Van de redactie. Met dank aan... Inhoudsopgave. voorwerk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Van de redactie. Met dank aan... Inhoudsopgave. voorwerk"

Transcriptie

1 Van de redactie Met dank aan... Gaan en komen Gedurende vele jaren vervulde Dicky van der Deijl het secretariaat van de redactie. Ze verzamelde de kopij van de vier redacteuren, ging er nog eens met de stofkam doorheen, normaliseerde spelling en interpunctie, trok aan de bel bij fouten en overschrijding van het aantal woorden, communiceerde met de graficus, maande zo nu en dan ook schrijvers die in gebreke bleven, en dat alles zonder stemverheffing, met geduld en vriendelijkheid. Aan het eindresultaat heeft u dat jarenlang kunnen aflezen! Nu gaat ze met pensioen. We zullen haar missen. Dicky, van harte bedankt! Haar taak wordt overgenomen door Hella Willering, ervaren als redacteur en vertaler. Dat komt vast helemaal goed! We heten haar van harte welkom. Ook binnen de redactie verschuift het een en ander, maar daar komen we in een volgend nummer op terug. Judit In de herfst komen we dit jaar op een heel ander spoor terecht, wanneer we tenminste het alternatieve tracé volgen. Judit bepaalt dan de zondagen, van 7 oktober tot en met 25 november. De vrouw met trekken van Tamar, Jaël en Maria kennen de meesten amper of niet. Doet zij met Holofernes wat David met Goliat doet? Een mooi verhaal, tegelijk één dat te denken geeft. Uit de deuterocanonieken mag je wel lezen en er levenslessen uit trekken, aldus de Nederlandse Geloofsbelijdenis, maar geloofslessen, nee, dat toch niet. Nu, de levensles van het onthoofden van tegenstanders kan toch niet echt meer in deze tijd passen. Wat dan wel? In de exegeserubriek gaan velen daar dieper op in. Op Allerheiligen en Dankdag blijft Judit gesloten. Enquête Een groot aantal lezers van De Eerste Dag nam de moeite om de enquête in te vullen die enkele nummers terug was bijgesloten. De respons was meer dan 10%, en daarmee ruimschoots voldoende om conclusies te trekken. Opvallend veel schrijvers voegden woorden toe vol lof en aanmoediging. We doen ons werk niet voor niets, fijn om te merken! Maar we vielen u niet lastig met een onderzoek in de hoop op onze lauweren te kunnen rusten: we zoeken ook naar mogelijk heden om De Eerste Dag nog beter op uw wensen af te stemmen. Wat direct opviel was, dat 100% van de inzenders de exegetische bijdragen inziet en gebruikt. De manier waarop verschilt, vóór of na of in plaats van eigen studie, maar u rekent er allen op iets te vinden waar u verder mee kunt. Daarbij komen ook tips, van zeer diverse aard: wat meer hermeneutiek, wat minder Amsterdamse school, meer theologische exegese, aandacht voor verhouding OT-NT, minder stereotypische exegese en dus meer openheid voor feministische exegese. Fijn dat het vitten op de NBV nu over lijkt te zijn; help ons om bij te blijven in nieuwe exegetische visies; en graag meer homiletische hulplijnen! Na deze duidelijke aandacht voor de exegese riepen de andere onderdelen ook elk eigen reacties op. Smaken en wensen verschillen duidelijk, blijkt, wanneer we de grote lof over de tekeningen zetten naast kritiek. Bijdragen met de kinderen hebben grage gebruikers, maar velen hebben er niet echt veel behoefte aan, zo lijkt het. Meer dan we verwacht hadden is er behoefte aan teksten, gebeden, spiritualiteit in de brede zin. Opmerkelijk zijn vragen waaruit blijkt dat niet alle lezers de verhouding tussen De Eerste Dag en de diverse leesroosters helder is. In een apart artikel in dit nummer gaan we daarop in. Als redactie hebben we ons voorgenomen de uitslagen van de enquête te honoreren. Daartoe zetten we in de komende maanden stappen. Gezien de omlooptijd tussen het plannen van het blad, het uitzetten van de opdrachten en het verschijnen gaan we ervan uit dat we het zomernummer van 2013 een nieuwe vorm kunnen geven. Dat zal dan samenvallen met het verschijnen van het nieuwe liedboek, aan de kerken van de meeste gebruikers aangeboden. Tijdens de verbouwing houden we de huidige kwaliteit natuurlijk op peil! Misverstandje In een artikel in het Friesch Dagblad vertelde een Amsterdamse predikant hoe hij met een groep, het Amstelpreekteam, een cyclus diensten over Ezechiël gedaan had, en hoe hun materiaal nu aanleiding was om Ezechiël in het rooster van De Eerste Dag op te nemen. Ik houd het er maar op dat de journalist het niet helemaal begrepen heeft. Het rooster waarop Ezechiël werd aangekondigd, kwam in 2010 uit. Maar handig was het wel, die coïncidentie; we zijn blij dat we van de expertise van het team gebruik konden maken. Goede diensten wensen we u toe, de herfsttijd die aanbreekt! Namens de redactie, Roel Bosch Inhoudsopgave Het rooster van De Eerste Dag... 2 Judit met de kinderen... 4 Een lied onder de loep: Het jaar neigt zich tot stille groet... 7 Gebeden... 8 Schikken: herfst Boeken voor de eerste dag Kanttekeningen bij Nederlandse vertalingen van het Onze Vader Bij de zondagen Allerheiligen Dankdag Toelichting bij de liedsuggesties Liedsuggesties voorwerk 1

