Hoofdstuk 4 Nieuwe businessmodellen voor de advocatuur: moeten wij naar de

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 4 Nieuwe businessmodellen voor de advocatuur: moeten wij naar de"

Transcriptie

1 Hoofdstuk 4 Nieuwe businessmodellen voor de advocatuur: moeten wij naar de hema? Theoretische inleiding Met al de ontwikkelingen die er zich in de juridische wereld afspelen, komt ook de vraag naar voren of de advocatuur volgens een ander businessmodel zou moeten werken. Zijn het declarabele uur, het leveragemodel en de piramide nog wel houdbaar? In het spraakgebruik worden een verdienmodel en een business- of bedrijfsmodel nog wel eens door elkaar gehaald. Een verdienmodel is simpel gezegd datgene wat er op een nota gezien wordt, wat er betaald moet worden. Dat is bijvoorbeeld het declarabele uur zoals we dat al jaren in de advocatuur kennen, maar kan ook een fixed fee of bijvoorbeeld een (maandelijkse) abonnementsprijs zijn. Je verdienmodel kan ook zijn dat je eerst iets gratis weggeeft en dat daarna pas voor een onderdeel of dienst betaald wordt. Vooral sinds de recessie is het verdienmodel van de advocatuur onder druk komen te staan. Veel bedrijven zijn gaan vragen om fixed fees. Zij willen af van de onvoorspelbaarheid van de hoeveelheid declarabele uren. Een machtige general counsel als Marc Chandler van Cisco zweert bij fixed fees, maar anderen vinden het declarabele uur nog steeds een prima uitgangspunt, mits de hoogte van het uurtarief aanvaardbaar is. De sterk in opkomst zijnde nichekantoren hebben soms hetzelfde verdienmodel als grote kantoren, het declarabele uur, maar zijn voor general counsel die onder prijsdruk staan een interessant alternatief. Zij zijn immers goedkoper en de kwaliteit is meestal wel goed. Het afgeven van een fixed fee of het maken 81

2 de nieuwe advocaat van afa s 1 is voor veel nichekantoren (maar ook voor eenpitters) net zo moeilijk als voor grote kantoren. Belangrijk is dat men een goede prijscalculatie kan maken en efficiënt kan werken. Voor de meeste advocaten geldt dat zij niet gewend zijn om in termen van projecten te denken en niet geschoold zijn in projectmanagement. Een mooie Nederlandse uitzondering is De Brauw Blackstone Westbroek. Zij hebben op hun website A Guide to Alternative Fee Arrangements gepubliceerd en zijn daarmee het eerste grote advocatenkantoor dat openlijk naar buiten treedt met een goed doortimmerd afa-document. 2 Het document geeft een goed overzicht van de afa s die er op dit moment in de juridische wereld worden gebruikt waaronder korting op uurtarieven, fixed or flat fees, risk-sharing arrangements en hybrid fee arrangements. Maar ook een kantoor als dat van Antoine Endtz, oud Hocker partner) heeft van het begin of aan met fixed fees gewerkt. Susskind besprak bij een van de ReInvent Law-congressen dat de komende jaren het verdienmodel van de advocatuur onder druk staat, maar dat is volgens hem slechts fase 1. Daarna komt een veel ingrijpender verandering, namelijk de verandering van het businessmodel van de advocatuur. 3 Het verdienmodel is een onderdeel van het business- of bedrijfsmodel. Het businessmodel vertelt onder andere waar de cliënten zitten, hoe een bedrijf waarde creëert. Een bedrijfs- of businessmodel geeft antwoord op de volgende vragen: 1. Value proposition: wat is het aanbod aan de klant, welk voordeel bieden we als bedrijf aan? 2. Market segment: op welke doelgroep richt het bedrijf zich? 3. Value chain: hoe is de waardeketen van het bedrijf opgezet? 4. Cost structure: hoe ziet de kostenstructuur eruit, hoe gaan we verdienen met het aanbod? 5. Value network: hoe positioneert het bedrijf zich ten opzichte van leveranciers, afnemers, concurrenten? 6. Competition: hoe gaat het bedrijf concurreren? 1 afa: alternative fee arrangement. 2 Arrangements.pdf. 3 Zie ook Beaton, New law, new rules. 82

3 NIEUWE BUSINESSMODELLEN VOOR DE ADVOCATUUR Dienstverleners als Cooperative Legal Services, Legal Zoom en lpo s (Legal proces outsourcers) als Axiom of Integreon hebben op bijna al deze vragen een ander antwoord dan een klassiek advocatenkantoor. Nu wordt een due diligence meestal nog binnen een advocatenkantoor gedaan, maar (delen van) dit werk zou (op den duur) ook uitbesteed kunnen worden aan lpo s als Axiom of via staffing agencies (zie hoofdstuk 6) kunnen worden geregeld. In een dergelijk geval is het leveragemodel (de piramide) niet meer nodig en verandert de value chain. Partijen als Legal Zoom richten zich puur op het marktsegment consumenten. Maar dan niet in de zin van cliënt komt met een zaak binnen, maar zij bieden modellen aan, online begeleiding, soms bijgestaan door telefonische assistentie. Overigens worstelen deze grote organisaties soms wel met het wakker maken van het consumentenbeest zoals Neil Rose het uitdrukt. Consumenten weten vaak niet wanneer zij juridische bijstand nodig hebben. Een kantoor als Allen & Overy heeft in de zomer van 2014 bekendgemaakt voortaan uit vijf divisies te bestaan: gewone advocatuur/consulting/een flexibele schil (Peerpoint), een afdeling derivative services (online legal service) en een afdeling in Belfast voor document review. 4 Uit het rapport Unbundling a Market van Allen & Overy komen de volgende definities van verschillende juridische diensten: Models of legal services: some definitions law firms: traditional partner-led law firms; contract lawyers: self-employed, independent lawyers engaged for short periods or a fixed term to provide flexible project support or fill an absentee position; document review services: outsources organizations that review high volumes of legal documents at a lower cost, sometimes by non-legally trained individuals; often used in litigation or due diligence; managed legal services: contracting all or part of the function of the in-house legal team to an independent legal provider; online legal services: standarised legal advice available only online; often accesses through a subscription service; 4 Unbundling a Market the appetite for New legal Services Models, mei 2014, te vinden op de website van A&O. 83

