Nummer In deze editie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nummer 2-2014. In deze editie"

Transcriptie

1 Nummer Rondje langs de directies: Deelnemingen In deze knipselkrant vind je drie afleveringen van onze rubriek Rondje langs de directies. In deze editie Het ministerie van Financiën kent diverse directies. Vaak hebben we een globaal beeld van wat zij doen, maar wat zijn nu werkelijk hun taken? In deze aflevering van 'Rondje langs de directies' is het woord aan Niels Heijstek, beleidsmedewerker bij afdeling Deelnemingen, directie Financieringen van de Generale Thesaurie. D e overheid heeft aandelen in 38 Nederlandse bedrijven - staatsdeelnemingen- waaronder enkele grote ondernemingen met een strategisch belang voor de Nederlandse economie. Denk aan Schiphol, Gasunie en de NS. 'De Staat heeft in deze bedrijven geïnvesteerd vanwege hun grote publieke belang', legt GT Niels Heijstek uit. 'Wet- en regelgeving zijn de eerst aangewezen instrumenten voor de borging van dit belang. En bij staatsdeelnemingen draagt het aandeelhouderschap daaraan bij. Wij kijken dan bijvoorbeeld mee met grote investeringen die het bedrijf wil doen en de bedrijfsstrategie: zijn die in het publieke belang? Hebben ze een positief effect op de financiële waarde?' Rondje langs de directies: Deelnemingen Achter de schermen van Prinsjesdag - Coördinator Miljoenennota: Je moet een pietje-precies zijn Rondje langs de directies: AGT Achter de schermen van Prinsjesdag - We moeten vooral poetsen, poetsen, poetsen Rondje langs de directies: Rijksacademie Prinsjesdag: de techniek achter de schermen Nieuw 10 euro biljet in omloop Boekrecensie Arm & rijk in Nederland (Willem Vermeend) Uitslag van de fotowedstrijd Vele duizenden medewerkers Van die 38 staatsdeelnemingen beheert de vijftien man sterke afdeling Deelnemingen er vijftien 'actief'. Dat zijn de deelnemingen waarvan de staat vrijwel alle aandelen heeft. 'Daar hebben we bijna dagelijks contact mee.' De overige deelnemingen zijn beleidsdeelnemingen of deelnemingen in 'afbeheer'. Een hele kluif, want het is niet zo dat elke medewerker één deelneming heeft. 'Met z n vijftienen beheren we bedrijven met vele duizenden medewerkers.' Niels beheert bijvoorbeeld naast Holland Casino ook NL Financial Investments (NLFI), de stichting met onder meer de aandelen van ABN AMRO, ASR en SNS Reaal. 'Dat is inderdaad druk geweest de laatste tijd. Zo hebben we een half jaar hard gewerkt aan de beleidsvisie op de casinomarkt, bijvoorbeeld door een waardering van Holland Casino te maken.' De nieuwsberichten en achtergrondartikelen in deze knipselkrant zijn verschenen op Rijksportaal Financiën. Vragen, opmerkingen, tips? Mail ze naar Postadres: Ministerie van Financiën T.a.v. Directie Communicatie, Redactie Rijksportaal Postbus EE Den Haag 1 van 8 FinanciënKnipsels nummer

2 Wij brengen de politiek mee' 'Soms vinden bedrijven ons lastig, want wij brengen ook een hele politieke kant mee, terwijl zij zelf al te maken hebben met de bedrijfsmatige kant. Werken op het snijvlak van politiek en bedrijf vind ik heel erg leuk. Zo werk ik aan politiek-gevoelige onderwerpen denk aan beloningsbeleid bij banken en houd ik me tegelijkertijd bezig met keiharde cijfers, zoals die waardeberekening van Holland Casino. Als iets in de media komt, moeten soms alle afspraken uit de agenda. Die dynamiek op onze afdeling geeft heel veel energie.' 'Leerzaam' Niels heeft Financiën een klein jaar geleden versterkt en werkte eerder bij KPMG. 'Ik heb altijd wat gehad met het publieke belang sinds mijn stage bij de Verenigde Naties, maar dat stond me te ver weg.' De komende periode gaat Niels aan de slag met de verkoop van de financiële instellingen. 'We kijken of we ABN AMRO en SNS Bank op termijn kunnen verkopen. Voor het inhoudelijke advies hebben we nauw contact met NLFI. Is de financiële sector stabiel genoeg? Is er voldoende interesse in de markt? Zijn de banken er klaar voor?' De medewerkers van Financieringen werken heel dicht op het bedrijfsleven en hebben vaak contact op RvB-niveau. 'Héél leerzaam: dat zijn mensen van zo'n 20 jaar ouder met veel ervaring waar ik nu al op zo'n hoog strategisch niveau mee samenwerk.' Staatsdeelnemingendag Minister Dijsselbloem stuurde in november vorig jaar de nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2013 naar de Tweede Kamer. Daarin stelde hij onder meer dat het kabinet jaarlijks het staatsaandeelhouderschap van een aantal deelnemingen gaat evalueren en kondigde hij een verscherping aan van de rol van de aandeelhouder. Om daarover met de bedrijven zelf in gesprek te gaan, organiseerde Financiën in juli Staatsdeelnemingendag Niels verzorgde een van de workshops, over Normrendement. 'Een gevoelig onderwerp. Financiën legt namelijk een rendementseis neer bij een deelneming. We doen dat om ervoor te zorgen dat het publieke geld behouden blijft. Het is een van onze sturingsmiddelen.' De dag werd goed bezocht en door niet de minsten. 'Onno Ruding zat bij mij in de zaal. Die was minister van Financiën toen ik geboren werd. Dan moet je het wel even goed doen.' Achter de schermen van Prinsjesdag Coördinator Miljoenennota: 'Je moet een pietje-precies zijn' Het is bij Financiën goed gebruik om de coördinatie van de Miljoenennota elk jaar over te laten aan een van de financial trainees. Dit jaar viel de eer te beurt aan Daniëlle Fictorie. 'Dit is wel een héél bijzondere eerste baan.' N a een fikse selectie werd Daniëlle september vorig jaar als trainee toegewezen aan Financiën en uitgekozen om het Miljoenennotaproces in goede banen te leiden. 'Het werk zelf is uitvoerender dan je misschien denkt. Ik moest mensen achter hun broek zitten vanwege de deadlines. De zomertijd maakte dat lastig. Vakantiegangers dienden te zorgen voor vervangers die ik dan gewatermerkte stukken op naam stuurde, vanwege de geheimhouding. Dat betekende nogal wat regelwerk. Je moet een georganiseerd pietje-precies zijn.' Daniëlle vergaderde minimaal een keer per week met de vijf auteurs van de Miljoenennota. Daarnaast sprak ze regelmatig met medewerkers van de Sdu -voor onder meer het enige papieren exemplaar, in het koffertje- over bijvoorbeeld of een illustratie goed overkomt. Uiteindelijk checkten correctors van de VU de Miljoenennota op taal- en spelfouten. Op de vrijdag voor Prinsjesdag gingen de stukken onder embargo naar de Tweede Kamer. De cijfers konden tot het laatste moment worden aangepast. 'Slimme topmensen' Na Prinsjesdag zit haar werk als coördinator erop. 'Ik voel me heel erg vereerd dat ik dit mocht doen, want ik kreeg een uitzonderlijk kijkje in de keuken en ik werkte met topmensen, ze zijn slim. Het was voor mij als niet-econoom [ze is afgestudeerd in communicatie en bestuurskunde] met economische interesse een mooie leerschool.' Wat heeft ze dan geleerd? Genoeg, zo blijkt: 'Hoe ik met mensen moet omgaan, hoe ik ervoor kan zorgen dat iedereen zich houdt aan mijn deadlines. Ook bouw je een enorm netwerk op. Nog iets: ik kan inmiddels heel snel notities schrijven. Handig voor later! En natuurlijk is het bijzonder om bij overleggen met de minister te zijn en om als een van de eersten te weten wat er in de Miljoenennota komt te staan.' Nu is het tijd voor het tweede deel van haar traineeship. 'Ik ga per 29 september een half jaar werken bij het financiële team van de Commandant der Strijdkrachten, bij Defensie. Een heel ander soort functie, veel inhoudelijker. Daarna heb ik nog een half jaar traineeship te gaan, waarschijnlijk weer bij Financiën. Ze voelt zich hier prettig: Het is een laagdrempelig ministerie met korte lijnen. Hier kun je binnen een dag een notitie bij de minister hebben liggen als dat nodig is. Dat gebeurt echt niet overal!' 2 van 8 FinanciënKnipsels nummer