2 Leesrooster voorwerk Het rooster van De Eerste Dag De redactie van De Eerste Dag bepaalt niet zelf het rooster, maar verzorgt materiaal bij het Oecumenisch Leesrooster. Dit rooster is door een commissie in opdracht van de Raad van Kerken samengesteld uit verschillende bronnen. Het gaat om vier roosters die in verschillende kerken in Nederland gebruikt worden. Rooms-katholiek lectionarium In de Rooms-Katholieke Kerk geldt een ordening voor de lezing in de mis, het lectionarium, dat wereldwijd gebruikt wordt. Dit rooster geeft voor elke zon- en feestdag drie lezingen aan, waarvan de derde altijd een lezing is uit een van de vier evangeliën. Het gaat om een driejarig rooster, waarbij in elk A-jaar Matteüs gelezen wordt, in B-jaren Marcus, en in C-jaren Lucas. De evangelist Johannes komt vooral aan het woord in de bijzondere perioden rond Pasen, het meest in het B-jaar. Gemeenschappelijk Leesrooster en oud-katholiek leesrooster Toen de eerste versie van het r.-k. lectionarium in gebruik kwam, bleken er al gauw enkele zwakke punten in te zitten. Door de r.-k. bisschoppen in de Verenigde Staten werden wijzigingen voorgesteld. Vooral de keus van lezingen uit het Oude Testament vonden zij vaak niet zo gelukkig. Soms ook was de afbakening van Schriftlezingen voor verbetering vatbaar, zo meenden zij. Dit herziene rooster werd al gauw ook ingevoerd in de Episcopal Church in de Verenigde Staten, en de Anglicaanse Kerk in Groot-Brittannië; zo ook in de Oud- Katholieke Kerken in de wereld. Inmiddels is het r.-k. rooster in Amerika weer conform aan dat van het Vaticaan, en werd het r.-k. lectionarium herzien; het resultaat wordt echter nog steeds gebruikt, als het Common Lectionary. In het Dienstboek voor de, toen nog, Samen op Weg-kerken (Hervormd, Gereformeerd en Luthers) werd het rooster bewerkt. Een aantal perikopen werd herzien. De brieflezingen in de groene tijd werden geschrapt. Als in het Marcusjaar zes zondagen uit Johannes 6 gelezen wordt, laat deze versie doorlezen uit Marcus. Waar oorspronkelijk lezingen uit de deuterocanonieke boeken stonden, kwamen hiervoor oudtestamentische lezingen in de plaats. Luthers Dienstboek: het oude kerkelijk jaar Het Luthers Dienstboek geeft de mogelijkheid om ieder jaar dezelfde cyclus te volgen, die van het klassieke kerkelijk jaar. Daarin heeft elke zondag in het jaar een eigen ensemble, herkenbaar en in de loop der eeuwen in de lutherse en katholieke traditie ingeburgerd. Wel is de keuze voor de lezing uit het Oude Testament van meer recente datum. De keuze voor de evangelielezing is als een soort evange liënharmonie gedacht: alle evangeliën komen aan bod. Het spreekt voor zich dat in deze jaarcyclus slechts een gering aantal Bijbelse verhalen aan bod komt. In Duitsland ondervangt men dat bezwaar door een zesjarig rooster, waarin een vierde lezing direct als opening van de preek wordt gelezen, de Predigttext. Dit klassieke rooster heeft ons een schat aan zondagsnamen en introïtuspsalmen nagelaten. Immers, elke zondag kent hier zijn eigen specifieke eerste Bijbelwoord en eerste lied, dat als een heilig motto de dag kleurt. De namen Laetare, Palmzondag en Zondag Weeskind worden nog steeds wel gebruikt, ook al zijn de gegevens in de nieuwe driejarige cyclus niet altijd meer terug te vinden. Ook in de liederenschat horen we deze traditie nog klinken: het Adventslied Heft op uw hoofden, poorten wijd, op de eerste zondag van de Advent, gaat terug op de lezing over de intocht van Jezus in Jeruzalem, samen met Psalm 24. Extra materiaal Naast deze roostermatige bronnen staan de vragen en gegevens die de Bijbel zelf elke keer weer aanreiken. Bij het begin van het Oecumenisch Leesrooster stelde men zich tot doel de hele Schrift in de eredienst te laten lezen. Inmiddels is gebleken dat dat voor de meeste gemeenten wel heel moeilijk is. Lenen zich alle boeken wel voor een complete lezing? Wat eist dat van kerkgangers en predikers? De laatste edities van In Orde illustreren een nieuwe insteek: een combinatie van de bestaande leesroosters met een keuze van Bijbellezingen die niet gemist mogen worden. Veel kerkgangers krijgen zelden of nooit meer de Bijbel te horen of te lezen: de zondagse eredienst is de enige kans die ze hebben of die ze zich gunnen. Dat kan betreurd worden, maar vanuit die realiteit is het goed om een leesrooster samen te stellen dat de kernverhalen van de Bijbel toch minstens eens per periode van zes tot twaalf jaar aan de orde stelt. Zo volgt het Oecumenisch Leesrooster Ruth, Genesis 1-11, de Davidverhalen, Elia en Elisa, zoals in eerdere edities Exodus, Jozef, Esther en Jona aan bod kwamen. Een volgend gemis bleek te zijn, dat de kans om de brieven te horen nogal verwaarloosd is. Illustratief hiervoor is het weglaten van de epistellezingen uit het rooster van het Protestants Dienstboek. In het Oecumenisch Leesrooster is veel aandacht voor 1 Korintiërs en 1 Thessalonicenzen, zoals in eerdere jaren Galaten, Romeinen en de brieven van Johannes, Petrus, Jacobus ruimte kregen. In drie gevallen werd ervoor gekozen om een sterke periode (Advent, Veertigdagen) kleur te geven door een serie profetenlezingen; Micha, Ezechiël en Rechters klinken zo in samenhang met het evangelie. Ook deuterocanonieke boeken krijgen weer een kans om te spreken. Het gebruik Iedere eredienst, viering en kerkdienst heeft een eigen karakter. De liturgische ruimte, de omgeving, de plaatsen waar de mensen vandaan komen klinken erin door. De achtergrond van de deelnemers aan de liturgie, hun verwachtingen en herinneringen spelen een rol. De beschikbare en bruikbare liedboeken, instrumenten, verbeeldingsvormen doen mee. Genoeg redenen om erop te wijzen dat ieder die een rooster gebruikt er op een eigen wijze gebruik van kan maken. De keuze wordt ter plekke bepaald. U kunt ervoor kiezen om u te beperken, niet alle blokken te volgen, niet alle lezingen te volgen. In de beslissing over het volgen van het rooster is het goed om te bedenken dat het lezen van de Bijbel in de eredienst altijd meerdere lagen heeft. Door dat besef wordt het mogelijk om verder te kijken dan de eigen persoonlijke beleving, mening of overtuiging van degene die de kerkdienst voorbereidt. Heel globaal zijn er twee hoofdlijnen: Schriftlezing als verkondiging Bij het lezen uit de Bijbel stellen zich altijd meerdere tijden en plaatsen present; en komt ook God zelf niet met de woorden mee? De lezing als zodanig is zo al verkondiging. Nog voordat de preek begint is het belangrijkste al gezegd. Wanneer de spreker en de hoorder onverhoopt op geheel verschillende golflengten zitten, kan toch de Schrift een eigen verhaal vertellen. Ook als de preek niet op al het gelezene ingaat, blijft het aanwezig in de rest van de liturgie. Deze gedachte spreekt heel sterk in vele vormen van katholieke liturgie, waar de preek steeds slechts een deel van de lezingen herneemt. Schriftlezing als opmaat voor de preek In de traditie van de gereformeerde, doopsgezinde en vrijkerkelijke richtingen heeft de samenkomst van de gemeente vaak meer het karakter van Schriftuitleg en toepassing. Een 2

3 Een lied onder de loep Een lied voor de herfsttijd Eind mei 2013 wordt een nieuw liedboek gepresenteerd. Als aanloop naar de verschijning daarvan maken we in elke aflevering van De Eerste Dag kennis met een lied dat door de liedboekredactie voorlopig is vastgesteld. Contrafacten We spreken van een contrafact als een nieuwe tekst op een bestaande melodie wordt gezongen. In de oorspronkelijke zin was een contrafact een wereldlijk lied dat vergeestelijkt werd (of andersom), waarbij een deel van de tekst werd aangepast. In kerkelijke liedbundels komt het contrafact als leenmelodie veel voor. Gebruik van een leenmelodie biedt de mogelijkheid om een nieuwe tekst te kunnen zingen zonder een nieuwe melodie te hoeven leren. Maar het mag niet gemakzucht zijn als motief om een leenmelodie bij een tekst te zoeken. Door een leenmelodie te gebruiken, kan een nieuwe tekst een verbinding leggen met een oud lied. Van de dichter Tom Naastepad ( ) is bekend dat hij zijn liedteksten schreef op bestaande melodieën. De keuze van een melodie was vaak heel bewust gedaan om een verbinding te leggen tussen het oude lied en de nieuwe tekst. Vergelijk bijvoorbeeld Gezang 200 en 209 uit het Liedboek voor de Kerken. Een andere reden om een leenmelodie te kiezen, is om zo oude en waardevolle melodieën te kunnen blijven zingen. Als een oud lied niet meer bruikbaar is vanwege de tekst, is het jammer als daarmee een klassieke melodie verloren gaat. Ook in het nieuwe liedboek zal vaak een leenmelodie worden gebruikt. Bij het kiezen van een leenmelodie gaat de redactie zorgvuldig te werk. Alleen lettergrepen tellen voldoet niet! Als het metrum van de tekst en een gevonden melodie overeenkomen, wordt al zingend de woord-toon-verhouding ge- en beproefd. Vallen tekst- en melodieaccenten goed sa men? Dan komt nog de vraag: associëren tekst en melodie? De bestaande melodie heeft een bepaalde sound waarbij ook de achtergrond van de melodie een rol speelt. Zo is Gezang 234 een ongelukkige combinatie van een tekst voor Hemelvaartsdag met een adventsmelodie. Wie alleen op het metrum let bij het zoeken van een leenmelodie, zal vaak hetzelfde ervaren als bij het kopen van een jas: in het pashokje merk je dat het wel de goede maat is, maar dat de jas toch niet past. Een leenmelodie moet goed en passend zijn. Het jaar neigt zich tot stille groet Het lied Het jaar neigt zich tot stille groet (Tussentijds 186 en Zingend Geloven 5, lied 58) is aangewezen als het zondagslied voor de Dankdag voor gewas en arbeid (7 november) of de zondag dat er een oogstdienst is. In de tekst wordt de dankbaarheid verbreed tot diaconale verantwoordelijkheid. Zo is het lied in de herfsttijd vaker bruikbaar, zeker als het avondmaal wordt gevierd (zie strofe 4). In beide bundels gaat de tekst gepaard met een melodie van Willem Vogel. In de redactie vond men deze melodie te pretentie- en karakterloos. Daarom moest een andere melodie worden gezocht. De tekst heeft een veel voorkomend metrum: vier regels van acht lettergrepen (in Engeland Long Metre genoemd). Maar er deden zich twee bijzonderheden voor. De tweede regel van strofe 1 kent t.o.v. de andere strofen een extra lettergreep: het rijpte een zomer lang tot zin. Als het woord rijpte op één noot wordt geplaatst, is een elisie onvermijdelijk en ontstaat: rijpt een zomer lang en dat klinkt als tegenwoordige tijd. Dat kan alleen voorkomen worden als er een melodie wordt gevonden met een driedelig ritme, waarbij de tweede noot van die regel een lange noot is en gesplitst kan worden. Een tweede bijzonderheid is het melodisch rijm. Niet alleen de tekst kent een rijm, maar ook de melodie. De strofen in deze tekst hebben een a-b-b-a-rijm en veel melodieën zijn gebaseerd op a-a-b-b-rijm. Er zijn veel Long Metre-melodieën, maar een zeer beperkt aantal heeft een opmatig driedelig ritme en is geschreven bij een a-b-b-a-rijm. En dan moet het karakter ook nog passen De redactie koos uit enkele mogelijk heden voor de melodie St. Mark van William Crowfoot. Voor een vierstemmig (koor)zetting kunt u een sturen naar Pieter Endedijk 1 Het jaar neigt zich tot stille groet, het rijpte een zomer lang tot zin, nu in de herfst houdt het zich in en spreekt uit volheid: God is goed. 2 Maar wij, de mensen, zijn te klein. Wij doen of het het onze is wat God ons geeft. Of aan t gemis der naasten wij niet schuldig zijn. 3 De honger gaat de wereld rond, wij danken God voor overvloed. O geef, Heer, dat de hand toch doet wat wordt beleden met de mond, 4 en niet meer neemt, maar voluit geeft aan alle mensen in de nood, zoals Gijzelf U in de dood hebt uitgedeeld, o brood dat leeft. tekst Jan Willem Schulte Nordholt melodie William Crowfoot St. Mark voorwerk 7

