De typische Marokkaan bestaat niet

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De typische Marokkaan bestaat niet"

Transcriptie

1 De digitale professor Drones: oorlog is een spelletje? De typische Marokkaan bestaat niet 50 Onafhankelijk magazine van Tilburg ity no. 12

2 02. En passant Dat had een verschrikkelijke uitwerking op mijn maag- en darmgestel Column Sambal bij? Ik ben een heel gevoelig type. Vooral wat betreft mijn maag. Als ik Griekse of Turkse gerechten eet heeft dat binnen afzienbare tijd verstrekkende gevolgen voor mijn stoelgang, waarschijnlijk vanwege de overvloedige kruiden waarmee deze spijzen zijn doortrokken. Ook wanneer ik een Mexicaanse maaltijd nuttig, treedt deze versnelde vertering in werking vóór ik ook maar aan een toetje heb kunnen denken. Evenals bij barbecue, gourmet, fondue, steengril, bakplaat en wok. En bij zelfbereide maaltijden natuurlijk. Mijn maag kan daar gewoon niet tegen. Ook niet tegen films waarin verdrietige dingen gebeuren, zoals een lief klein hondje dat wegloopt, of een vrolijk en veelbelovend kind dat blindemannetje speelt en onder een stoomwals terecht komt. Maar goed, dit terzijde. Nu had ik laatst in ons grand café een uiterst gezonde lunch tot mij genomen, bestaande uit een zalmmoot met vissaus, krieltjes en boontjes. Zo lekker dat ik mijn hele bord opat. Nou ja, de dingen die op mijn bord lagen dus, niet het bord zelf. Maar niet veel later had dat een verschrikkelijke uitwerking op mijn maag- en darmgestel. Vreemd. Merkwaardig. Zou dat aan die smakelijke, gezonde middagmaaltijd hebben gelegen, die toch deskundig was bereid en liefdevol geserveerd? Of zouden de Oosterse gerechten die ik de avond daarvoor had genuttigd daaraan debet zijn? Die orang oetan speciaal? Met die fuck yong hai? Ik kon het niet met zekerheid zeggen. Gelukkig kwam de volgende dag mijn zus gezellig lunchen in het grand café. Ook zij is een heel gevoelig type. Ik beval haar de zalm met vissaus, krieltjes en boontjes van harte aan. Ze at met smaak en bestek haar hele bord leeg. Ik wachtte met spanning af maar er gebeurde niets, ze bleef rustig zitten op haar stoel, geen stoelgang. Dan zal het toch die Chinees zijn geweest. Erik-Jan Broers is docent aan de rechtenfaculteit. Lees zijn blogs op Online. Tips? Mail de redactie: Tweeten kan ook: twitter.com/ universtweet. Motor & campus De Tilburgse campus verwelkomt sinds kort een aantal Biker Mice from Mars. Als je de tekenfilmserie kent ben je waarschijnlijk een medewerker of een hele oude student. Sinds het voor Nederlandse begrippen mooie weer komen steeds meer mensen op de motor of scooter naar de campus. In ieder geval dat denken we. Het is ook mogelijk dat de campus voortaan de nieuwe home base is van motorclub Satudarah. Garden & Eden Bonen uit blik en wortelbolletjes uit plastic zakjes; wie weet nog waar zijn eten echt vandaan komt? Dat vroeg een groep studenten van AWAke International en het Outreaching Program zich af. Om zeker te zijn van de herkomst van hun groente en kruiden hebben ze een eigen groentetuin aangelegd, recht tegenover gebouw P, van Pluk de dag. Dat kan over een tijdje dan ook, van aardbei, pompoen, sla tot aan radijs. Google & gesloten iteit van Tilburg, gesloten of verhuisd. U wist nergens van? Het stond er echt op een marker midden op de campus in Google Maps. Niet de boodschap die je door wil geven aan de meute online scholieren die een studie op onze fraaie universiteit overweegt. Een foutje van de zoekmoloch dat zich lastig laat herstellen, students per tweet. Gelukkig is dat intussen toch gebeurd. We zijn niet meer weg, maar wel open.

3 Inhoudsopgave.03 Colofon Adres Postbus LE Tilburg 12. Basisontwerp Unit20: Yoe San Liem en Maud van Velthoven Cover Dolph Cantrijn (voor) Ton Toemen (achter) Druk PrismaPrint Advertenties Uitgave is het driewekelijks onafhankelijk magazine van Tilburg ity Volgende editie 13 verschijnt op 6 juni 2013 Redactieraad Annemarie Hinten (voorzitter), Jasper Haenen, Marcel Zeelenberg, Antony Pemberton, Jos Straathof (Walther Verhoeven, adviseur) Dit nummer is gemaakt door Francine Bardoel, Dieter van den Bergh, Erik-Jan Broers, Dolph Cantrijn, Andrew Cartwright, Gerrie van Dooren, Adrian van den Eerenbeemt, Mara Gelderblom, Luuk Koelman, Sonia Kolasinska, Iris Scherphof, Bas van der Schot, Tim Staps, Bart Smout, Mathijs Sukel, Puck van Tilburg, Ton Toemen, Malini Witlox, Esra van der Wolk, Zoë-Amber Wolters Mathijs Sukel schreef mee aan (Onder)wijzer via internet, veni, vidi, video, een artikel over de inzet van technologie in het onderwijs (pagina 12-14) Ik kan me nog de tijd herinneren dat er geen internet was en ik geen mobiele telefoon had. Wilde je iets uitzoeken dan deed je dat in de bieb, of met een encyclopedie. En als je genoeg moed had verzameld om je toekomstige vriendinnetje te bellen, was het altijd nog de vraag of ze wel thuis was. Nee, ik ben niet van voor de oorlog. Ik ben 37 en alweer van een andere generatie dan mensen van 27. Want zo hard gaat het tegenwoordig, hoofdzakelijk door de razendsnelle ontwikkeling van technologie. Studenten van nu zijn met die technologie opgegroeid en hebben het volledig omarmd. Nu het hoger onderwijs nog. 08. Passion, Fear & Faith De Tilburgse promovenda Esmah Lahlah las veel in de media over kut-marokkaantjes die voor overlast zorgen. Ze vroeg zich af: waar komt dat toch vandaan? Haar onderzoek naar jonge geweldplegers werd breed uitgemeten in de pers. 12. (Onder)wijzer via internet Stel je een klas voor uit En nu uit Wat is de overeenkomst? Ondanks de razendsnelle opmars van technologie staat de docent nog altijd centraal. Zij doceren en studenten luisteren. Waarom is er wezenlijk nog zo weinig veranderd? 15. U2 in Tilburg Het Tilburgse Trefsentrum Posjet was begin jaren zeventig een politiek café, concertzaal en ontmoetingsplek voor studenten van de universiteit. In 1981 trad U2 zelfs nog op voor Posjet, voor een half uitverkochte zaal. Een terugblik. 18. The ethics of drone fighting How ethical is drone fighting? Is it still warfare when you bomb from unmanned planes, sitting in a comfortable chair? Or are we talking about murder in this situation? TILTing Perspectives addressed this issue. 04. Buzz 06. Pics 08. Passion, fear & faith 12. Onderwijs Lifestyle 18. Science & School 20. International 23. What's in the world