3 Rondje langs de directies: AGT De Generale Thesaurie (GT) heet zo dankzij het Franse woord voor schatkistbewaarder; 'thésaurier'. Het organisatieonderdeel zorgt voor een gezond financieel overheidsbeleid. Daarnaast is het verantwoordelijk voor goede financiële relaties met het buitenland, een goede werking van de financiële markten, het beheer van de staatsleningen en het beheer van staatsdeelnemingen. De GT heeft vier afdelingen, waaronder het Agentschap, waar Rens Pols werkt. Het Agentschap is verantwoordelijk voor de financiering en het beheer van de Nederlandse staatsschuld, voor het beleid en de uitvoering van het schatkistbankieren en voor het betalingsverkeer van het Rijk. R ens werkt als dealer bij CMK, de afdeling Cashmanagement en Kapitaalmarktoperaties. Daarnaast besteedt hij tijd aan het schatkistbankieren. 'Ik ben vooral bezig in de dealingroom en verricht daar transacties voor de financiering van de staatschuld. Het klinkt misschien gek, maar voor ons is de staatsschuld een gegeven dat we zo efficiënt mogelijk willen financieren.' Een dealer doet dit door op de geld- en kapitaalmarkt transacties af te sluiten. Verder heeft Rens gewerkt aan 'Alt-A', de door de Staat in 2009 van de ING overgenomen portefeuille met risicovolle Amerikaanse hypotheken. 'De aankoop van de Alt-A portefeuille was een van de maatregelen van 2008 en 2009 om de rust op de financiële markten te herstellen', legt Rens uit. 'Toen het er in 2012 op begon te lijken dat de Alt-A eerder dan verwacht kon worden verkocht, ben ik bij het project gekomen.' Een goede voorbereiding Eind vorig en begin dit jaar werkte Rens fulltime aan de verkoop van de portefeuille, die afgelopen februari werd afgerond. Hoe is de geslaagde verkoop -die 600 miljoen euro meer opbracht dan verwachtverlopen? 'We konden er ons lang op voorbereiden, noodzakelijk omdat de portefeuille heel specialistisch was', vertelt Rens. 'Daardoor verliep het heel efficiënt. We merkten ook dat er een ander soort koper op af kwam dan op ons reguliere terrein, staatsobligaties. We kregen nu vooral te maken met 3 van 8 FinanciënKnipsels nummer risicozoekende Amerikaanse partijen, met het daarbij behorende tijdsverschil, conference calls en videocalls. Het was ontzettend leerzaam.' Emotionele markt Rens volgde bij de Erasmus Universiteit de studierichting Finance & Investment voordat hij terechtkwam bij Financiën. 'Toen ik afstudeerde, in 2011, was de financiële markt nou niet echt je van het. Iemand wees mij op de vacature, ik werd aangenomen en begon toen aan het Financial Market Traineeship van AGT, waar ik bij elke afdeling van het Agentschap gewerkt heb. En ook nu is het werk nog heel afwisselend. Zo ga ik binnenkort op reis in binnen- en buitenland voor 'roadshows' langs investeerders en banken, uitleggen hoe het gaat met Nederland en in welke producten ze precies kunnen investeren. Wereldwijd gezien is Londen, het 'financiële hart van Europa', het interessantst voor ons: na Nederland worden daar de meeste Nederlandse papieren verkocht. Ik hou me de hele dag bezig met een irrationele, emotionele markt. Geen dag ziet er daardoor hetzelfde uit en daar hou ik van.' Achter de schermen van Prinsjesdag: 'We moeten vooral poetsen, poetsen, poetsen' poetsen, poetsen.' Er lopen tientallen paarden mee in de Prinsjesdagstoet. Hoe bereiden ze zich bij de Koninklijke Stallen daarop voor? Onze collega s van AZ namen er een kijkje. Stalmeester Bert Wassenaar: We moeten vooral poetsen, B ert Wassenaar geeft leiding aan het Koninklijke Staldepartement, dat het dagelijks vervoer regelt van de leden van het Koninklijk Huis per auto, vliegtuig, bus, trein, rijtuig en te paard. Er werken zo'n 50 mensen, onder wie de chauffeurs, de koetsiers, een zadelmaker, een rijtuigmaker en het administratief personeel. Zeven dagen in de week lopen hier mensen rond, want ook in het weekend moeten de paarden eten en naar buiten toe om te bewegen. Achtspan De voorbereidingen voor Prinsjesdag starten al in het voorjaar, legt Wassenaar uit. Dan begint de eerste koetsier met het samenstellen van het achtspan, de acht paarden die voor de Gouden Koets lopen. Het staldepartement heeft zowel Friese [herkenbaar aan de lange manen, staart en haren bij de benen, red.]