4 4 november 2012 oecumenisch leesrooster 30 Zevende zondag van de herfst kleur: groen Gemeenschappelijk Leesrooster ot: Job 19,23-27a ap: Psalm 119,1-8 ev: Marcus 12,18-27 zl: Tussentijds 20 Alternatief ot: Judit 10,1-17 Oud-Katholiek Kerkboek Zondag na Pinksteren 26 Zondag van de zeven broeders int: ant: Jeremia 29,11-14 ps: Psalm 85,2 ot: Job 19,23-27a gr: Psalm 119,1-8 ep: Hebreeën 7,23-28 hv: Jeremia 15,16 ev: Marcus 12,18-27 Romeins Missaal 31 e zondag door het jaar int: Psalm 38,22-23 ot: Deuteronomium 6,2-6 ap: Psalm 18, ep: Hebreeën 7,23-28 hv: Johannes 14,6 ev: Marcus 12,28b-34 Luthers Dienstboek 22 e zondag na Trinitatis int: ant: Psalm 130,3-4 ps: Psalm 130,5-8 LB Psalm 130 ot: Ezechiël 33,7-16(20) gr: LB Psalm 90:1,2,8 ep: Filippenzen 1,(3)6-11 hv: Psalm 147,3 ev: Matteüs 18,(21)23-35 zl: Gezang 426 Bij de dag Is er leven na de dood? Eén onderwerp moest in de serie avonden over geloven zeker aan bod komen: hoe ziet het er na de dood uit? Een groep geëngageerde gemeenteleden, van in de twintig tot tegen de zeventig, had zich ingetekend, speurtocht door Bijbel en geloofstraditie. Tegen het eind van de serie kwam het onderwerp waarover de lezingen van vandaag gaan: is er leven na de dood, en zo ja, hoe ziet het er dan uit? De heilige stad van Openbaring en de groene vallei van Jesaja, de eeuwige zang naast het lied van de bomen, slechts in beelden kunnen we spreken over wat de tijdelijkheid te boven gaat. Het tijdelijke kan het eeuwige niet bevatten. Niet iedereen was tevreden: weet je als vakman niet eens precies hoe het zit? Wel vragen die leven, deze zondagen! Zeker als het gedenken van de doden op deze eerste zondag na Allerheiligen plaatsvindt, zal menig kerkganger ernaar zoeken. Met de beelden van Job, met eigen ogen, met dit vleselijk leven zal ik God zien, en die van Jezus: God is de God van levenden, raken we aan de diepe onzekerheid en de wil van mensen dat er toch wel wat zal zijn. Daarmee is de schijnzekerheid van er is niets, waarmee de Sadduceeën volgens Marcus leven, net zozeer ontmaskerd als de schijnzekerheid van de plaatjes uit de folders van het Wachttorengenootschap: het hiernamaals als Amerikaans middenklasse pretpark, dierentuin incluis. Bij dit thema sluit het lied van Oosterhuis, Tussentijds 20, prachtig aan. Maar tegelijk maakt de tekst van het lied ook wel duidelijk dat kerkelijk praten en zingen over leven na de dood vaak geheimtaal is. Wie geen poëtische aanleg heeft, fronst de wenkbrauwen, en zal niet snappen dat anderen tot tranen toe geroerd zijn door een lied als dit. Uitleg heeft weinig zin, voorzichtige dosering soms wel. Afwisseling met die primitieve verzen over Jeruzalem (LB 265 bijv.) kan ook helpen. Liederen uit Opwekking, maar ook de gouwe ouwe Ik zie een poort wijdopen staan willen zo hier en daar ook! Nemen we de manier waarop die mannen uit Marcus het verhaal van de vrouw met haar zeven mannen vertelden, dan klinkt daaruit een haast ziekelijke angst voor de macht van de vrouw. Herinnering aan Juda en Tamar? Het verhaal van Judit (inderdaad een tweede Tamar, met haar leven garant voor toekomst voor haar volk) biedt dan heel aards tegenwicht! Zonder enige gêne schrijft de auteur hoe alle Hebreeuwse mannen deze knappe vrouw met de ogen volgen tot ze uit het zicht is; en tegen die tijd zijn er wel weer andere mannenogen die haar oppikken. De humor spat eraf. Deze vrouw is niet zeven, nee honderd mannen te erg. Tegelijk is de situatie natuurlijk ook letterlijk bloedserieus: een heel volk dreigt vernietigd te worden, mannen vermoord, vrouwen misbruikt. Recht overeind gáát Judit. Loopt zij dan de weg van de antwoordpsalm, Psalm 119? Die hier, in de eerste acht verzen, sprekend lijkt op een reprise van Psalm 1, de titel van het hele Psalmboek? De weg gaan, blijven gaan, en weten dat God zijn volgers niet beschaamd laat staan, dat blijft toch de basis van alle spreken over God, gisteren, vandaag en morgen. God, niet van doden maar van levenden, verrassend nabij in doornstruik en woestijn, in stad en land. Roel A. Bosch Licht in de vuurtoren (3) Nyks blik valt op de lampion in de vensterbank. Die hadden ze gemaakt als afsluiting van het project. Een lichtje voor Sint-Maarten. Alle kinderen hadden een vuurtorenlampion geknutseld, iedereen op zijn of haar eigen manier. Het was een prachtige optocht geweest. Nyk was met zijn lichtje bij buurvrouw Lusine aan de deur geweest om te zingen, en zij had het heel mooi gevonden Nyk heeft een plannetje. Hij steekt een waxinelichtje aan en zet het in de vuurtorenlampion. Als ze van mijn plan horen, vinden papa en mama het vast wel goed, denkt hij. Even lijkt het alsof het kleine vlammetje aarzelt of het wel zal gaan schijnen, maar na een tijdje bedenkt het zich en brandt het alsof het nooit anders gedaan heeft. Nyk blijft geduldig wachten, naast het vuurtorenlichtje in de vensterbank. Het is het enige lichtje in de schemerige kamer. Als na een tijdje de auto van de dokter wegrijdt, neemt hij de lampion op en glipt er op z n tenen mee naar buiten. Zijn vrije hand houdt hij beschermend om het lichtje heen tegen de wind Nyk loopt met het lichtje naar het huis van buurvrouw Lusine. Gelukkig, hij weet nog hoe het paadje loopt en waar het stoepje zit. Toen hij klein was, speelden hij en z n vriendjes vaak verstoppertje in buurvrouws tuin. Dat mocht. Ze gingen meestal ook even naar binnen voor een praatje of een snoepje. Of buurvrouw kwam zelf naar buiten. Voor de zee-vitaminen, zoals ze altijd zei. De klink van de achterdeur gaat net zo gemakkelijk omhoog als altijd. Hij roept de donkere gang in: Volluk, buurvrouw Lusine, ik ben het: Nyk! Er komt geen antwoord. Zou ze slapen? Zachtjes schuifelt hij door de halfduistere gang, tastend langs de muur, naar de deur van de woonkamer. Hillie van der Weg Met de kinderen in de kerk

