie

Was, is of komt er aandacht voor

Was, is of komt er aandacht voor Was, is of komt er aandacht voor SoftwareKwaliteit in het onderwijs? Voorjaarsevenement TestNet 2012 Leo van der Aalst Lector Software Quality and Testing at Fontys University of Applied Sciences Locaties

Nadere informatie

Testen bij DWH-projecten

Testen bij DWH-projecten Testen bij DWH-projecten Snelheid, Kwaliteit, Flexibiliteit onder úw regie Armando Dörsek, Software Control 18-09-2007 Wat gaat u horen? Testen van DW/BI > Structureren & Plannen Project- en teamstructuur

Nadere informatie

Systeem modellen. Topics covered

Systeem modellen. Topics covered Systeem modellen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 8 Slide 1 Topics covered Context models Behavioural models Data models Object models CASE workbenches Ian Sommerville 2004

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen Missie-Visie Het succes van de leerling is de reden van ons bestaan.

Nadere informatie

Cyberpesten: social media platform mining tools

Cyberpesten: social media platform mining tools Cyberpesten: social media platform mining tools ABI team 27: Pascal Pieters, Stephaan Declerck Begeleider: dr. Rik Bos Opdrachtgever: prof. dr. ir. Remko Helms Inhoud Achtergrond Opdracht Projectaanpak

Nadere informatie

Automatische modelgebaseerde testgeneratie en -uitvoering

Automatische modelgebaseerde testgeneratie en -uitvoering Automatische modelgebaseerde testgeneratie en -uitvoering Alan Hartman en Steven Van Proeyen Samenvatting De testdiscipline zou kunnen profiteren van een nauwere samenwerking tussen de academische wereld

Nadere informatie

BDD/Gherkin. Een introductie

BDD/Gherkin. Een introductie BDD/Gherkin Een introductie Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. BDD... 4 3. Gherkin... 5 4. BDD-Tools... 6 5. Voordelen... 7 6. Benodigde kennis en vaardigheden...

Nadere informatie

Vier aandachtspunten bij het specificeren van digitaal geregelde voedingen

Vier aandachtspunten bij het specificeren van digitaal geregelde voedingen Vier aandachtspunten bij het specificeren van digitaal geregelde voedingen De industrie staat soms nog wat afwachtend tegenover digitaal geregelde voedingen omdat engineers, anders dan bij de traditionele

Nadere informatie

Requirements Traceability. Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman

Requirements Traceability. Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman Requirements Traceability Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman 22 Mei 2008 Werkgroep Traceability Doel van de werkgroep: Aanbieden van hulpmiddelen

Nadere informatie

Webtesten onder schaarste

Webtesten onder schaarste Testnet najaarsevenement 2005 B e y o n d t h e o r d i n a r y Webtesten onder schaarste Vincent Staal ORDINA NV Ringwade 1 Postbus 7101 3430 JC Nieuwegein Tel: 030 6637000 Fax: 030 6637099 www.ordina.nl

Nadere informatie

HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS

HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS EEN PRAKTISCHE AANPAK BUSINESS ANALYSE CENTER OF EXCELLENCE - SYNERGIO Inhoudsopgave 1 HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS... 3 1.1 GEBRUIKEN VERSUS HERGEBRUIKEN... 4 2 STRATEGIE...

Nadere informatie

Oplossingen voor het testen van objectgeoriënteerde software. Oplossingen voor het testen van. Overzicht. Pieter van den Hombergh.

Oplossingen voor het testen van objectgeoriënteerde software. Oplossingen voor het testen van. Overzicht. Pieter van den Hombergh. Oplossingen voor het testen van objectgeoriënteerde software Pieter van den Hombergh Fontys Hogeschool voor Techniek en Logistiek Software Engineering 14 maart 2013 HOM/FHTeL Oplossingen voor het testen

Nadere informatie

WAT BETEKENT BUSINESS AGILITY VOOR UW ONTWIKKELSTRAAT? SAMENVATTING BUSINESS AGILITY ITERATIEVE AANPAK ONTWIKKELSTRAAT

WAT BETEKENT BUSINESS AGILITY VOOR UW ONTWIKKELSTRAAT? SAMENVATTING BUSINESS AGILITY ITERATIEVE AANPAK ONTWIKKELSTRAAT WAT BETEKENT BUSINESS AGILITY VOOR UW ONTWIKKELSTRAAT? SAMENVATTING Voor het bereiken van business agility is meer nodig dan een juiste architectuur en is een iteratieve aanpak essentieel. Daarvoor is

Nadere informatie

Wat drijft het werkveld?