4 04. Buzz coördinatie Malini Witlox Nieuws Gerechtshof: Beurspromovendi niet als werknemer betalen Beurspromovendi hoeven niet betaald te worden voor hun onderzoek. Het zijn studenten en geen werknemers. Dat heeft het Groningse gerechtshof bepaald in een zaak tussen de Rijksuniversiteit Groningen en de vakbond Abvakabo. De Nederlandse universiteiten liggen al jaren met de vakbonden en promovendi in de clinch over de vraag of promovendi betaald horen te krijgen. Nederland is samen met Denemarken en Kroatië het enige land dat geen bursalenstelsel kent. In veel andere Europese landen zoals Groot-Brittannië, krijgen promovendi alleen een studiebeurs. Een paar jaar geleden voerde de Rijksuniversiteit Groningen een systeem van beurspromovendi in. De RUG gaat geen arbeidsovereenkomst met ze aan. De beurspromovendi ontvangen daardoor geen vakantiegeld en geen eindejaarsuitkering en hebben later ook geen recht op een werkloosheidsuitkering. Vakbond Abvakabo spande een rechtszaak aan namens twaalf beurspromovendi, de kantonrechter gaf de vakbond gelijk. De Rijksuniversiteit ging in hoger beroep en gaf onder meer aan dat de kantonrechter de rechtsverhouding had beoordeeld aan de hand van de verkeerde criteria. Ook geeft het Hof aan dat de rol van de promotor/begeleider niet wezenlijk verschilt van de scriptiebegeleider van een reguliere student. De uitspraak van het Gerechtshof zet de deur op een kier voor andere universiteiten om met identieke overeenkomsten als in Groningen te gaan werken. Knipoog ;) Fietspad Het rode fietspad is beroemd. Vol trots vertellen ex-tilburgers het verhaal van het fietspad in hun nieuwe minder ontwikkelde woonsteden. Tilburg loopt zelden voorop, maar wel met het eerste langeafstandfietspad van de universiteit tot Oisterwijk. Helaas is er niet veel van de TOF-route van 1975 over, ontdek je al wielrijdend. Stoplichten staan langer op rood voor fietsers dan voor auto s, voorrang op het fietspad is op vele plaatsen afgeschaft, en je kan al helemaal niet meer zonder onderbrekingen op de korte Heuvel komen. De langzame afbouw van het fietspad loopt parallel met de afbouw van fietserrechten, in veel straten in de binnenstad is de fiets verbannen naar duistere kelders. Mensen die hun fiets ook een terrasje gunnen worden genadeloos beboet. Maar het Pieter Vreedeplein vormt de grootste barrière vlak voor de eindbestemming van menig universitair fietser. De rode loper houdt midden in de stad plotseling op, er is geen fietspad meer, maar een losloopvak voor babyboomers met boodschappen. Volkse V&D-shoppers doen hun best om voor je fiets te springen en willen daarbij best hun Saturn-aankopen opofferen. Waar eens veiligheid voor de fietser voorop stond, loert nu gevaar aan alle kanten. Daar heeft vast iemand zeer goed over nagedacht. Waaraan moet de UvT meer geld uitgeven? Onderwijs (52%, 176 Votes) Betere faciliteiten zoals meer computers (18%, 60 Votes) Mooiere campus (18%, 60 Votes) Onderzoek (11%, 40 Votes) Totaal aantal stemmen: 336 Marjan Vossen (premaster BDM): Aan onderwijs. Ik vind het echt bagger. Er zijn niet genoeg contacturen, de leerstof is niet aansluitend genoeg. Er zouden meer docenten moeten komen en ik mis de stagemogelijkheid. Anouk van der Meijden (premaster BDM): Aan betere faciliteiten. In de bieb is er maar weinig plek om te werken met je laptop. Het gebeurt ook heel vaak dat ik niet op de internetverbinding kan komen van de UvT. De VPN-verbinding thuis werkt vaak ook niet. Ga naar Online en stem op onze nieuwe poll. Online TOP-week naar Spoorzone De TOP-week verhuist van evenemententerrein t Laar naar de Spoorzone. Op deze manier zit de TOP dichterbij het vuur: de kroegen, de studentenverenigingen en de stad. Ze zitten wel verder van de uni. Stapel als zzp er Diederik Stapel zoekt de media weer. Zo heeft hij het tijdschrift Quote ingelicht dat hij een eigen bedrijf gaat starten. Stapel is in te huren als coach en strategisch adviseur. Minder scholarships en waivers TiU Buitenlandse studenten die in Tilburg willen studeren moeten dat vaker zelf gaan betalen. De universiteit gaat bezuinigen op scholarships en tuition waivers voor inkomende internationale studenten. Dynamische universiteit De academische arbeidsmarkt is veel dynamischer dan gedacht. Flinke aantallen promovendi, universitair docenten, universitair hoofddocenten en hoogleraren

5 Buzz.05 Met je neus in de oksel van de buurman Proost ff bellen met Tijs Kooijmans Tijs Kooijmans is verkozen tot beste docent van de Rechtenfaculteit. Bij een verkiezing, georganiseerd door Fractie Vrijspraak, won hij met 32 procent van de stemmen. En, was de zege verwacht? Nee, ik ben er nog wel een beetje beduusd van. Er loopt bij deze faculteit een fantastische populatie aan docenten rond en er zitten een paar echte kanonnen bij. Ik heb werkelijk niet zien aankomen dat de studenten juist mij zouden kiezen. Verklaar uw eigen succes eens? Ik denk dat ze me verkozen hebben vanwege mijn enthousiasme voor het vak en het plezier dat ik uitstraal in het doceren ervan. Ik probeer op eigen wijze de complexiteit van het vak onder de aandacht te brengen. Bij strafrecht gaat het vaak over grote maatschappelijke problemen en diep ingrijpend menselijk leed, zowel aan de kant van slachtoffers als aan de zijde van de verdachte. Dat verhaal probeer ik te vertellen en die verschillende perspectieven probeer ik te belichten. Verder probeer ik studenten te stimuleren om zelf over de problemen van mijn vakgebied te denken. Zo gooi ik soms een vraag in de groep, waar ik niet meteen antwoord op geef. Bij de colleges strafprocesrecht vraag ik ook aan de studenten om als getuige te vertellen wat ze zo even hebben waargenomen. Wat hebben ze net gezien toen een persoon zomaar de collegezaal binnenwandelde? Droeg die persoon nu een grijze trui of een bruine? Zo maak ik ze ervan bewust dat het afleggen van een verklaring als getuige heel moeilijk is en dat dat dus van invloed kan zijn op de uitkomst van het strafproces. Batavier wint duathlon Prijzen, prijsjes, benoemingen, subsidies, schouderklopjes en veren in de reet; het academische wereldje zit er vol mee. licht er de mooiste uit. De Tilburgse student Juul van de Kruijs wint graag in den vreemde. Althans, afgaand op zijn prestaties van de laatste tijd. Eerst werd hij gekroond tot Nederlands Kampioen Duathlon (fietsen, lopen, fietsen) in Frankrijk. Hij won die titel door daar op het Europees Kampioenschap derde te worden. Twee vliegen in één klap dus. Maar het bleek niet genoeg voor Juul, want onlangs schreef hij ook nog de laatste etappe van de 41ste Batavierenrace op zijn naam. Die estafetteloop staat bekend als het grootste studentensportevenement van Nederland en wordt verlopen in Gelderland en De Achterhoek, via Duitsland uiteraard. Column Tijgergevecht Deze kater was geen kater. Eerder een tijger, en dan nog wel een die ergens heel erg boos over is. En terwijl die tijger zijn klauwen in mijn pijnlijk verbrande huid zette wist ik mezelf onder de douche te slepen. Water biedt helaas geen redding meer als je jezelf op een dieet van teveel ongezonde producten en te weinig slaap in leven probeert te houden. Leuk hoor, Koninginnedag... of Koningsdag... of wat het ook moge zijn! Toch prijs ik mezelf gelukkig, want ook al heb ik een kater, ben ik verbrand, en dodelijk vermoeid... ik heb tenminste niet op de Dam hoeven staan. Ik kan er met mijn verstand nooit bij; mensen die het nodig vinden om zich op plaatsen met grote massa s te verzamelen om uitzinnig op en neer te hossen. Festivals, concerten en jaarmarkten... dingen die een magnetische uitwerking lijken te hebben op het normale gepeupel zijn voor mij ware nachtmerries! Wat is er nou leuk aan? Met je neus in de oksel van de buurman gedrukt kijken naar een balkon waarop een paar mensen verschijnen die je verder alleen maar op je tv-schermpje zult zien? Nee, doe mij dan toch maar de heerlijke barbecue in het voor Nederland zeldzame zonnetje, waarbij de drank rijkelijk vloeide. De kroning was uiteindelijk toch niet te missen, of je er nou bij aanwezig was of niet. Alle tv-zenders en radiostations achtten het hun persoonlijke taak om de niet-aanwezigen te overspoelen met de geweldige dingen die ze misten. En ach, zelfs al had ik het hele gebeuren gemist dan zou ik er nog niet wakker van liggen... de heerlijke barbecue eindigde namelijk in een comateuze slaap en een gevecht met een (niet koninklijke) tijger. Tweets Zoë-Amber Wolters (23) is student Communicatie. Haar blogs zijn te lezen op Online. verlaten de universiteit, maar omgekeerd is er ook volop in- en doorstroom van wetenschappers van buiten de universiteit, aldus het Rathenau Instituut. Tot zover het oude nieuws. Elke dag vers nieuws? Ga naar Online! Dagje studeren in de wonderschone bieb van #TiU. Vandaag even het boek van Besturen in Europa uitknallen! #samenvatten op 10 mei Hoorcollege van een Franse gastdocent. Ik moet al de hele tijd denken aan de oude serie Allo Allo! op 6 mei Met die universiteitsraad verkiezingen is de campus net een pacmanspel. Je zou bijna een tunnel willen graven. op 18 april Gestemd voor de universitaire verkiezingen. Ik wil vanaf nu ook niet meer aangerand worden op de campus door mensen met een laptop. op 15 april

6 06. Pics fotografie Dolph Cantrijn zomers versje een meisje maakt een hartje in t zand ik kijk ernaar ik leun naar haar en geef haar vlug een kusje meisje kijkt op, onaangedaan ze zegt niet doen ik ben niet je vriendinnetje ik ben je zusje Arthur Kok, campusdichter 2013

7 Pics.07 Online burgerschap Dode bomen schamperen de hippe lui vanachter hun ipads en hun neus in de clouds over hopeloos ouderwetsche media als boeken. Maar op een mooie dag als deze komen dode en levende bomen samen in een perfecte symbiose. Ongestoord, zonder toeters, bellen of piepjes van de zoveelste like of update. Zonder ogenpijn van zonneschijn in het scherm, leeglopende accu en weigerende wifi. Gewoon lekker lezen. Over online burgerschap, dat dan weer wel.