5 4 november 21 mei Bij de tekst Niet een God van doden, maar van levenden Bij Job 19,23-27a en Marcus 12,18-27 Het is zonder meer een curieuze keuze, dit ensemble van lezingen! Het lijkt een beetje op een poging om de Schriften tegen elkaar op te zetten, een beetje zoals de Sadduceeën en andere groeperingen in het evangelie pogingen doen om Jezus uit zijn tent te lokken, om zijn tegenstanders voldoende kruit aan te reiken waarmee ze Hem onderuit kunnen halen. De overbekende en veel gebruikte tekst uit Job ( ik weet dat mijn verlosser leeft ) die vaak geïnterpreteerd wordt als een oudtestamentisch bewijs voor een lichamelijk opstanding combineren met een passage uit Marcus waarin de opstanding uit de doden ter discussie wordt gesteld, ja, zelfs ontkend! En vervolgens weer wordt bewezen. Je moet maar durven. Hoe lang nog? Met die vraag opent het negentiende hoofdstuk van Job, waaruit we vandaag enige verzen horen. Het zou zomaar de klacht, het verzuchtende weerwoord van Jezus kunnen zijn op de vele kwesties of onzinkwesties die Hem worden voorgehouden: Hoe lang nog zult ge mijn ziel grieven, en Mij Matteüs Marcus 12, ,16-20 met woorden verbrijzelen? In ieder geval zijn zijn woorden in een boek gekomen! En die van Job ook. En dat was net Jobs hoop! Job bevraagt zijn vriend Bildad waarom hij hem vervolgt, zoals God ook al doet (19,22). En als om zijn gelijk te krijgen of voorgoed vast te leggen, verzucht hij dat zijn woorden waarmee hij voortdurend uitdrukt dat hij niet wijkt van zijn overtuiging dat God trouw is, hoewel Deze hem ook onder grote druk zet als bewijs opgeschreven zouden worden in een boek, met een ijzeren stift in lood geschreven, zodat ze nooit meer kunnen worden uitgewist. Daarna volgt Jobs overtuiging dat zijn Bevrijder leeft. En aangezien Job aan Hem vasthoudt, leeft hij met Hem. Veel meer valt er mijns inziens niet over dit kleine stukje tekst te melden. Misschien is het vandaag een idee, om als onderdeel van de prediking, of als muzikale uitdrukking van de lezing, de aria I know that my Redeemer liveth uit de Messiah (G.F. Handel) te laten horen of een gedeelte uit cantate 160 van J.S. Bach (of G.P. Telemann), getiteld Ich weiss dass mein Erlöser lebt? Openbaar debat Voorafgaande aan de evangelielezing kijken we eerst even naar de context. Want er is veel beweging in het verhaal. Het is een in- en uitgaan, zowel in Jeruzalem als in de tempel. En dat alles binnen een korte tijd. Na de laatste aankondiging over de opgang naar Jeruzalem (Mar. 10,33), onderweg Jericho aandoend (10,46), begint de tocht naar boven, via Betfage en Betanië (11,1). Jeruzalem en het tempelgebied worden betreden (11,11) en vrij snel verlaten. De volgende dag wordt de gang opnieuw gemaakt, vanuit Betanië. Het centrum, het godsdienstige handelscentrum wordt in één beweging door betreden ( ze komen Jeruzalem in en Hij ging de tempel binnen 11,15). Tegen de avond verlaten zij het terrein (11,19) opnieuw, om direct in het volgende vers weer op te gaan (met een korte onderbreking rond de al eerder besproken vijgenboom, als teken van wankel vertrouwen 11,20-25). Opnieuw komen ze in Jeruzalem en in die stad gaat het Jezus, nogmaals, om de tempel. Daar wordt Hij door verschillende groeperingen (of afgevaardigden daarvan) bevraagd. Debat volgt. Aansluitend spreekt Hij zijn mesjalim: zijn gelijkenissen. Hij is voortdurend in gesprek (11,27-12,44), met overpriesters, met de kenners der Schriften, met oudsten, mensen uit de kring van de Farizeeën, en uit de Herodes-partij, met Sadduceeën ook. Hij is een rabbi met vele gesprekspartners. Een grote aaneenschakeling van gesprekken en thema s volgt elkaar op, sprekend over de Schriften aan de ene kant, en ingaand op wel of niet Schrift-gerelateerde vragen aan de andere kant, waarbij het opvalt dat een talrijke menigte gretig naar Hem luistert, in de buurt van de offerkist. Pas in 13,1 verlaat Jezus het tempelterrein eindelijk en gaat zitten op de Olijfberg. Nog een keer gebruikt Hij daar het beeld van de vijgenboom, tijdens een lange toespraak (de zogenaamde eschatologische rede 13,28-37). Dit alles, deze hele verzameling debatten, dit open neergaan naar de tempel geschiedde, zo lijkt Marcus ons voor te houden, twee dagen voor het Paasfeest (14,1). Dus met veel rumoer in de stad en in de omgeving. Opstaan uit de doden Zijn ze van Powned, die Sadduceeën? Met de bedoeling om Hem tot onverstandige, weinig doordachte, spontane maar karakterloze uitspraken te verleiden, komen ze tot Hem. Zij stellen een vraag over iets wat ze zelf belachelijk vinden. De opstanding, die loochenen zij. Nu, reken er dan maar op, bij Jezus dan, dat je van repliek gediend wordt. Jullie zitten op een dwaalspoor. Het staat er twee keer (12,24.27). Ze hadden Hem een natuurlijk volkomen uit de lucht gegrepen fictieve situatie voorgelegd. Nu wisten de leerlingen van Jezus er ook niet goed raad mee, met de opstanding, want eerder hadden die zich ook al afgevraagd, wat dat zeggen wou: opstaan uit de doden? (9,9). Maar niet weten wat het zeggen wil, of het geheel ontkennen, is nog iets anders. Nu staan de Sadduceeën in het algemeen bekend als een gemeenschap die toentertijd weinig ophad met nieuwe theologische inzichten. Wel deelden ze de opvatting dat een mens toch op enigerlei wijze voortbestaat, maar dan in zijn kinderen. Daarom was nageslacht wezenlijk. Maar zélf na de dood leven? Nee, daar kon men zich weinig bij denken. Toch was in de tijd van Jezus het opstandingsgeloof groeiende. Maar hoe kan dat dan, vragen ze zich af, dat is toch onmogelijk?! En dat willen ze met een absurde voorstelling van zaken aan Jezus voorleggen. Het antwoord van Jezus, waarin Hij God zelf ter sprake brengt, is een Schriftcitaat uit de Tora (12,26) waar de Sadduceeën gevoelig voor waren, want zij erkenden alleen de Tora! Jezus bewijs is ook uit het ongerijmde, maar in ieder geval ligt daar een kracht Gods in, een levend geloof in plaats van een dode letter. Nico Vlaming gemeenschappelijk Hooglied leesrooster 31

6 4 november 2012 Judit 32 Bij de tekst Voor de Heer en voor Jeruzalem! Bij Judit 10,1-17 Luther vond Judit een komedie. De Statenvertalers betwijfelden haar canoniciteit met historische en morele bezwaren. Historisch gezien staat deze novelle tussen droom en werkelijkheid, maar ondanks leugens en epische verdichting is er een morele en theologische boodschap. Het boek heet apocrief of deuterocanoniek, maar staat vol allusies naar canonieke literatuur. Hoofdpersoon Judit zou goed in Rechters passen. Dankzij (in de rooms-katholieke) en ondanks (in de reformatorische traditie) historische beslissingen staan we voor de uitdaging weer een hoofdstuk van Judit te bestuderen en de Geest te bidden door deze tekst uit de joodse traditie heen te werken. De Statenvertalers vonden evengoed dat Judit bij persoonlijke lezing niet geheel ondienstig is: tot opbouw kan strekken. Naar de vijand Judit 1-7 schetst de benarde situatie waarin de Israëlieten en Judits stad Betulia terecht zijn gekomen: Nebukadnessars generaal Holofernes hongert de stad uit om haar en heel Judea, inclusief Jeruzalem en haar tempel, te veroveren; er dreigt een ondergang van de joden en een ontwijding van de tempel. In hoofdstuk 8 treedt Judit op, zij vermaant de oudsten God niet te beproeven en belooft een daad te stellen waarover ze niet wil uitweiden. Hoofdstuk 10 begint waar haar gebed ter voorbereiding van haar actie eindigt. Ze gaat naar haar feestverblijf (vgl. 8,6) waar ze zich aankleedt en opmaakt (veel uitgebreider dan Ester in Ester 5,1). Zo wordt het contrast met Judits weduwschap uitvergroot en haar schoonheid onderstreept. Blijkbaar is het haar schoonheid die haar samen met haar woorden een ingang geeft in het vijandelijke kamp en toegang verschaft tot Holofernes. Bij wijze van decorwisseling valt bij vers 10 en 11 de perikoop in twee delen uiteen; Israëlische mannenogen volgen de vrouwen tot ze bij de Assyriërs in het vizier komen. Eten: identiteit en lakmoesproef Judit vult haar knapzak met koosjer eten en vaatwerk (10,5). Dit is een motief uit de diaspora, zoals in Daniël 1 alleen, Judit hoeft alleen maar de stad uit te gaan om in Mesopotamië te komen; ze is niet weggevoerd, maar de vijand meldt zich bij haar stad. Gods voedsel geeft wijsheid en schoonheid. Judit wordt bewonderd om haar schoonheid (10, ; vgl. 10, ) en haar wijsheid (11,20). Koosjer voedsel is een keus voor afhankelijkheid van God die Hij zegent. Haar eten is vegetarisch; sommige antieke vertalingen spreken van brood en kaas. Dezelfde gedroogde vruchten geeft David aan de Egyptenaar in 1 Samuël 30,11-12; het was blijkbaar ook legerrantsoen. Ook Abigaïl geeft ze aan David (1 Sam. 25,18). Onder meer eten contrasteert Judit en Holofernes. Zijn leger is uitgerust met veel voedsel (2,17-18; vgl. het Griekse motief van Perzische losbandigheid, ook in Ester), terwijl zij behalve op feestdagen vast. De tegenstelling bereikt haar hoogtepunt in hoofdstuk 12 waar Judit Holofernes lekker ding zou moeten worden, maar hij in zijn zwelgen omkomt en zijn hoofd in haar knapzak eindigt. Net zo verwijst prooi (lekker hapje) in 10,12 naar 5,24: de rollen worden omgedraaid (voor ironie : zie mijn bijdrage over Judit 11 voor de volgende zondag). Kamenierster Judit voert alles uit, samen met haar kamenierster, 1 haar meest vertrouwde slavin (8,10; alleen in 10,10 slavin, in 12,15 en 13,3 dienares genoemd in 11,5.6 gebruikt Judit de woorden dienares en slavin, en niet kamenierster, tegenover Holofernes). Dit lijkt haar een koninklijke allure te geven (Ex. 2,5; Ester 2,9; 4,4.16; 5,1a.1f). Haar rol is vergelijkbaar met een vertrouweling als Eliëzer voor Abraham (zijn oudste knecht een unieke uitdrukking, Gen. 24,2) of met een wapendrager. Juist deze laatste gender-overschrijdende analogie legt een spanning in het verhaal: ze wagen beiden hun leven in een oorlogssituatie. Dit thema weerklinkt met Rechters (i.h.b. Debora en Jaël): door toedoen van een vrouw (Judit 16,5). Als kinderloze weduwe staat ze niet onder het gezag van een man. Zij heeft echter wel gezag over mannen (zie o.a. 10,9; ook Judit 8 vgl. 15,13 waar de mannen de vrouwen volgen). De kamenierster zegt niets in het hele boek, ze gehoorzaamt, maakt mogelijk dat Judit is wie ze is. Zoals Judit als vrouw Gods onverwachte wapen van kracht in vermeende zwakheid is, is zij dit alleen door haar moedige underdog kamenierster. De kamenierster toont Gods kracht door zwakheid in het kwadraat daarbij mogen we haar kracht, moed en geloof niet uitvlakken. Hebreeuwse Het leger is na ruim dertig dagen kamperen (met meer drinken dan drillen) verveeld en wanneer Judit met haar kamenierster arriveert, staan er direct honderd soldaten klaar om hen naar Holofernes te brengen. Judit handelt doortastend, creëert geen 1 Bij bestudering van Judit is gebruik van de vertaling in Buiten de vesting raadzaam. schijn van verdachte handelingen, maar stevent recht op haar doel af. Haar gevangenneming is daar een uitstekend voorbeeld van; dat ze in handen van de vijand valt, is een van haar eerste stappen waaruit blijkt dat ze de vijand in haar vingers heeft. Judit introduceert zich als Hebreeuwse (10,12), een gangbaar gentilicium dat voor de lezer zou kunnen aangeven dat zij zich met de Hebreeërs identificeert die slaven waren in Egypte (Gen ; Ex. 1-10; vgl. 1 Sam. 4,9) en de soldaten de indruk mag wekken, dat zij spoedig slaven van de Assyriërs zullen zijn. 2 Ze noemt echter impliciet de bevrijdende God der Hebreeërs (Ex. 3,18). Uiteindelijk worden zodoende de Assyriërs geknecht. Zo zit het boek vol met verwijzingen en dubbele lagen. Judit belooft het leven van Holofernes mannen te sparen (10,13), maar doodt hem zelf later. Volhouden voor Jeruzalem Judit schetst lijden als beproeving, niet als oordeel. Het beleg uithouden is een offer voor Jeruzalem (8,9-27). Niet alleen lijdzaamheid is geboden, maar ook vindingrijkheid en initiatief (8,32-34), zegen (8,35), overgave en vertrouwen (9,1-14) en moedig gaan (10,1-17). Judits plan forceert een doorbraak en maakt haar tot de verhoging van Israël en Jeruzalem (10,8; 15,9). Izaak J. de Hulster 2 C.A. Moore, Judith, Anchor Bible 40. Garden City: Doubleday, 1985, Judit 10,1-17