4 de nieuwe advocaat legal consultancy: independent consultants who advise on the management and operation of a legal department or the structuring of a large piece of work; hybrid legal solutions: a collaboration between two or more of the above providers, often combined with process and technology innovations. Met deze definities en het aanbieden van nieuwe diensten, stapt Allen & Overy ook uit het klassieke businessmodel van de advocatuur. In dat klassieke model is het zelfstandig aanbieden van bijvoorbeeld document review vanuit een aparte locatie, geen standaardproduct, al helemaal niet voor een zogenoemde Magic Circle-firm. Dat Allen & Overy in Engeland deze nieuwe vijfpoot-diensten aan is gaan bieden, komt wellicht ook doordat de Engelse markt er als gevolg van liberalisatie anders uit is gaan zien. De liberalisatie ontstond met de zogenoemde Tesco (een soort hema) Law. Hierdoor werd het mogelijk dat advocatenkantoren samenwerken met nietadvocaten. Deze wet kwam tot stand na een advies van (accountant) clementi in het Clementi Report van Dit rapport plaveide de weg voor de Legal Services Act van 2007, gevolgd door het van kracht worden van deze nieuwe wetgeving in Als gevolg van deze wetgeving kan een advocatenkantoor bijvoorbeeld een geldinjectie krijgen van een externe investeerder. Er zijn heel wat congressen in Engeland aan deze nieuwe absstructures (Alternative Business Structures) gewijd. In Australië zijn al twee advocatenkantoren naar de beurs gegaan. Overigens moet liberalisatie niet verward worden met deregulering. Susskind legt in Tomorrow s Lawyers uit: Most campaigners of liberalisation still want lawyers to be regulated: and indeed they want new categories of legal service providers to be regulated as well. Feit is dat dergelijke liberalisatiewetgeving in Nederland nog niet aan de orde is. Bovendien hebben hier ook nog geen initiatieven plaatsgevonden 84

5 NIEUWE BUSINESSMODELLEN VOOR DE ADVOCATUUR als bijvoorbeeld die van de Futures -werkgroep van de Canadese Orde. 5 De Canadese advocatenwerkgroep vraagt zelf om liberalisering omdat hiermee de toekomst van advocaten uiteindelijk beter gewaarborgd is. Advocaten zouden vrijer kunnen samenwerken met andere partijen en dat komt de advocatuur ten goede. Dit is in Nederland allemaal nog de ver-van-je-bed-show, maar deze internationale ontwikkelingen kunnen wel degelijk van invloed worden op de advocatuur in Nederland. Doordat bedrijven steeds internationaler werken en wij binnen een geglobaliseerde wereld moeten functioneren, is het natuurlijk goed denkbaar dat Nederlandse bedrijven/general counsel ook cliënt worden van aanbieders uit het buitenland. In het rapport Unbundling a Market 6 van Allen & Overy is een prachtig wereldwijd overzicht te vinden. Per continent wordt aangegeven wat de houding is ten opzichte van vernieuwingen in de juridische markt. Uit dit overzicht volgt dat Europa een conservatievere houding heeft ten opzicht van bijvoorbeeld de vs en Groot-Brittannië. In het Working paper voor een conferentie bij de George Washington Law School in april 2015, schrijft de Managing director van Slate rand Gordon (1 e advocatenkantoor dat naar de beurs ging) over de goede kanten van een abs structure, en hoe deze liberalisering de advocatuur ook kan helpen. 7 Met dit hoofdstuk willen wij u helpen na te denken over op de eerste plaats uw verdienmodel en een stap verder nog, een aanpassing misschien van uw businessmodel. Daarvoor interviewen wij onder andere twee buitenlanders. Op de eerste plaats Joshua Kubicki die zichzelf een Lawpreneur noemt. Hij was een van de sprekers op het ReInvent Law-congres in Londen 2014 en geeft design 5 pdf?ext=.pdf. 6 Unbundling a Market, website Allen & Overy, p Working paper 2015, Andrew Grech, Group managing Director Slate rand Gordon. modern Law Firm management; Should non- lawyer ownership be Endorsed and encouraged? 85

6 de nieuwe advocaat classes aan de rechtenfaculteit van de Michigan State University. In het algemeen ziet Kubicki veel mogelijkheden voor advocatenkantoren. Hij is ook niet negatief over het bestaande businessmodel van kantoren (zoals hij zegt: Het is niet een perfect businessmodel, maar het is wel goed ). Volgens hem is het van belang voor kantoren om meer in de termen van design te denken en de advocatuur als een bedrijf te zien. Verder is Neil Rose aan het woord, Brits advocaat en onder andere de oprichter van Legal Futures. Hij spreekt en schrijft al jarenlang over ontwikkelingen in de advocatuur. Hij sluit zijn interview af met een mooie vergelijking tussen gewone handdrogers en de Dyson Airblade-handdroger. Hij ziet een parallel met advocatenkantoren: eerst is iedereen een redelijk normale handdroger (waarbij je uiteindelijk je toch nog vochtige handen aan je broek afdroogt). Tot de opkomst van de Dyson Airblade-handdroger: heel snel en perfect drogend. Vanaf dat moment proberen alle handdrogers op een Dyson te gaan lijken. Verder geeft Neil Rose aan dat door de liberalisering veel nieuwe varianten in de Britse juridische markt zijn ontstaan. Mocht u weinig willen veranderen aan uw verdien- of businessmodel, dan is het (toch) een goede zaak om naar Hans Schuurman te luisteren. Hans Schuurman, financieel expert, hamert op het belang van betaalde omzetten in plaats van gedeclareerde omzetten. Met betaalde nota s kun je je kosten betalen, is zijn nuchtere constatering. Ook onderstreept hij het belang van goede calculaties voordat je een fatsoenlijke fixed fee afgeeft en ten slotte, uren die niet te declareren zijn, wel te schrijven. Tot slot interviewden we Mark Smeets. Zijn wens om het vak op zijn manier te beoefenen en opnieuw uit te vinden, was bepalend voor zijn keuze om een boetiekkantoor voor mededingingsrecht in Nederland te starten. 86