4 4 van 8 FinanciënKnipsels nummer als Gelderse paarden op stal. Die twee soorten wisselen elkaar jaarlijks af voor de Gouden Koets. We kijken altijd welke paarden qua karakter met elkaar kunnen opschieten. Paarden zijn eigenlijk net als mensen. Vervolgens besluiten we welke paarden waar komen te staan binnen het achtspan, vertelt Wassenaar. De achterste vier zijn eigenlijk de 'werkpaarden'. Zij trekken de 2,5 ton zware Gouden Koets grotendeels. De vier voorste zijn meer de 'luxepaarden'. Al zijn dit wel de paarden met meer lef, want zij krijgen als eersten te maken met harde geluiden, rook of water op de grond. Tuigage Ook de paarden dragen een 'gala tenue' (gala tuigage) in de koninklijke stoet. Sommige zijn meer dan honderd jaar oud. Op de tuigage staan afbeeldingen van familiewapens en kroontjes. Het tuig dat de paarden op Prinsjesdag dragen, weegt 30 kilo en gebruiken we alleen voor de Gouden Koets. Gouden Koets Helemaal achteraan in het koetshuis staat de Gouden Koets, naast twintig andere imposante koetsen. Alles is nog origineel, sinds 1898, vertelt Wassenaar. Een stukje aan de buitenkant met bladgoud bijwerken of het borduurwerk van een deurpaneel vervangen, kan niet. Dan moet je gelijk een groter deel onder handen nemen. Gelukkig is renovatie voorlopig niet nodig. Wel controleren we geregeld de wielen en smeren we de assen. Op Prinsjesdag legt vervoermaatschappij HTM op verschillende plekken op de 'Gouden Koets-route' touwen in de tramrails. Voor de zekerheid, zegt Wassenaar. De koets is vanwege zijn grootte en gewicht moeilijk wendbaar door bepaalde bochten op de route van Paleis Noordeinde naar het Binnenhof. We maken dan ook wel eens een oefenrondje met een ingepakte Gouden Koets, als Den Haag nog slaapt. Rijpaarden Naast 24 koetspaarden staan er negen rijpaarden in de stallen aan de Hogewal. Eén van die paarden is Mitch, de schimmel waar de stalmeester op Prinsjesdag op rijdt. Vroeger al was het gebruikelijk dat de bevelhebber bij veldtochten op een schimmel rijdt, zodat hij goed zichtbaar is tussen zijn mensen. Bert Wassenaar heeft geen last van zenuwen. Toch weet je nooit hoe de dag gaat lopen, hoeveel je ook van tevoren oefent. Het blijven toch dieren. Zeker wanneer we met de paarden voor het paleis staan en het Koninklijk Paar naar buiten komt lopen, het Wilhelmus wordt ingezet en het publiek begint te klappen. Dat is altijd even een spannend moment. Voor een groot deel is het elk jaar natuurlijk hetzelfde en kan ik het programma na achttien Prinsjesdagen wel redelijk dromen. Toch zeg ik altijd tegen mijn mensen: doe alsof het voor de eerste keer wordt gevierd. Prinsjesdag 2014 is immers maar één keer. Rondje langs de directies: Rijksacademie 'De Rijksacademie verzorgt sinds 2003 opleidingen en congressen aan de Haagse Zeestraat. Sinds 2012 bieden we naast audit-, financieel management- en economieopleidingen ook bedrijfsvoeringsopleidingen aan,' vertelt Damiët de Lange. De Rijksacademie is alleen voor ambtenaren. Het instituut is niet het enige: 'Naast ons zijn er zo n vijfendertig interne aanbieders binnen de overheid. Wij zijn wel één van de grootste van én onze docenten zijn bijna allemaal Rijksambtenaren.' Medewerkers kunnen zelf kiezen of ze een opleiding willen volgen bij de Academie of ergens anders, maar soms is het instituut preferred supplier. 'Bij de ADR bijvoorbeeld doen we een belangrijk deel van de permanente educatie van de auditors die regelmatig moeten bijspijkeren voor hun certificering.' D e bekendste en grootste opleiding van de Rijksacademie is Vakopleiding Openbare Financiën voor Hogere Ambtenaren: de VOFHA, de financiële basisopleiding binnen het Rijk. 'We hebben hem ooit hernoemd in 'leergang Financieel Management' omdat we dat beter vonden aansluiten bij de inhoud, maar de 'merknaam' VOFHA bleek te sterk. Dus dat hebben we maar snel teruggedraaid.' Hoewel de naam misschien wat verouderd is, geldt dat zeker niet voor de inhoud. 'Onze opleidingen passen we steeds aan als dat nodig is.' Een andere bekende -en zwareopleiding is die voor de controllers. 'Het is een posthbo die we aanbieden sinds Deelnemers

5 volgen ongeveer veertig dagdelen van drie uur en zijn, nadat ze een referaat geschreven hebben, gecertificeerd controller.' Verder doet de Academie het opleidingsprogramma voor financial trainees. 40 opleidingen per jaar 'Soms organiseren we grote evenementen zoals de Baten-Lastendag of IOFEZdag, waar een paar honderd collega's op afkomen. Inspirerend en uitdagend, want we zorgen voor interessante sprekers en workshops.' Ook heeft de Rijksacademie een 'vrij populaire' serious game ontwikkeld die het interdepartementale programma Herinrichting Governance Bedrijfsvoering Rijk -SGO5- simpel uitlegt. Een van de praktische opleidingen is Lean management Rijksoverheid, waarmee je efficiënter leert werken. Hier plukt de Rijksacademie zelf ook de vruchten van: 'Ik ben nu projectleider Lean binnen onze eigen organisatie.' Deelnemers zijn geneigd te denken dat Damiët er alleen is voor hun opleiding, maar schijn bedriegt: 'Ik begeleid zo'n veertig projecten per jaar.' Makelaar Damiët deed eerst de heao in Den Haag en later 's avonds Bestuurskunde. In 2000 begon ze bij de directie Financiële Markten: 'echt hardcore Financiën.' Na zeven jaar was het tijd voor iets anders en kwam ze terecht op haar huidige functie. Ik vind de financial traineeships erg leuk om te doen.' En de zware controllersopleiding schept een band. 'Je leert deelnemers persoonlijk kennen omdat je langer met ze te maken hebt.' Ze overlegt veel met departementen. 'Vooral bij nieuwe opleidingen moeten we flink doorvragen. Bijvoorbeeld een traject dat nu loopt bij een groot departement: in februari hadden we het eerste gesprek en de opleiding startte pas in juli. Het duurt soms lang voordat de wensen concreet kunnen worden en als Rijksacademie willen we ook goed werk leveren. Inhoudelijk goede docenten, een interessant programma, geschikte faciliteiten dat is belangrijk. Eigenlijk ben ik een soort makelaar. Ik koppel partijen aan elkaar en voeg daar wat van mezelf aan toe.' Prinsjesdag: de techniek achter de schermen Bij 'Prinsjesdag' denken we vaak aan paarden, militairen, de Gouden Koets, hoedjes en de grote vraag: wat draagt Máxima? Maar het draait natuurlijk vooral om de Miljoenennota en de Troonrede. Die laatste wordt uitgesproken in een Middeleeuwse zaal en moet hoorbaar zijn voor aanwezigen. Dat vergt nogal wat techniek. Toch? V incent Semil draagt samen met zijn collega zorg voor 'alles met een draadje' in de Ridderzaal op het moment suprême; de Troonrede. Onder hun verantwoordelijkheid vallen de elektriciteit, de computers, beveiliging, het geluid, de infrastructuur en bekabeling en de verlichting. Wat moet er allemaal gebeuren? De voorbereidingen starten zo n twee weken van tevoren. Er mag bijvoorbeeld geen kapotte lamp zitten in een van de acht kroonluchters in de Ridderzaal: 'Daarom vervangen we elk jaar alle 400 peertjes.' Een fikse klus die niet geklaard is want de kroonluchters hangen op 12 meter hoogte. Het wisselen gebeurt daarom met een lift én met z n tweeën, voor de veiligheid. Verder zorgt een bouwkundig aannemer er eerst voor dat er voldoende ruimte is. 'En dit jaar testen we nieuwe lampen in de Rolzaal boven de Ridderzaal, waar de ministers vooraf samenkomen. De oude waren wat te geel.' Ook dat gaat wat ingewikkelder dan je zou denken: 'de Rijksarchitect zoekt nieuwe lichten uit die we eerst moeten testen.' Vanaf de week voor de Derde Dinsdag beginnen ze met het koelen van de zaal. 'Er zijn zo n duizend aanwezigen, dus bij warm weer wordt het binnen al snel onaangenaam.' 'Niet zomaar een geluidsbox neerzetten' Op de dag zelf, als de Gouden Koets vertrekt vanuit Paleis Noordeinde, zet Vincent in de Ridderzaal de uitgangsbordjes aan boven de deuren. 'Dat moet met de hand, omdat ze werken op batterijen die we na twee uur al moeten vervangen.' Tijdens de Troonrede is hij paraat in de Ridderzaal achter bij de firma Jacot die het geluid regelt. In pak, want 'je kunt daar niet in je werkkloffie tussen zitten.' Goed geluid blijft lastig zo blijkt: 'Al zit de Ridderzaal vol hightech geluidsapparatuur, het is complex want het is een grote zaal. En je kunt er ook niet zomaar een willekeurige geluidsbox neerzetten, het moet wél passen bij het gebouw.' Vincents collega zit op dat moment in de technische ruimte en bewaakt daar alle stroomveiligheden om bij een stroomstoring snel te kunnen handelen. 'Ik zorg er verder voor dat het geluid van de brandmelders uitgeschakeld is. Dat klinkt gek, maar mocht er iets gebeuren dan zijn er BHV ers in de zaal die iedereen wegloodsen. We willen alleen niet dat het geluid zorgt voor paniek.' Hij en zijn collega zijn op alles voorbereid: 'We hebben als back-up het transformatorstation van de Tweede Kamer en mocht dát plat gaan dan kunnen 5 van 8 FinanciënKnipsels nummer

