Risico verkleinen op hart- en vaatziekten Wat kan Service Apotheek voor u betekenen?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Risico verkleinen op hart- en vaatziekten Wat kan Service Apotheek voor u betekenen?"

Transcriptie

1 Thema hart- en vaatziekten Risico verkleinen op hart- en vaatziekten Wat kan Service Apotheek voor u betekenen? Niet alle mensen lopen een even groot risico op hart- en vaatziekten. In het algemeen geldt dat met het ouder worden ook het risico op hart- en vaatziekten stijgt. Soms blijkt ook het geslacht risicoverhogend of juist verlagend te zijn. Zowel leeftijd als geslacht zijn voorbeelden van risicofactoren die men niet beïnvloeden kan. Maar andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten kunnen wel degelijk door eigen ingrijpen beïnvloed worden. Dit zijn de volgende risicofactoren: Leefstijl (roken, voeding, gewicht, bewegen) Bloeddruk Cholesterol Diabetes Hierbij kunt u in gedachten houden dat veel van deze risicofactoren ook onderling verbonden zijn. Zo zal een gezonde leefstijl een uitwerking hebben op het gewicht en hierdoor op zowel het cholesterol, de bloeddruk als op het krijgen van diabetes. Zelf risico op hart- en vaatziekten verkleinen Ook al hebt u niet alles zelf in de hand. Toch kunt u zelf ook het een en ander doen om de kans op hart- en vaatziekten te verlagen. Enkele tips Stoppen met roken Het is geen aardig advies aan rokers, maar roken is wel de grootste boosdoener. Daarom levert stoppen de grootste winst op: het risico op hart- en vaatziekten wordt dan het meest verminderd. Meer weten. Vraag ernaar in uw Service Apotheek of neem de folder ook Uitgerookt? mee. Overgewicht verminderen Afvallen is makkelijker gezegd dan gedaan. Gezond eten en veel bewegen zijn daarbij de sleutelwoorden. Voldoende lichaamsbeweging Ook wanneer u niet te zwaar bent kan voldoende lichaamsbeweging hart- en vaatziekten helpen voorkomen. Service Apotheek heeft een speciaal programma gemaakt met aantrekkelijke fiets- en wandelroutes en tips om gezond te bewegen. Meer weten? Ga naar Gezonde voeding Probeer eens een mediterraan dieet met veel verse groenten en olijfolie. Vermijd voedsel met verzadigde vetten. Die zitten o.a. in vet vlees, volle melk, volvettekaas, roomboter, margarine, koekjes, chips, chocolade en zoutjes. Verder ligt in uw Service Apotheek de folder Uw gezondheid is ook uw zorg voor u klaar. Geneesmiddelen Soms is het nodig de bloeddruk, cholesterol en/of diabetes met geneesmiddelen te behandelen. Uw Service Apotheek helpt u graag bij goed gebruik van uw geneesmiddelen. Zeker als het gaat om het behandelen van risicofactoren, zoals hoge bloeddruk of een verhoogd cholesterol, is het niet altijd makkelijk om uw geneesmiddelen te blijven gebruiken. U merkt er zelf immers niet veel van. Ook daar vertellen wij u graag meer over. U kunt ook een afspraak maken voor een persoonlijk gesprek in de apotheek. Daarnaast zijn er diverse folders aanwezig met aanvullende informatie over het gebruik van geneesmiddelen. leef! 13

2 Cardioloog Geraakt Ook na meer dan twintig jaar word ik elke werkdag weer geraakt. Veel patiënten ken ik al jarenlang en ze hebben in de loop der jaren heel persoonlijke dingen met me gedeeld: het verlies van een partner, het kwijtraken van een baan, ruzie met de kinderen, een andere aandoening. Ik weet meestal wel hoe een patiënt in het leven staat. Dat is ook van belang bij keuzes rondom de behandeling. Er kan steeds meer, maar het is de vraag of dat altijd wenselijk is. Iemands kalenderleeftijd doet er eigenlijk niet toe, maar: is iemand nog vitaal of is het lichaam versleten? Staat iemand nog midden in het leven? Deze tekening van die dokter met die spuit en dat hart boven het bed heb ik zo n twintig jaar geleden voor vaderdag van mijn drie dochters gekregen. De tekening is zo puur; ik word er nog steeds vrolijk van. Een gezonde leefstijl? Daar kan geen cardioloog tegenop! Ik ga elke dag met plezier naar mijn werk. M n werk gáát ergens over. Het is heel afwisselend. In het Flevoziekenhuis worden jaarlijks zeker patiënten met een hartaandoening opgenomen. Het ene moment is alles onder controle en op het andere moment hebben meerdere patiënten dringend aandacht nodig. Het geeft een enorme kick wanneer je snel resultaat ziet. Een patiënt is bij wijze van spreken een uur na het dotteren al veel energieker dan voorheen. Spreekuur heet niet voor niets spreekuur Iedereen op onze afdeling doet zijn of haar best om u een warm welkom te geven. Assistenten, functielaboranten, verpleegkundigen en artsen helpen u graag! Een goede behandeling staat of valt met goede communicatie tussen de patiënt en mij. Een spreekuur heet niet voor niets spreekuur. Als ik een goede band met een patiënt heb, komt informatie goed over en is iemand gemotiveerd voor de behandeling. In uw situatie Ik probeer het zo uit te leggen dat een patiënt het ook aan de buurvrouw kan uitleggen. Ik zeg nogal eens: In uw situatie adviseer ik dit, maar het is uiteindelijk uw eigen keuze. Denk er rustig over na, praat erover met mensen in uw omgeving en kom over twee weken terug. Als de partner, kinderen en anderen in de omgeving erachter staan, krijgt de patiënt meer vertrouwen in de behandeling. Ongevraagd advies Tijdens het spreekuur ben ik vrij snel klaar met de technische kant. Ik vind het belangrijk om ruis weg te nemen. Dan heb ik het niet over een ruis in het hart, maar over ruis in de communicatie. Hartpatiënten krijgen nogal eens ongevraagd advies van mensen in hun omgeving. Vast goedbedoeld, maar veel adviezen zijn gebaseerd op fabeltjes. Men zou niet op vakantie mogen, niet mogen vliegen, niet naar de sauna mogen. Allemaal onzin. Laatst had ik een patiënt die met veel plezier voorleesopa op school was. Dat zou niet meer mogen. De buurvrouw van een andere patiënt zei: Je mag de ramen niet meer lappen. Ik vind het heel goed dat patiënten misverstanden met me bespreken. Vaak zijn mensen onnodig bang. Partner Ik vind het heel belangrijk dat de partner meekomt. Voor hem of haar heeft een hartaandoening ook gevolgen. Ik zie nogal eens dat een partner zich heel erg verantwoordelijk voelt dat de hartmedicijnen goed worden ingenomen. Het is voorgekomen dat een patiënt vroeg of hij met zijn hartaandoening een erectiepil kon gebruiken. Voordat ik ja kon antwoorden, zei zijn vrouw al dat ze dat te gevaarlijk vond. Onze Lieve Heer Onze Lieve Heer trekt zich niks van cardiologen aan. Elke week worden we op de afdeling wel een of twee keer met de dood geconfronteerd. Het went nooit om familie te zien die afscheid moet nemen. Vaak zijn er mooie gesprekken met de dood voor ogen. Veel mensen praten dan in alle openheid met elkaar. 14 leef!