7 NIEUWE BUSINESSMODELLEN VOOR DE ADVOCATUUR Interview met Joshua Kubicki Lawpreneur The good news is that lawyers are better design thinkers than they realize. Putting real legal needs that humans have first is where it all starts for Joshua Kubicki. He has dedicated his professional life to applying design thinking to innovate business models that crack some of today s hardest legal business challenges. His clients range from incumbent law firms, needing to adapt, to innovative startups looking to enter the market. Despite a lot negative press, lawyers have everything going for them, and the traditional legal business model isn t going away soon. Just minor changes of perspective can put them ahead of the innovation game, argues Kubicki. What do you mean exactly by design thinking? Design thinking has its origins in product design, but it has migrated to incorporate business and services. The best way to explain it is taking the human centered approach to solving a problem. Law firms now often are like: hey, look at us. We ve got amazing smart people and great practice areas. What they re not good at doing is really focusing on the problems they could be solving. Consumers are often very poor at communicating their actual needs. So any designer will have to look beyond that and take a very empathetic approach, which is both passive and active observation. The good news is that lawyers are better design thinkers than they realize. On a lawyer-to-client basis they are very empathetic. Many get to the source of the issues. But 87

8 de nieuwe advocaat there is complete lack of design thinking when it comes to building their business model for solving these problems. Currently the business model is designed to sell hours, while the clients want to buy a solution to their problem, not hours. Have law firm been too lethargic in the face of changing client demand? It s very easy to blame and talk down about law firms. I don t buy into that. The challenge is closing the gap between how lawyers behave, and how clients behave. The law profession has done itself a disservice by continuing to maintain the image of: We are a profession. As opposed to a business as if the two are mutually exclusive. So they ve created a tremendous gap in the market that is very artificial, and a major obstacle. I use design as a way to break down that obstacle. If law firms as businesses were more design-oriented, we wouldn t be hearing about all this client backlash. Because if you had a design-mind, you would be in front of that curve and be solving those problems. Can we see the amount of money currently being invested in legal startups as a reflection of that gap, and how inefficient the market currently is functioning? Yes, there is a lot of money going in. Because the need even desperation I dare call it for exploration is palpable. For many venture capitalists that get it, it s a no-brainer, because there is tremendous opportunity in the law. A lot of innovation in the us has been at the very edge of the industry. Contrary to what we ve seen in other jurisdictions, like the uk and australia, where it has gone straight to the business models of law firms. The us is unable to pursue that level right now as its market is still protected and regulated. So we re seeing a lot of money trying to find a way to penetrate the market from the periphery. What are some of the legal problems the new businesses are trying to crack? Before I answer that: somewhere the belief was established that lawyers themselves cannot participate in the innovation. Or that innovation only hurts lawyers. That is a big mistake. The possibilities for lawyers and law firms to participate are huge. They have incredible ingredients that nobody has in this market. So if they chose, they would be able to accelerate innovation and own it and monetize it to their benefit. 88

9 NIEUWE BUSINESSMODELLEN VOOR DE ADVOCATUUR To answer the question, 2013 was the year of consumer-oriented startups. But I can at least name three or four startups that have turned away from the consumer market to the business market. The number one reason why is the same reason why Legalzoom is challenged now: they struggle to awaken the consumer beast. To get the average citizen to think: Oh I have a legal need and I should take care of that! No one has seemed to just crack the find-a-lawyer problem even This is where I have a very strong opinion. This is a perfect design question and I see many poorly designed solutions. The consumer doesn t need help finding a lawyer. The problem you need to solve is why they need a lawyer! Nobody is doing that. Finding a lawyer, come on, throw a stone in most cities and you ll hit one. It s about why and when you need a lawyer. Legalzoom and Rocketlawyer are trying to crack that one, but it s very difficult. And regulation, like non-advertising rules, is that a showstopper? People bring that up, but you can work your way through that without being really challenged. And quite frankly, if you do get challenged as a startup, then you re obviously are doing something right. But let your investors know that there is risk. Let them know that part of your goal is being taken on by the Bar Association, so get ready for the fight. It s no different from Uber. Those guys went in, eyes wide open, fully knowing that they were going to have to take on the establishment. That was part of the business model. That needs to happen over here. Is new technology also driving the genesis of new business models? Yes. Qualitative analysis of data and structuring it are becoming important. We have a number of startups that use the data of big firms. Much of this is now being used for prediction services. Dan Katz of Michigan State University, where I teach my design thinking class, works with the Supreme Court docket to predict the outcome of cases. There are interesting developments for consumers too. Take the startups Airhelp and Cellbreaker. Airhelp lets you get a refund on your ticket for delayed or cancelled flights. In the terms and conditions that you never read, there is generally something in there for getting money back. Nobody knows this. So Airhelp analyzes contracts and gives you money back. They take a small percentage. 89