Wat drijft het werkveld? Wat drijft het werkveld? Presentatie uitkomsten survey Jacob Brunekreef, Fontys ICT Jacob Brunekreef Meer dan 25 jaar werkzaam in de IT Nu: Projectleider EQuA project, Fontys ICT Adviseur / trainer bij

Nadere informatie

Rapport over de functie van Software engineer (sr)

Rapport over de functie van Software engineer (sr) Rapport over de functie van Software engineer (sr) Identificatienummer: nl Publicatiedatum: 2 maart 2015 Leeswijzer Dit rapport omschrijft de functie van 'Software engineer (sr)' zoals die door Torck International

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Welkom. Great SAP Test Experience. 23 maart 2015

Welkom. Great SAP Test Experience. 23 maart 2015 Welkom Great SAP Test Experience 23 maart 2015 Sogeti PowerPoint Referentie 2014 2 5 5 Sogeti PowerPoint Referentie 2014 3 Sogeti PowerPoint Referentie 2014 4 Sogeti PowerPoint Referentie 2014 5 En toch

Nadere informatie

Stuurgroep ICT innovatie in de ouderenzorg. 12 oktober 2010

Stuurgroep ICT innovatie in de ouderenzorg. 12 oktober 2010 Stuurgroep ICT innovatie in de ouderenzorg 12 oktober 2010 Agenda High Level Scope Projectorganisatie en werkingsprincipes Projectplanning en roll-out Projectopvolging Evaluatie diensten Agenda volgende

Nadere informatie

Vraag 1. Vraag 2. Vraag 3. Vraag 4.

Vraag 1. Vraag 2. Vraag 3. Vraag 4. Nota: Schrijf je antwoorden kort en bondig in de daartoe voorziene velden. Elke theorie-vraag staat op 2 en elke oefening op 8 punten. Het geheel staat op 40. Vraag 1. Schets kort de fasen in Boehm s Lifecycle

Nadere informatie

Cursus Software evolution. Dr. Bastiaan Heeren (bhr@ou.nl) Touw Symposium, 24 november 2012 Studiecentrum Amsterdam

Cursus Software evolution. Dr. Bastiaan Heeren (bhr@ou.nl) Touw Symposium, 24 november 2012 Studiecentrum Amsterdam Cursus Software evolution Dr. Bastiaan Heeren (bhr@ou.nl) Touw Symposium, 24 november 2012 Studiecentrum Amsterdam Inhoud Organisatie cursus De software vulkaan Opdracht 1: metrieken Opdracht 2: visualisatie

Nadere informatie

Software Quality Assurance Plan

Software Quality Assurance Plan Software Quality Assurance Plan GameTrac Versie Datum Auteur(s) Opmerking 1.0 10-12-2010 Bram Bruyninckx Eerste iteratie 1 Door hieronder te tekenen verklaart u akkoord te zijn met dit document en zijn

Nadere informatie

beschrijvingstechnieken bij systeemontwikkeling

beschrijvingstechnieken bij systeemontwikkeling 1 Bijlage 8 Alternatieve (UML) beschrijvingstechnieken bij systeemontwikkeling De in hoofdstuk 3 weergegeven beschrijvingstechnieken voor de beschrijving van de informatietechnologie is summier. Er wordt

Nadere informatie

Contractmanagement voor Software-ontwikkeling

Contractmanagement voor Software-ontwikkeling Contractmanagement voor Software-ontwikkeling Presentatie PIANO / NEVI Regionale bijeenkomst Den Haag nieuwe inzichten in contracteren en besturen November 2009 Marcel Blommestijn 2 Doel van deze presentatie