3 Hans Verheul, cardioloog Flevoziekenhuis Almere Vernieuwingen Een Nederlander leeft nu zes jaar langer dan gewikkelde keuzes overleg ik met collega s, bijvoorbeeld als iemand ook een andere Wat kan ik zelf doen voor een gezond hart? in Twee van die zes extra levensjaren aandoening heeft. Je kunt niet alles in je Cardioloog Hans Verheul: Iedereen kan komen door cardiologie: de eerste pacema- eentje als dokter. Goede samenwerking in hart- en vaatziekten krijgen. Er is niet alles ker eind jaren vijftig ondersteunde het hart het team vind ik heel inspirerend en maakt over bekend, maar we weten wel dat u veel een paar dagen. Pacemakers van nu gaan dat we goede patiëntenzorg kunnen bieden. meer risico loopt als u last hebt van overge- tien jaar mee en zijn heel slim: de pacema- Als ik een keer een tegenslag heb of ergens wicht, hoge bloeddruk, verhoogd choles- ker houdt het hartritme in de gaten en grijpt mee zit, kan ik erop vertrouwen dat ik kan terol of diabetes. U loopt dan vooral meer in als het hart te langzaam klopt of stilvalt. terugvallen op mijn collega s. Dat is een heel risico als hartziekte in uw familie voorkomt. fijn gevoel. Door een gezonde leefstijl houdt u uw hart Er zijn ook pacemakers die het hart bescher- gezond en kan het risico sterk verminderen. men tegen op hol slaan. Geregeld wordt Omdat cardiologie steeds meer mogelijk- Daar kan geen cardioloog tegenop! Van iemand gedotterd. Dotteren houdt in dat heden krijgt, komen er meer specialisaties: belang is een goed gewicht, gezonde voe- we een vernauwd bloedvat oprekken door de een is gespecialiseerd in het hartritme ding, niet roken en voldoende bewegen. Ik er een catheter, een lange dunne slang en pacemakers; de ander in dotteren. Als zeg altijd: de patiënt zelf is de beste dokter met een ballonnetje in te brengen en op ziekenhuis werken we samen met andere door gezond te leven. Dat is ook van belang, te blazen. De doorbloeding wordt hierdoor ziekenhuizen in de regio, waardoor we ook omdat we ons land niet kunnen volbouwen hersteld. Een stent, dat is een buisje, wordt topspecialistische zorg kunnen bieden. met ziekenhuizen. geplaatst om het behandelde bloedvat in vorm te houden. Er zijn geavanceerde katheters in de vorm van minipompjes die de slagkracht van het hart verbeteren. Begrippen Hart- en vaatziekten Angina pectoris Ook kunnen we met katheters hartkleppen vervangen of repareren. Er komen steeds nieuwe hartmedicijnen. Sinds kort is er bijvoorbeeld een nieuw antistollingsmiddel, waardoor veel patiënten de trombosedienst niet meer nodig hebben. Uw hart is een holle spier zo groot als een vuist. Het hart pompt het bloed door uw lichaam, zodat de organen zuurstof en voedingsstoffen kunnen opnemen. De bloedtoevoer naar het hart gaat door drie grote kransslagaders. Bijna één op de drie mensen in Nederland overlijdt aan hart- en vaatziekten. Als een kransslagader niet helemaal afgesloten is, maar vernauwd is, is dat angina pectoris. Uw hart krijgt dan tijdelijk te weinig zuurstof. U hebt vooral kans op een beklemmende, benauwende of drukkende pijn midden op de borst of iets links ervan als uw hart harder moet werken: bij inspanning, bij heftige emoties, na een zware Chronische aandoening We boeken steeds betere resultaten, maar iemand geneest niet volledig. Een hartpatiënt heeft een chronische aandoening. Een gezonde leefstijl is voor iedereen van belang, maar voor hartpatiënten nóg belangrijker. En ze moeten hun leven lang medicijnen gebruiken: er zijn medicijnen die de vaatwand beschermen en er zijn medicijnen die ervoor zorgen dat het hart minder belast wordt en dus minder snel achteruit gaat. Kransslagaderverkalking De belangrijkste oorzaak van hartziekten is kransslagaderverkalking. In de loop van het leven hopen vetachtige stoffen zich op in de vaatwanden. Hierdoor wordt de kransslagader steeds nauwer en kan er dus minder bloed door stromen. Hartinfarct Als er een kloofje of scheurtje komt in een zieke vaatwand, komt er op die plek een korstje; maaltijd of bij een overgang van de warmte naar de kou. Men kan ook pijn hebben in de onderkaak, armen of rug en zweten en zich misselijk voelen. Door rust of een nitraattabletje of -spray verdwijnt angina pectoris snel. Sommige patiënten hebben vage klachten. Vrouwen hebben vaak andere symptomen, zoals moeheid en kortademigheid. Bij een hartinfarct verdwijnen klachten niet na rust. Bel meteen het alarmnummer 112 als iemand aanhoudend klachten heeft. Beschadigd of overbelast hart Geen goede voorspelling We begrijpen nog niet hoe het komt, maar men kan jarenlang geen last hebben. Men is dan dus klachtenvrij, tot er ineens nieuwe schade ontstaat die tot problemen leidt. Ik kan dan ook niet voorspellen hoe het met een patiënt zal gaan. Ik heb patiënten die al 25 jaar probleemloos leven en patiënten die twee, drie keer per jaar terugkomen omdat de bloedvaten niet tot rust komen. Teamwork Ik moet als cardioloog voortdurend knopen doorhakken. Daar zijn we voor opgeleid. In- dat wordt ook een stolsel genoemd. Door zo n stolsel ontstaat een afsluiting; dat heet wel een hartinfarct. Hartspierweefsel krijgt dan te weinig bloed. Het hartspierweefsel beschadigt hierdoor en er komt een litteken. Vaatproblemen: van de benen tot de hersenen Vaatproblemen kunnen in het hele lichaam optreden, bijvoorbeeld in de benen: etalagebenen ontstaan door vernauwde slagaders in de benen waardoor men bij het lopen snel kramp krijgt en maar een kort stukje loopt. Vaatproblemen kunnen ook in de hersenen optreden: een herseninfarct is een infarct in de hersenen, en bij een hersenbloeding zit er een scheur in een slagader in de hersenen. Een hart kan beschadigd of overbelast zijn. Dat komt meestal doordat iemand na een hartinfarct minder hartspier heeft of op hogere leeftijd slecht werkende hartkleppen of hoge bloeddruk heeft. Een beschadigd of overbelast hart pompt minder goed bloed door het lichaam. Hierdoor krijgen spieren minder zuurstof en voedingsstoffen en wordt vocht minder goed afgevoerd. Dit leidt tot klachten als kortademigheid, snel moe zijn en dikke benen. Hartritmestoornissen Als het hart niet goed werkt, kunnen ook hartritmestoornissen optreden. Ritmestoornissen worden vaak veroorzaakt door acute zuurstofnood en door littekens van oude hartinfarcten. tekst: Fred Verdult. fotografie: Marjolein Annegarn leef! 15

4 Wist u dat? Er zijn ongeveer een miljoen hart-en vaatpatiënten in Nederland. Eén op de drie Nederlanders overlijdt door een hartinfarct, beroerte of andere hart- of vaatziekte. Over risico s en preventie is steeds meer bekend, maar er bestaan ook nog steeds veel misverstanden over hart- en vaatziekten. Leef! scheidt feiten van fabels. Een hoog cholesterolgehalte voel je niet Een te hoog cholesterolgehalte vergroot het risico op hart- en vaatziekten. Cholesterol is een vetachtige stof die zich snel nestelt in de wanden van slagaders. Slagaders vernauwen daardoor en slibben dicht. Een hoog cholesterolgehalte voel je niet. De huisarts kan het cholesterolgehalte meten en indien nodig cholesterolverlagende geneesmiddelen voorschrijven. Vraag in de apotheek naar de speciale folder over cholesterol met informatie en tips. Fabel: Vrouwen krijgen geen hart- en vaatziekten. Dat is alleen iets voor mannen Elke dag sterven in Nederland 108 mensen aan hart- en vaatziekten, 57 vrouwen en 51 mannen. Meer vrouwen dan mannen overlijden aan een hart- of vaatziekte. Van elke 100 vrouwen overlijden 30 vrouwen hier aan. Bij mannen zijn dat er 29. Voor vrouwen is het inmiddels doodsoorzaak nummer één. Hart- en vaatziekten ontstaan wel vaak later bij vrouwen. Mannen overlijden gemiddeld 7-10 jaar eerder aan harten vaatziekten dan vrouwen. Een hartstilstand is iets anders dan een hartinfarct Bij een hartstilstand staat het hart niet stil, eigenlijk juist het tegenovergestelde. De kamers van het hart gaan chaotisch trillen, fibrilleren. Hierdoor stopt het hart met pompen en staat de bloedsomloop stil. Daarmee stopt ook de toevoer van voedingsstoffen en zuurstof naar alle delen van het lichaam. Iemand met een hartstilstand raakt binnen enkele tellen buiten bewustzijn. Een hartinfarct treedt op als een bloedstolseltje een kransslagader van het hart helemaal afsluit. Door die afsluiting krijgt een deel van de hartspier geen zuurstof meer en kan niet goed samentrekken. Dat gedeelte van de hartspier sterft af en wordt littekenweefsel. Iemand die een hartinfarct heeft gehad, mag nog gewoon sporten Bewegen is altijd goed, juist na een hartinfarct. De oorzaak voor een hartinfarct zijn dichtgeslibde vaten. Bewegen helpt, samen met een gezonde leefstijl, om te voorkomen dat vaten opnieuw dichtslibben. Na een hartinfarct moet het sporten weer geleidelijk worden opgebouwd. Het is afhankelijk van de conditie van de patiënt en van de grootte van het infarct wat uiteindelijk weer mogelijk is. Hartrevalidatie is een goede manier om weer vertrouwen in het lichaam te krijgen. Fabel: Het kan geen kwaad om kruiden of alternatieve geneesmiddelen te gebruiken na een hartinfarct of een beroerte Ook alternatieve geneesmiddelen en kruidengeneesmiddelen kunnen invloed hebben op de werking van de reguliere geneesmiddelen, terwijl patiënten vaak denken dat het geen kwaad kan. Daarom is het van belang om alles wat u aan zelfzorgmiddelen wilt gebruiken vooraf te bespreken met uw Service Apotheker. Mensen krijgen gevaarlijk veel zout binnen en dat vergroot de kans op hart- en vaatziekten Per jaar overlijden 2500 mensen, omdat ze teveel zout eten. Zout verhoogt de bloeddruk en dit vergroot de kans op het krijgen van een hartinfarct of een beroerte. Het lichaam heeft één tot drie gram zout nodig. Wij krijgen dagelijks gemiddeld 10 gram binnen. 75 procent via kant-en-klare voedingsmiddelen zoals brood, kaas, vleeswaren, soepen en snacks, 25 procent uit het zoutvaatje. Dagelijks drie gram zout minder verkleint de kans op hart- en vaatziekten met ongeveer 10 tot 15 procent. 16 leef!