10 de nieuwe advocaat Cellbreaker does a similar thing. We all know about locked cellphones, being stuck with carriers. Again, in the terms and conditions, there is something your carrier must do. And if they don t, that gives you the opportunity to break the agreement and move on. So it s not spectacular technology, but just using contract analysis to help the consumer with a very specific problem. We have some law firms launching their own startups to tackle specific issues. Do you see enough firms doing that? No. Less than 5, or even 3 percent of firms have even entertained something like this. I work with law firms big and small. All my work with them is focused on innovating their business model, or creating business models for them to be more innovative. But firms now are vastly status quo-driven business models. Why? They re not bad business models! You read a lot on blogs and in the legal press: change the model or perish. I don t believe that at all. The models are sound and they work. It will continue to exist in some form for the foreseeable future. It may not always define the market as it does today. But it s a good business model, just not an optimal one. You seem to go against the current pessimist narrative where it comes to lawyers? It s easy to say that lawyers are terrible. Law firms don t get it and so on. But the answer to fixing this is actually a hell of a lot more accessible than we realize. And I come at it from business model design. You ve got to start with a problem that you re trying to fix and build from there. That s the only thing that has been missing in this. And it s a complete self-interested statement, obvious, but it s why I have dedicated my professional life to this because I think that is the missing component and thankfully, more and more people are agreeing with me. 90

11 NIEUWE BUSINESSMODELLEN VOOR DE ADVOCATUUR Interview met Neil Rose Brits advocaat en onder andere de oprichter van Legal Futures I currently compare the law to hand-dryers. Neil Rose is the editor in chief of Legal Futures, a legal news site reporting on changes in the uk legal market following the implementation of the Legal Services Act (lsa) in Rose has a keen understanding of what liberalization can mean for legal business and the way they structure their organizations. How were law firms anticipating the coming changes in the days before the implementation of the lsa? Unsurprisingly, very few firms looked ahead to what the Act could help them achieve. There are various reasons for this: general inertia, the innate conservatism of the profession, and the fact that, pre-financial crash, things were very rosy and there seemed little impetus to change. As Professor Richard Susskind said: it was hard to tell a roomful of millionaires that their business model was wrong. But the failure in the last couple of years at least to properly consider their future could now be very damaging for firms. What do you see as some successful Alternative Business Structures liberalization has brought? abss are not the whole story. The Act has fostered a wider sense of entrepreneurialism. But staying with abss, most striking to date has been the sheer variety of what we have seen trade unions have created abss, as has 91

12 de nieuwe advocaat the Country Gentlemen s Association, while a business that helps wealthy Russians relocate to London now has a legal arm. There are many more doing all sorts of things. Perhaps the most visibly successful abs to date is Slater & Gordon, an Australian-headquartered consumer law practice with a heavy focus on personal injury work that in 2007 became the first law firm in the world to go public. S&G entered the uk through a major acquisition and abs licensing in mid-2012 and has used the financial muscle it has from being listed to carry out a series of big and small acquisitions. Since then they have rapidly made it to becoming one of the three biggest consumer law firms in the country, turning over 100m. On the commercial side is Riverview Law, a fixed-legal business that started up from scratch in early It is totally corporate in structure and is simply not run like a traditional law firm. It has already picked up ftse 100 clients, has a clear growth strategy, and seems to be showing that there is room in the less mobile corporate market for a new way of doing law. One relatively small firm that I am very taken by is Schillings, which was best known acting for celebrities suing newspapers for libel and breach of privacy. It has used its abs license to transform itself into a reputation defense business, as opposed to a law firm. Law is at the core, but with technology and other non-legal aspects of the work, it is all part of a cohesive mix that is actually targeted in the main at businesses. I see Schillings as redefining what it means to be a law firm. The possibility for external investment, in what way has that affected the existing models, and the genesis of new ones? In the early days some lawyers hoped that an investor would come in, pay them off and allow them to sail off on their newly purchased yacht to Barbados. Unsurprisingly, this hasn t happened. We have since seen a trickle of investment deals that are generally focused on firms where there is significant scope for growth especially in the personal injury sector. A few law firms have also been bought by non-legal companies, usually in complementary areas where a legal services arm will boost the company s overall offer. 92

13 NIEUWE BUSINESSMODELLEN VOOR DE ADVOCATUUR Obviously having an outsider at the management table with a stake in the business changes the dynamics of a law firm, which is why some have shied away from the option. Anecdotally they are becoming more hard-edged, business-like firms. The big question is what happens at the end of the investment cycle when the investor wants to cash out and move on. We haven t reached that stage yet. It is hard to judge the success of these deals at the moment. One of the highest profile was the investment in regional law firm Knights by Hamilton Bradshaw, a private equity company headed by James Caan, a famous uk businessman known for previously appearing on the tv show Dragon s Den. Its most recent results showed that in the two years since Mr Caan invested in the law firm, which has offices in Stoke, Chester and Cheltenham, turnover have gone from 9m to 15m, while 80 recruits since 2012 have taken staff numbers to more than 200. The plan is to keep on growing. Where does the continental European market stand in comparison to the uk/us markets, regarding innovation and change? I see a fundamental difference between the uk on one hand and the us and continental Europe on the other in their approach to law as a business. In very broad terms, the uk has reconciled itself to the question of whether the law is a profession or a business by accepting that it is a professional business. By contrast, while clearly lawyers in the us and Europe understand that they have to make a living from the law and in many cases a very good living they have a purer approach to the sanctity of law, the importance of duties to the court and so on. That is not to say that uk lawyers are any less committed to the rule of law or their ethical duties, but I think they are more pragmatic about them and see them as compatible with running a business. Ultimately there is a reason that legal services are so-called they are a service but lawyers don t always behave like they are providing one! 93

