De verteerbaarheid en voederwaarde van verse en geënsileerde snijhaver
|
|
- Simona de Vries
- 5 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 De verteerbaarheid en voederwaarde van verse en geënsileerde snijhaver 0*0
2 Verslagen van Landbouwkundige Onderzoekingen 688 UDC nr
3 N. D. Dijkstra Instituut voor Veevoedingsonderzoek, Hoorn De verteerbaarheid en voederwaarde van verse en geënsileerde snijhaver with a summary: Research on the digestibility and nutritive value of green and ensiled oat fodder a ^- Uo \ hll ^ DENHAAG tf; zr. àds 18 SER 1967 % BIBLIOTHEEK # J pudoci 1966 Centrum voor landbouwpublikaties en landbouw documentatie Wageningen
4 to(^ Centrum voor Landbouwpublikaties en Landbouwdocumentatie, Wageningen 1966 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotocopie, microfilm of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced and/or published in any form, by print, photoprint, microfilm or by any other means without written permission from the publishers.
5 Inhoud 1 INLEIDING 2 GEGEVENS UIT DE LITERATUUR 3 VERTEERBAARHEIDSONDERZOEK VAN DE VERSE SNIJHAVER ONDERZOEK VAN HET GEËNSILEERDE MATERIAAL 4.1 De ensileringen De kwaliteit van de silages Samenstelling van de snijhaver voor en na de ensilering 4.4 De verliezen aan de verschillende bestanddelen 4.5 Het verteerbaarheidsonderzoek De voederwaarde van de onderzochte silages. 4.7 De verliezen aan voederwaarde.... VERBAND TUSSEN SAMENSTELLING EN VOEDERWAARDE 5.1 Voedernorm ruw eiwit Zetmeelwaarde SAMENVATTING EN CONCLUSIE 25 SUMMARY AND CONCLUSION LITERATUUR 27 29
6 1 Inleiding In de laatste decennia zijn aan het Instituut voor Veevoedingsonderzoek 'Hoorn' een groot aantal soorten ruwvoeders met behulp van hamels op verteerbaarheid onderzocht. Aan de hand van de uitkomsten van deze verteringsproeven werd vervolgens bij deze ruwvoeders nagegaan, of er een verband bestond tussen de chemische samenstelling en de voederwaarde. Dit bleek bij vrijwel elk ruwvoeder het geval te zijn en zodoende lukte het voor deze ruwvoeders berekeningsvoorschriften op te stellen, waarmee de voederwaarde zo goed mogelijk kan worden benaderd, wanneer de chemische samenstelling ervan bekend is. Bij het opstellen van de 'Handleiding voor de berekening van de voederwaarde van ruwvoeders' (1958) is hiervan op ruime schaal gebruikt gemaakt. Voor enkele ruwvoeders was echter door gebrek aan voldoende gegevens, het opstellen van een passend berekeningsvoorschrift niet mogelijk en moesten noodgedwongen andere en uiteraard minder nauwkeurige berekeningsmethoden worden gevolgd. Vanzelfsprekend was het wenselijk ook voor deze ruwvoeders in de toekomst betere berekeningsvoorschriften op te stellen. In deze publikatie worden de resultaten gegeven van het onderzoek naar de voederwaarde van verse en geënsileerde snijhaver. Op gemengde bedrijven wordt in een droge periode, wanneer de grasproduktie tekort schiet, de haver wel groen gemaaid om als bijvoer te dienen. Wanneer haver als dekvrucht voor kunstweide wordt gebruikt, is het aantrekkelijk het gewas als groenvoer te oogsten en te ensileren. Daar het erom gaat de ondervrucht een goede kans te geven, wordt niet naar een zwaar gewas gestreefd en wordt de snijhaver vroeg gemaaid. Enkele jaren geleden werd in Overijssel het idee geboren haver als hoofdgewas te verbouwen, maar het niet geheel te laten rijpen. Door het ongeveer 2 à 3 weken voor die tijd te maaien en het gehele gewas te ensileren, is nl. het veld tijdig ontruimd voor de teelt van stoppelknollen. Door deze combinatie meende men de maximale opbrengst van zijn bouwland te kunnen halen. Bijgevolg werd in ons onderzoek niet alleen verse snijhaver en silage van het tijdig gemaaide gewas betrokken, maar ook silages van laat gemaaide snijhaver.