Nadere informatie

occurro Vertrouwt u uw gegevens? BI wordt volwassen Kasper de Graaf 31 maart 2009 De kracht van BI en Architectuur in de praktijk - Centraal Boekhuis

occurro Vertrouwt u uw gegevens? BI wordt volwassen Kasper de Graaf 31 maart 2009 De kracht van BI en Architectuur in de praktijk - Centraal Boekhuis Vertrouwt u uw gegevens? BI wordt volwassen Kasper de Graaf 31 maart 2009 De kracht van BI en Architectuur in de praktijk - Centraal Boekhuis BI & Data Warehousing Business Intelligence: Het proces dat

Nadere informatie

Rapport over de functie van Dirk Demo

Rapport over de functie van Dirk Demo Rapport over de functie van Dirk Demo Publicatiedatum: 14 februari 2014 Leeswijzer Dit rapport omschrijft de functie van 'Dirk Demo' zoals die door The PeopleFactory - Demo omgeving is vastgesteld en geeft

Nadere informatie

UML is een visuele taal om processen, software en systemen te kunnen modeleren.

UML is een visuele taal om processen, software en systemen te kunnen modeleren. Vragen inleinding UML 1. Wat is UML? UML is een visuele taal om processen, software en systemen te kunnen modeleren. 2. Waar bestaat UML uit? Notaties(zijn symbolen, commentaar en waarden etc.) en diagrammen(grafische

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Presentatie Jaarproject. Nils De Moor Sam Verboven

Presentatie Jaarproject. Nils De Moor Sam Verboven Presentatie Jaarproject Nils De Moor Sam Verboven Story Driven Modelling Story Diagrams UML class / activity / colaboration diagrams Operatoren : - Diagram begint bij - Doorloopt activities (onderling

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

voorbeeldexamen I-Tracks voorbeeldexamen ISDDF Information Systems Design and Development Foundation uitgave april 2005

voorbeeldexamen I-Tracks voorbeeldexamen ISDDF Information Systems Design and Development Foundation uitgave april 2005 voorbeeldexamen Information Systems Design and Development Foundation I-Tracks voorbeeldexamen ISDDF Information Systems Design and Development Foundation uitgave april 2005 inhoud 3 inleiding 4 voorbeeldexamen

Nadere informatie

Vraag 1. Vraag 1a TERUGKOPPELING PROEFTENTAMEN. Software architecture

Vraag 1. Vraag 1a TERUGKOPPELING PROEFTENTAMEN. Software architecture Software architecture IM0203 TERUGKOPPELING PROEFTENTAMEN Vraag 1 Vraag 1a Veel van de in het werkboek besproken patterns kunnen ingezet worden voor het referentiesysteem. We lopen de patterns hier stuk

Nadere informatie

KENMERKEN MODEL BASED TESTING TOOLS

KENMERKEN MODEL BASED TESTING TOOLS Testoptimal Helpt de met data selectie /data generatie volgens CTE Aan logische testgevallen Kan de leesbare logische testgevallen dekking op het op data dekking op de requirements opgenomen in het Goed

Nadere informatie

Van requirements naar teststrategie

Van requirements naar teststrategie Van requirements naar teststrategie Testnet 7 januari 009 Ruud Harreman Appie Pries Waarom dit onderwerp? Leveranciersperspectief Bestaande testmethodes geven weinig aanknopingspunten hoe requirements

Nadere informatie

Projectwerk programmeren. met mijlpalen; opdrachtformulering, analyse stappen, code

Projectwerk programmeren. met mijlpalen; opdrachtformulering, analyse stappen, code ECTS fiche Module info OPLEIDING STUDIEGEBIED AFDELING MODULE MODULENAAM MODULECODE 7 STUDIEPUNTEN B5 VRIJSTELLING MOGELIJK nee Handelswetenschappen en bedrijfskunde HBO Informatica Projectwerk programmeren

Nadere informatie

Zelftest OOAD/UML. Document: N0767Test.fm 30/08/2010. ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium

Zelftest OOAD/UML. Document: N0767Test.fm 30/08/2010. ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium Zelftest OOAD/UML Document: N0767Test.fm 30/08/2010 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is gebaseerd op de inhoud van onze cursus OO

Nadere informatie

Inhoud Deel een Het ontwikkeltraject 1 2 3

Inhoud Deel een Het ontwikkeltraject 1 2 3 5 Inhoud Inleiding 11 Deel een Het ontwikkeltraject 13 1 Werken binnen organisaties 15 1.1 Non-profit-organisatie 15 1.2 Profit-organisatie 16 1.3 Doelen 16 1.4 Rechtsvormen 16 Rechtspersoon 17 Persoonlijke