5 over hart- en vaatziekten Fabel: Hart- en vaatziekten zijn niet te voorkomen Een hoge bloeddruk, roken, hoog cholesterolgehalte, diabetes, overgewicht en te weinig bewegen vergroten, samen met ouder worden, het risico op hart- en vaatziekten. Maar niet iedereen met zo n verhoogd risico krijgt een hart- of vaatziekte. Sommige mensen hebben een erfelijke aanleg, daar is niets aan te doen. Een gezonde leefstijl helpt echter wel om het ontstaan van hart- en vaatziekten te vertragen of te voorkomen. Gezond eten, stoppen met roken en voldoende bewegen verkleint de kans op hart- of vaatziekte aanzienlijk. Reanimatie redt levens Dagelijks krijgen 43 mensen een hartstilstand. Thuis, op straat, op de sportclub, het kan overal gebeuren. Slechts 10 tot 20 procent van de slachtoffers overleeft een hartstilstand. Reanimeren met een AED, een apparaat dat elektrische stroomschokken geeft bij een hartstilstand, houdt de bloedsomloop op gang. Dit vergroot de kans op overleving tot 25 procent. Deze kans is nog iets groter als reanimatie binnen zes minuten gebeurt. Fabel: Een hartstilstand kun je afwenden door te hoesten Onzin! Iemand kan zichzelf niet redden door te hoesten. In het ziekenhuis, als een patiënt aan de monitor ligt, kan de cardioloog soms een ernstige hartritmestoornis aan zien komen. Hij vraagt de patiënt dan om te hoesten. Soms helpt dat om de ritmestoornis op te vangen. In het dagelijks leven, zonder monitor, is het onmogelijk om een hartstilstand aan te voelen komen. Bij een hartstilstand is iemand bovendien snel buiten bewustzijn. Hoesten heeft geen enkele zin. Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met de Hartstichting. Door Arwen Kleyngeld leef! 17

6 Op bezoek Jouke de Jong, apotheker Service Apotheek de Wiken in Drachten Samenwerking met artsen voor goede zorg Drachten is met inwoners na Leeuwarden de grootste gemeente van Friesland, maar toch heeft iedereen het over ons dorp. In Friesland zijn elf steden en Drachten hoort daar niet bij. Om als Service Apotheek goede zorg te bieden, besteden we veel aandacht aan goede samenwerking met de verschillende artsen van een patiënt. Omdat ik alle huisartsen in Drachten ken en ook de meeste specialisten in ons ziekenhuis, kun je heel snel dingen afstemmen en regelen. Dat werkt heel plezierig voor ons én voor de patiënten. Sinds vijf jaar zit de Service Apotheek in een gezondheidscentrum met een aantal huisartsen; dat is natuurlijk helemaal goed voor de samenwerking! Inzage in elkaars gegevens Ieder z n vak. Een huisarts heeft veel meer verstand van ziektebeelden, maar als apotheker weten we bijvoorbeeld goed of een bepaald middel beter als zalf, als crème of als lotion kan worden gebruikt. De medewerkers van onze Service Apotheek kunnen de gegevens erbij zoeken die de huisarts in de computer heeft staan over een patiënt, en omgekeerd. Dat is makkelijk voor een patiënt, want herhaalmedicatie kan vaak rechtstreeks bij de apotheek worden besteld; wij regelen dat dan verder met de huisarts. En die inzage in de gegevens van de huisarts komt veilig geneesmiddelgebruik ten goede. Het is heel zinvol dat wij als apotheek bijvoorbeeld de laatste uitslag van het bloedonderzoek naar de nierfunctie weten. Als iemands nieren niet goed werken, moet iemand vaak een lagere dosis van een geneesmiddel gebruiken. De samenwerking is nu zo goed, dat we soms de huisarts suggereren dat het goed zou zijn om bij een patiënt de nierfunctie te bepalen. Vroeger zou een huisarts dan vaak zeggen: Waar bemoei je je als apotheker mee? Zorg dicht bij huis Samen met De Friesland Zorgverzekeraar bespreken we wat we met huisartsen en thuiszorginstellingen voor nieuwe zorg kunnen bieden. Als we zorg kunnen bieden waardoor een patiënt minder vaak naar het ziekenhuis hoeft, is dat makkelijk dicht bij huis voor de patiënt en voordeliger voor de zorgverzekeraar. En dus uiteindelijk ook voordeliger voor de patiënt. Je kunt bijvoorbeeld denken aan een medicatiebeoordeling; dat is het grondig doornemen van het totale geneesmiddelengebruik van een patiënt op basis van de medische, farmaceutische en gebruiksinformatie. Of een huisartsenhospitaal voor patiënten die meer zorg nodig hebben dan thuis geregeld kan worden, maar waarvoor een ziekenhuisopname niet nodig is. In dat huisartsenhospitaal kan een patiënt hooguit drie weken blijven. Thuiszorg biedt er 24 uur per dag verpleging onder toezicht van een huisarts en met geneesmiddelen van de apotheek. Hartpatiënten Service Apotheken zetten zich in voor wat we noemen de therapietrouw van onze patiënten: hoe kunnen we mensen ondersteunen bij het goed innemen van hun geneesmiddelen? Hartpatiënten zijn vaak heel therapietrouw. Iedereen schrikt er heel erg van als je een probleem aan je hart hebt. Daardoor ziet men het nut ervan in om één, twee of soms drie keer per dag hartmedicatie in te nemen. Pico Om de therapietrouw te stimuleren doen we nu samen met De Friesland Zorgverzekeraar een proef, waarbij twintig patiënten van onze Service Apotheek de Pico gebruiken. Na een jaar bekijken we of die Pico ervoor zorgt dat mensen trouwer hun geneesmiddelen gebruiken. En we kijken of het apparaat goed werkt. Een aantal gebruikers zijn in de eerste maand al heel tevreden. Maar de Pico heeft nog een aantal kinderziektes, bijvoorbeeld de overgang naar wintertijd en zomertijd. Ik geloof wel dat de Pico een uitkomst kan zijn voor mensen die zelfstandig wonen met hulp van de nodige thuiszorg. Pico kan eraan bijdragen dat iemand langer zelfstandig kan blijven wonen. Proef met Pico als hulpje bij goed geneesmiddelengebruik Veilig geneesmiddelgebruik is één van de speerpunten van Service Apotheek én van De Friesland Zorgverzekeraar. Daarom doen de Friese Service Apotheken samen met deze zorgverzekeraar een proef met de Pico : 160 patiënten krijgen de Pico ; een apparaat dat hen moet helpen om op tijd geneesmiddelen te gebruiken. De Pico is er voor mensen die dagelijks vijf of meer geneesmiddelen gebruiken. Het kan voor hen moeilijk zijn om alle geneesmiddelen uit elkaar te houden en deze op het juiste moment in te nemen. Geneesmiddelen niet of te laat innemen of de verkeerde dosering nemen, kan leiden tot bijwerkingen en gezondheidsproblemen. Het zorgt jaarlijks voor duizenden ziekenhuisopnamen. In de Pico wordt een medicatierol gestopt: een rol met zakjes met alle tabletten en capsules die iemand moet gebruiken op een bepaald innamemoment. De Pico geeft met geluid en licht een alarm als het tijd is om de medicatie in te nemen. Als iemand binnen een afgesproken tijd niet reageert, dan wordt een sms je gestuurd naar de patiënt of als men wil ook naar een familielid of verzorgende. Na een jaar evalueren Service Apotheek en De Friesland Zorgverzekeraar het gebruik van de Pico. 18 leef!