Introductie op het Oecumenisch Leesrooster 2010-2013

Introductie op het Oecumenisch Leesrooster 2010-2013 Ter inleiding Welke Bijbelgedeelten leest u, in de kerkdiensten van zon- en feestdagen? Waarop bereidt u zich voor, langer of korter van te voren, misschien samen met de leiding van kindernevendienst en

Nadere informatie

Veertigdagentijd en paastijd 2017

Veertigdagentijd en paastijd 2017 Liedsuggesties uit Liedboek zingen en bidden in huis en kerk bij het Veertigdagentijd en paastijd 2017 samenstelling: Pieter Endedijk 1 maart 2017 Aswoensdag oude testament: Joël 2,12-19 antwoordpsalm:

Nadere informatie

OECUMENISCH LEESROOSTER

OECUMENISCH LEESROOSTER OECUMENISCH LEESROOSTER 2013-2014 datum zondag Gemeenschappelijk 1 december 2013 1 e van de Advent Jesaja 2,1-5 Psalm 122 Romeinen 13,8-14 Matteüs 24,32-44 8 december 2013 2 e van de Advent Jesaja 11,1-10

Nadere informatie

OECUMENISCH LEESROOSTER

OECUMENISCH LEESROOSTER OECUMENISCH LEESROOSTER 2017-2018 datum zondag Gemeenschappelijk 3 december 2017 1 e van de Advent Jesaja 63,19b- 64,8 22 Psalm 85 1 Korintiërs 1,1-9 Marcus 13,24-37 10 december 2017 2 e van de Advent

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

Van september 2015 t/m september 2017 willen we aan de slag gaan met het bijbelleesproject Bijbel in de Gewone Taal. De bijbel lezen is één, de bijbel verstaan, begrijpen en duiden is twee. De dubbele

Nadere informatie

OECUMENISCH LEESROOSTER

OECUMENISCH LEESROOSTER OECUMENISCH LEESROOSTER 2014-2015 datum zondag Gemeenschappelijk 30 november 2014 1 e van de Advent Jesaja 63,19b- 64,8 4 Psalm 85 1 Korintiërs 1,1-9 Marcus 13,24-37 7 december 2014 2 e van de Advent Jesaja

Nadere informatie

Preek. Gemeente van Christus, Intro

Preek. Gemeente van Christus, Intro Schuld? Gezang 75: 1/2 LvdK Stil gebed Votum en groet Psalm 65: 1 NB Geloofsbelijdenis Psalm 65: 2 NB Gebed Schriftlezing Psalm 130: 2/4 NB Preek Psalm 32: 1/4 OB Lezen van het formulier tot en met het

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Liturgische suggesties bij Dichterbij dan je denkt

Liturgische suggesties bij Dichterbij dan je denkt Liturgische suggesties bij Dichterbij dan je denkt Algemeen De voorgestelde liederen zijn gekozen uit het Liedboek van de Kerken (LvdK), uit de bundel Tussentijds (TT) en uit Liederen en Gebeden uit Iona

Nadere informatie

Zomertijd samenstelling: Pieter Endedijk

Zomertijd samenstelling: Pieter Endedijk Liedsuggesties uit Liedboek zingen en bidden in huis en kerk bij het Zomertijd 2017 samenstelling: Pieter Endedijk 11 juni 2017 Trinitatis oude testament: Exodus 34,4-9 antwoordpsalm: Psalm 150 2 Korintiërs

Nadere informatie

De evangeliën en hun betrouwbaarheid

De evangeliën en hun betrouwbaarheid De evangeliën en hun betrouwbaarheid blok F - nivo 3 - avond 3 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Terugblik en intro 19.20 Discussie: het evangelie van Judas 19.30 Historisch betrouwbaar?

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Zondag 26 oktober 2014, Hoflaankerk Bijbelzondag

Zondag 26 oktober 2014, Hoflaankerk Bijbelzondag Protestants Kralingen Zondag 26 oktober 2014, Hoflaankerk Bijbelzondag de afdaling naar sodom marc chagall, 1931 orgelspel verwelkoming door de ouderling [allen gaan staan] stilte bemoediging: Liedboek

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Naar aanleiding van de lezingen vandaag, over het ophouden van de manna uit Jozua 5 en het teken van brood en vis uit Johannes 6, wil ik graag twee

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

Vóór de 1e lijdensaankondiging staat die prachtige belijdenis van Petrus, dat Jezus is de Messias.