8 08. Passion, fear & faith Iedereen zoomt in op het Marokkaanse. Dat leidt de aandacht af van de kern.

9 Passion, fear & faith.09 tekst Bart Smout fotografie Dolph Cantrijn Ik kreeg het beste van twee culturen mee Haar proefschrift verschijnt pas in september, maar het onderzoek van Esmah Lahlah haalt nu al de landelijke pers. Jonge geweldplegers zijn vaak zelf in hun jeugd mishandeld, ontdekte zij. Bij Marokkaanse jongens is dit maar liefst drie keer vaker het geval dan bij Nederlandse. Dat verschil is schokkend, maar heeft nauwelijks iets met etniciteit an sich te maken. Promoveren wilde Esmah Lahlah al zodra ze de Master kinder- en jeugdpsychologie op zak had. Ze schreef een aanvraag om in aanmerking te komen voor de NWO-subsidie Mozaïek, een beurs speciaal voor getalenteerde allochtonen. Toen werd ze afgewezen omdat ze niet allochtoon genoeg was. Mijn vader is Marokkaans maar mijn moeder is Nederlands. Daarom was ik niet kleurrijk genoeg, lacht ze. Via allerlei omwegen bemachtigt Lahlah in 2008 een promotieplek bij Intervict op Tilburg ity. In de media las je toen veel verhalen over kut-marokkaantjes die voor overlast zorgen. Dan vraag je je toch af: waar komt dat vandaan? Zo is mijn onderzoek begonnen. Een onderzoek dat nu breed in de media is uitgemeten. De redactie van Pauw & Witteman hing zelfs aan de telefoon. Vleiend, maar na lang nadenken besloot ze die uitnodiging te laten schieten. Mijn onderzoek is complex, maar ligt ook heel gevoelig. Iedereen focust zich zo op het Marokkaanse aspect. Als je niet de juiste nuances kan aanbrengen wordt het al snel koren op de molen van Geert Wilders. De uitkomsten van Lahlahs onderzoek, waarbij ze bijna vijfhonderd jongens een enquête liet afnemen, liegen er niet om. Als het om Nederlandse jongens gaat, heeft één op de vijf ervaring met heftige mishandelingen door een familielid. Minder dan één op de vijf heeft weleens gezien hoe de ouders elkaar mishandelden. En vijf procent is weleens slachtoffer geweest van seksueel geweld. Bij de Marokkaanse jongens liggen deze cijfers beduidend hoger. Twee op de drie heeft ervaring met heftige mishandeling en bijna de helft is getuige geweest van geweld tussen de ouders. Ook als het gaat om seksueel geweld liggen de cijfers hoger: zeventien procent heeft er ooit mee te maken gehad. Veel Marokkaanse daders zijn kortom zelf slachtoffer van geweld geweest. De mishandeling zou bijna de helft van de latere geweldpleging verklaren. En dat is eigenlijk niet verwonderlijk vindt Lahlah, want het is al langer bekend dat mishandelde kinderen een grote kans hebben om het gedrag van hun ouders te kopiëren. Had je verwacht dat de media jouw onderzoek zo gretig zouden oppikken? Nee, totaal niet. Het is de afgelopen tijd echt een gekkenhuis geweest. Marokkanen hè. Daar berichten de kranten graag over. Het verband dat ik in mijn onderzoek heb aangetoond tussen mishandeling en geweldpleging, geldt natuurlijk ook voor Nederlandse jongens. Daar liggen de aantallen ook hoog, niet zo hoog als bij de Marokkaanse Nederlanders, maar toch. Iedereen zoomt in op het Marokkaanse. Dat vind ik jammer, het leidt de aandacht af van de kern. Namelijk dat kindermishandeling een belangrijke factor is bij jonge geweldplegers. Maar hoe komt het dan dat zoveel Marokkaanse jongens ervaring hebben met huiselijk geweld? Dat komt door een combinatie van factoren. Dan moet je denken aan een lage sociale en economische status, een lage scholing en aan een hoge werkloosheid. Dat zijn allemaal variabelen die de kans op huiselijk geweld vergroten. In principe is er daarin geen verschil tussen Nederlandse en Marokkaans jongens. Op het internet vind je veel reaguurders die het oneens zijn met jouw verklaring. Die zeggen: Onzin, mevrouw Lahlah. Geweld hoort gewoon bij de Marokkaanse cultuur. Punt. Ik begrijp dat mensen graag met een vingertje willen wijzen maar zo simpel ligt het niet. En als het wel zo simpel lag was ik echt niet bang geweest om dat te zeggen. Het zit veel complexer en genuanceerder in elkaar. Dat maakt het ook lastig. Juist doordat zoveel factoren een rol spelen is het lastig die geweldscyclus te doorbreken. Maar als je kijkt naar jeugdcriminaliteit, dan zien we dat etniciteit een heel beperkte invloed heeft. Etniciteit zelf voegt weinig toe. Het is die combinatie van factoren en niet de Marokkaanse cultuur an sich. Cultuur is ook zoiets geks, het is niet een op zichzelf staand fenomeen waarvan je kan zeggen: dat is het. Cultuur is dynamisch, verandert voortdurend, is een wisselwerking die door heel veel factoren tot stand komt. De typische Marokkaan bestaat niet. Moet er een denkomslag komen? Waarbij we dat kut-marokkaantje en dat kut-nederlandertje als slachtoffer gaan zien? Nee, daar wil ik niet naartoe. Ik vind wel dat we erg eenzijdig denken als het gaat om slachtoffers en daders. De dader is slecht, die moeten we hard aanpakken, zonder genade. En het slachtoffer is aaibaar en lief en kwetsbaar. Mijn proefschrift laat zien dat het genuanceerder ligt. Het is niet zo zwart-wit. Ik zeg niet: O, de daders, daar moeten we medelijden mee hebben, dat zijn allemaal slachtoffers. Nee, niet iedereen die vroeger is mishandeld wordt later een geweldpleger. Maar we moeten wel erkennen dat het zwart-wit denken niet werkt. Je moet daden kunnen veroordelen maar ook de oorzaken van gedrag kunnen lokaliseren om het te veranderen. Esmah Lahlah (1979, Helmond) werkt als promovenda bij Intervict, een interdisciplinair onderzoeksinstituut van de Tilburg Law School. Ze groeide op in Helmond in een gezin met een Nederlandse moeder, een Marokkaanse vader en twee zussen. Lahlah studeerde kinder- en jeugdpsychologie in Tilburg. Vlak na het behalen van haar masterdiploma besloot ze een jaar te wijden aan de verzorging van haar pasgeboren zoontje. Hierna werkte ze als beleidsmedewerker bij De Twern en als docent en onderzoeker bij Avans Hogeschool. In 2008 ging ze aan de slag bij Intervict. Lahlah woont tegenwoordig in Tilburg. Ze is getrouwd en heeft twee kinderen, een zoontje van negen en een dochtertje van drie.

10 10. Passion, fear & faith Genuanceerd denken doet vaak meer recht aan de realiteit De dader is dus vooral dader maar ook een beetje slachtoffer. Klinkt niet als een slogan die mensen gaan omarmen. Als mens scan je de wereld. Dan is het makkelijk om die in hokjes op te delen. Dat heb je nodig om informatie te verwerken en te ordenen. Genuanceerd denken doet vaak veel meer recht aan de realiteit. Maar het gooit die hokjes omver en dat vergt energie. Het is makkelijker om te zeggen: Dit is slecht, oppakken en weg ermee. Dan kun je weer gerust slapen. Zeker in deze tijd waarin je wordt overspoeld met informatie is dat een comfortabele strategie. In een interview met de Volkskrant zei je dat het taboe op de seksuele ontwikkeling doorbroken moet worden als we vooruitgang willen zien. Wat bedoel je daarmee? Mijn onderzoek laat zien dat zeventien procent van de Marokkaanse jongens slachtoffer is geweest van seksueel misbruik. Dat is een hoog cijfer. Praten over seksualiteit en voorlichting daarover is nog best een taboe binnen de Marokkaanse gemeenschap. Jongens leren niet wat een gezonde en normale seksuele ontwikkeling is. Bovendien wordt hen geleerd om sterk en mannelijk te zijn. Dus als het hen overkomt, seksueel misbruik, hebben ze eigenlijk niemand om daarover te praten. Dan komen ze in een negatieve spiraal terecht waar ze op eigen kracht amper uitkomen. Asis Aynan, columnist van Folia Magazine, sprak de angst uit dat meer Marokkaanse jongens worden mishandeld dan jouw statistieken laten zien. Ik durf het niet te zeggen. Ik kan alleen maar zeggen dat mijn studie deze cijfers laat zien. Tegelijkertijd gaf zijn column blijk van opluchting: eindelijk is het onderwerp bespreekbaar gemaakt. Ik hoop dat mijn onderzoek bijdraagt aan het terugdringen van kindermishandeling. Een eerste stap is misschien door het bespreekbaar te maken. Als mijn onderzoek stof doet opwaaien en de tongen losmaakt, dan ben ik daar blij mee. Veel ouders realiseren zich überhaupt niet wat voor impact het heeft als een kind alleen al getuige is van geweld. Je zoomt in je onderzoek in op Marokkaanse jongens. Hoe zit het met de meisjes? Er zijn aanwijzingen in de literatuur die veronderstellen dat meisjes vaker slachtoffer worden van victimisering binnen het gezin. Of dat ook voor Marokkaanse meisjes geldt, zou onderzocht moeten worden. Laatst las ik in de Volkskrant dat Marokkaanse meisjes steeds vaker ontsporen. Ze zouden ook meer kampen met depressieve en suïcidale gevoelens. Het is aannemelijk dat dit te maken heeft met fysiek en seksueel geweld. Maar nogmaals, daar moet onderzoek naar worden gedaan. Al met al schets je toch een somber beeld, waarin oud geweld nieuw geweld voortbrengt. Is dat beeld persoonlijk herkenbaar voor jou? Nee, gelukkig niet. Ik ben zelf opgegroeid in een gezin met een Nederlandse moeder en een Marokkaanse vader. De sfeer thuis was altijd warm en liefdevol, ik heb een goede jeugd gehad. Eigenlijk vond ik dat als kind heel bijzonder. Ik had het gevoel dat ik het beste van twee culturen meekreeg en zo een ideale mix kon maken. Van mijn vaders kant kreeg ik het warme en beschermende familiegevoel mee. Mijn moeder leerde me tegelijkertijd om open en eerlijk te praten. Ik heb me altijd zowel Nederlands als Marokkaans gevoeld. Voor mij is dat nooit een probleem geweest. Ik kan echt niet zeggen dat ik het een meer ben dan het ander. Soms kom je mensen tegen die je hoofddoek zien en dat maakt je vervolgens Marokkaans en niet Nederlands. Zo voel ik dat niet.