14 de nieuwe advocaat Regarding the innovation liberalization has brought. Can we say where we are, regarding the stage? No. There is some way to go. Most of the abss and innovators are still delivering and pricing in what might be termed fairly traditional ways, and we are yet to see or perhaps understand how technology such as big data and artificial intelligence could truly upset the status quo. But it will come. I currently compare the law to hand-dryers. Bear with me. For many years, all hand-dryers were pretty much the same and they kind of did the job, but not quite and you still ended up wiping your hands on your trousers. Then along came the Dyson Airblade with a radically new design for hand-dryers that does the job better, is more efficient, cheaper to run and more environmentally friendly. But then Dyson s hand-dryer didn t come about overnight it was the product, no doubt, of years of design and development. And there are still plenty of the old-style dryers around, and they are trying to improve themselves in the face of this new competition. Whenever I give talks about abss, I end on a quote attributed to Bill Gates that less happens in two years and more happens in ten years than you might think. If what we have seen in the last two years is anything to go by, the legal world of 2022 will be quite something, because surely by then we will have had our Dyson moment. 94

15 NIEUWE BUSINESSMODELLEN VOOR DE ADVOCATUUR Interview met Hans Schuurman Financieel interim-manager Slimme kantoren werken vanuit concrete actie plannen. Hans Schuurman is financieel interim-manager, gespecialiseerd in het voorkomen van omzetlekkage en het dicht bij de advocaat brengen van financiële rapportages. Hij kijkt met een bedrijfsmatige blik naar het advocatenkantoor. Data over uren, mensen, inzicht in de markt en duidelijk maken waar efficiënter kan worden gewerkt, maakt dat men een strategie kan bepalen, goed kan besturen en kan werken aan omzet- en winstmaximalisatie. Waarom zijn efficiëntie, goed inzicht in en aandacht voor de financiën van kantoren nu pas een onderwerp? Het is lang goed gegaan, dus de noodzaak was er niet. Nu zijn cliënten kritischer op de kosten, moeten er vaker vaste prijzen worden afgegeven, en word je vaker aan de afgegeven begroting gehouden. Dan moet je efficiënter werken wil je een marge overhouden. Dan kun je niet meer je uren blijven spenderen, maar moet je ook gaan kijken naar wie binnen jouw kantoor het beste het werk zou kunnen uitvoeren op een zo efficiënt mogelijke manier. Hoe pak je dat aan? Er is een aantal vaardigheden die je je eerst eigen moet maken. Neem werk voor een vast tarief: vaak wordt er nog ter plekke aan de vergadertafel met de cliënt een vaste prijs afgegeven. Je weet niet of je daarmee uitkomt. Dus pas eerst de principes van projectmanagement toe. Hak in de voorberei- 95

16 de nieuwe advocaat ding van het gesprek het dossier in stukken en beoordeel: wie heb je nodig en welke tarieven horen daarbij? Wat zijn de kostprijzen van mensen? Dat weten advocaten vaak niet. Pas als je ervaring hebt opgedaan, een database hebt opgebouwd en je bijvoorbeeld weet dat een standaard arbeidsrechtzaak altijd zoveel fases omvat, dat het in totaal altijd om en nabij een zeker bedrag is, dan kun je goed standaardprijzen toepassen. Waar staan we in dat proces van bewustwording over efficiëntie in Nederland? Ik zie grote verschillen. Er zijn kantoren serieus mee bezig. Er zijn kantoren die hun mensen naar projecttrainingen sturen. En dat is goed. Want zoals een advocaat zei: op de opleiding krijg ik een toga aan, op kantoor krijg ik dossiers in handen, maar van de bedrijfskundige en de financiële kant hebben we geen kaas gegeten. Maar daar zit veel winst in, om mensen zich dat eigen te laten maken. Het heeft geen zin om intelligente mensen om de oren te slaan met cijfers of met allerlei geboden wat ze allemaal moeten doen. Volgens mij kun je ze beter uitleggen waarom ze het moeten doen. Dan kunnen ze hun eigen keuzes maken. Daar zijn ze slim genoeg voor. Moet je die verantwoordelijkheid neerleggen bij advocaten? Het zijn vaak cijferschuwe mensen. Ik kreeg een keer te horen: jij bent van finance, wij niet. Dan kaats ik terug: ja, maar jullie nemen misschien wel zes financiële beslissingen per uur. Jullie beslissen of je uren wel of niet schrijft, of declareert, of je debiteuren belt of niet, of je korting gaat geven. Wat er voor mij nog financieel te managen valt, zijn kosten, maar die zitten grotendeels vast in salarissen en huisvesting. Dus per saldo beslissen advocaten zelf elke dag meer over financiële zaken dan een financieel directeur. Ik kan het alleen wel inzichtelijk en bespreekbaar maken. Het financiële bewustzijn groeit wel? Wat ik laat zien in mijn trainingen is het belang van het sturen op financiële gegevens, in combinatie met business development. Als jij niet weet wie jouw winstgevende cliënten zijn en je steekt heel veel energie in cliënten die geen cent opleveren dat is verspilde energie. Er zijn veel kantoren die dat niet weten. 96