6 we nog terugvallen op een dieselaggregaat voor de grafelijke zalen.' 'Na de Troonrede valt er een last van m n schouders' Vincent werkt al sinds 1979 op het Binnenhof. 'Ik ben begonnen bij de Tweede Kamer, daarna ging ik naar AZ, naar de Eerste Kamer, het Kabinet der (toen nog) Koningin, de Algemene Rekenkamer, het Catshuis, Huis ten Bosch Ik kon altijd wel wat anders doen en heb ook veel meegemaakt, veel presidenten gezien.' De oude president Bush maakte daarbij de meeste indruk. 'Zijn securityteam nam het hele Binnenhof over!' Lachend: 'Ik hoor inmiddels bij het meubilair.' En dat heeft zo zijn voordelen: 'Ik ken de gebouwen door en door. Voor dit werk heb je liefde voor en kennis van oude gebouwen nodig. Je mag namelijk niets zien. Voorheen boorde men gewoon door een eeuwenoude lambrisering heen om een kabel aan te leggen, maar dat kan echt niet. Je moet het zo doen dat je het gebouw niet aantast.' Over Prinsjesdag: 'Zelfs na 35 jaar is het nog steeds spannend. Pas na de Troonrede valt er een last van m n schouders. Elk jaar weer! Nieuw 10 eurobiljet in omloop De Europese Centrale Bank heeft sinds 23 september het nieuwe 10 eurobiljet in omloop gebracht. In Nederland gebeurt dit via DNB en de banken. Aan de nieuwe biljetten zijn extra veiligheidspunten toegevoegd zodat ze beter bestand zijn tegen vervalsing en ze zijn duurzamer vanwege een extra coating. H et nieuwe 10 eurobiljet is onderdeel van de Europaserie, die de ECB over een periode van een aantal jaar geleidelijk invoert als vervanging van de eurobiljetten uit de eerste serie. Net als het nieuwe biljet van 5 euro dat vorig jaar in omloop kwam, heeft het nieuwe tientje enkele nieuwe en verbeterde echtheidskenmerken: Een portret van Europa, een vrouwelijke figuur uit de Griekse mythologie, is te zien in het hologram en het watermerk. Een smaragdgroen cijfer verandert van kleur bij beweging naar donkerblauw en geeft een op en neer bewegend lichteffect. Korte, verhoogde lijntjes, voelbare inkt, aan de linker- en rechterrand van het biljet maken het gemakkelijker te herkennen, met name voor mensen met een visuele beperking. De nieuwe bankbiljetten gaan waarschijnlijk langer mee vanwege een extra coating, vooral belangrijk bij de slijtgevoelige -want veelgebruikte- biljetten van 5 en 10 euro. Net als bij het nieuwe briefje van 5 euro komt het nieuwe biljet van 10 euro in omloop naast de bestaande biljetten en worden de versleten exemplaren geleidelijk uit de roulatie gehaald. Boekrecensie: Arm & rijk in Nederland Moet de kloof tussen welvarenden en minder welvarenden worden gedicht met extra vermogensbelasting, zoals Thomas Piketty stelt? Nee, vindt Willem Vermeend. Zijn boek 'Arm & rijk in Nederland' is behalve een weerlegging van het pleidooi van de populaire Franse econoom een recept voor een levensvatbare economie. De voornaamste ingrediënten: lastenverlichting en het creëren van banen. P iketty stelt in zijn bestseller 'Le Capital au XXIe siècle' dat rijkdom geconcentreerd raakt bij het allerrijkste deel van de bevolking, als het rendement op het eigen vermogen groter is dan het tempo van de economische groei. Op de lange termijn zou dit leiden tot een kleine rijke groep van superrijke renteniers met supervermogens en economische instabiliteit. Deze ontwikkeling is alleen enkel door overheidsingrijpen tegen te gaan, bijvoorbeeld via een wereldwijd systeem van progressieve (vermogens)belasting. Niet-gefundeerd doemdenken Ex-staatssecretaris en -minister Willem Vermeend prijst zijn collega-econoom om diens veldwerk, de grote hoeveelheid data die hij heeft verzameld. Inderdaad laten internationale studies zien dat de kloof tussen rijk en arm in de meeste westerse industrielanden groeit. Van Piketty s conclusies is Vermeend minder gecharmeerd. Want tegelijkertijd 6 van 8 FinanciënKnipsels nummer