11 Personeel.11 tekst Esra van der Wolk fotografie Dolph Cantrijn Een voorproefje op je toekomst? Ontdek je carrièremogelijkheden op werkenbijdeloitte.nl/cocktail Om te weten hoe het er binnen een topbedrij f aan toe gaat, hoef je helemaal niet naar buiten. Breng gewoon een bezoekje aan onze virtuele cocktailbar, waar je in een informele sfeer jouw carrièremogelij kheden bij Deloitte kunt ontdekken. Je maakt er onder andere kennis met (oud-) Deloitters die momenteel een mooie positie bekleden bij Deloitte of andere organisaties. Zij vertellen je graag meer over hun persoonlij ke en professionele ontwikkeling. Dus zoek jij de beste start van je carrière? Begin eerst hier: werkenbij deloitte.nl/cocktail For information, contact Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

12 12. Coverstory tekst Malini Witlox en Mathijs Sukel Illustraties Bas van der Schot (Onder)wijzer via internet veni, vidi, video Videocolleges, MOOC s en web based learning: dankzij ICT zijn de mogelijkheden voor nieuwe onderwijsmethodes inmiddels legio. Toch is er nog maar weinig echt veranderd, stellen Hans van Driel en Gerwin Pols. Hun ideaal: niet langer de docent die zijn kennis statisch overdraagt aan braaf luisterende studenten, maar veel meer interactie tussen beiden met behulp van moderne technologie. Wie de geschiedenisboeken over onderwijs erop naslaat, komt steeds dezelfde plaatjes tegen. 1901: een foto van een overvolle klas, de scholieren in hun mooiste kleding, aandachtig luisterend naar de meester die voor het schoolbord staat. Anno 2013 zijn de plaatjes nagenoeg hetzelfde. De kleding en kapsels zijn weliswaar anders, en nu liggen er tablets en netbooks op tafel, maar nog steeds staat de leraar centraal. Ook op Tilburg ity. Het is vreemd dat het onderwijs nog zo ouderwets is ingericht, meent Hans van Driel, zelfbenoemd onderwijsvernieuwer en vice-decaan Onderwijs. Kijk naar diensten als Spotify. Consumenten wachten niet meer af wat dj s draaien, maar creëren hun eigen afspeellijsten. De samenleving is veranderd, maar het onderwijs is gelijk gebleven. Nog altijd is het onderwijssysteem aan de TiU top down, terwijl het ook bottom up zou kunnen zijn. Gekozen voor contactonderwijs De universiteit heeft destijds in haar onderwijsstrategie gekozen voor contactonderwijs, omdat ze het belangrijk vond dat studenten en docenten real life met elkaar interacteerden. De instelling geloofde niet in studiesucces op basis van (gedeeltelijk) afstandsonderwijs, verklaart ICT- en onderwijscoördinator Cas Egelie. Dat betekent dus dat studenten veel op de campus en in de collegezalen aanwezig zijn. Grote investeringen in nieuwe leermethoden, waarbij gebruik wordt gemaakt van bijvoorbeeld video of internet, zijn daarbij (nog) niet gedaan. Evengoed heeft een deel van de docenten nieuwe leermethoden als bijvoorbeeld videocolleges al wel omarmd, zegt Egelie. Momenteel zijn er tussen de 125 en 150 docenten die op de een of andere manier gebruik maken van video in hun didactische methode. Daarvoor is er mobiele opnameapparatuur beschikbaar, net als een studio in gebouw P. Er is dus zeker wel geïnvesteerd in technologie, maar we hebben nog veel te weinig geinvesteerd in onze docenten om er daadwerkelijk gebruik van te maken op een innovatieve manier, zegt Egelie. Daarbij heeft CvB-voorzitter Koen Becking al een paar keer laten vallen een voorstander te zijn van de inzet van technologie in het onderwijs. Maar het is voorlopig afwachten hoeveel van die ambitie is terug te zien in het nieuwe strategische plan. Gamification de toekomst? Onderwijs in spelvorm is binnen drie jaar een didactische methode waar universiteiten gebruik van maken. Dat voorspelt het New Media Consortium (NMC), een internationaal verbond van experts gericht op de integratie van onderwijs en technologie. Gamification is een begrip dat steeds vaker opduikt als het om vernieuwende onderwijsmethoden gaat, maar wat is het precies? Gamification is het toepassen van spelelementen in het onderwijs, waarbij de moeilijkheidsgraad oploopt van eenvoudig tot complex, licht docent levensbeschouwing en game designer Johan ter Beek toe. Goede didactische spellen maken volgens hem gebruik van een perfecte balans tussen vaardigheden en uitdagingen, waardoor studenten in een flow terecht komen. De beroemde Psycholoog Mihály Csíkszentmihályi stelt hierover: Flow is een mentale toestand waarin iemand activiteiten uitvoert waarbij hij energiek is, volledig gefocused op zijn taak, betrokken en plezier heeft. Ter Beek: Dit zorgt ervoor dat studenten op de

13 Coverstory.13 Student met content Als het aan Gerwin Pols Education Support (LIS) ligt zijn die ambities stevig. Tegelijkertijd roept hij op alvast de bestaande mogelijkheden beter te benutten. Kijk naar de inrichting van Blackboard, die is heel traditioneel. De docent zet er materiaal op, de student kan dit lezen, maar er zelf nauwelijks iets aan toevoegen. Zo is er weinig interactie. Laat studenten zelf ook met eigen content komen. Degene die voor de collegezaal staat, is niet meer degene met alle kennis, die tijd is voorbij. Kritische reflectie Het onderwijs is blijven hangen in de fase van kennisoverdracht, beaamt Van Driel. We gooien wat handboeken de collegezaal in, studenten krijgen drie of vier jaar theorie en aan het einde doen ze vaak voor de eerste keer zelf onderzoek. Maar studenten zijn volgens hem slim genoeg om ook buiten de campus aan kenniswerving te doen. Dankzij videocolleges, TedX en MOOC s (Massive Open Online Courses) kun je ze alles laten bekijken. In de collegezaal zet je de volgende stappen. Daar heb je de docent voor nodig. Kritische reflectie, kijken hoe je de kennis kunt verwerken en toepassen. De activerende werkvormen die we bij Geesteswetenschappen hanteren, vormen een goed voorbeeld van modern onderwijs. Maar hoe krijg je studenten medeverantwoordelijk voor hun onderwijs? Pols: In hun privéleven zijn studenten wel heel creatief. Ze hebben een eigen blog, zijn actief op Twitter, maken foto s en video s en delen dit online. Maar het huidige onderwijssysteem waarbij de docent doceert en de student luistert, slaat creativiteit dood en zorgt ervoor dat ze muisstil op hun stoel zitten. Rollen omdraaien Een concept dat de rollen omdraait is flip the classroom. Binnen dit concept wordt het frontale college (docent geeft uitleg van de stof) opgenomen en bekijken studenten de stof, waar en wanneer ze maar willen, voorafgaand aan het fysieke college. Pols: Het college gebruik je dan om de discussie aan te gaan met de student, actualiteiten te betrekken en verbanden te leggen met onderzoek. Dit sluit aan bij onderwijsintensivering en de wens om studenten meer te betrekken bij hun onderwijs. toppen van hun kunnen presteren. Volgens hem juichen onderwijsvernieuwers gamification dan ook toe. Zelf gaat hij nog een stap verder. In plaats van games als enkelvoudig instrument in te zetten pleit hij voor een complete opleidingstructuur in de vorm van een spel. De huidige generatie heeft onderwijsstructuren en -technieken nodig die passen bij deze tijd. Dus structuren die belonen in plaats van bestraffen en die differentiatie bieden in plaats van beperkingen. Onderwijs in spelvorm biedt dat allemaal volgens hem. Leerlingen en studenten kunnen zelf hun weg kiezen en naar een doel toe werken. Daarbij sluit het heel goed aan bij de motivatie van mensen waarom ze iets willen bereiken. Denk aan competitief zijn, status verwerven en samenwerken. Toch kent ter Beek nog geen universiteiten die gamification inzetten als didactische methode. Het is een schot voor open doel wat hem betreft. Het geeft studenten vrijheid en autonomie en een lesmodel dat aansluit bij de huidige generatie van het keuzemodel. De eerste universiteit die hiervoor kiest, is spekkoper.