Vóór de 1e lijdensaankondiging staat die prachtige belijdenis van Petrus, dat Jezus is de Messias. Zondag 23 september 2012, Kogerkerk 1e zondag van de herfst, kleur groen Wijsheid 1, 1-7 & Marcus 9, 30-37 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, In het Marcus-evangelie zijn patronen te

Nadere informatie

Wat is de ware eredienst? (Romeinen 12:1 startpreek jaarthema Eredienst )

Wat is de ware eredienst? (Romeinen 12:1 startpreek jaarthema Eredienst ) 1 Wat is de ware eredienst? (Romeinen 12:1 startpreek jaarthema Eredienst ) Liturgie zondagmiddag 12 september 2010 te Hardinxveld-Giessendam: Belijdenis van afhankelijkheid Vredegroet van God (1 Tim.1)

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Afgelopen maandag hebben we met de deelnemers van de kring Eigentijds Bijbellezen Paasverhalen gelezen. Vier verhalen van de opstanding, verteld door

Nadere informatie

Orde van de dienst zondag 20 januari 2013 Tweede zondag van Epifanie De bruiloft te Kana

Orde van de dienst zondag 20 januari 2013 Tweede zondag van Epifanie De bruiloft te Kana Orde van de dienst zondag 20 januari 2013 Tweede zondag van Epifanie De bruiloft te Kana Orgelspel Woord van welkom Kaarsen aansteken Zingen: Psalm 66 vers 1 en 2 Bemoediging en Groet vg.: Onze hulp is

Nadere informatie

VIERING VAN SCHRIFT EN TAFEL IN DE PETRAKERK

VIERING VAN SCHRIFT EN TAFEL IN DE PETRAKERK VIERING VAN SCHRIFT EN TAFEL IN DE PETRAKERK 21 april 2011 WITTE DONDERDAG Voorganger Orgel Diaken Ds. Marja Terlouw-Sterk Bert Wisgerhof Gerrie de Vries Welkom Psalm 107 : 1, 3 Verstilling, bemoediging

Nadere informatie

Thema: Toekomstmaaltijd - Gods goedheid proeven

Thema: Toekomstmaaltijd - Gods goedheid proeven Zondag 28 september 2014 Protestantse Gemeente Biddinghuizen Thema: Toekomstmaaltijd - Gods goedheid proeven Viering van het Heilig Avondmaal de Tafel van Jezus. Voorganger: ds. Bram Bregman Organist:

Nadere informatie

OECUMENISCH LEESROOSTER 2016-2017

OECUMENISCH LEESROOSTER 2016-2017 OECUMENISCH LEESROOSTER 2016-2017 datum zondag Gemeenschappelijk Leesrooster 27 november 2016 1 e van de Advent Jesaja 2,1-5 Psalm 122 Romeinen 13,8-14 Matteüs 24,32-44 4 december 2016 2 e van de Advent

Nadere informatie

Zondagmorgen 10 januari

Zondagmorgen 10 januari Zondagmorgen 10 januari 1 e zondag na Epifanie, kleur wit, viering HA, Voorganger: Ds. J.E. Schelling Organist: Dhr. Bastiaan van der Pijl Dienst van de Voorbereiding Orgelspel Mededelingen door de kerkenraad

Nadere informatie

Register van themanummers en bijbelteksten (jaargang 1,1-22,4) Thema's

Register van themanummers en bijbelteksten (jaargang 1,1-22,4) Thema's Register van themanummers en bijbelteksten (jaargang 1,1-22,4) Thema's 2014 22,4 (2014): De geheime dienst 22,3 (2014): Op het altaar 22,2 (2014): Worstelen met 22,1 (2014): Nieuwe Testament 2013 21,6

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 23 februari 2014, zevende zondag na Epifanie Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 10.00 uur Organist: Ton Timmerman Voorganger: ds. C.Th. Benard = = = = = =

Nadere informatie

Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4

Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4 HOOFDSTUK 1 HET ONTSTAAN VAN DE BIJBEL Schatgraven Matteüs 13 : 44 46 Van kleitablet tot CD-Rom Lesboek p. 4 & 5 De vaststelling van de canon Lesboek p. 6 Het ontstaan van de Bijbel Lesboek p. 7 Werkboek

Nadere informatie

Jouw hand mijn glimlach

Jouw hand mijn glimlach Jouw hand mijn glimlach Oecumenische viering: Week van Gebed voor de eenheid zondag 22 januari 2017 Sint Catharijnekerk Welkom: (allen gaan staan indien mogelijk) Openingslied: "U die mij kent" (melodie:

Nadere informatie

Zondag 22 november 2015 19.00 uur LAATSTE ZONDAG VAN HET KERKELIJK JAAR. Voorgangers mw. Ans Damen en Janco Wijngaard Organist dhr.

Zondag 22 november 2015 19.00 uur LAATSTE ZONDAG VAN HET KERKELIJK JAAR. Voorgangers mw. Ans Damen en Janco Wijngaard Organist dhr. Zondag 22 november 2015 19.00 uur LAATSTE ZONDAG VAN HET KERKELIJK JAAR Voorgangers mw. Ans Damen en Janco Wijngaard Organist dhr. Leo Kamphorst Welkom en mededelingen Paaskaars Zingen: GvL 619 HOORT HOE

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

TOELICHTING BIJBELLEESROOSTER

TOELICHTING BIJBELLEESROOSTER BIJBEL LEESROOSTER 2015 TOELICHTING BIJBELLEESROOSTER Wat er was vanaf het begin, wat wij gehoord hebben, wat wij met eigen ogen gezien en aanschouwd hebben, wat onze handen hebben aangeraakt, dat verkondigen

Nadere informatie

OP VASTE GROND. over authentiek bijbels geloof

OP VASTE GROND. over authentiek bijbels geloof OP VASTE GROND over authentiek bijbels geloof Register van bijbelverwijzingen Aad van den Bos Het nummer van de pagina (bijv. p81) of van het hoofdstuk en van de noot daarin (bijv. 2.6) Genesis 1 p81 Genesis

Nadere informatie

Bijbelteksten Feest van Genade

Bijbelteksten Feest van Genade Week 1 Zoals een hinde smacht naar stromend water, zo smacht mijn ziel naar U, o God. (Psalm 42:2) Mozes sloeg steeds buiten het kamp, op ruime afstand ervan, een tent op die hij de ontmoetingstent noemde.

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel

leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad (Psalm 119:105) Een uitgave van Met Open Bijbel Adres Postbus 520, 3800 AM Amersfoort Internet:

Nadere informatie

Dirk de Bree & Jan Joost Snoek

Dirk de Bree & Jan Joost Snoek Bijbelklas 2013-2016 Als je op reis gaat of op vakantie, neem je vaak een reisgids mee. Neem bijvoorbeeld De Lonely Planet. De Lonely Planet geeft je informatie over het land, de streek en de cultuur.

Nadere informatie

Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods

Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods Romeinen 10: 17 Toelichting op de gang van zaken in de eredienst Informatie voor onze gasten Op pagina 4 vindt u de volgorde van de

Nadere informatie

Interpretatie - Register van thema s en bijbelteksten (bijgewerkt t/m jaargang 20, 2012) Thema's

Interpretatie - Register van thema s en bijbelteksten (bijgewerkt t/m jaargang 20, 2012) Thema's Interpretatie - Register van thema s en bijbelteksten (bijgewerkt t/m jaargang 20, 2012) Thema's 2012 20,6 (2012): Verbinding 20,5 (2012): Kleur 20,4 (2012): Jij bent m 20,3 (2012): In de zon 20,2 (2012):

Nadere informatie

Lezingen: Genesis 14:17-20 / Psalm 110 / Matteüs 22: Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Lezingen: Genesis 14:17-20 / Psalm 110 / Matteüs 22: Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Pagina 1 Preek ds. Bert Ridder, gehouden in de morgendienst van 30 maart 2014 (vierde zondag 40- dagentijd) in de Gereformeerde Kerk Almkerk. Lezingen: Genesis 14:17-20 / Psalm 110 / Matteüs 22:41-46.

Nadere informatie

Advent-, kerst- en epifaniëntijd

Advent-, kerst- en epifaniëntijd Liedsuggesties uit Liedboek zingen en bidden in huis en kerk bij het Advent-, kerst- en epifaniëntijd 2016-2017 samenstelling: Pieter Endedijk 27 november 2016 Eerste zondag van de Advent oude testamant:

Nadere informatie

Gemeente. Zijspoortje. De Bijbelse Encyclopedie leert ons dat het woord kerk afgeleid is van het Griekse woord [kuriakè], dat des Heren betekent.

Gemeente. Zijspoortje. De Bijbelse Encyclopedie leert ons dat het woord kerk afgeleid is van het Griekse woord [kuriakè], dat des Heren betekent. Gemeente Wanneer je aan iemand vraagt Weet jij wat een kerk is?, zal het antwoord niet zo lang op zich laten wachten. Dat is een gebouw waar gelovige mensen samenkomen! Het kan ook voorkomen, dat men aan

Nadere informatie

Missie Nederlands Gereformeerde Kerk Voorthuizen-Barneveld

Missie Nederlands Gereformeerde Kerk Voorthuizen-Barneveld Waarom een missie? We realiseren ons dat geloven in God en het verlossingswerk van Jezus Christus in 2008 geen vanzelfsprekendheid meer is. De ontkerkelijking is een feit, maar tegelijk is er ook weer

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

1 Samuel 16:1-13 Matteus 22:41-46. Gemeente van Christus,

1 Samuel 16:1-13 Matteus 22:41-46. Gemeente van Christus, 1 Samuel 16:1-13 Matteus 22:41-46 Gemeente van Christus, Vandaag wil ik het met u hebben over die vraag: wat zegt u van de messias? Van wie is hij een zoon? Maar meer nog, hoe kunnen we leven met die messias,

Nadere informatie

De Bijbel open (19-10)

De Bijbel open (19-10) 1 De Bijbel open 2013 41 (19-10) Hoe kan het nu dat mensen in de tijd van het Oude Testament God hoorden spreken, maar dat wij dat nu niet meer meemaken? Waarom gebeurt dat nu niet meer? Dat vraagt iemand