7 neemt de wereldwijde ongelijkheid, ofwel de inkomensverschillen tussen alle mensen op de wereld, af. En dat kapitaal de toekomstige wereld zou gaan beheersen, is een 'ongekende vorm van niet-gefundeerd doemdenken.' Over Nederland hoeft Piketty zich bovendien geen zorgen te maken, aldus Vermeend. Wij zijn het 'meest gelijke land'. En al zal ook hier de ongelijkheid toenemen, de vraag is of je die met (overheids)maatregelen moet tegengaan. Fiscaal afgestraft Een zwaardere belasting op rijkdom, zoals Piketty voorstelt, is volgens Vermeend in elk geval niet de oplossing: 'Je maakt de armen niet rijker door de rijken armer te maken.' Sowieso zijn aan het afdwingen van een gelijkmatiger inkomensverdeling meer na- dan voordelen verbonden en hebben we in Nederland ook nog eens een behoorlijk hoge lastendruk, schrijft Vermeend. Als je hard werken fiscaal afstraft, neemt de bereidheid om (extra) arbeid aan te bieden en carrière te maken af. Ook nemen migratie, belastingontwijking of zelfs ontduiking toe, zo meent hij. Human capital Wat is dan wel een goede aanpak? Volgens Vermeend moeten we ons niet focussen op capital maar op human capital, oftewel de arbeidsmarkt. De ongelijkheid dient onder meer te worden aangepakt via onderwijs dat adequaat inspeelt op de nieuwe economie. Het komende decennium kenmerkt zich door baanarme groei, waarschuwt Vermeend. Plus een afname van het aantal vaste banen en toename van het aantal zzp'ers. We moeten er dus voor zorgen dat we geen mensen opleiden voor banen die er straks niet meer zijn. Vermeend pleit voor een arbeidsmarkt die alle ruimte biedt voor flexibel werken en die individueel maatwerk mogelijk maakt, waardoor de arbeidsdeelname toeneemt. Vlaktaks Veel twijfel kent Vermeend niet, als het aankomt op alternatieve oplossingen. Een vlaktaks invoeren? Bij de belastingherziening van 2001 is die mogelijkheid al onderzocht, en onwenselijk geacht. Het minimumloon verhogen? Evenmin een goed idee. In veel westerse industrielanden waarin, zoals de VS, is het niet genoeg om van rond te komen. In Nederland wel. Een verhoging heeft diverse negatieve economische effecten, waaronder een lagere groei, lagere bedrijfsinvestering en een hogere werkloosheid, stelt Vermeend. Een verlaging van de loonkosten voor werkgevers, gecombineerd met een belastingverlaging over het minimumloon, zou beter zijn. Op die manier kun je de netto-inkomens van de laagstbetaalden op peil houden of verbeteren. En tegelijkertijd extra banen voor deze groep scheppen. Verder is het 'onontkoombaar' dat op de uitgavenposten collectieve zorg en sociale zekerheid verdere bezuinigingen worden doorgevoerd. Door de stijging van de collectieve uitgaven is immers ook de lastendruk op arbeid toegenomen, aldus Vermeend. 7 van 8 FinanciënKnipsels nummer Amsterdamse miljonairs Arm & rijk is doorspekt met leuke feitjes en interessante statistieken. Zo leren we dat 1 op de 38 Amsterdammers miljonair is, in dollars gemeten. En dat het gemiddelde inkomen tussen 1000 voor Christus en 1800 na Christus vrijwel gelijk gebleven is. Waar de industriële revolutie vervolgens een eind aan maakt. Vermeends vlot geschreven betoog gaat wel enigszins gebukt onder de nodige herhalingen. Keer op keer wordt gehamerd op het belang van meer banen en lastenverlichting. Ook lezen we meermalen dat internet steeds belangrijker wordt, evenals de technologische ontwikkelingen. Dat is geen echte eye-opener. Ideale belastingstelsel Hoe ziet, tot slot, Vermeends ideale belastingstelsel eruit? Dat kenmerkt zich door eenvoud en stimuleert economische groei, werkgelegenheid en ondernemerschap. Weinigen zullen het hierin met hem oneens zijn. Arm & rijk in Nederland. Hoe het echt zit met inkomen en vermogen. Willem Vermeend. Prijs: 15 euro Financiën Fotowedstrijd Indrukwekkende vergezichten, beelden van het wonderlijke dierenrijk, de schoonheid van landschap en architectuur, sportieve vakantievierders. De jury van de Financiën Fotowedstrijd werd verleid met de meest fantastische vakantiefoto's uit alle windstreken of gewoon uit eigen land. Toch kan er maar een de winnaar zijn: Roos Kalker van de ADR. R oos Kalker schoot de foto van haar in de branding spetterende zoontje Rijk op een warme avond in juli aan het Scheveningse strand. Ze legde het moment vast met haar iphone. Een toevalstreffer, noemt ze haar

8 winnende inzending. Volgens de jury roept de foto een vakantiegevoel op dat velen - al dan niet uit hun jeugd - zullen herkennen. De foto valt op door het prachtige licht, is daarnaast sprankelend, energiek en vertederend. Michiel maakte zijn foto tijdens een van de activiteiten die voor kinderen werden georganiseerd op een groot vakantiepark in Eersel. Een aandoenlijk, vrolijk, kleurrijk plaatje met een mooi perspectief, vindt de jury: Nummer twee De tweede prijs is voor Paul de Jong (ADR). Met zijn partner en een bevriend echtpaar doorkruiste hij per camper het zuidwesten van Noorwegen. Op zijn tocht trof hij een vakantietafereel aan dat afkomstig lijkt te zijn uit de jaren zestig. Een mooie compositie die een serene rust uitstraalt, vindt de jury. Bovendien een foto die de fantasie prikkelt, verhalen oproept: Derde prijs Monique de Jong (ADR) wint de derde prijs met een welhaast surrealistisch beeld geschoten op het Griekse eiland Kefalonia. Een bezienswaardigheid daar is het Melissani-meer. Het ligt verscholen in een grot waarvan vele jaren geleden het dak gedeeltelijk is ingezakt. Het bootje met mensen lijkt te zweven boven het water, het zeer bijzondere licht trekken de kijker de foto in, aldus de jury: Het tafereel van Rob Klaassen is volgens de jury herkenbaar voor alle kampeerders. Een goed getroffen, compleet beeld ook: Han van Gelder, directeur Bedrijfsvoering, reikte op 16 oktober de prijzen uit onder het toeziend oog van de twee andere juryleden Ton Hofman, hoofdredacteur interne nieuwsvoorziening en Hans Moolenaar, professioneel fotograaf. Eervolle vermeldingen Twee inzendingen ontvangen een eervolle vermelding. 'Wedstrijd limonade drinken met een rietje' van Michiel Wijma (ADR) en 'Natte boel' van Rob Klaassen (COMM). 86 inzendingen De jury beoordeelde 86 inzendingen. Opvallend is het aanzienlijk aandeel door ADR-collega's vastgelegde vakantiemomenten. 8 van 8 FinanciënKnipsels nummer

HET NIEUWE GEZICHT VAN DE EURO. Ontdek het nieuwe bankbiljet van 10. www.nieuwe-eurobankbiljetten.eu www.euro.ecb.europa.eu

HET NIEUWE GEZICHT VAN DE EURO. Ontdek het nieuwe bankbiljet van 10. www.nieuwe-eurobankbiljetten.eu www.euro.ecb.europa.eu HET NIEUWE GEZICHT VAN DE EURO Ontdek het nieuwe bankbiljet van 10 : ACHTERGRONDINFORMATIE President, : ACHTERGRONDINFORMATIE President, : ECHTHEIDSKENMERKEN Gemakkelijk te controleren, moeilijk te vervalsen

Nadere informatie

Prinsjesdag. Kerntaak 3- Maatschappelijke betrokkenheid Participeert in het politieke domein, in besluitvorming en beleidsbeïnvloeding.