14 14. Coverstory (Onder)wijzer via internet Van Driel kiest bij zijn eigen vak Mediawijsheid wel voor interactie. Studenten kunnen zelf lesmateriaal aandragen, schrijven blogs en beoordelen elkaars werk. Hoewel vooruitstrevend, valt dit niet bij iedere student in goede aarde. Mijn cursusevaluaties zijn heel extreem. Veertig procent is positief en zestig procent negatief. Volgens de vice-decaan bewijst dit dat er een omslag in denken nodig is. We leiden middelbare scholieren zo op, dat ze geleerd wordt de leraar te imiteren: Zeg mij wat ik moet doen. Zo komen de studenten hier binnen, waar wij hen zouden moeten leren om het zelf te doen. Angst om te delen Wereldwijd zetten universiteiten steeds meer lesmateriaal online. Tilburg ity is vooralsnog terughoudend met het online publiceren van haar lesmateriaal. Er staan momenteel videocolleges, uur aan materiaal, online maar dat wordt niet gedeeld met de buitenwereld. Als het aan Van Driel en Pols ligt, verandert dat. Er is nu te veel angst. Dat heeft te maken met kwetsbaarheid, maar ook met het verdienmodel. Je krijgt van de overheid geld per ingeschreven student. Als mensen via MOOC s of videocolleges kennis vergaren, krijg je daar niets voor, legt Van Driel uit. Wat hem betreft zet TiU die angst om in trots. Laat zien waar je goed in bent en dat je voor dit soort lessen naar Tilburg moet komen. Enorm tegengesputterd Pols was tot 2010 bij de Technische iteit Delft actief als adviseur ICT en educatie. De universiteit werkt daar ook aan het opnemen van colleges. Er werd eerst enorm tegengesputterd door docenten. Vooral de angst om op video vastgelegd te worden speelde een grote rol. Uiteindelijk was het een succes en ging de TU Delft zelfs een stap verder door OpenCourseWare en MOOC s aan te bieden. Het levert misschien geen geld op, maar je komt zo wel op een effectieve manier in contact met wetenschappers in het veld. Dr. Bob - van docent tot online prijswinnaar Het begin van de film werkt op de lachspieren. Een volwassen man zit in een roze trui achter een grote box met het Lego-logo. Zijn hoofd komt er net bovenuit. Op tafel liggen ook enkele kleine kartonnen Lego-doosjes en wat losse gekleurde legoblokjes. Vrolijk spreekt hij zijn publiek toe. Het zou een scene uit Jiskefet kunnen zijn, maar we kijken niet naar Kees Prins of Michiel Romeyn, maar naar Bob van den Brand, universitair hoofddocent Accountancy. Met dit filmpje wil ik studenten uitleggen hoe een productieproces eruit ziet. De legoblokjes zijn de grondstoffen. Die gaan in de machine (de gele doos) en daar komt dan een eindproduct uit, de verpakte lego. Het lijkt wat kinderachtig om universitaire studenten met lego economische principes uit te leggen, maar de videocolleges van Van den Brand zijn een groot succes. Met zijn weblectures, de zogenoemde i-star-methode, won hij al heel wat prijzen. De methode bestaat uit vijf onderdelen. Interactive web lectures: korte stukjes hoorcollege met sheets, Snippet practice: korte web tutorials met opgaven en cases, Try & test: opdrachten om de kennis te testen met feedback in de vorm van een korte web lecture, Ask questions: een live spreekuur met chat-functie en Results: Live streamings van tentamenuitslagen. Van den Brand begon in 2009 met het videoproject. Momenteel zijn er 120 filmpjes beschikbaar. Het materiaal voor semester Accounting 1 trok maar liefst views en werd uur bekeken. Het aantal studenten dat voor Accounting slaagt, steeg van 57 procent naar 78 procent. Ook steeg de tevredenheid over het vak en halen studenten betere cijfers. Dat zijn bijkomende effecten die ik nooit verwacht had, maar die wel enorm mooi zijn. Waar ik vooral trots op ben, is dat andere docenten zoals Martin van Tuijl, Peter de Goeij, en Bas van Groezen nu ook met de videocolleges zijn gestart. In het begin deden veel docenten er lacherig over. Ze vroegen zich af of het wel wetenschappelijk was. Maar er gaan steeds meer collega s overstag. Je stelt je als docent wel kwetsbaar op door zo n filmpje te maken, maar dat vind ik niet erg. Het grote probleem bij onderwijs in Nederland is dat we niet kritisch met elkaar meekijken. Je wordt er alleen maar beter van als je feedback krijgt. Van den Brand is sinds kort ook het gezicht van de website economievoorjou.nl. Deze website, mede opgericht door Tilburg ity, gaat vwo- en havoleerlingen helpen met de voorbereiding op hun economie en M&O examen. Als Dr. Bob beantwoord Van den Brand alle prangende vragen.

15 50.15 tekst Francine Bardoel foto Archief U2 in Tilburg bestaat 50 jaar, daarom in elk magazine van de vijftigste jaargang een nostalgische terugblik. Sex, drugs en rock en roll, veel oud-studenten hebben goede herinneringen aan Trefsentrum Posjet. Het vestzaktheater La Pochette, zoals het eerst heette, werd in 1968 opgericht in de kelder van het sociëteitsgebouw Eigen Huis aan de Academielaan. Olof resideerde er. Rond 1970 werd het gebouw veroverd door een democratiseringsbeweging van de universiteit en vertrok Olof. Het liep uit de hand met drugsgebruik in de zogenoemde Kruitkelder, daarom besloot de stichting al in 1970 over te gaan naar het meer besloten Trefsentrum Posjet. De periode tussen 1972 en 1975 was zeer intensief, met een politiek café, concerten, theater- en filmvoorstellingen en een wekelijkse discotheek. In 1975 werd Posjet een open jongerencentrum en had het ook een buurthuisfunctie. In de jaren volgden vele spraakmakende concerten, zoals van John Cale, Fischer-Z, The Sex Pistols en Madness. Popjournalisten van nu zeggen: Terugkijkend is Posjet eigenlijk het beste alternatieve poppodium geweest dat Tilburg ooit heeft gehad. Faillissementen en opstanden Posjet heeft een geschiedenis van faillissementen en opstanden. Zjef Naaijkens werd in de jaren 70 aangetrokken als leidinggevende. In een interview op Tilburgers.nl vertelt hij: Maar ja, dat liep niet helemaal zoals gepland. Ik had in het heiligdom, de Kruitkelder waar de posters een meter dik op de muur zaten, alle posters verwijderd. Studenten kwamen in protest, er werd gestaakt; ze hadden ineens allemaal tentamens en ik draaide op (studenten)vrijwilligers, want de studenten deden dat graag, omdat ze dan een goedkope ziektekostenverzekering hadden. Maar van die boycot wist ik niks, dat hoorde ik later pas. Uiteindelijk is de hele staf van Posjet collectief ontslagen. In 1980 werd het gebouw teruggevorderd door de universiteit, de Theologische Faculteit krijgt er onderdak. Het dakloze Posjet organiseerde in 1981 nog een legendarisch concert met de groep U2 in een nu afgebroken zaal van de Harmonie. Het concert was maar voor de helft uitverkocht. In 1982 werd Posjet opgeheven en daarmee verdween een roemrucht stukje (universitaire) cultuur. 50 Rijen voor de deur bij de actie Redt Posjet! Redt Posjet! Gooi unne gulden in de pet!, een benefietconcert van de Veulpoepers voor Posjet, eind jaren 70.