7 apotheker en klant aan het woord Pietje Dijkstra (74) Ik slik elke dag een pil voor m n hart schoongehouden. Ik wil niet hele landschappen. Als je deze drie plaatjes van dagen naar buiten zitten staren. een boerderij op elkaar plakt, wordt het een Dan heeft het leven weinig zin. Ik 3D kaart; daar kun je diepte in zien. En dit kan nog maar korte stukjes fietsen, wordt een vogel op een schommel. want zes jaar geleden kreeg ik een fietsongeluk. Sindsdien kan Hart ik mijn arm niet meer omhoog Ik had het nogal eens benauwd. Bij de bewegen en heb ik een kunst- dokter bleek dat mijn hart niet regelmatig schouder. Daarom ben ik dichtbij slaat. Daar slik ik nu elke dag een pil voor. het centrum gaan wonen, zodat ik En ik had een verdikking van de aorta naar zelf naar de supermarkt, dokter en de hartklep. Ze maken elk jaar een hart- apotheek en zo kan. filmpje. Ik hoef me geen zorgen over m n hart te maken zei de dokter. Nieuwe keuken Eerst woonden er veel ouderen in Andere pillen dit complex. Daar had ik veel contact mee. Naast die hartpil slik ik elke dag calcium- De hulpen van thuiszorg zeggen dat ik Er komen nu steeds meer jongeren; dat tabletten, vitamine D en pijnstillers tegen de nog veel zelf doe. Ik houd er de moed is wel jammer. Ik kreeg laatst een nieuwe rugpijn. En sinds kort heb ik een nieuw me- maar in. Sinds ik dertig jaar geleden ben keuken. Alles moest uit de keuken, dus dicijn voor m n reuma. Ik geloof dat dat wel gescheiden woon ik alleen. Dan leer je de hele kamer stond vol. Ik dacht: had ik goed helpt. M n gewrichten in mijn arm en wel om zelfstandig te zijn. Ik wil op de dat maar nooit gedaan. Maar het is wel handen zijn door de reuma ontstoken. Soms been blijven. Ik heb thuis een speciale mooi geworden hè? Ik kan makkelijk bij de heb ik al pijn als ik een kopje koffie pak. stoel met wieltjes, maar ik loop van de koelkast, maar ik moet wel bukken voor dat keuken naar de huiskamer, want ik wil kastje. Ik red me wel. Pico in beweging blijven. Dochters Snooker Ik kijk graag televisie, vooral naar snooker Ik heb sinds kort de Pico op proef om te kijken of-ie goed werkt. De Pico gaat piepen als het tijd is om mijn geneesmid- Mijn ene dochter woont ver weg, dus ik zie op de sportzender. Ik weet er steeds meer delen in te nemen. De apotheker komt elke haar weinig. De andere woont in de buurt. van. Echt spannend hoor. Dan denk je die week zelf even langs om de medicijnrol te Ik heb veel steun aan haar. Ze komt elke bal haalt het nooit, maar dan gaat het toch brengen, om uitleg te geven en om te horen week langs om in huis te helpen of om sa- goed. wat er nog niet goed werkt. s Avonds moet men boodschappen te doen of te winkelen. Je wordt steeds afhankelijker van anderen. Spelletjes ik er twee zakjes uithalen, maar dat gaat nog niet goed. Ik was eerst kwaad als ik iets niet meer kon, Ik heb geen internet, maar ik doe wel veel maar nu ben ik zover dat ik durf toe te geven: dat kan ik niet meer. Ik kon eerst mijn steunkousen nog zelf aan- en uittrekken met een apparaat, maar nu komt elke ochtend en avond een verpleegkundige. Fietsen In de winter kan het glad zijn en dan loop ik liever niet buiten. De stoep is vaak glad en ik ben doodsbenauwd om te vallen. Dan fiets ik liever, want de straten worden wel spelletjes op de computer. Ik ben nu bezig met het spel In tachtig dagen de wereld rond naar het boek van van Jules Verne. Je reist van land tot land, maar ik ben nog niet tot de tachtig landen gekomen. Mijn record is 74. Kaarten maken Met verjaardagen en feestdagen maak ik zelf kaarten. Kijk, dit zijn allemaal plakplaatjes van vlinders, hartjes, bloemen, Er kunnen alleen pillen in de Pico, maar ik gebruik ook een poeder dat ik in water moet oplossen en ik spuit insuline voor mijn diabetes. Die spuit moet ik voor het eten nemen, maar die vergeet ik nog weleens. Daarom ligt-ie hier op tafel. Ik ben heel tevreden over de apotheek, want je kunt ze alles vragen en je krijgt steeds duidelijke uitleg. tekst: Fred Verdult. fotografie: Marjolein Annegarn leef! 19