Prinsjesdag. Kerntaak 3- Maatschappelijke betrokkenheid Participeert in het politieke domein, in besluitvorming en beleidsbeïnvloeding. Prinsjesdag Kerntaak 3- Maatschappelijke betrokkenheid Participeert in het politieke domein, in besluitvorming en beleidsbeïnvloeding. Waarom deze leerwerkprestatie? Prinsjesdag: de dag van de Troonrede

Nadere informatie

DE WERKVORM IN HET KORT

DE WERKVORM IN HET KORT PRINSJESDAGBINGO SEPTEMBER 2015 AAN DE SLAG MET #6 DE WERKVORM IN HET KORT Een combinatie van een ouderwetse bingo en een kennisquiz. Leerlingen moeten de antwoorden aankruisen. Jij stelt een vraag, zij

Nadere informatie

Lespakket over Prinsjesdag voor leerlingen van groep 8 van de basisschool. Gemaakt door Ronald Koster van Chr.MAVO de Saad uit klas 2f.

Lespakket over Prinsjesdag voor leerlingen van groep 8 van de basisschool. Gemaakt door Ronald Koster van Chr.MAVO de Saad uit klas 2f. Werkboek van groep. cijfer! Lespakket over Prinsjesdag voor leerlingen van groep 8 van de basisschool. Gemaakt door Ronald Koster van Chr.MAVO de Saad uit klas 2f. V oorwoordje Hallo, docent en leerlingen

Nadere informatie

Prinsjesdag, de Miljoenennota en het koffertje

Prinsjesdag, de Miljoenennota en het koffertje September 2009 Inhoudsopgave 1 Wat gebeurt er op Prinsjesdag? 2 Het koffertje, wat zit er in? 3 Waarom de derde dinsdag van september? Prinsjesdag, de Miljoenennota en het koffertje De Koningin, de gouden

Nadere informatie

EURO. Vanaf januari 2002 betalen we in Nederland en in veel andere Europese landen met de euro.

EURO. Vanaf januari 2002 betalen we in Nederland en in veel andere Europese landen met de euro. EURO Vanaf januari 2002 betalen we in Nederland en in veel andere Europese landen met de euro. Muntgeld Bankbiljetten EURO Hadden jullie al gezien dat er 2 briefjes zijn van 5 euro? oud briefje nieuw briefje

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK

NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK Jesse Klaver november 2014 NIEUWE NIVELLERINGSPOLITIEK De kloof tussen arm en rijk in Nederland neemt toe. GroenLinks pleit daarom bij het bezoek van Thomas Piketty aan Nederland

Nadere informatie

Prinsjesdag A Tradities

Prinsjesdag A Tradities Prinsjesdag A Tradities Tradities De gouden koets, de Koningin, een grote troon, dames met prachtige hoeden op, de minister van Financiën met het koffertje. Het is weer Prinsjesdag. Op deze dag vertelt

Nadere informatie

ANNA EN ALEX NEMEN HET OP TEGEN DE VALSEMUNTERS

ANNA EN ALEX NEMEN HET OP TEGEN DE VALSEMUNTERS HET EURO RUN-SPEL www.nieuwe-eurobankbiljetten.eu ANNA EN ALEX NEMEN HET OP TEGEN DE VALSEMUNTERS - 2 - Anna en Alex zijn klasgenoten en heel goede vrienden. Ze komen altijd in de meest angstaanjagende

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

KINDEREN EN HET MILLENNIUM

KINDEREN EN HET MILLENNIUM KINDEREN EN HET MILLENNIUM Naast de bijdragen van een aantal auteurs die herinneringen ophalen aan het verleden van Kampen en haar inwoners, wilde de redactie aan jongeren de mogelijkheid bieden hun visie

Nadere informatie

ANNA EN ALEX NEMEN HET OP TEGEN DE VALSEMUNTERS

ANNA EN ALEX NEMEN HET OP TEGEN DE VALSEMUNTERS HET EURO RUN-SPEL www.nieuwe-eurobankbiljetten.eu ANNA EN ALEX NEMEN HET OP TEGEN DE VALSEMUNTERS Anna en Alex zijn klasgenoten en heel goede vrienden. Ze komen altijd in de meest angstaanjagende situaties

Nadere informatie

Jong Talent Programma s

Jong Talent Programma s Kennis van de Overheid Jong Talent Programma s Investeer in de toekomst van uw organisatie Jong talent heeft de toekomst Ze zijn er gelukkig volop: jonge mensen die kiezen voor een carrière bij de overheid.

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard

Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard Een onorthodoxe re-integratieaanpak Door: Fenny Brandsma Alle gemeenten hebben ermee te maken: reorganisatie, krimp en boventallige medewerkers. Sommige gemeenten

Nadere informatie

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Lars (33) werkt 7 jaar als adviseur in de vastgoedsector, voornamelijk in kantooromgevingen. Sinds een half jaar heeft hij een nieuwe werkgever.

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Strategieles Verwijswoorden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verwijswoorden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verwijswoorden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip maak je altijd opdrachten. Sommige opdrachten gaan over verwijswoorden. Je moet dan zeggen naar

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Prinsjesdag Groep 1-8. Lesmateriaal Viering Werkbladen

Prinsjesdag Groep 1-8. Lesmateriaal Viering Werkbladen Prinsjesdag Groep 1-8 Lesmateriaal Viering Werkbladen Kleur op school Abonnementen Kleur op school verschijnt vier keer per jaar in tijdschriftvorm. Een school kan zich per jaargang abonneren. Kleur op

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Gastles: Hoe word ik rijk?

Gastles: Hoe word ik rijk? Gastles: Hoe word ik rijk? Hoe word je rijk? Dat willen we natuurlijk allemaal weten. In deze presentatie krijg je veel tips. Eerst een quiz om te kijken hoe veel jullie weten. Wie weet er veel? Pak je

Nadere informatie

Beleidsadviseur Sociaal Domein

Beleidsadviseur Sociaal Domein Kennis van de Overheid Beleidsadviseur Sociaal Domein Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Anna en Alex nemen het op tegen de valsemunters

Anna en Alex nemen het op tegen de valsemunters Anna en Alex nemen het op tegen de valsemunters Anna en Alex zijn klasgenoten en heel goede vrienden. Ze komen altijd in de meest angstaanjagende situaties terecht en samen hebben ze al heel wat spannende

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?!

Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?! Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?! Inleiding Het LAKS Het Nederlandse schoolsysteem Manieren om als scholier je onderwijs te verbeteren volgens het LAKS: VLIB (Vereniging van Leerlingen

Nadere informatie

Prinsjesdag Groep 1-8. Lesmateriaal Viering Werkbladen

Prinsjesdag Groep 1-8. Lesmateriaal Viering Werkbladen Prinsjesdag Groep 1-8 Lesmateriaal Viering Werkbladen Kleur op school Abonnementen Kleur verschijnt vier keer per jaar in tijdschriftvorm. Een school kan zich per jaargang abonneren. Kleur werkt het best

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Handleiding voor de leerling

Handleiding voor de leerling Handleiding voor de leerling Inhoudopgave Inleiding blz. 3 Hoe pak je het aan? blz. 4 Taken blz. 5 t/m 9 Invulblad taak 1 blz. 10 Invulblad hoofd- en deelvragen blz. 11 Plan van aanpak blz. 12 Logboek

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur Economische wetenschappen 1 en recht Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Even meekijken bij Letterplein: de Postduif. schoolkrant. voor mensen vol goede moed, goede zin en grootse plannen.