Nadere informatie

Overdenking lied en eredienst. Enkele overwegingen vanuit de Bijbel

Overdenking lied en eredienst. Enkele overwegingen vanuit de Bijbel Overdenking lied en eredienst Enkele overwegingen vanuit de Bijbel Efeze 5, 21 Sprekende onder elkander met psalmen, en lofzangen, en geestelijke liederen, zingende en psalmende den Heere in uw hart Hoofdlijnen

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4

Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4 HOOFDSTUK 1 MET HEEL JE HART HOOFDSTUK 2 DE HEER GEEFT RUST Het beloofde land Rechters 1 3 : 6 En ze dienden de Baäls Rechters 3 : 7 41 Vrouwen in dienst van de Heer Rechters 4 & 5 Met heel je hart Lesboek

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

Kapelgroep Gemert zondag 30 oktober 016. Thema: Midden in de dood zijn wij in het leven

Kapelgroep Gemert zondag 30 oktober 016. Thema: Midden in de dood zijn wij in het leven Kapelgroep Gemert zondag 30 oktober 016 voorganger: Huub Schumacher Thema: Midden in de dood zijn wij in het leven Schriftlezingen: Apocalyps 7,2-4+9-14 Evangelie van Matteüs 5, 1-12a Wij zijn allemaal

Nadere informatie

Dankbaar leven zegenrijk leven

Dankbaar leven zegenrijk leven Protestants Kralingen Dankbaar leven zegenrijk leven Protestantse Gemeente Kralingen Hoflaankerk, 4 oktober 2015 Israëlzondag Protestants Kralingen Dankbaar leven zegenrijk leven orgelspel : Praeludium

Nadere informatie

6. Lied door Cantorij mèt de gemeente OPW 249 Heer, wat een voorrecht

6. Lied door Cantorij mèt de gemeente OPW 249 Heer, wat een voorrecht Preek Matteüs 28:18-20, voor 8 januari 2017, start RtN/O, nr 544. Leiding t/m preek: ds. Mark van Leeuwen Voor de dienst Laat ons samen één zijn (Sela) 1. Afkondigingen (Gemeente Noord/Oost) 2. Overdragen

Nadere informatie

Gemeente, jongens en meisjes, Wat hebben jullie een prachtig onderwerp uitgekozen. Een gave Geest! De Heilige Geest is zelf een gave.

Gemeente, jongens en meisjes, Wat hebben jullie een prachtig onderwerp uitgekozen. Een gave Geest! De Heilige Geest is zelf een gave. 1 Intro Ester en Renate 2 Mededelingen KR 3 Zingen lied vd school PS 84 : 1 4 Votum en Groet 5 Zingen: Opwekking 334 6 Gedicht en aansteken vd kaars 7 Zingen Lied GK 171: 1 Schuldbelijdenis Zingen Lied

Nadere informatie

Eucharistie vieren. Dankzegging

Eucharistie vieren. Dankzegging Eucharistie Eucharistie vieren viering van de eucharistie is in de Kerk van levensbelang. Het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) noemt de viering van het EDe sacrament van de eucharistie bron en hoogtepunt

Nadere informatie

Luk. 24, preek - NGKE

Luk. 24, preek - NGKE Luk. 24, 13-35 - preek - NGKE -11-9- 16 Helemaal gemist Die vrijdag gaat hij vroeg naar zijn akker buiten de stad. Om op de laatste dag voor het Pesachfeest nog net het laatste onkruid weg te kunnen halen.

Nadere informatie

Gods Woord lezen in Christus door de Geest

Gods Woord lezen in Christus door de Geest Gods Woord lezen in Christus door de Geest GKV Enschede-Noord Een boekje om er nog eens bij te pakken! Een BOEK? Uiterlijk wijkt de Bijbel niet veel af van een gewoon boek, een roman. Maar, zodra je Gods

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 13 (30-03)

De Bijbel open 2013 13 (30-03) 1 De Bijbel open 2013 13 (30-03) Vandaag is het een bijzondere dag, stille zaterdag. De laatste dag van een bijzondere week. Gisteren was het Goede Vrijdag. We stonden stil bij het lijden en sterven van

Nadere informatie

Het verhaal van de tweede spijziging. Toen zei Jezus: Begrijpen jullie het dan nog niet?

Het verhaal van de tweede spijziging. Toen zei Jezus: Begrijpen jullie het dan nog niet? Zondag 23 augustus 2015 Het verhaal van de tweede spijziging Bij Marcus 8 : 1-21 Toen zei Jezus: Begrijpen jullie het dan nog niet? Wanneer ik het hele verhaal lees heb ik de neiging om te zeggen: nee,

Nadere informatie

Thema: Aanvaard elkaar Tekst: Romeinen 15: 7. Liturgie: Paulus, wat doe je nou? Ik kan je nu even niet meer volgen. Je spreekt jezelf gewoon tegen.

Thema: Aanvaard elkaar Tekst: Romeinen 15: 7. Liturgie: Paulus, wat doe je nou? Ik kan je nu even niet meer volgen. Je spreekt jezelf gewoon tegen. Thema: Tekst: Romeinen 15: 7 Liturgie: Lied voor de dienst: EL 212: 1,2: Heer, wat een voorrecht Welkom Lied 971: 1,2,3: Zing een nieuw lied Stilte en begroeting Klein gloria Gebed Kinderkerk Zingen: Samen

Nadere informatie

handleiding 18.2 DE PREEK

handleiding 18.2 DE PREEK handleiding 18.2 DE PREEK leerdoel wat je gaat behandelen bijbelstudie Rom. 10:8,14-21 lesstof Een belangrijk onderdeel van de dienst Een kerkdienst bestaat uit meer dan een preek, het geheel van de eredienst

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

Eredienst 18 december u Voorganger: Ds. J. R. Geersing

Eredienst 18 december u Voorganger: Ds. J. R. Geersing Eredienst 18 december 2016 16.30u Voorganger: Ds. J. R. Geersing Liturgie Votum / zegengroet Opwekking 428 Genade zo oneindig groot Gebed Schriftlezing Zondag 38 Kolossenzen 2: 16 3: 17 Psalm 119: 63,

Nadere informatie

Jezus blijft altijd bij ons

Jezus blijft altijd bij ons Eerste Communieproject 46 Jezus blijft altijd bij ons Jezus staat op uit het graf Jezus is dood. In les 7 heb je gezien dat Jezus wordt vermoord. De vrienden van Jezus zijn bedroefd. Ze leggen Hem in een

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

zondag 5 feb 2017 in het Kruispunt

zondag 5 feb 2017 in het Kruispunt zondag 5 feb 2017 in het Kruispunt lezing oude testament (lector) Jesaja 43, 9-12 lied Liedboek 513 God heeft het eerste woord... lezing nieuwe testament (lector) Matteus 5, 13-16 lied Liedboek 838, 1.

Nadere informatie

Jeremia 1: Vertel het door!

Jeremia 1: Vertel het door! Jeremia 1:4-19 - Vertel het door! Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie

Mededelingen door de ouderling van dienst. Ingrid de Gier Jeugd ouderling

Mededelingen door de ouderling van dienst. Ingrid de Gier Jeugd ouderling Mededelingen door de ouderling van dienst Ingrid de Gier Jeugd ouderling Psalm 61 1, 3 en 5 Psalm 40 4 en 5 (Oude Berijming) Gezang 249 1, 2 en 3 Schriftlezing Johannes 11:1-57 (NBV) Gezang 329 1, 2 en

Nadere informatie

WIE IS JEZUS? EN WIE BEN IK?

WIE IS JEZUS? EN WIE BEN IK? WIE IS JEZUS? EN WIE BEN IK? Zondag 5 maart 2017 in het Kruispunt in Voorschoten Orgelspel Welkom en mededelingen VOORBEREIDING Zingen: Lied (Psalm) 91a. Bemoediging: voorganger : Onze hulp is in de naam

Nadere informatie

WIE IS JEZUS? EN WIE BEN IK?

WIE IS JEZUS? EN WIE BEN IK? WIE IS JEZUS? EN WIE BEN IK? Zondag 5 maart 2017 in het Kruispunt in Voorschoten 2 Orgelspel Welkom en mededelingen VOORBEREIDING Zingen: Lied (Psalm) 91a. Bemoediging: voorganger : Onze hulp is in de

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 9 maart 2014, 1 e zondag in de 40-dagentijd, medewerking van De Lofstem uit Lemele Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 10.00 uur Voorganger: ds. Kees Benard Organist:

Nadere informatie

God, laat ons uw liefde zien en maak ons gelukkig.