17 NIEUWE BUSINESSMODELLEN VOOR DE ADVOCATUUR Wat ik nog veel zie is dat er binnen een kantoor nog gestuurd wordt op declarabele uren of declarabele omzet. Liever zou ik zien dat er gestuurd wordt op betaalde omzet. Aan de andere kant wordt er gestuurd op de kosten, en ergens daartussen zou een stuk winst over moeten blijven. Ik denk dat op het moment dat je een database hebt waar je omzetgegevens op zes minuten nauwkeurig in staan, dat daar veel meer uit te halen is dan er nu op dit moment uitgehaald wordt. Dan kun je dossierverantwoordelijken laten zien wat de verhouding is tussen de kosten van de uren die hij gespendeerd heeft aan een dossier en de omzet die op een dossier is gehaald. Stel dat er vaste prijzen gehanteerd worden, de mate van projectmanagement wordt dan duidelijk in zo n analyse. Haal deze informatie uit je urensysteem. Dan kun je met die wetenschap ook vooraf transparant zijn naar je klant. Dat scheelt vaak gedonder achteraf. Maar hoe kun je gedrag beïnvloeden met financiële gegevens? Een simpel voorbeeld is om mensen te belonen op de omzet. Zodra ze dossierverantwoordelijk zijn, dan zijn ze verantwoordelijk voor alle fasen van het dossier. Van onderhandeling tot en met betaling. Beloon ze dan op betaalde omzet in plaats van op geschreven omzet, want dan gaan ze ook achter hun debiteuren en onderhanden werk aan. En sterker nog, dan heb je ook in een stille periode nog de mogelijkheid om je doelstellingen halen, want dan ga je cliënten bellen om te kijken of je facturen kan incasseren. Wat vind jij nou mooie alternatieve fee arrangements? Het moet vooral bij de cliënt passen. Als die strak let op externe kosten; moet het via inkoop of langs de Raad van Bestuur met een extra beoordeling eroverheen, dan heb je een lastiger verhaal dan dat een bevriende legal counsel een ondernemende afweging mag maken. Vaste prijs, daar zijn ook veel varianten in. Je kan met een cliënt één vaste prijs afspreken voor een groot dossier, maar je kan het dossier ook in stukken hakken. Dat maakt elk van de fasen makkelijker in te schatten. En komt er een onzekere fase dat er moet geprocedeerd, spreek dan weer een uurtarief af en laat de keuze aan de cliënt of hij dat risico wil nemen. Maar ik zie het nog weinig. Ik ken wel situaties waarbij bijvoorbeeld de afdeling business development met dit soort modellen werkt. Die stellen 97

18 de nieuwe advocaat een stappenplan op voor een dossier, houden rekening met alle onzekere variabelen en komen dan tot een prijs. Dat is gewoon projectmanagement. Maar de beoordeling achteraf, die wordt vaak vergeten. Dat is ook belangrijk, want dan bouw je kennis op om het in het vervolg nog beter te doen. In extreme mate zie je dit in Amerika, waar inmiddels dataleveranciers zijn waar van tientallen kantoren de uren in zitten. Dan kun je gaan data minen. Want er is veel uit de cijfers te halen. Geef eens een voorbeeld? Research, gebaseerd op de Amerikaanse markt, laat zien dat kantoren in de afgelopen jaren steeds hun tarieven hebben verhoogd. Maar het bedrag wat ze uiteindelijk hebben binnengehaald, en wat ze met de cliënt hebben afgesproken in de offertes, daar zit een steeds groter gat tussen. Blijkbaar accepteren cliënten niet altijd die tariefsverhogingen. In Nederland missen we dergelijke gedetailleerde cijfers. Dat is funest als je ziet dat veel begrotingen nog worden gemaakt met de tarievenkaart: hoeveel mensen hebben we? Hoe declarabel moeten ze zijn om de doelen te halen? Slimme kantoren werken vanuit concrete actieplannen: hoe trek ik volgend jaar vanaf de eerste dag van januari meer winstgevende cliënten over de streep? Ik blijf steeds hameren: stuur op je betaalde omzet, dat is uiteindelijk waar je de rekeningen van kan betalen. Is er veel financiële innovatie zichtbaar nu omzetten al jaren dalen? Het valt op dat bij het besturen de topprioriteit nog steeds ligt bij winstverbetering en omzetverhoging. Te weinig kom ik zaken als innovatie, technologische ontwikkeling en commercialiteit tegen. Neem de productiecapaciteit. Je mensen maal de uren maal het tarief. Daar gaat een aantal dingen af. Waaronder de niet-declarabele tijd. Dat is in Nederland grofweg een derde van de tijd. Maar daarvoor wordt wel salaris betaald. Die tijd zou ook in enige mate productief moeten zijn. Mijn mening is dat deze soort uren voor innovatie, kennis en commercialiteit moeten zijn. Waarom? We weten precies wat er aan geschreven omzet is. Wat is er niet gedeclareerd, welke kortingen zijn er gegeven, welke afschrijving op debiteuren? 98

19 NIEUWE BUSINESSMODELLEN VOOR DE ADVOCATUUR Maar de niet-declarabele uren hoeven in een aantal gevallen zelfs niet geschreven te worden of ze komen op een code Overig. Als je topkantoren hebt, en de niet-declarabele tijd een derde de salarissen van de fee earners is, dan heb je het over miljoenen euro s. Ook hier moet je de uren nauwkeurig schrijven vind ik. En daarmee met de mensen een positieve discussie aangaan: wat heb je met die uren gehaald en hoe kan het beter? Zo kun je sturing geven aan de toekomstige kracht van je kantoor en dat is het opbouwen van kennis, de commercialiteit en innovatie. Ik weet van een kantoor dat een innovatiecommissie heeft ingesteld. Dat past prima in dit soort uren, ontzettend leuk voor mensen om mee te denken en onvoorstelbaar belangrijk voor het kantoor. En zo staat ook de toekomst van het kantoor duidelijk op de agenda. 99