16 16. Lifestyle coördinatie Francine Bardoel Data als diarree, daar heeft niemand iets aan I-con Ik hou wel van naakt Column Achtervanger Hoera! Diederik Stapel is back in town. Hij heeft zich als eenmanszaak ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, onder de bedrijfsnaam Pile Consult. Zakenblad Quote kwam met de onthulling. Stapel is voortaan in te huren als coach en strategisch adviseur: met mijn ervaringen, heb ik een aparte, vaak verfrissende kijk op dingen. Bovendien is hij al een tijdje op bescheiden niveau werkzaam als achtervanger en vragensteller. Pile Consult dus. Een bedrijfsnaam met een welhaast dichterlijke schoonheid. Zo betekent Pile in het Engels niet alleen stapel (jaja, lachen mensen), maar ook aambei. Ik verzin dit niet. Nu is die Diederik natuurlijk een slim boefje, dus hier moet meer achter zitten. Daarom heb ik hem gebeld. Aambeien, meneer Stapel, hoe dat zo? Aambeien ontstaan door te veel druk op de anus. Binnen de sociale psychologie werkt het net zo. Je broedt en je broedt. Je probeert er een onderzoek uit te poepen, maar het lukt niet erg. Obstipatie, meneer Stapel? Precies ja, maar ik noem het publicatiedruk. Al die onderzoeksdata, ze zitten er wel, in je dikke darm, maar het komt er nooit uit in de vorm die jij zou willen. In zo n geval kan Pile Consult helpen, want data die er als diarree uitkomt, compleet vormloos, daar heeft natuurlijk niemand iets aan. En dan komt u in beeld, als achtervanger? Jazeker! Ik boetseer van peperkoek, stroop en pindakaas een pracht van een keutel. Elk gewenst resultaat kan ik leveren. Die leg ik dan voor de opdrachtgever heel strategisch in de toiletpot die de sociale psychologie in essentie toch is. Luuk Koelman is columnist voor Kledingstijl? Moeilijk te definiëren, ik denk niet graag in hokjes. Het is vooral belangrijk dat het gemakkelijk zit en ik me er goed in voel. Eigenlijk vind ik stijl een kutwoord. Waar zul je jou nooit in zien? Ik zou het echt niet weten. In de juiste context draag ik eigenlijk alles. Ik ken geen schaamte. Levensmotto? Neem jezelf niet te serieus. Je bent zo n minuscuul deel van de wereld. Als je het lef hebt om jezelf serieus te nemen, spoor je niet. Winkels? Soho en Epic in Breda. Verslaving? De nummer één verslaving van onze generatie: Facebook. Maar erkenning is de eerste stap naar genezing zeggen ze toch? Afknapper? Vrouwen met mutsen of beanies. Slechte gewoonte? Voor anderen denken. Mourad Messaoudi (26), master International Business Law Laatste aankoop? Uuhm ik heb al lang niks meer gekocht. Volgens mij waren het deze beige All Stars. Zomer- of winteroutfit? Zomer, dat zit iets comfortabeler en je hoeft minder kleding te dragen. Ik hou wel van naakt. Trendspotting Mouw niet zo! Wat zijn de laatste trends op de Tilburgse campus? zit bovenop alles wat hip & happening is. Deze keer: mouwloos. Voor de 45-jarige vrouw met kipfiletjes wordt het geen fijne zomer. De nieuwste trend is namelijk mouwloos. Dus niet alleen de gebruikelijke tanktops met spaghettibandjes zijn mouwloos, ook dat leuke nieuwe blouseje is niet meer met een mouw te kopen. En de man is gedoemd als hij niet de armen van Jean Claude Damme heeft. Hij dient zijn dumbells af te stoffen om in ieder geval een beetje spierbal te kunnen laten zien aan de vrouwtjes. Toch raar. Als consument koop je eigenlijk een kledingstuk wat nog niet af is. Of had de H&M gewoon een tekort aan stof?

17 Lifestyle.17 Wè nou? Vraag het Stapel Na een lange mediastilte liet Diederik Stapel in april weer eens van zich horen. In een groot interview met de New York Times gaat hij in op zijn wetenschappelijke fraude. Wè nou? als jij hem een vraag zou mogen stellen, welke zou dat zijn? Zou hij zich nou nooit gerealiseerd hebben dat zijn bedrog uit zou komen? Het lijkt me namelijk heel dom om te denken van niet. Sander Freijzer (20), Psychologie Voelt hij zich schuldig ten opzichte van al die andere mensen die hij heeft meegetrokken in zijn val? Nu wel, denk ik, maar in het begin vond hij het waarschijnlijk vooral jammer dat hij gepakt was. Diede Maas (19), Psychologie Stel, zijn fraude zou nog niet aan het licht zijn gekomen, zou hij er dan nu nog mee door zijn gegaan? Tom Vianen (21) pre-master Human Resource Studies Hoe is hij ooit begonnen met frauderen? Heeft hij een succesje geboekt en dacht hij daarna dit ga ik verder uitproberen? Kiki van Broekhoven (20) Psychologie Is er een moment geweest dat hij dacht te kunnen stoppen met frauderen en alles nog glad te strijken? Alka Weyenberg (24) Psychologie Heeft hij zich ooit gerealiseerd wat voor impact zijn gedrag op zijn twee jonge dochters zou hebben? Eldin Celjo (22), pre-master Human Resource Studies Cd God straft wie rocker in Holland wil zijn. Jan Rot zong het al. Heb je het hier gemaakt als rockheld, dan is de kans groot dat je toch achter de vuilniswagen belandt. Zie rapper Def P, bandleden van Peter Pan Speedrock of het voltallige Racoon, na het ontslag bij hun platenlabel. Nee, dan Mozes & the Firstborn, vier jongens tussen de 17 en 23 uit Eindhoven en Antwerpen (waar een van de leden studeert), vers doorgebroken en ook actief in de vuilnisbusiness, zie zanger Melle Dielesen. Maar hoe lang nog, want de band gaat als een speer en zou zomaar eens de vaderlandse Popmessias van 2013 kunnen worden. Zelfs een internationale doorbraak is niet uit te sluiten. Dat biedt perspectief. De band draait al een paar jaartjes mee, bouwde een reputatie op in het live-circuit, maar haar langverwachte eerste wapenfeit is dit titelloze debuut, verschenen op Top- Notch, bekend als Nederhoplabel en van Lucky Fonz III, en geproduceerd door Michel Schoots. Die kennen de oudjes onder ons dan weer als Magic Stick van Urban Dance Squad. De branie en bravoure van UDS, de zeurderige zang en het laidbackgevoel, dat heeft Mozes ook, verder zijn het gruizige rockgitaren en een sixtiesgarage-gevoel die de toon bepalen. Een opvallend radiovriendelijke toon, zie ook What s wrong, momma? en het hitje I got skills, dat je na één keer beluisteren al keihard meeschreeuwt. Dieter van den Bergh Boek Piepjonge rockrevelatie Mozes & the Firstborn staat 22 juni op het Best Kept Secret Festival in Hilvarenbeek (naast o.a. Arctic Monkeys, Damien Rice en Agnes Obel, Sigur Rós, Swans, Bloc Party en Portishead). www. mozesandthefirstborn.com. Het album is volledig te beluisteren op Spotify. Je mooiste ondergoed De studieadviseurs aan TiU raden het boekje Nog Slimmer aan als je het moeilijk hebt met je studie, een logische reden dus voor een recensie in. Natuurlijk heb ik getracht het boekje te slijten aan de studentredacteuren van, maar ze liepen met een grote boog eromheen. Zijn ze bang voor de gevreesde confrontatie met zichzelf? Boeken over studeren zijn blijkbaar niet populair. Dan maar zelf, hoewel ik niet meer studeer. Het boekje is een mix van standaardtips en eyeopeners. Standaard zijn de timemanagementtips, minder standaard is de uitleg over hoe je brein werkt. De schrijfster is een studieadviseur aan de VU. Ze voelt precies aan wat er in je hoofd gebeurt bij uitstelgedrag, het markeren van een tekst, welke weerstand ik voel bij vervelende opdrachten etc. Soms lees ik een zin en vervolgens raadt ze mijn bijgedachten. Lastig! Het boekje is een aanrader: leest als een trein, goede inzichten, het scheelt tijd. Een tip van Mirjam trek ik in twijfel; trek je mooiste ondergoed aan bij een tentamen. Maar hoe kun je jezelf concentreren als je weet dat je buurman zijn mooiste ondergoed aan heeft? Francine Bardoel Nog Slimmer door Mirjam Pol 10,61, Studystore recenseert alles. Op Online.