7 2 Gegevens uit de literatuur Alle gegevens, die wij in de literatuur over de verteerbaarheid van verse snijhaver hebben gevonden, zijn vermeld in tabel 1. Hoewel in vrijwel alle handboeken verteringscoëfficiënten zijn vermeld, hebben wij in de literatuur maar enkele van de vermelde cijfers kunnen verifiëren. Tabel 1. Samenstelling van de droge stof en verteringscoëfficiënten van snijhaver uit de literatuur No. Droge stof Samenstelling van de droge stof ruw eiwit ruw vet overige koolhydraten ruwe celstof as ruw eiwit Verteringscoëfficiënten ruw vet overige koolhydraten ruwe celstof ,1 23,2 46,4 26,6 16,2 25,1 28,0 11,6 13,1 22,7 27,3 27,9 14,3 8,2 7,3 9,8 9,9 11,6 10,0 18,1 15,3 8,4 6,2 7,5 3,1 2,6 2,6 3,0 2,2 4,8 4,6 4,3 4,6 3,5 3,3 2,5 49,7 44,8 44,0 51,5 50,5 45,7 46,8 39,7 37,4 44,0 45,0 47,0 23,6 36,6 40,1 28,2 26,6 29,5 30,7 24,1 29,0 35,7 38,5 34,8 9,3 7,8 6,0 7,5 10,8 8,4 7,9 13,8 13,7 8,4 7,0 8, Nr. Dry crude fat Composition N-free extract crude fibre of the dry mattet mineral ( % ) crude fat N-free extract Digestion coefficients crude fibre Table 1. Composition of the dry and digestion coefficients of green oat fodder from the literature De gegevens onder 1, 2 en 3 zijn ontleend aan het bekende handboek van KELLNER (1929) en geven cijfers voor haver in het begin van de bloei (1), met korrels tot melkrijp (2) en met korrels half tot volledig ontwikkeld (3). De gegevens onder 5, 6 en 7 zijn ontleend aan het boek van SCHNEIDER
8 (1947). De gegevens onder 5 zijn afkomstig van een verteringsproef, die LANDER en DHARMANI (1930) namen in India met behulp van twee vaarzen. PHELPS en WOODS (1895) namen in Connecticut (USA) van juli 1895 een verteringsproef met 2 hamels. Het volgende jaar herhaalden PHELPS en BRYANT (1896) deze proef. Eerst werd met behulp van 2 hamels verse haver onderzocht van juli, maar omdat deze snijhaver zo slecht werd gegeten dat een dier uit de proef moest worden genomen, werd de proef van 27 juli - 1 augustus herhaald. Hoewel dus in de drie proeven snijhaver van verschillende samenstelling werd onderzocht, werden door de onderzoekers van de verkregen uitkomsten tenslotte toch gemiddelde waarden berekend. Deze gemiddelde cijfers zijn door SCHNEIDER (1947) overgenomen en vermeld onder 6. De onder 4 vermelde verteringscoëfficiënten uit het handboek van MORRISON (1954) zijn vrijwel het gemiddelde van de onder 5, 6 en 7 vermelde cijfers, die van SCHNEIDER zijn. De onder 2 vermelde, van KELLNER afkomstige verteringscoëfficiënten, zijn ongetwijfeld aan dezelfde bron ontleend als die onder 6, terwijl de onder 7 vermelde coëfficiënten vrijwel het gemiddelde zijn van die onder 1 en 3. Tenslotte zijn nog in tabel 1 onder 8 t/m 12 opgenomen gegevens uit de 'FUTTERWERTTABELLEN DER D.L.G.', waarbij de onder 12 vermelde verteringscoëfficiënten identiek zijn aan die van MORRISON, vermeld onder 4.