8 Thema hart- en vaatziekten Toeters en bellen en emoties op de intensive care Elk jaar worden mensen opgenomen op de ongeveer tachtig intensive care-afdelingen in Nederland. Voor veel patiënten en naasten is die periode aangrijpend. Er komt een heleboel op u af als u wordt geconfronteerd met een onzekere gezondheidssituatie en met alle toeters en bellen op een intensive care. Sinds kort is er op elke IC het gratis voorlichtingsblad Intensief. Peter de Feiter is intensivist (IC-specialist) in het Sint Franciscus Gasthuis Rotterdam en voorzitter van de Nederlandse Vereniging Intensive Care: Vier op de tien patiënten komen op de IC na een geplande operatie en zes op de tien komen dus onverwacht op de IC. Op de intensive care staat de behandeling van de patiënt natuurlijk centraal. Maar we besteden ook heel veel aandacht aan het goed begeleiden van familieleden. Hebt u mijn moeder geopereerd? De Feiter: Dagelijks wordt mij gevraagd: U bent intensivist. Hebt u mijn moeder geopereerd? Ik leg dan altijd rustig uit dat de chirurg de patiënt heeft geopereerd en dat ik verantwoordelijk ben voor de behandeling van moeder op de intensive care. Er leven veel vragen bij patiënten, ex-patiënten en familieleden: met wie krijg ik allemaal te maken op een IC? Waarom wordt iemand in slaap gehouden? Hoe krijgt iemand te eten? Wat voor apparaten en zo staan er allemaal om het bed heen? Wat krijgt iemand mee van de periode op de IC? Hoe kan ik communiceren met een patiënt? Waarom is iemand zo in de war? Begrijpelijke taal De Feiter: Dit soort vragen kunt u beslist stellen aan de intensivist of IC-verpleegkundige. We denken dat het fijn is dat u alles ook rustig na kunt lezen in het nieuwe voorlichtingsblad Intensief. Dit blad staat boordevol uitleg in begrijpelijke taal over hoe het er op een IC aan toe gaat en wat er allemaal op u af kan komen. Niet om slecht nieuws heen draaien Ilse van Stijn is intensivist in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam en voorzitter van de redactieraad van Intensief : Het blad behandelt ook belangrijke onderwerpen als omgaan met onzekerheid en de medische beslissing om door te gaan of te stoppen met de behandeling. Open en eerlijke communicatie is altijd het beste. Als er slecht nieuws is, draai ik daar niet omheen. Als we denken dat de kans groot is dat een patiënt komt te overlijden, dan zeggen we dat tegen de familie en tegen de patiënt. Daar kunnen mensen op vertrouwen. Dat vind ik belangrijk. Revalidatie: voor een patiënt begint het dan pas Van Stijn: Voor een patiënt houdt het vaak niet op als hij of zij van de IC af komt. Ook over de periode na de IC valt veel te lezen in Intensief. Ik merk nogal eens dat de familie opgelucht is als het beter gaat met een patiënt en hij kan gaan revalideren. Maar voor een patiënt begint dan vaak pas de moeilijkste tijd. De patiënt heeft zich vaak niet gerealiseerd dat hij ernstig ziek geweest is. Hij begrijpt de emoties van de familie vaak niet zo goed. Een patiënt heeft later vaak een heel eigen beleving: iemand herinnert zich flarden uit die periode, hij kan allerlei waanbeelden hebben en er zijn verhalen van familieleden. Overlijden De Feiter: Natuurlijk zetten we alles op alles om ervoor te zorgen dat de patiënt de IC zo gezond mogelijk verlaat. Maar we moeten eerlijk zijn: dat lukt niet altijd. Als een patiënt komt te overlijden, vinden we het heel belangrijk dat we onze bijdrage leveren om het voor familieleden goed af te ronden. We leven mee en nemen goed de tijd om uit te leggen wat er aan de hand is. Ik ben heel gerustgesteld De man van Coby Fenijn was wekenlang op de IC opgenomen: Het is fijn om in Intensief alles rustig na te kunnen lezen. Er komt zoveel op je af. Ik heb weleens gedacht: als partner ben ik ook patiënt. De eerste maanden kon ik het goed aan, maar nu gaat het me aanvliegen. De kinderen zeiden: Mama, je moet iemand hebben om mee te praten. Het is wel door me heen gegaan: er hoeft maar één iemand een fout te maken op de IC en dat kan fataal zijn voor mijn man. Maar ik heb nu meegemaakt hoe ze hier werken en ik ben heel gerustgesteld. Ze doen er alles aan om geen fouten te maken. De arts van mijn man heeft zelf tegen ons gezegd: Misschien duurt het nog lang voor uw man voldoende is opgeknapt, maar: zo gauw uw man kan, kom dan terug naar de IC voor een bezoekje. Intensief is gratis verkrijgbaar via IC-afdelingen van ziekenhuizen in Nederland. Intensief is een uitgave van Pfizer in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care. tekst: Fred Verdult. fotografie: Marjolein Annegarn 20 leef!

Hart- en vaatziekten

Hart- en vaatziekten 400015 Hart- en vaatziekten folder_400015 Hart- en vaatziekten 27-03-12 09:50 Pag Hart- en vaatziekten WAT ZIJN HART- EN VAATZIEKTEN WAT KUNT U ZELF DOEN MEDICIJNEN BIJ HART- EN VAATZIEKTEN WAT KAN UW

Nadere informatie

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Activiteitenschema en begeleiding fysiotherapeut Door het hartinfarct is er bij u een stukje spierweefsel afgestorven. Dit gedeelte zal in de

Nadere informatie

Zorg bij hart- en vaatziekten

Zorg bij hart- en vaatziekten Zorg bij hart- en vaatziekten Inhoud Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 4 Voorkomen van hart- en vaatziekten 5 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen 6 De Hartstichting

Nadere informatie

ALGEMENE LEEFREGELS NA EEN BEROERTE

ALGEMENE LEEFREGELS NA EEN BEROERTE ALGEMENE LEEFREGELS NA EEN BEROERTE In deze folder geeft het Ruwaard van Putten ziekenhuis u enkele algemene leefregels na de beroerte (= CVA (Cerebro Vasculair Accident) die u heeft gehad. Dit kan zijn

Nadere informatie

Werking van het hart. Algemene informatie over het hart, de bloedvaten en de meest voorkomende hart- en vaataandoeningen

Werking van het hart. Algemene informatie over het hart, de bloedvaten en de meest voorkomende hart- en vaataandoeningen Werking van het hart Algemene informatie over het hart, de bloedvaten en de meest voorkomende hart- en vaataandoeningen Het hart is een pomp Hart- en vaatziekten zijn een belangrijke doodsoorzaak in Nederland.

Nadere informatie

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het Hartfalen Wat is het en hoe herken je het Hartfalen, onbekend en onderschat Hartfalen is de grote onbekende onder de hartziekten. Hartfalen klinkt misschien bekend in de oren. Het woord doet denken aan

Nadere informatie

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL PATIËNTENINFORMATIE Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL Inhoudsopgave 1 Voorwoord.............................................................................. 3 2 Zorroo ondersteunt

Nadere informatie

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve

Nadere informatie

DREIGEND HARTINFARCT

DREIGEND HARTINFARCT DREIGEND HARTINFARCT (onstabiele angina pectoris) In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over een dreigend hartinfarct. Wij adviseren u de informatie zorgvuldig te

Nadere informatie

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn:

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn: Arterieel vaatlijden Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

2012 - No. 71 - feb/mrt/apr - GRATIS magazine van uw Service Apotheek. Karin Bloemen. Je hebt er toch voor gekozen om BN er te worden?

2012 - No. 71 - feb/mrt/apr - GRATIS magazine van uw Service Apotheek. Karin Bloemen. Je hebt er toch voor gekozen om BN er te worden? eef! 2012 - No. 71 - feb/mrt/apr - GRATIS magazine van uw Service Apotheek Karin Bloemen Je hebt er toch voor gekozen om BN er te worden? en... Thema hart- en vaatziekten Op bezoek Als u het ons vraagt...

Nadere informatie

Vragenlijst. S.v.p. helemaal invullen vóór uw bezoek aan de vaatverpleegkundige

Vragenlijst. S.v.p. helemaal invullen vóór uw bezoek aan de vaatverpleegkundige Vragenlijst S.v.p. helemaal invullen vóór uw bezoek aan de vaatverpleegkundige en meenemen! Voorgeschiedenis en verwijzing Hartproblemen Heeft u Angina Pectoris klachten (klachten van pijn, een drukkend

Nadere informatie

Wat te doen bij pijn op de borst

Wat te doen bij pijn op de borst Wat te doen bij pijn op de borst Deze folder geeft u informatie over de werking van de medicijnen isordil of nitroglycerinespray en over het gebruik daarvan. Deze medicijnen kunnen mogelijk gebruikt worden

Nadere informatie

Vermoeidheid & hartziekten

Vermoeidheid & hartziekten Vermoeidheid & hartziekten Menno Baars, cardioloog HartKliniek Nederland april 2014 Cardioloog van de nieuwe HartKliniek Nieuwe organisatie van eerstelijnscardiologiecentra Polikliniek & dagbehandeling

Nadere informatie

Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep)

Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep) Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep) Eigendom van Naam Adres Plaats Telefoonnummer Bij verlies wordt de vinder vriendelijk verzocht contact op te

Nadere informatie

Met medicijnen alléén bent u er niet

Met medicijnen alléén bent u er niet Cholesterolverlagers Met medicijnen alléén bent u er niet Steeds meer mensen gebruiken medicijnen tegen een te hoog cholesterol. Maar wie niet tegelijkertijd zijn leefstijl aanpast (stoppen met roken,

Nadere informatie

Logboek Polikliniek hartfalen

Logboek Polikliniek hartfalen Logboek Polikliniek hartfalen Inleiding Uw cardioloog heeft u naar de hartfalenpolikliniek verwezen. De hartfalenverpleegkundige is er om u te begeleiden hoe u met uw hartklachten om kunt gaan. Hij/zij

Nadere informatie

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten In Nederland hebben ongeveer 400.000 mensen last van ontstekingsreuma. Deze vorm van reuma kenmerkt zich door langdurige gewrichtsontstekingen.