Even meekijken bij Letterplein: de Postduif. schoolkrant. voor mensen vol goede moed, goede zin en grootse plannen. Even meekijken bij Letterplein: de Postduif schoolkrant voor mensen vol goede moed, goede zin en grootse plannen. Ontmoet Rean! Of kunnen we beter zeggen, Meet Rean, want Rean vertrok kort geleden met

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Verandering is dichterbij dan je denkt

Verandering is dichterbij dan je denkt Verandering is dichterbij dan je denkt Tegenbegroting 2016 Verandering is dichterbij dan je denkt Soms slaat verbazing om in boosheid. Het overkomt me niet vaak, maar de afgelopen maanden kreeg het kabinet

Nadere informatie

Cursusgids belastingontwijking. Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook!

Cursusgids belastingontwijking. Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook! Cursusgids belastingontwijking Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook! "Belastingen, leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker". Aldus de slogan waarmee de Belastingdienst ons jarenlang

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over geld Een spreekbeurt over geld, leuk! Dat zal iedereen aanspreken, want we hebben er allemaal mee te maken en de meesten kopen graag leuke dingen.

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

PrinsjesDag. Ook in Madurodam vind je het Binnenhof en de Gouden Koets.

PrinsjesDag. Ook in Madurodam vind je het Binnenhof en de Gouden Koets. KINDErkrant PRINSJESDAG 2013 / 4e JAARGANG / NUMMER 02 INTERVIEW Weetjes opdrachten Puzzels Ook in Madurodam vind je het Binnenhof en de Gouden Koets. PrinsjesDag Op de derde dinsdag in september is het

Nadere informatie

QUIZ. Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven.

QUIZ. Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven. QUIZ Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven. Wijs een vragensteller aan: die stelt de vraag en noemt de 3 mogelijke

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL

AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL OKTOBER 2014 - AAN DE SLAG MET #5 TAALGEBRUIKSPELPRINSJESDAG WAT HEB JE NODIG? Bespreekvel met filmlinks Speelkaartjes Klokje/aftelklok DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen

Nadere informatie

Het traineeprogramma Caribische Nederlanders

Het traineeprogramma Caribische Nederlanders 1 Het traineeprogramma Caribische Nederlanders Wat is het traineeprogramma Het traineeprogramma is de weg naar een carrière met inhoud voor recent HBO en WO afgestudeerden. Een trainee doet in twee jaar

Nadere informatie

KEUZES VOOR EEN EERLIJKE TOEKOMST

KEUZES VOOR EEN EERLIJKE TOEKOMST KEUZES VOOR EEN EERLIJKE TOEKOMST TEGENBEGROTING 2015 Inleiding In deze tegenbegroting presenteert GroenLinks een aantal concrete voorstellen om een start te maken met het oplossen van de grote uitdagingen

Nadere informatie

voor vaartoeristen, fietsers en wandelaars Tekst:??????

voor vaartoeristen, fietsers en wandelaars Tekst:?????? Koning Willem Alexanderkanaal Een beleefroute voor vaartoeristen, fietsers en wandelaars Tekst:?????? Tekst: Bert Dijenborgh - Foto s: Dianne Dijenborgh 12 Drenthe MagazinE 1216-DM31_ ALEXANDERKANAAL.indd

Nadere informatie

Antwoord: Koning Willem-Alexander maar er zijn ook nog munten met het portret van prinses Beatrix in omloop.

Antwoord: Koning Willem-Alexander maar er zijn ook nog munten met het portret van prinses Beatrix in omloop. Voordat je met de gastles begint is het prettig als je de volgende stappen neemt: 1. Stel jezelf voor en vertel welk werk je doet bij DNB. 2. Maak afspraken met de kinderen. Als ze een vraag hebben, moeten

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Algemene Rekenkamer. Staatsecretaris van Financiën Lange Voorhout 8 Postbus 20201 Postbus 20015 2500 EE DEN HAAG 2500 EA Den Haag

Algemene Rekenkamer. Staatsecretaris van Financiën Lange Voorhout 8 Postbus 20201 Postbus 20015 2500 EE DEN HAAG 2500 EA Den Haag Algemene Rekenkamer Staatsecretaris van Financiën Lange Voorhout 8 Postbus 20201 Postbus 20015 2500 EE DEN HAAG 2500 EA Den Haag T 070-3424344 E w M.Filak rekenkamer.ni www.rekenkamer.ni DATUM 10 juli

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 4 WERKGEVERS KIEZEN STEEDS VAKER VOOR FLEXWERKERS 5 FLEXWERKERS ZIJN IN ALLE REGIO S IN TREK 6 OMZET FREELANCERS

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag

Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag In 2009 bestond het Nibud 30 jaar. Tijdens het jubileumjaar heeft het Nibud geld ingezameld om binnen het onderwijs extra aandacht te kunnen besteden aan

Nadere informatie

voor talent in beweging

voor talent in beweging voor talent in beweging Waarom een regionaal mobiliteitscentrum De veeleisende omgeving en veranderende samenleving leidt tot een overheid die steeds verandert om aan de maatschappelijke opdracht te voldoen.

Nadere informatie

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Kamer Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Derde Kame Derde Kam Wie is de baas van Nederland? Hoe werken de verkiezingen? Wat is een Grondwet? En waarom is Prinsjesdag zo belangrijk? In het lespakket

Nadere informatie

Emigrerende Nederlander heeft nooit heel erge haast

Emigrerende Nederlander heeft nooit heel erge haast Tekst 4 Emigrerende Nederlander heeft nooit heel erge haast 5 10 15 20 25 30 35 40 (1) Postbodes gezocht. Standplaats: Reykjavik. Vereist: een goede conditie. Kennis van de IJslandse taal niet nodig. Zomaar

Nadere informatie

Opdracht 1 Het oude Nederlandse geld had allemaal bijnamen. Welke combinaties zijn goed (verbind ze met een streep)? 1.000 gulden

Opdracht 1 Het oude Nederlandse geld had allemaal bijnamen. Welke combinaties zijn goed (verbind ze met een streep)? 1.000 gulden Inleiding Nederlanders betaalden in 2007 5,5 miljard keer contant, dat wil zeggen met bankbiljetten of munten. Daarvan vond de betaling 4,9 miljard keer plaats aan de kassa en 600 miljoen keer aan elkaar.

Nadere informatie

Lees het verhaal over Geld eens rustig door. Maak voor jezelf een samenvatting of powerpoint.

Lees het verhaal over Geld eens rustig door. Maak voor jezelf een samenvatting of powerpoint. Jouw spreekbeurt over GELD. Een spreekbeurt over geld, leuk! Dat zal iedereen aanspreken, want we hebben er allemaal mee te maken en de meesten kopen graag leuke dingen. Maar ja, dan moet je wel geld hebben.