20 de nieuwe advocaat Interview met Mark Smeets Oprichter eerste boetiekkantoor voor mededingingsrecht Voor ons is transparanter werken heel belangrijk. Mark Smeets startte het eerste boetiekkantoor voor mededingingsrecht in Nederland. De wens om het vak op zijn manier te beoefenen en opnieuw uit te vinden was bepalend voor zijn keuze om een eigen kantoor te starten. Als mededingingsadvocaat heeft hij ook een visie op de ontwikkeling van de juridische markt en de plaats van nichekantoren daarin. Waarom heb je big law verlaten en ben je voor jezelf begonnen? Ik wilde zo groot mogelijke zeggenschap over mijn praktijk, en de ruimte om vernieuwingen door te voeren. Ik zag daarom steeds minder toekomst voor mezelf binnen de vaste structuur van een groot kantoor. Tijdens het partnertraject werd mij duidelijk dat individuele partners maar zeer beperkt invloed hebben op de ontwikkeling van het kantoor. Een marktanalyse maken hoorde ook bij de partnerprocedure. Als mededingingsadvocaat doe ik niet anders dan de markt analyseren en becommentariëren. Dus ik bekeek de efficiëntie van ons eigen kantoor. Wat er beter kon, hoe we ons konden voorbereiden op de toekomst. En ik heb daar een rapport over geschreven dat zeer eerlijk was. Maar bij de afronding van dat rapport kreeg ik van iemand uit het management van het kantoor het goedbedoelde advies: Mark, alles wat hier in staat klopt. Maar als je het wilt maken hier, moet je dit in de onderste la 100

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Heb je vragen of geef je mening en reactie op deze presentatie via

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Projectmanagement, urenregistratie, facturatie, boekhouding en CRM in 1 2015 EXACT

Projectmanagement, urenregistratie, facturatie, boekhouding en CRM in 1 2015 EXACT 1 Projectmanagement, urenregistratie, facturatie, boekhouding en CRM in 1 2015 EXACT 3 2015 EXACT THE OPPORTUNITY AND HOW WE WILL BE SUCCESSFUL WITH OUR PORTFOLIO 4 2015 EXACT Welkom! Abonnement als verdienmodel

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn IE in de LED-wereld praktijkvoorbeelden, tips & trucs Hub Dohmen twitter: http://twitter.com/hdohmen LinkedIn: http://nl.linkedin.com/in/hubdohmen

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

The Clients Revolution Advocatenkantoor van de 21 eeuw. Rob Faasen

The Clients Revolution Advocatenkantoor van de 21 eeuw. Rob Faasen The Clients Revolution Advocatenkantoor van de 21 eeuw Rob Faasen Law firm of the 21st century Wat is in 2 jaar gewijzigd? Is de recessie de perfecte storm? De recessie is een uitstekende katalysator;

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar?

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? 1 Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? About Malala Malala Yousafzai comes from Pakistan. She was born on the 12th of July in 1997. When she was 14 years old she started a blog on the Internet.

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 Future of Innovation Ruud Smeulders, BrilliantBrains Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 1 the old future 2 But not many flying cars yet 3 only more crowded cities! 4 difficult to predict

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

Management Development Next Level

Management Development Next Level Management Development Next Level NFMD congres 27 januari 2015 Marcel Knotter 1. Hoezo MD? 1. Hoezo MD? 1. Hoezo MD? Quiz Vraag 1 Wat is ca. de omvang van management- en A. $50-60 miljoen B. $500-600 miljoen

Nadere informatie

Re: instruments for creating health care consumers

Re: instruments for creating health care consumers Re: instruments for creating health care consumers Seminar voice and choice in health care Kees Molenaar Market and consumer directorate Instruments were designed for blue The analysis and conclusions

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Learn like a startup. Next Learning 2014 16 April 2014

Learn like a startup. Next Learning 2014 16 April 2014 Learn like a startup Next Learning 2014 16 April 2014 Rob Hermans Founder Achieved @hermans85 rob@achieved.co Achievements: Setup game startup incubator. Helped 10 startups go to market. Learned to code

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Elena Cavagnaro, lector in service studies MLI & SEN 2013 09 06 1 9/6/2013 Agenda Even voorstellen Wereldbeelden Welk beeld hebben we van de wereld

Nadere informatie

Tim Akkerman - Head of Mobile

Tim Akkerman - Head of Mobile Tim Akkerman - Head of Mobile Emesa is the largest e-commerce company for searching, comparing and booking travel and leisure packages in the following categories: Holidays - Other accommodations - Hotels

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Next-Generation Youth Care If we knew what we are doing, we wouldn t call it innovation!

Next-Generation Youth Care If we knew what we are doing, we wouldn t call it innovation! Next-Generation Youth Care If we knew what we are doing, we wouldn t call it innovation! Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University Internationaal Instituut voor

Nadere informatie

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren )

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) PAST SIMPLE TENSE ( onvoltooid verleden tijd ) Hoe? vervoeging - werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) van bijv,

Nadere informatie

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com LCA, wat kan je er mee Anne Gaasbeek Anne Gaasbeek Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com PRé Consultants PRé is pionier i van LCA sinds 1990; ontwikkelaar van Ecoindicator and ReCiPe

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

THE PERFECT WORLD OF HEALTHCARE!

THE PERFECT WORLD OF HEALTHCARE! THE PERFECT WORLD OF HEALTHCARE! OUTPUT MINI-SESSIE PWP ZORGMARKETINGFESTIVAL 2012, 7 JUNI 2012 WHO ARE WE? David Smith. 1974. Creative director and founder of Perfect World Principle..Jenny Elissen. 1960.

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY Innovatie prof.dr.ir. Han Gerrits Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory Inhoud Wat is innovatie? Waarom is innovatie zo moeilijk? Innovatie in Banking Hoe kan een organisatie innovatiever worden?