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus Arterieel vaatlijden Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Logboek. Polikliniek hartfalen

Logboek. Polikliniek hartfalen Logboek Polikliniek hartfalen Inleiding Uw cardioloog heeft u naar de hartfalenpolikliniek verwezen. De hartfalenverpleegkundige is er om u te begeleiden hoe u met uw hartklachten om kunt gaan. Hij/zij

Nadere informatie

De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen

De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen Naam Geboortedatum :... : - - Uw specialist of huisarts heeft u doorverwezen naar de cardiovasculaire risicopolikliniek omdat u een hart- en vaatziekte

Nadere informatie

Cardiologie. Leefregels na CABG (bypassoperatie) Afdeling: Onderwerp:

Cardiologie. Leefregels na CABG (bypassoperatie) Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Cardiologie Na uw bypassoperatie heeft u waarschijnlijk veel vragen en krijgt u veel raadgevingen. In deze informatiefolder zetten we belangrijke leefregels voor u op een rij. Deze

Nadere informatie

TIA en dan. Transient ischemisch attack

TIA en dan. Transient ischemisch attack TIA en dan Transient ischemisch attack Een TIA (transient ischemisch attack) is een plotseling optredende neurologische uitval (voorbijgaande beroerte). Dit komt door een tijdelijke afsluiting van een

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Chirurgie

Arterieel vaatlijden. Chirurgie Arterieel vaatlijden Chirurgie Inhoudsopgave Inleiding 5 Wat is er aan de hand? 5 Atherosclerose 5 Risicofactoren 6 Roken 6 Hoge bloeddruk 6 Diabetes mellitus 6 Cholesterol 7 Overgewicht en te weinig

Nadere informatie

Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten

Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten Chirurgie Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten i Patiënteninformatie Tips en leefregels Slingeland Ziekenhuis Algemeen Vaatziekten ontstaan door het dichtslibben van slagaders als

Nadere informatie

Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt

Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt Geachte heer of mevrouw, Onlangs heeft u een hartinfarct, een dotterbehandeling of een hartoperatie gehad. Misschien waren er voordien al voortekenen

Nadere informatie

Dokter op Dinsdag. Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis

Dokter op Dinsdag. Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Dokter op Dinsdag Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Het hart is voornamelijk gemaakt van speciale spier. Het hart pompt bloed in de slagaders (bloedvaten) die het bloed naar alle

Nadere informatie

Heartbeat. Ujala Radio. Leefwijzer is door Ujala Radio ontwikkeld voor met name Hindoestaanse Nederlanders. Leefwijzer 1.

Heartbeat. Ujala Radio. Leefwijzer is door Ujala Radio ontwikkeld voor met name Hindoestaanse Nederlanders. Leefwijzer 1. Heartbeat Leefwijzer 1 Ujala Radio Deze gezondheid Leefwijzer is door Ujala Radio ontwikkeld voor met name Hindoestaanse Nederlanders Met dank aan Stadsdeel Amsterdam Zuidoost Hart en vaatziekte, wat is

Nadere informatie

DIABETES- EN VASCULAIR SPREEKUUR

DIABETES- EN VASCULAIR SPREEKUUR DIABETES- EN VASCULAIR SPREEKUUR 358 Inleiding U bezoekt het Diabetes- & Vasculaircentrum van het Sint Franciscus Gasthuis, vanwege uw verhoogde kans op: hart- en vaatziekten; suikerziekte (diabetes mellitus);

Nadere informatie

Graag omlaag. Wat kunt u zelf doen?

Graag omlaag. Wat kunt u zelf doen? Hebt u hoge bloeddruk? Dat is op zichzelf geen ziekte en u hebt er waarschijnlijk niet echt last van. Maar toch is het belangrijk om uw bloeddruk omlaag te krijgen. want hoge bloeddruk kan een risico betekenen.

Nadere informatie

1. Inleiding 3 2. Hartfalenpolikliniek 4 3. Folder Hartfalen, wat is dat? 5 4. Medicijnen 6 5. Dieet 7 6. Folder Dieet bij hartfalen 8 7.

1. Inleiding 3 2. Hartfalenpolikliniek 4 3. Folder Hartfalen, wat is dat? 5 4. Medicijnen 6 5. Dieet 7 6. Folder Dieet bij hartfalen 8 7. 1. Inleiding 3 2. Hartfalenpolikliniek 4 3. Folder Hartfalen, wat is dat? 5 4. Medicijnen 6 5. Dieet 7 6. Folder Dieet bij hartfalen 8 7. Bewegen 9 8. Wat te doen bij klachten 10 9. Dagboek 12 10. Informatie

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden

Arterieel vaatlijden Arterieel vaatlijden Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Chirurgie. Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen

Chirurgie. Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen Chirurgie Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer arterieel (slagaderlijk)

Nadere informatie

Hartinfarct gehad? Hoe nu verder. Cardiologie

Hartinfarct gehad? Hoe nu verder. Cardiologie Hartinfarct gehad? Hoe nu verder Cardiologie Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Uitleg over een hartinfarct 3 2. Diagnose en behandeling 4 3. Naar huis 6 4. Instructies en adviezen voor thuis 7 3 Uitleg

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij hartfalen

Leefstijladviezen bij hartfalen Leefstijladviezen bij hartfalen 1. Begrijp het belang van medicijnen De dagelijkse voorgeschreven hoeveelheid van de verschillende soorten medicijnen is essentieel voor een goede behandeling van hartfalen.

Nadere informatie

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van:

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: 1 CARDIOVASCULAIRE PREVENTIE BIJ VROUWEN. 2 SENSIBILISATIE van de vrouw

Nadere informatie

Leefregels na een bypassoperatie

Leefregels na een bypassoperatie Leefregels na een bypassoperatie Na uw bypassoperatie heeft u waarschijnlijk veel vragen en krijgt u veel raadgevingen. In deze informatiefolder zetten we belangrijke leefregels voor u op een rij. Deze

Nadere informatie

Diabetes: zo zit dat. Iedere dag krijgen 200 Nederlanders diabetes. Wat is het? Hoe herkent u het? Is het te genezen?

Diabetes: zo zit dat. Iedere dag krijgen 200 Nederlanders diabetes. Wat is het? Hoe herkent u het? Is het te genezen? Diabetes: zo zit dat Veelgestelde vragen en antwoorden Iedere dag krijgen 200 Nederlanders diabetes Wat is het? Hoe herkent u het? Is het te genezen? Wat is diabetes? Diabetes type 1, diabetes type 2 de

Nadere informatie

Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie

Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie 1 Uw huisarts/specialist heeft u doorverwezen naar de "preventie vaatpoli". In deze brochure kunt u lezen wat de preventieve vaatpoli is en wie u daar behandelt

Nadere informatie

Problemen met de slagaders

Problemen met de slagaders Arterieel vaatlijden Problemen met de slagaders U heeft een afwijking in de slagaders. In deze informatie wordt hier uitleg over gegeven. Bedenk dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Kransslagadervernauwing en hartklachten Kransslagadervernauwing is een van de belangrijkste ziekten in de westerse wereld. De kransslagaderen zijn de bloedvaten die het hart van

Nadere informatie

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum Pre-diabetes Vasculair Preventie Centrum Wat is pre-diabetes? Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het glucosegehalte in uw bloed (bloedsuiker) is, vooral s ochtends voordat u gegeten

Nadere informatie

Diabetes type 2 en erfelijkheid

Diabetes type 2 en erfelijkheid Diabetes type 2 en erfelijkheid Diabetes type 2 in uw familie? Wie in uw familie Iedereen kan diabetes type 2 krijgen. Diabetes type 2 wordt ook wel ouderdomsdiabetes (of ouderdomssuiker) genoemd. Dat

Nadere informatie

Sportief bewegen met hypertensie. Hypertensie

Sportief bewegen met hypertensie. Hypertensie Sportief bewegen met hypertensie Hypertensie Sportief bewegen met hypertensie...................................... Bewegen: gezond en nog leuk ook Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op de

Nadere informatie

ARTERIEEL VAATLIJDEN 17954

ARTERIEEL VAATLIJDEN 17954 ARTERIEEL VAATLIJDEN 17954 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer arterieel vaatlijden. Het is goed dat u zich realiseert dat bij het vaststellen

Nadere informatie

Diabetes mellitus. De behandeling van diabetes mellitus

Diabetes mellitus. De behandeling van diabetes mellitus Diabetes mellitus Diabetes mellitus (suikerziekte) is een ziekte van de stofwisseling; hierbij zit er te veel glucose in het bloed Dat kan twee oorzaken hebben: bil type 1 diabetes maakt het lichaam niet

Nadere informatie

Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie. Boermarkeweg 60 7824 AA Emmen Postbus 30002 7800 RA Emmen Tel. 0591 69 19 11

Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie. Boermarkeweg 60 7824 AA Emmen Postbus 30002 7800 RA Emmen Tel. 0591 69 19 11 Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie Boermarkeweg 60 7824 AA Emmen Postbus 30002 7800 RA Emmen Tel. 0591 69 19 11 MA 1306 03-12-v1 H 12 1 Uw huisarts/specialist heeft u doorverwezen naar de "preventie

Nadere informatie

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen Diabetes en uw apotheek Als bij u diabetes is vastgesteld, dan kunt u natuurlijk terecht bij uw apotheek. Het apotheekteam zorgt ervoor dat u: Op tijd het juiste medicijn krijgt. Medicijnen krijgt die

Nadere informatie

1. Wat houden je hart en bloedvaten nou eigenlijk in?

1. Wat houden je hart en bloedvaten nou eigenlijk in? Hart- en vaatziekten Inleiding Ik ga mijn spreekbeurt houden over hart- en vaatziekten. Ik heb dit onderwerp gekozen omdat er aan hart- en vaatziekten nog steeds veel, vooral oudere mensen overlijden.