God, laat ons uw liefde zien en maak ons gelukkig. zondag 1 januari NIEUWJAARSDAG God, laat ons uw liefde zien en maak ons gelukkig. Psalm 67:2 God, laat ons uw liefde zien en maak ons gelukkig. Wees bij ons en bescherm ons. Dan zal iedereen zien dat u

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 14 september 2014, eerste viering, 9.30 uur Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Koster: Hendrie Arnold Organist: Wim Pardoen Ouderling van dienst: Herma Schepers Zondagskind:

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

Protestantse wijkgemeente 'Open Hof' te Kampen Morgengebed op nieuwjaarsdag, zondag 1 januari 2017 om uur. Orgelspel - Woord van welkom - Stilte

Protestantse wijkgemeente 'Open Hof' te Kampen Morgengebed op nieuwjaarsdag, zondag 1 januari 2017 om uur. Orgelspel - Woord van welkom - Stilte Protestantse wijkgemeente 'Open Hof' te Kampen Morgengebed op nieuwjaarsdag, zondag 1 januari 2017 om 10.30 uur Orgelspel - Woord van welkom - Stilte Openingsvers O HEER, open mijn lippen. Mijn mond zal

Nadere informatie

Orde van dienst voor zondag 16 augustus 2015, negende zondag van de zomer

Orde van dienst voor zondag 16 augustus 2015, negende zondag van de zomer Orde van dienst voor zondag 16 augustus 2015, negende zondag van de zomer Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 9.30 uur Organist: Wim Pardoen Voorganger: ds. Kees Benard = = = = = = = =

Nadere informatie

Wat is een kerkdienst?

Wat is een kerkdienst? Inhoudsopgave Welkom...3 Wat is een kerkdienst?... 4 Liturgie...5 Schema liturgie... 6 Begrippen... 8 Ruimte voor uw aantekeningen... 9 Contact...10 Routebeschrijving... 11 2 Welkom Allereerst hartelijk

Nadere informatie

Kerkelijk jaar: 24 e zondag na Pinksteren Schriftlezing Marcus 12 : 28 34

Kerkelijk jaar: 24 e zondag na Pinksteren Schriftlezing Marcus 12 : 28 34 zondag 8 november 2015 Zie, om troost was ik zeer verlegen. Gij echter hebt U over mijn ziel hartelijk ontfermd, opdat zij niet verderven zou. (Jesaja 38:17) Kerkelijk jaar: 24 e zondag na Pinksteren Schriftlezing

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 34 (31-08)

De Bijbel open 2013 34 (31-08) 1 De Bijbel open 2013 34 (31-08) Onlangs kreeg ik voor ons programma de Bijbel open een vraag over de onvruchtbare vijgenboom in Mattheus 21. Je kunt deze geschiedenis ook in andere evangeliën lezen. We

Nadere informatie

Rotsvast vertrouwen. De voorganger is ds. M.P.D. Barth.

Rotsvast vertrouwen. De voorganger is ds. M.P.D. Barth. Rotsvast vertrouwen Liturgie van de themazondagdienst kerk en school op zondag 26 januari 2014 in de Oude Kerk om 10.45 uur samen met de Willem van Oranjeschool. De voorganger is ds. M.P.D. Barth. Welkom

Nadere informatie

We zongen net uit Psalm 142 dat niemand, niemand naar mij vraagt... Een zin die me raakt. Die me ontroert.

We zongen net uit Psalm 142 dat niemand, niemand naar mij vraagt... Een zin die me raakt. Die me ontroert. Zondag 22 november 2015 Laatste zondag van het kerkelijk jaar LITURGIE Komen Orgelspel Lied vóór de dienst: Lied 288 (Goede morgen, welkom allemaal) Welkom Aanvangslied: Lied 219 (Licht om te leven) Moment

Nadere informatie

Zondag 18 augustus 2013 Negende zondag van de zomer

Zondag 18 augustus 2013 Negende zondag van de zomer Orgelspel Woord van welkom Kaarsen aansteken Zondag 18 augustus 2013 Negende zondag van de zomer Hervormde Gemeente te Borculo Zingen: NLB 285 t. Sytze de Vries, / m. Christiaan Winter 2. Dit licht is

Nadere informatie

Begroeting. Hartelijk welkom allemaal.

Begroeting. Hartelijk welkom allemaal. Begroeting Hartelijk welkom allemaal. Schoenen en voeten, het thema van onze vieringen in deze vastentijd. Trek je schoenen aan en ga op pad. Waarheen? Op weg naar Pasen. Langs allerlei wegen voert ons

Nadere informatie

Vredesdienst. oecumenische viering. Pauluskerk. zondag 20 september 2015, uur

Vredesdienst. oecumenische viering. Pauluskerk. zondag 20 september 2015, uur Vredesdienst oecumenische viering voorgangers: ds. A. Matahelumual Th. Jongerius ds. H.H. Schorren organist: Diederik Bos oecumenische cantorij: o.l.v. Diederik Bos Toelichting Liturgische schikking: Vandaag

Nadere informatie

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf?

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? Les 5 - Redding Vier feiten die je moet kennen om het Evangelie goed te begrijpen In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? In

Nadere informatie

C JAAR PREEK ADVENT. H. Maria Maior, Dordrecht. Rorate Coeli. Dauwt heemlen.

C JAAR PREEK ADVENT. H. Maria Maior, Dordrecht. Rorate Coeli. Dauwt heemlen. 1 C JAAR PREEK ADVENT Vierde zondag van de Advent Zondag - Rorate Coeli Dauwt heemlen, wijkt vaneen Zondag 20 december 2015 EERSTE LEZING Micha 5, 1 3 GRADUALE Psalm 80, 1-8 TWEEDE LEZING Hebreeen 10,

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE PROGRAMMA S Map HGJB Kinderwerk JAARGANG 1-6

INHOUDSOPGAVE PROGRAMMA S Map HGJB Kinderwerk JAARGANG 1-6 INHOUDSOPGAVE PROGRAMMA S Map HGJB Kinderwerk JAARGANG 1-6 I. WAT GELOOF IK? 1a God Titel Bijbelgedeelte Clik Jaar God is trouw Exodus 3:1-15 1 2010/2011 1 God bevrijdt Exodus 14:4-31 1 2010/2011 1 God

Nadere informatie

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent De Bijbel Een geloofsboek EWe kunnen vele wegen gaan met de Bijbel. De één ervaart het vooral als een mooi kunstobject. Vele kunstenaars hebben er inspiratie in gevonden om een kunstwerk te maken. We kennen

Nadere informatie

WITTE DONDERDAG Protestantse Gemeente Beverwijk 24 MAART uur Grote Kerk

WITTE DONDERDAG Protestantse Gemeente Beverwijk 24 MAART uur Grote Kerk WITTE DONDERDAG Protestantse Gemeente Beverwijk 24 MAART 2016 18.30 uur Grote Kerk DIENST VAN SCHRIFT EN TAFEL Voorganger: Ds. Dick van Arkel Ouderling: Jan Kramer Diaken: Tanneke van den Boor en Jaap

Nadere informatie

Hartelijk Welkom bij

Hartelijk Welkom bij Hartelijk Welkom bij Tienduizend redenen Opwekking 733 De zon komt op, maakt de morgen wakker; mijn dag begint met een lied voor U. Heer, wat er ook gebeurt en wat mij mag overkomen, laat mij nog zingen

Nadere informatie

Vrienden van onze Heer Jezus Christus,

Vrienden van onze Heer Jezus Christus, Overdenking 24 maart 2016, Witte Donderdag, in de Sixtuskerk 1 e lezing Ex. 12: 1-14 We zingen als antwoordpsalm 81: 1, 4, 7, 8, 9 2 e lezing Lucas 22: 7-20 We zingen Lied 558: 1, 2, 4 Door Ds A.J. Wouda

Nadere informatie

Kerstmorgen 2015, als gelezen is uit Jesaja 60: 1 5a en Johannes 1: 1 14

Kerstmorgen 2015, als gelezen is uit Jesaja 60: 1 5a en Johannes 1: 1 14 Kerstmorgen 2015, als gelezen is uit Jesaja 60: 1 5a en Johannes 1: 1 14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Het was in het begin

Nadere informatie

Diaconale Adventsactie 2012. Midden onder ons

Diaconale Adventsactie 2012. Midden onder ons Diaconale Adventsactie 2012 Midden onder ons Foto voorzijde: Midden onder ons: gevangen vreemdelingen op Schiphol Oost. De Diaconale Adventsactie van de lutherse gemeente Amsterdam loopt van 2 december

Nadere informatie

De Bijbel Open 2013 22 (08-06)

De Bijbel Open 2013 22 (08-06) 1 De Bijbel Open 2013 22 (08-06) Vanmorgen bespreken we een vraag van een luisteraar over de geschiedenis van de Emmausgangers uit Lukas 24. Het gaat om wat twee volgelingen van Jezus meemaakten, toen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik weet niet of het u is opgevallen, maar het trof mij dat de lezingen van vandaag vol tegenstellingen zitten: het begint al bij Jesaja 41: mensen zijn

Nadere informatie

handleiding 18.1 DE KERKDIENST

handleiding 18.1 DE KERKDIENST handleiding 18.1 DE KERKDIENST leerdoel wat je gaat behandelen bijbelstudie Heb. 10:19-25 en Num. 6:22-27. lesstof De kerkdienst, een hoogtepunt In de dagen van Enos kwamen de mensen voor het eerst georganiseerd

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 24 (22-06)

De Bijbel open 2013 24 (22-06) 1 De Bijbel open 2013 24 (22-06) In Mattheus 16 komen we een bijzondere uitdrukking tegen. Jezus zegt daar tegen Petrus en de andere discipelen dat zij zullen binden en ontbinden. Dat roept bij iemand

Nadere informatie