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

DOOHHQYRRU0RVOLPVEHVWHPG]RX]LMQ.(suggestie: zorg dat je bruto inkomen de komende jaren

DOOHHQYRRU0RVOLPVEHVWHPG]RX]LMQ.(suggestie: zorg dat je bruto inkomen de komende jaren 6XJJHVWLHVQDDUDDQOHLGLQJYDQGHYHUNHQQHQGHDQDO\VHdeel I: De Nederlandse Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) DNB hebben een verkennende analyse over Islamitisch financieren gepubliceerd.

Nadere informatie

Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent

Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent November 2011 - BHP Groep - www.bhp.nl Interviewspecial Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent Aaltje Vincent (1960) is één van de experts op het gebied van het

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Relaties. Samenwerken of tegenwerken?

Relaties. Samenwerken of tegenwerken? Relaties Samenwerken of tegenwerken? Samenwerken of tegenwerken? Bij het woord relatie denken de meeste mensen aan een relatie tussen twee geliefden. Niet verwonderlijk, want dat is voor velen één van

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende perceptie van arbeid Traditionele organisatie modellen

Nadere informatie

Voorwoord. Uitkomsten enquête 19-06-2011

Voorwoord. Uitkomsten enquête 19-06-2011 Voorwoord In mijn scriptie De oorlog om ICT-talent heb ik onderzoek gedaan of Het Nieuwe Werken als (gedeeltelijke) oplossing kon dienen voor de aankomende vergrijzing. Hiervoor werd de volgende onderzoeksvraag

Nadere informatie

Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag

Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag In 2009 bestond het Nibud 30 jaar. Tijdens het jubileumjaar heeft het Nibud geld ingezameld om binnen het onderwijs extra aandacht te kunnen besteden aan

Nadere informatie

Aanval op de uitval. perspectief en actie

Aanval op de uitval. perspectief en actie Aanval op de uitval perspectief en actie Fatma wil fysiotherapeut worden. En dat kan ze ook. Maar ze heeft nog een wel een lange leerloopbaan te gaan. Er kan in die leerloopbaan van alles misgaan waardoor

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende visie op arbeid Traditionele organisatie modellen zijn

Nadere informatie

Puzzel: Wie zit waar in de Ridderzaal?

Puzzel: Wie zit waar in de Ridderzaal? Puzzel: Wie zit waar in de Ridderzaal? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen een tekst en maken een puzzel in de vorm van de plattegrond van de Ridderzaal op Prinsjesdag. Afhankelijk van het

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Economie Elementaire economie 3 VWO

Economie Elementaire economie 3 VWO Economie Elementaire economie 3 VWO Les 13 Introductie overheid Ontwerp power point: Henk Douna docent: Jeannette de Beus De komende weken: de overheid Consumenten De markt Producenten Bijvoorbeeld Goederenmarkt

Nadere informatie

Ik wens je veel succes en plezier in Werk vinden met social media! Aaltje Vincent

Ik wens je veel succes en plezier in Werk vinden met social media! Aaltje Vincent Voorwoord Miljoenen mensen in Nederland maken gebruik van Facebook, Twitter en LinkedIn om met elkaar in contact te zijn. Professioneel gebruik van deze social media maakt dat je sneller nieuw werk vindt!

Nadere informatie

Ministerie van Financiën

Ministerie van Financiën Ministerie van Financiën > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 Korte Voorhout 7 2500 EA s-gravenhage 2511 CW Den Haag Postbus

Nadere informatie

Beschut werk uit de startblokken

Beschut werk uit de startblokken schieten in financiële kramp Beschut werk uit de startblokken Veel gemeenten aarzelen of ze beschut werk gaan aanbieden. Of ze zien er zelfs helemaal vanaf, zoals in Tilburg en Utrecht. Volkomen in strijd

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten. Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk

Onderzoeksresultaten. Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk Onderzoeksresultaten Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk Onderzoek naar vertrouwen (1/2) Van de respondenten is een ruime meerderheid er van overtuigd dat de eigen Titel onderneming

Nadere informatie

Informatie 17 december 2015

Informatie 17 december 2015 Informatie 17 december 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS Ondanks het aflopen van de economische recessie, is de armoede in Nederland het afgelopen jaar verder gestegen. Vooral het aantal huishoudens dat

Nadere informatie

Resultaten verantwoordingsonderzoek

Resultaten verantwoordingsonderzoek Resultaten verantwoordingsonderzoek 2014 hoofdstuk de Koning (I) 20 mei 2015 Dit document bevat alle resultaten van ons Verantwoordingsonderzoek 2014 bij zoals gepubliceerd op www.rekenkamer.nl/verantwoordingsonderzoek.

Nadere informatie

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière TRAININGSPROGRAMMA VIER WORKSHOPS De wereld verandert snel en dat is van invloed op ieders plaats en functioneren op de arbeidsmarkt. We maken

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn 1 Kaders bij zelfsturing: financieel gezond zijn Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn Financieel

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009 Directie Voorlichting en Communicatie Parnassusplein 5 Postbus 20350 2500 EJ Den Haag T 070 340 79 11 T 070 340 60 00 F 070 340 62 92 Hebt u 's avonds of in het weekend dringend een voorlichter nodig,

Nadere informatie

In gesprek met medewerkers over verzuim

In gesprek met medewerkers over verzuim TIP: dit is een interactieve pdf. de inhoudsopgave en het menu onder aan de pagina s zijn clickable. In gesprek met medewerkers over verzuim Inhoud 1. verzuim bespreken met medewerkers Het is belangrijk

Nadere informatie

Prinsjesdag Theorie en woordenlijst

Prinsjesdag Theorie en woordenlijst Maatschappijleer: Prinsjesdag Theorie en woordenlijst Don van Baar Murmelliusgymnasium Leerjaar 2011-2012 Murmellius2014 www.compudo.nl/murmellius2014 Maatschappijleer Prinsjesdag Theorie Prinsjesdag verloopt

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II Opgave 1 Armoede en werk 1 Het proefschrift bespreekt de effecten van het door twee achtereenvolgende kabinetten-kok gevoerde werkgelegenheidsbeleid. / De titel van het proefschrift heeft betrekking op

Nadere informatie

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Persbericht Yacht, 23 februari 2010 Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Trends en ontwikkelingen op de financiële arbeidsmarkt Door: mr.drs. E. Kolthof, Yacht, Competence

Nadere informatie

TRAINING DESLY HILL : VOORBEREIDING OP HET NIEUWE SEIZOEN

TRAINING DESLY HILL : VOORBEREIDING OP HET NIEUWE SEIZOEN TRAINING DESLY HILL : VOORBEREIDING OP HET NIEUWE SEIZOEN Een goede voorbereiding is immers het halve werk. Maar wat is nou een goede voorbereiding op een nieuw skeelerseizoen? Op www.skatepodium.com geeft

Nadere informatie

Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden

Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden Arbeidsverzuim door stress, werknemers die soms voor langere tijd uitvallen: een teken dat mensen veel, soms wel te

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland

Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm leren leerlingen meer over de inkomsten en uitgaven van Nederland. In 2015 heeft de Nederlandse regering voor het

Nadere informatie