Nadere informatie

Cardiologie. Takotsubocardiomyopathie

Cardiologie. Takotsubocardiomyopathie Cardiologie Takotsubocardiomyopathie Inhoudsopgave Inleiding 4 Wat is takotsubocardiomyopathie? 4 Wat is de oorzaak? 5 Wat zijn de klachten en verschijnselen? 6 Welke onderzoeken worden uitgevoerd? 6

Nadere informatie

Naar huis na een hartinfarct Wat u beter wel en niet kunt doen! Afdeling C2 IJsselland Ziekenhuis

Naar huis na een hartinfarct Wat u beter wel en niet kunt doen! Afdeling C2 IJsselland Ziekenhuis Naar huis na een hartinfarct Wat u beter wel en niet kunt doen! Afdeling C2 IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Voorbereiding op uw ontslag 2 2. Weer thuis 4 2.1 Medicijnen 2.2 Werk 2.3 Autorijden 2.4

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Longembolie. Albert Schweitzer ziekenhuis december 2014 pavo 1117

Longembolie. Albert Schweitzer ziekenhuis december 2014 pavo 1117 Longembolie Albert Schweitzer ziekenhuis december 2014 pavo 1117 Inleiding U bent in het ziekenhuis opgenomen met een longembolie. In deze folder leest u meer over wat een longembolie is en hoe uw behandeling

Nadere informatie

Een te hoog cholesterol

Een te hoog cholesterol Een te hoog cholesterol Beschrijving Wat is te een hoog cholesterol? Een te hoog cholesterol wil zeggen dat er te veel cholesterol in uw bloed zit. Dat is schadelijk voor uw slagaders. Het cholesterol

Nadere informatie

Verder na dotterbehandeling

Verder na dotterbehandeling CARDIOLOGIE Verder na dotterbehandeling U heeft een dotterprocedure ondergaan en bent hiervoor opgenomen in het Laurentius Ziekenhuis. Binnenkort mag u met ontslag. Tijdens uw verblijf bent u onder begeleiding

Nadere informatie

Trombose. Een klein bloedpropje met (soms) grote gevolgen

Trombose. Een klein bloedpropje met (soms) grote gevolgen Trombose Een klein bloedpropje met (soms) grote gevolgen Bijna een op de twee Nederlanders sterft direct of indirect aan de gevolgen van trombose. Sommigen krijgen trombose als gevolg van hun leefstijl,

Nadere informatie

Thuis verder na een CVA of TIA

Thuis verder na een CVA of TIA Thuis verder na een CVA of TIA U bent in het St. Anna Ziekenhuis te Geldrop opgenomen vanwege een beroerte, ook wel een Cerebro Vasculair Accident (CVA) genoemd. Een beroerte is een ongeluk in de bloedvaten

Nadere informatie

Adviezen na een hartoperatie

Adviezen na een hartoperatie Adviezen na een hartoperatie Informatie voor patiënten F0852-1150 januari 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Als er een kleine hoeveelheid vocht uit de wond lekt, kunt u een droog steriel gaas op de wond leggen en deze vastplakken met een

Als er een kleine hoeveelheid vocht uit de wond lekt, kunt u een droog steriel gaas op de wond leggen en deze vastplakken met een Leefregels na PCI U heeft een dotterbehandeling ondergaan. Dit wordt ook wel een PCI genoemd, wat staat voor Percutane Coronaire Interventie. Na ontslag uit het ziekenhuis gaat het herstelproces en de

Nadere informatie

Cardiologie. Boezemfibrilleren. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

Cardiologie. Boezemfibrilleren. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Cardiologie Boezemfibrilleren Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Uw cardioloog heeft vastgesteld dat er bij u sprake is van boezemfibrilleren. Dit

Nadere informatie

Diabetes. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Diabetes. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Diabetes Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Diabetes 3 Vormen van diabetes 4 Type1 4 Type2 4 Klachten en symptomen 5 Type1 5 Type2 5 Oorzaken 6 Behandeling

Nadere informatie

Leefregels en adviezen na een hartinfarct

Leefregels en adviezen na een hartinfarct Leefregels en adviezen na een hartinfarct Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Herstel thuis 1 Bewegen 1 Autorijden 2 Werken 2 Vakantie 2 Seksualiteit 3 Dieet 3 Alcohol 3 Roken 3 Psychische

Nadere informatie

Hart in beweging Onderzoek en behandeling van risicofactoren op harten vaatziekten locatie Sint Maartenskliniek

Hart in beweging Onderzoek en behandeling van risicofactoren op harten vaatziekten locatie Sint Maartenskliniek Hart in beweging Onderzoek en behandeling van risicofactoren op harten vaatziekten locatie Sint Maartenskliniek U bent door uw reumatoloog verwezen naar het spreekuur Hart in beweging op het terrein van

Nadere informatie

Diabetes. Inhoud. In Nederland hebben ongeveer 750.000 mensen diabetes. Van die 750.000 weten 200.000 personen niet dat ze de ziekte hebben.

Diabetes. Inhoud. In Nederland hebben ongeveer 750.000 mensen diabetes. Van die 750.000 weten 200.000 personen niet dat ze de ziekte hebben. Zorg bij diabetes Inhoud Vormen van diabetes 4 Klachten en symptomen 5 Oorzaken 6 Behandeling 7 Leven met diabetes 8 Meer informatie 9 Wat kan Kring-apotheek voor jou betekenen? 10 Diabetes Diabetes is

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen. Cardiologie Centrum Waterland

Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen. Cardiologie Centrum Waterland Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen Cardiologie Centrum Waterland Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak in

Nadere informatie

Boezemfibrilleren. De bouw en werking van het hart

Boezemfibrilleren. De bouw en werking van het hart Boezemfibrilleren Boezemfibrilleren is een stoornis in het hartritme. Uw hartslag wordt onregelmatig. U kúnt dit voelen, maar dat hoeft niet. Van alle mensen met boezemfibrilleren voelt ongeveer 10 tot

Nadere informatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Inleiding U heeft een hartkatheterisatie van de kransslagader ondergaan (coronair angiografie) dit is een onderzoek van de kransslagaders of de grote lichaamsslagader.

Nadere informatie

Wel thuis vanaf de afdeling Hartbewaking

Wel thuis vanaf de afdeling Hartbewaking Wel thuis vanaf de afdeling Hartbewaking Patiëntensticker Opnamedatum: Ontslagdatum: Behandelend arts: Folder: 1321 Dit is een uitgave van het Flevoziekenhuis Afdeling Cardiologie Oktober 2015 1-8 2-8

Nadere informatie

Ken je cardiovasculair risico!

Ken je cardiovasculair risico! UGP-FOLDER Ken je cardiovasculair risico! Wat zijn risicofactoren voor hart- en vaatziekten en welke risicofactoren zijn er? Risicofactoren voor hart- en vaatziekten zijn factoren die de kans op ziekten

Nadere informatie

Verminderde nierfunctie en medicijnen

Verminderde nierfunctie en medicijnen Verminderde nierfunctie en medicijnen VERMINDERDE NIERFUNCTIE WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL VERMINDERDE

Nadere informatie

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed?