18 18. Science & school text Esra van der Wolk photography U.S. Air Force Imagine yourself living under the supervision of U.S. military forces; unmanned aircrafts that watch your every move. Your village attacked on a regular basis, leaving behind death and disabled bodies. That is the reality behind drone fighting. Mark Coeckelbergh, philosophy professor at the ity of Twente addresses the ethics of drone fighting. The ethics of drone fighting Playing a video game Since 2004, more than people were killed in Pakistan by the use of drones. Most of them were innocent. Less than 2% of the victims are high-profile targets. According to Coeckelbergh, the main problem with drone fighting is the fact that it changes warfare entirely. The distance makes it easier to kill: only a simple press on the button is sufficient. Can you still speak of war or is it a kind of murder then?, he wonders. A lot of people see drone fighting as playing a video game, where the drone operator does not grasp that he is actually killing people. Coeckelbergh argues that this is not completely true. It looks like that but that also holds true for pilots of bombing aircrafts. They do not see the victims they make either. Research suggests that people can judge a video game as not being real. With drones, it seems real enough since pilots think about what they have done afterwards and find it strange to go back home after work. He explains that this indicates that something psychologically has happened, made possible by the use of cameras. Often, drone operators have been monitoring their subject for months. Through better cameras, they see what life that person has and they make up a story around it. A subject becomes more human this way. He becomes a father, husband and neighbor. The big distance makes killing easier but the moral distance is reduced by better cameras that make it possible to get a better image. Increased distance Coeckelbergh says that military technologies and the history of fighting can be interpreted as a history of creating increasing distance. Where drones than not the logical next step? In terms of distance, drones are the ultimate weapon. The next step in warfare will be weapons that fire from space. I think this will be used more and more. By creating distance, you protect yourself while making it easier to kill people. States part of the problem The risk of an arms race is always present with the existence of drones. They are being used on a massive scale by the United States. Coeckelbergh believes it is important to keep thinking about what is a just war. We should avoid using violence as much as possible. But I do not believe in a control approach: creating rules or laws like thou shall not kill. On the contrary, we should create conditions in which violence is less probable. He also thinks that big entities like states are part of the problem because they make wars possible at a large scale. Moral machines When asked about the future of drone fighting, Coeckelbergh is cautious. Security is very important. We should look out for new technologies. More parties will try to disrupt drone signals and the increasing use of internet makes abuse and cyber crime possible. He warns for the risk of hacking. Coeckelbergh also opposes to the idea of drones operating on their own. There is a lot of international protest against this development. Some philosophers believe that morality can be build into drones. I think this is a dangerous thought and we should push for regulation against it. Morality does not work like that. In morality, there is doubt. It is more than just a consciousness, it is emotion and involvement. That is not possible for a machine. In any case, there should always be a human involved for the human judgment. Coeckelbergh was one of the speakers on the second day of TILTing Perspectives 2013, a bi-annual international conference at Tilburg ity organized by the Tilburg Institute for Law, Technology and Society (TILT). Around 35 scholars were present during his presentation on drones: Too close to kill, too far to talk: interpretation and narrative in drone fighting and surveillance in public spaces.

19 Science & School.19 text Esra van der Wolk Masterpiece Protecting your digital counterpart Always wondered why you get those irritating weight loss products adds? Or why the shoes you watched online last week keep popping up on your computer screen? That is probably the result of matching digital data concerning your personal information. Arnold Roosendaal wrote his PhD thesis on the protection of online data, accompanied by a book for the general public called De Informatiefuik. According to Roosendaal, the current privacy debate must be seen in light of digitalization and speedy technological develop ments. It is nearly impossible to prevent companies like Facebook and Google to register what you do online. But it is important that persons keep control over their digital representation. We have to redefine the notion of privacy and get more transparency. He also believes in making companies more aware of the fact that, by matching data and creating profiles, they make decisions that concern human beings. For example, Google shows advertisements and links that are based on your search history. Choices are steered and options are limited, that is indirect discriminatory treatment. He argues that the currently applicable Data Protection Regulation is insufficient to protect personal data because the Regulation came into force in Through technological developments it is now easier to link certain data to persons. The challenge lies in making a law that is abstract enough to hold for a long period but at the same time is specific enough to allow strict application. Roosendaal thinks he has a good alternative for the current legislation on data protection. He proposes protecting digital personae instead of bits of personal information. What this means? We should look at all the data sets together that are used to include or exclude people, and the digital representation of the person as a whole. Awareness must be created that these digital profiles are about natural persons, represented by data that were created without their active involvement. Arnold Roosendaal Eureka! Sugar depression Depression is more commonly diagnosed with people that have diabetes. The worldwide problem of diabetes is accompanied by an increase in depressions in 47 European, Asian and South American countries. That was the outcome of research done by Paula Mommersteeg in collaboration with scientists from Germany and England. The results showed that the probability of getting depressions with diabetes is slightly bigger for persons under the age of 30. And also for women that live in countries with middle incomes. The most surprising result was that Africa did not show an increase in depression related to diabetes. The scientists conclude that more research is necessary to explain the relationship between depression and diabetes. Ease your mind Psychologist Ivan Nyklicek and colleagues published an article in the magazine Health Psychology about the effects of mindfulness training on body functions. Mindfulness is the conscious perception of what is without attaching a label to it that says it is good or bad and wanting to change it. The results of the research suggest that mindfulness not only reduces stress, but also lowers the blood pressure before and after undertaking stressful tasks. Our advice: ease your mind and stay relaxed. Freelancing your career In her dissertation, Laine Goldman explores the concept of media freelancing. With the increasing number of freelancers and contract workers, it is important to investigate what makes a successful freelancer. She argues that the idea of what constitutes a real job has been altered and expanded to include many work styles. She also uses the term interdependent instead of independent for media freelancers, because they work collaboratively with clients, are relationally networked, and often serve as part of a creative team. Improvisational skills, discipline, and brainpower are needed to stay up-to-date in the creative industries. According to Godman, the 40-hour work week as we know it is changing rapidly. Freelancer: knight who sells his skills with the lance to any master

20 20. International text Esra van der Wolk Life is buzzing abroad Going abroad to study or work is an adventure, an experience for life. Why? In most cases it changes views and perspectives of young minds being formed. My exchange experience taught me to rely on myself. My exchange taught me to rely on myself Femke Sweep, a 22-year-old International and European Public Law student, went on a five-month exchange to Israel. She actually wanted to go to the USA, but since everyone else wanted to go there, she had to find another destination. I knew where I didn t want to go: Africa and Asia. Israel sounded interesting, but it was only once I got there that I fell in love with the country. Femke went to a private international university, attended by lots of wealthy students. The lecture halls were a lot more luxurious than ours, a bit like TiasNimbas Business School. She found it difficult to adjust to her new weekend, which lasted from Friday afternoon until Saturday evening. I had to attend lectures on Sunday morning, which is totally unnatural! She lived in a fantastic student house with five other girls in a town just north of Tel Aviv, she tells. In Israel, religion is extremely important and permeates everyday life. Even those who aren t religious, participate in the holidays. When we went out, boys would always ask our names and then, if we were Jewish. And when you say no, they would sometimes simply walk away. Femke didn t notice much of the conflict with Palestine, because she lived in a wealthy city on the coast. Talking about it was not encouraged, though. And everything is checked all the time, and the campus is enclosed, you could only enter with a pass. Buses are also searched regularly and when you enter a bus or railway station, or the mall, there are soldiers to check your bag. You can also see people in the streets walking around with rifles, and one of my lecturers even taught with one on his belt, which made me rather nervous. Sleeping in the desert Due to the conflict, Femke couldn t travel much outside Israel. I ve only visited Jordan. The difference in cultures within the region caused a bit of a culture shock; Israel is religious but liberal at the same time, and Jordan is quite the opposite, due to its Arabic culture. Femke spent one night of her journey with Bedouins in the desert, and saw a spectacular sunset there. She also went to Jerusalem twice, where she visited the Wailing Wall and the Holocaust Museum, which, Femke tells, was quite an experience. Everyone there had been affected by the Holocaust in one way or another. When they visit the museum, they become emotional and you feel a bit of an intruder on other people s sadness. Unfortunately, Femke s trip was clouded by illness; she caught Pfeiffer and was ill for six weeks. That s when she realized she really was alone. The exchange community is very close, but once you re not actively involved, you miss a lot. You still need someone to help you out. Luckily, a friend s mother could drive me to the doctor. Femke at Wadi Rum in Jordan. Impatient and stubborn Her exchange experience taught her she can rely on herself. I ve become more independent and have also learnt there are two sides to each story. When she came home, Femke had to re-adjust to the Dutch temperatures. Even when it was 25 or 30 degrees Celsius, she felt cold. She also had to work on being friendly again. The Israeli are very direct, and you notice that everywhere. People bump into you, run you over or push you away, and they are very opinionated. It s easy to assume that attitude. The Israeli are impatient and stubborn, but also very kind. They are one of the nicest people I ve ever met. At the beginning of her stay, the air-raid sirens, which go off on the first Monday of the month, caused her to have panic attacks. In Israel, that siren is synonymous with danger.

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Flowdagboek voor de Intuïtie challenge

Flowdagboek voor de Intuïtie challenge Flowdagboek voor de Intuïtie challenge MANIFESTyourlight.nl Dit is je flowdagboek voor de Intuïtie challenge Vul het in op het moment van de dag dat je intuïtie vertelt dat je dat moet doen. Als je schrijft

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Doelgroep Onderzoek Projekt Unyon Groep 12

Doelgroep Onderzoek Projekt Unyon Groep 12 Doelgroep Onderzoek Projekt Unyon Max Veeke VoexHRO@hotmail.com Jacky Tsang (weggevallen) Jacko o@hotmail.com Sean Wijntjes Sean_wijntjes@hotmail.com Groep 12 V 1.03 23 09 2008 Doelgroep : Buitenlandse

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als

Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als fotograaf. Hoe maak je zulke foto s? Stap 1 is leren kijken.