Nadere informatie

Wie durft? Kwaliteit rapporteren voor het IT project start! Bart-Jan de Leuw TestNet 10 mei 2011

Wie durft? Kwaliteit rapporteren voor het IT project start! Bart-Jan de Leuw TestNet 10 mei 2011 Wie durft? Kwaliteit rapporteren voor het IT project start! Bart-Jan de Leuw TestNet 10 mei 2011 Mijn boodschap is... Ga kwaliteit rapporteren voor het IT project start! No. 2 We hebben een boodschap voor

Nadere informatie

Tools die je móét hebben voor je (gaat) testen!

Tools die je móét hebben voor je (gaat) testen! Voorjaarsevenement 2008 Tools die je móét hebben voor je (gaat) testen! Jurian van de Laar (jla@improveqs.nl) 1 Improve Quality Services Dienstverlener Testen & Kwaliteitsmgt. Advisering, Detachering en

Nadere informatie

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL?

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? TestNet Noord, Heerenveen, 20 november 2012 Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? Eibert Dijkgraaf Intro Wie zit er in een typische beheer omgeving? Wat is kenmerkend voor testen : IN BEHEER? IN ONDERHOUD?

Nadere informatie

Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil

Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil eagileagileagileagileagileagileagileagi leagileagileagileagileagileagileagileag

Nadere informatie

Operationeelrisicomodeleren

Operationeelrisicomodeleren Operationeelrisicomodeleren Eencombinatievanrisicomanagmenten procesmodelereninhetfinanciëledomein RolandSwinkels Juli2009 Plan van Aanpak Master Thesis Operationeel risico modelleren afstudeernummer:

Nadere informatie

Subwerkgroep Methoden. Toelichting inhoud en voortgang tot nu toe

Subwerkgroep Methoden. Toelichting inhoud en voortgang tot nu toe SPIDER werkgroep Requirements Management Subwerkgroep Methoden Toelichting inhoud en voortgang tot nu toe donderdag 17 januari 2008 Frans van Veen Bert Dubbelman Robert van Lieshout Erwin Bolwidt Jan-Willem

Nadere informatie

Data Warehouse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Data Warehouse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Data Warehouse Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DOEL VAN

Nadere informatie

Socio-technisch systemen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 2 Slide 1

Socio-technisch systemen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 2 Slide 1 Socio-technisch systemen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 2 Slide 1 Systeem categoriën Technische op computer gesteunde systemen Systemen die HW en SW bevatten, maar waar

Nadere informatie

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Henk van de Ridder Stand van zaken 17 Maart 2007 Inhoud Probleemgebied afstudeerproject Oplossingsgebied afstudeerproject

Nadere informatie

Testen. Presentatie. Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2

Testen. Presentatie. Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2 Testen Presentatie Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2 Algemeen Tegenwoordig behoeft het belang van testen nauwelijks nog te worden uitgelegd. Binnen organisaties speelt

Nadere informatie

Stage en Bachelorproef NMCT

Stage en Bachelorproef NMCT Stage en Bachelorproef NMCT Academiejaar 2013-2014 De wereld = Vlaanderen = 88% 2 Agenda - Wat is de bachelorproef? - Wat is de stage? - Wat verwachten we van

Nadere informatie

Figuur 1 Model Operational Excellence

Figuur 1 Model Operational Excellence 1. Management samenvatting Ondanks de groeiende populariteit process redesign, is er maar weinig bekend over de strategieën die organisaties kunnen volgen om te bereiken. Een redesign strategie specificeert

Nadere informatie

Examenprogramma natuurkunde havo

Examenprogramma natuurkunde havo Bijlage 1 Examenprogramma natuurkunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Opleidingsplan. Studenten. MDL- referentie. Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis D04

Opleidingsplan. Studenten. MDL- referentie. Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis D04 Opleidingsplan Studenten Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis MDL- referentie D04 Versiebeheer Versie Datum Wijzigingen Door wie 0.1 20-09- 2009 Eerste opzet voor het document.

Nadere informatie