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed? Naam: BLOEDSOMLOOP Bloed Een volwassen persoon heeft 5 á 6 liter bloed. Dat bloed bestaat uit bloedplasma, bloedcellen (rode en witte) en bloedplaatjes. Als bloed een paar dagen heeft gestaan, zakken de

Nadere informatie

Tips om zelf uw klachten te verminderen en informatie over wat de fysiotherapeut voor u kan doen

Tips om zelf uw klachten te verminderen en informatie over wat de fysiotherapeut voor u kan doen Verder lopen Een klacht over met etalagebenen uw fysiotherapeut Wat kunt u doen als u een klacht heeft over uw fysiotherapeut? Waar kunt u terecht met uw klacht? Hoe kunt u een klacht indienen? Tips om

Nadere informatie

Bloed moet stromen. De cardiovasculaire risicopolikliniek

Bloed moet stromen. De cardiovasculaire risicopolikliniek Bloed moet stromen De cardiovasculaire risicopolikliniek Naam :... Geboortedatum :... Uw specialist heeft u doorverwezen naar de cardiovasculaire risicopolikliniek (CVR-polikliniek). Binnenkort nemen wij

Nadere informatie

Hartfalen. Decompensatio cordis

Hartfalen. Decompensatio cordis Hartfalen Decompensatio cordis Door een verminderde pompfunctie van uw hart bent u op dit moment onder behandeling van de cardioloog. Deze folder geeft u uitleg over de aard en de oorzaak van uw klachten.

Nadere informatie

HARTREVALIDATIE (IPZ)

HARTREVALIDATIE (IPZ) HARTREVALIDATIE (IPZ) 17721 Inleiding Deze folder geeft u informatie over het poliklinisch hartrevalidatieprogramma IPZ (Intensieve Poliklinische Zorg). De behandelmethoden voor hart- en vaatziekten zijn

Nadere informatie

Georgie Dom. Hart & vaten gezond. Informatie en preventie

Georgie Dom. Hart & vaten gezond. Informatie en preventie Georgie Dom Hart & vaten gezond Informatie en preventie 1 e druk, augustus 2010 Copyright 2010 Consumentenbond, Den Haag Auteursrechten op tekst, tabellen en illustraties voorbehouden Inlichtingen Consumentenbond

Nadere informatie

Microvasculaire Coronaire Dysfunctie

Microvasculaire Coronaire Dysfunctie Microvasculaire Coronaire Dysfunctie U bent onder behandeling bij de afdeling Cardiologie van het Radboudumc. In deze folder vindt u informatie over microvasculaire coronaire dysfunctie (MCD). Heeft u

Nadere informatie

Bloed moet stromen. De cardiovasculaire risicodienst. Verwijzing door de huisarts

Bloed moet stromen. De cardiovasculaire risicodienst. Verwijzing door de huisarts Bloed moet stromen De cardiovasculaire risicodienst Verwijzing door de huisarts Naam :.... Geboortedatum :.... Afspraak maken bij de cardiovasculaire risicodienst Uw huisarts heeft u doorverwezen naar

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie. Activiteiten voor de eerste weken na een hartinfarct

Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie. Activiteiten voor de eerste weken na een hartinfarct Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie Activiteiten voor de eerste weken na een hartinfarct Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie In deze folder vindt u informatie voor de eerste weken na uw ontslag

Nadere informatie

Wat we doen en waarom

Wat we doen en waarom Wat we doen en waarom Eén op de drie Nederlanders sterft aan een hart- of vaatziekte. Bij vrouwen is het zelfs doodsoorzaak nummer 1. www.hartstichting.nl Mieke Runderkamp (29) raakte na een hartinfarct

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden 1

Arterieel vaatlijden 1 Arterieel vaatlijden 1 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van

Nadere informatie

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog Van harte welkom! Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog CONFUCIUS: Chinees wijsgeer circa 500 voor Christus Het is niet moeilijk om het goede te herkennen, maar wel

Nadere informatie

Cardiologie Na een dotterbehandeling

Cardiologie Na een dotterbehandeling Cardiologie Na een dotterbehandeling Inleiding U heeft een dotterbehandeling (P.T.C.A. = Percutane Transluminale Coronaire Angioplastiek) ondergaan. Er kunnen thuis nog vragen ontstaan en mogelijk kunnen

Nadere informatie

Hartkwalen Gasping. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart 22-1-2012

Hartkwalen Gasping. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart 22-1-2012 Hartkwalen Gasping De belangrijkste klachten zijn: vermoeidheid kortademigheid (vooral bij inspanning) opgezette benen en enkels onrustig slapen en s nachts vaak plassen 4 Hartfalen sen Hartspierziekte

Nadere informatie

Ontmasker de stille doder. Meet uw bloeddruk. Spreek erover met uw arts. Working Group on Cardiovascular Prevention and Rehabilitation

Ontmasker de stille doder. Meet uw bloeddruk. Spreek erover met uw arts. Working Group on Cardiovascular Prevention and Rehabilitation Ontmasker de stille doder Meet uw bloeddruk Spreek erover met uw arts Belgische Cardiologische Liga Working Group on Cardiovascular Prevention and Rehabilitation Een do Wie is toch die sti der, hoezo?

Nadere informatie

Beroerte en een TIA zijn spoedeisende ziekten. Rob Bernsen en Marian van Zagten Neurologen JBZ

Beroerte en een TIA zijn spoedeisende ziekten. Rob Bernsen en Marian van Zagten Neurologen JBZ Beroerte en een TIA zijn spoedeisende ziekten Rob Bernsen en Marian van Zagten Neurologen JBZ TIA CVA: inhoud + TIA: Rob Bernsen + CVA: Marian van Zagten + Rijbewijs : Rob Bernsen Voorlichting Hartstichting

Nadere informatie

Leefregels na een beroerte. Neurologie

Leefregels na een beroerte. Neurologie Leefregels na een beroerte Neurologie U bent of uw familielid is onlangs wegens een beroerte opgenomen geweest op onze afdeling. In deze folder geven we informatie over de leefregels waar u zich aan kunt

Nadere informatie

Vernauwing in de kransslagader(s)

Vernauwing in de kransslagader(s) Vernauwing in de kransslagader(s) Informatie voor patiënten Informatie voor patiënten met een vernauwing in de kransslagader(s) Inleiding 3 1. Alarmnummer/ambulance 3 2. Alcohol 4 3. Angst 4 4. Autorijden

Nadere informatie

Hoe wordt het normale hartritme tot stand gebracht?

Hoe wordt het normale hartritme tot stand gebracht? Boezemfibrilleren De cardioloog heeft vastgesteld dat u een ritmestoornis heeft of heeft gehad, die boezemfibrilleren, ofwel atriumfibrilleren wordt genoemd. In deze folder kunt u hierover meer lezen.

Nadere informatie

Hart & Vaten. Hóe houdt u ze gezond? E. Olde Bijvank, cardioloog 24 mei 2016

Hart & Vaten. Hóe houdt u ze gezond? E. Olde Bijvank, cardioloog 24 mei 2016 Hart & Vaten Hóe houdt u ze gezond? E. Olde Bijvank, cardioloog 24 mei 2016 S Bholasing Moons Olde Bijvank Horsthuis Veerbeek de Groot Speleman Cardiologen MC Slotervaart ism De Hart- en Vaatgroep Kennemerland

Nadere informatie

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Opname Bij aankomst in het ziekenhuis wordt u meestal eerst volledig onderzocht op de Eerste HartHulp (EHH) door een arts-assistent. Hij/zij neemt

Nadere informatie

Leefregels na hartklepoperatie

Leefregels na hartklepoperatie Afdeling: Onderwerp: Cardiologie Na uw hartklepoperatie heeft u waarschijnlijk veel vragen en krijgt u veel raadgevingen. In deze informatiefolder zetten we belangrijke leefregels voor u op een rij. Deze

Nadere informatie

Vaatrisico-polikliniek (behandeling van vaatziekten)

Vaatrisico-polikliniek (behandeling van vaatziekten) Vaatrisico-polikliniek (behandeling van vaatziekten) Inleiding U bent door uw behandelend arts verwezen naar de vaatrisicopolikliniek omdat u een vaatziekte heeft en/of vanwege risicofactoren voor het

Nadere informatie