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Framework REC:all in relatie met richtlijnen UDL. Sylvia Moes

Framework REC:all in relatie met richtlijnen UDL. Sylvia Moes Framework REC:all in relatie met richtlijnen UDL Sylvia Moes Beyond recorded lectures www.rec-all.info Case studies REC:all > REC:all (november 2011-november 2013) > Moving beyond recorded lectures > In

Nadere informatie

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar CASENUMMER: SAMPLE POINT NUMMER INTERVIEW ER NAAM ADRES: POSTCODE EN PLAATS TELEFOONNUMMER KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar HOE VUL JE DIT DEEL VAN DE VRAGENLIJST IN Hieronder wat eenvoudige instructies

Nadere informatie

Group 2a 1. How many children do you have in your class?

Group 2a 1. How many children do you have in your class? Drop Out Center Questions March 12&13 Group 2a 1. How many children do you have in your class? Ik heet Vinayagamoorthy, ik ben 13 jaar oud en ik zit in groep 6 hier. Ik zit op een openbare school met alleen

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

PRESENTATIE NML DESIGN, VT W ONEN&DESIGN BEURS. W aarom zou jij m oeten kiezen voor een interieurstylist?

PRESENTATIE NML DESIGN, VT W ONEN&DESIGN BEURS. W aarom zou jij m oeten kiezen voor een interieurstylist? PRESENTATIE NML DESIGN, VT W ONEN&DESIGN BEURS W aarom zou jij m oeten kiezen voor een interieurstylist? Ik ben Nathali Meurs-Pas, mijn bedrijf heet NML Design Interieurontwerp & Styling. Ik woon in Amsterdam,

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Lesmap Wij ook HETGEVOLG WIJ OOK

Lesmap Wij ook HETGEVOLG WIJ OOK WIJ OOK Spel: Jason Van Laere en Marjan De Schutter Tekst & Regie: Stijn Van de Wiel Scenografie: Jan Strobbe Camera, Montage: Dries Segers Dramaturgie: Bram Verschueren 1 7+ Ik ben ik. Jason. Dat is mijn

Nadere informatie

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Handleiding Nederlands leren in de bibliotheek NT SCHOOL NT Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren NEDERLANDS LEREN IN DE OBA In de OBA kun je Nederlands leren met boeken en op de computer. Op de 5de

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Social Media Marketing

Social Media Marketing Social Media Marketing Get Social But, How? And Where? Tom Zoethout KvK Netwerkevent 23 nov 09 2 1 Moet je sociaal meedoen op het internet? 3 Social Media Marketing Quiz Wat weet ik eigenlijk al over Social

Nadere informatie

Naam: Valérie den Besten Klas: G&I A Datum: 06-11-15 Module: Project 100% presence Begeleider: Irene van Peer Groep 11 (team 14)

Naam: Valérie den Besten Klas: G&I A Datum: 06-11-15 Module: Project 100% presence Begeleider: Irene van Peer Groep 11 (team 14) Naam: Valérie den Besten Klas: G&I A Datum: 06-11-15 Module: Project 100% presence Begeleider: Irene van Peer Groep 11 (team 14) Reflectieverslag Maandag hebben we gebrainstormd en we hebben voor mijn

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

PERISCOPE. Je kunt publiekelijk uitzenden of privé naar een bepaalde lijst van deelnemers.

PERISCOPE. Je kunt publiekelijk uitzenden of privé naar een bepaalde lijst van deelnemers. Wat is Periscope? Periscope is een live streaming social media app. Een app waarmee je live een video maakt én waar je kijkers interactie met jou aan kunnen gaan via een chatfunctie. Ze kunnen zo vragen

Nadere informatie

Jouw persoonlijke notities. momenten. met teksten van Mirjam van der Vegt. Boekencentrum

Jouw persoonlijke notities. momenten. met teksten van Mirjam van der Vegt. Boekencentrum Stille Jouw persoonlijke notities momenten met teksten van Mirjam van der Vegt Boekencentrum Vormgeving omslag en binnenwerk Studio Vrolijk ISBN 978 90 239 2643 6 NUR 707 2012 Uitgeverij Boekencentrum,

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Lisa van Ginkel / Rick van Esch / Carina Mostertman / Juri Baars Groep 2

Lisa van Ginkel / Rick van Esch / Carina Mostertman / Juri Baars Groep 2 Analyse 1: Groep 2 Onderzoek Jane McGonigal Jane McGonigal is een game designer (en researcher), academicus en schrijver, geboren op 21 oktober 1977. Ze is vooral bekend geworden met haar location-based

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN PETS D1570 Groei door Inspiratie ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN Frank van der Meijden Public Image Coordinator zone 13A&C, 18B OPLOSSING? Alternatieve vormen Club bijeenkomsten: Oplossing voor

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

REIN LUURING. specialisatie UX

REIN LUURING. specialisatie UX REIN LUURING specialisatie UX REIN LUURING specialisatie UX PROBLEEM PUBLIEK ARTIEST PUBLIEK & ARTIEST Op welke manier maak je het publiek onderdeel van een dansconcert zodat er saamhorigheid ontstaat?

Nadere informatie

Lucy heeft een ballon

Lucy heeft een ballon Caro Kindercoach & begeleiding Maasdijk 16 4283 GA Giessen 0620380336 info@carokindercoach.nl www.carokindercoach.nl heeft een ballon Handleiding Doelgroep: Kinderen van 3 tot 6 jaar. Doel van het lezen

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Iedereen kan Facebook-en, toch? 13.05.2014

Iedereen kan Facebook-en, toch? 13.05.2014 Iedereen kan Facebook-en, toch? 13.05.2014 KICK OFF ANTWERPSE PRESIDIA Hello, my name is Mijn verleden Nu EERST, EEN HEEL KLEIN BEETJE THEORIE Mensen als media-kanaal Mensen als media-kanaal Mensen horen

Nadere informatie

Voorblad Wat is geld?

Voorblad Wat is geld? Voorblad Wat is geld? Je hebt de test op de website van Nibud gedaan: http://service.nibud.nl/geldtypetest/ Welk geldtype ben je? Vind je dit zelf ook? Motiveer je antwoord. Beantwoord de volgende vragen

Nadere informatie

Rethinking leadership and middle management

Rethinking leadership and middle management Rethinking leadership and middle management 17 October 2013 Prof. dr. Jesse Segers The Future Leadership Initiative @Segersjesse challenging thoughts about leadership. Ego-dominant ( macht ) Rationeel

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Effectieve Communicatie

Effectieve Communicatie Effectieve Communicatie Coachen een veelzijdig vak Groningen, 30 september 2011 MARTIJN DOELEN Basiselementen communicatie en vaardigheden Communicatie filosofie Johan Cruyff Institute for Sport Studies

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Handleiding Nederlands leren in de bibliotheek NT SCHOOL NT Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Nederlands leren in de bibliotheek In Bibliotheek Zuid-Kennemerland kun je Nederlands leren met boeken

Nadere informatie

little little big big big

little little big big big 9 Voorwoord Ooit zei iemand tegen me dat je je scheiding moet regelen op het moment dat je liefde voor je partner het grootst is. Ik moest daar natuurlijk even over nadenken, maar hij had helemaal gelijk.

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE ARTISTIEK ONDERZOEK MASTER KUNSTEDUCATIE Willem de Kooning Academie Piet Zwart Instituut te Rotterdam april 2012 Marieke van der Hoek-Vijfvinkel begeleiding: Annette Krauss - MaikoTanaka ? KUNST ONDERZOEK

Nadere informatie

ICT in het onderwijs

ICT in het onderwijs ICT in het onderwijs Wilfred Rubens DNA-middag, Interstudie NDO Foto: turtlemom_nancy Bron: Digital Birmingham Technologische ontwikkelingen (o.a. breedband) + inzichten in didactiek = potentie voor onderwijs

Nadere informatie

Carla van Lent. De Droom

Carla van Lent. De Droom Carla van Lent De Droom Het stond altijd op zijn lijstje iedere keer ieder jaar; een hond een echte levende hond daar verlangde hij naar. Zijn ouders zagen de bui al hangen en zeiden telkens nee jij moet

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

het begin van dit boek

het begin van dit boek De autisme survivalgids 9 het begin van dit boek Ken je dat gevoel? Je bent een kind. Een jongen of een meisje. Om je heen zijn er heel veel andere kinderen. Allemaal zien ze er net een beetje anders uit.

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

creativiteit bevorderen Dick van der Wateren

creativiteit bevorderen Dick van der Wateren creativiteit bevorderen Dick van der Wateren bio leraar aardrijkskunde geoloog Spitsbergen, Antarctica, Afrika, Europa leraar natuurkunde, nl&t, maker+klas digitaal lesmateriaal edublogger auteur onderwijsbladen,

Nadere informatie