Nadere informatie

De Technologische Cultuur van Geluidssystemen

De Technologische Cultuur van Geluidssystemen De Technologische Cultuur van Geluidssystemen De Technologische Cultuur van G eluidssystemen Cultuur ontwikkeling technologie Voorbeeld: luidsprekertechnologie & line arrays Technologie cultuur & gedrag

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015 LDA Topic Modeling Informa5ekunde als hulpwetenschap 9 maart 2015 LDA Voor de pauze: Wat is LDA? Wat kan je er mee? Hoe werkt het (Gibbs sampling)? Na de pauze Achterliggende concepten à Dirichlet distribu5e

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

Consumer survey on personal current accounts

Consumer survey on personal current accounts Consumer survey on personal current accounts April 24 GfK 24 Consumer survey on personal current accounts April 24 Table of contents. Management Summary 2. Research design. Research findings GfK 24 Consumer

Nadere informatie

Wij ontwerpen met gamification gedrag. gamification

Wij ontwerpen met gamification gedrag. gamification AIDA Wij ontwerpen met gamification gedrag gamification GAME VS PLAY HELDERE REGELS PUNTEN SCOREN BEGIN en eind ANDERE WERELD GAME VS PLAY ONTDEKKEN REGELS VERANDEREN GROEI GAME VS PLAY KEN

Nadere informatie

De wasstraat. Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0)

De wasstraat. Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0) De wasstraat Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0) 20 370 51 42 hello@fonk-amsterdam.com Why? Een van de belangrijkste vragen die je jezelf moet vragen als startup is

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Consumer insights Klantinzichten door de inzet van Social Media. Bart Gotte @bartgotte

Consumer insights Klantinzichten door de inzet van Social Media. Bart Gotte @bartgotte Consumer insights Klantinzichten door de inzet van Social Media Bart Gotte @bartgotte 30 januari 2011 Challenge Lot s of metrics, lack of insights Nu al onze business intelligence (crm, marktonderzoek,

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Mentale voorkeur. Facts. onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken. Logisch denken

Mentale voorkeur. Facts. onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken. Logisch denken Whole Brain team Mentale voorkeur Facts onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken Logisch denken Mentale voorkeur Form praktijkvoorbeelden grondige planning samenhangende

Nadere informatie

Working with Authorities

Working with Authorities Working with Authorities Finding the balance in the force field of MUSTs, SHOULDs, CANs, SHOULD-NEVERs, CANNOTs Jacques Schuurman SURFnet-CERT Amsterdam, 24 February 2006 Hoogwaardig internet voor hoger

Nadere informatie

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Margot Scheltema September 2014 22-9-2014 Scheltema - VITP 1 Wanneer is toezicht effectief? (1) Samenstelling RvT Profielschets Competenties; verschil

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

College 1 inleiding ondernemerschap

College 1 inleiding ondernemerschap College 1 inleiding ondernemerschap Ondernemen is het uitvoeren van innovaties waarbij discontinuïteit wordt veroorzaakt - discontinuïteit is het creëren van waarde die voorheen nog niet beschikbaar was

Nadere informatie

The Future of Mobility and Smartphone. Door Teus van der Plaat (BTG)

The Future of Mobility and Smartphone. Door Teus van der Plaat (BTG) The Future of Mobility and Smartphone Door Teus van der Plaat (BTG) The future of Mobility & smartphone INHOUD PRESENTATIE 1 Huidige markt situatie Marktaandelen Financieel Start ups 2 Wat gaat er gebeuren?

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire Chi? Netwerk van (en samenwerking tussen) collega s met Italiaanse achtergrond, binnen Deloitte België, zowel Nederlandstalig als Franstalig, vanuit verschillende achtergrond en locaties Lokaal aanspreekpunt

Nadere informatie

TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF

TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF ==> Download: TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF - Are you searching for Taal Actief Groep 8 Spelling 2 Books? Now, you will be happy

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum?

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? 1 Shopping mall Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? The Tower - Shopping mall 1 Bookshop Blackwell s Waterstones

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

SMART(ER) GATES Multi use and multi functional HUB s. ADVIER Mobiliseert, NIO Architecten en OKRA landschapsarchitecten

SMART(ER) GATES Multi use and multi functional HUB s. ADVIER Mobiliseert, NIO Architecten en OKRA landschapsarchitecten SMART(ER) GATES Multi use and multi functional HUB s ADVIER Mobiliseert, NIO Architecten en OKRA landschapsarchitecten Background and team Contest City of Antwerp design contest for parking houses (P+R

Nadere informatie

Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3. Chapter 1. Stone 1. Zo toon je interesse in iemand. Zo vertel je wat er aan de hand is. Zo leef je met iemand mee

Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3. Chapter 1. Stone 1. Zo toon je interesse in iemand. Zo vertel je wat er aan de hand is. Zo leef je met iemand mee Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3 Chapter 1 Stone 1 Zo toon je interesse in iemand How do you feel? How is life? What's wrong with you? What's bothering them? You look happy. You seem worried. Hoe voel

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

Contents. Introduction Problem Definition The Application Co-operation operation and User friendliness Design Implementation

Contents. Introduction Problem Definition The Application Co-operation operation and User friendliness Design Implementation TeleBank Contents Introduction Problem Definition The Application Co-operation operation and User friendliness Design Implementation Introduction - TeleBank Automatic bank services Initiates a Dialog with

Nadere informatie

Het project en de doelstellingen:

Het project en de doelstellingen: Het project en de doelstellingen: Wit.h heeft al heel wat ervaring met sociaal artistieke projecten als deze. De Erasmus studenten daarentegen hebben elk een andere achtergrond en voor sommige onder hen

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 QUICK GUIDE B Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 Version 0.14 (July 2015) Per May 2014 OB10 has

Nadere informatie