9 3 Verteerbaarheidsonderzoek van de verse snijhaver Het verteerbaarheidsonderzoek van verse snijhaver had betrekking op materiaal, dat in verschillende jaren op één der percelen van het Veevoedingsproefbedrijf te Hoorn was verbouwd. In 1956 vond een onderzoek plaats, waarbij de snijhaver van 22 juni tot 19 juli in 4 zonder onderbreking op elkaar volgende perioden van 7 dagen met behulp van 3 hamels op verteerbaarheid werd onderzocht. Aan de eerste hiervan ging een voorperiode van 9 dagen vooraf. Regelmatig werd tweemaal per week verse snijhaver van het betreffende perceel gemaaid. De groene haver, die bestemd was om gedurende de volgende 3 of 4 dagen te worden gevoederd, werd gehakseld, gemengd en bemonsterd, waarna zo snel mogelijk een droge-stofbepaling werd verricht. Dit laatste is nodig om aan de hand daarvan de dagporties zo groot te kunnen maken, dat gedurende de gehele proef dagelijks praktisch dezelfde hoeveelheid droge stof wordt verstrekt, ondanks het feit, dat het droge-stofgehalte door de weersgesteldheid en het voortschrijdende vegetatiestadium tamelijk sterk kan variëren. Naast de snijhaver werden geen andere voedermiddelen verstrekt, alleen werd dagelijks 5 g keukenzout in de vorm van een oplossing over het voeder gesproeid. De verse snijhaver werd uitstekend opgenomen, zodat gedurende de gehele proef geen voederresten zijn voorgekomen. De hoeveelheid droge stof, die in de vorm van snijhaver aan de dieren werd verstrekt, bedroeg g per dier per dag. De verteringscoëfficiënten van de bij deze proef gebruikte snijhaver zijn opgenomen in tabel 2. Gedurende de proef zijn zowel de samenstelling als de verteringscoëfficiënten duidelijk veranderd. Het droge-stofgehalte steeg iets. In de droge stof daalde het ruwe-eiwitgehalte van 25,7 tot 14,0 % en steeg het ruwe-celstofgehalte van 19,1 tot 30,5 %. Van de Ie naar de 2e week was de verteerbaarheid praktisch niet gedaald, daarna trad een duidelijke daling in van de verteerbaarheid van alle bestanddelen. Behalve deze doorlopende verteringsproef werden nog een paar enkelvoudige verteringsproeven met snijhaver genomen. In het voorjaar van 1960 was gras ingezaaid met haver als dekvrucht. Deze haver werd op 17 juni gemaaid en ingekuild. Met de 2e snede, die behalve haver ook wat gras bevatte, werd een verteringsproef genomen, die ten doel had na te gaan of door diepvriezen de verteerbaarheid verandert. Daartoe werd in de periode van 26 juli tot 15 augustus tweemaal per week van dit gewas voor 3 of 4 dagen gemaaid en wel steeds een dubbele portie. De
10 Tabel 2. Snijhaver. Samenstelling der droge stof en verteringscoëfficiënten Droge stof 1956; juni (V 445 I) samenstelling/co/?ipoji7iort 12,97 vtrteringscoëfi./digestion coefficients: hamel/wether M 76,7 hamel/wether N 77,5 hamel/wether O 76,2 gemiddeld/average 76,8 Organische stof 81,8 82,5 82,4 82,2 Ruw Overige Ruwe eiwit kool- celhydraten stof + vet As Werkelijk eiwit 25,70 39,53 19,06 15,72 19,15 84,4 84,8 84,1 84,4 81,2 81,4 81,3 81,3 79,6 82,0 82,4 81,3 49,4 50,4 43,1 47,6 81,1 81,7 80,9 81,2 juni 29-juli 5 (V 445 II) samenstelling/compasmon 13,42 verteringscoëff. /digestion coefficients: hamel/wether M 76,4 80,7 hamel/wether N 76,5 80,6 hamel/wether O 79,8 83,8 gemiddeld/average 77,6 81,7 21,20 43,59 21,27 14,04 16,41 82,8 80,2 79,8 50,2 79,5 81,5 80,7 79,5 50,9 78,3 84,0 83,4 84,3 55,2 81,5 82,8 81,4 81,2 52,1 79,8 juli 6-12 (V 445 III) samenstelling/co/npoji/ion 13,06 verteringscoëf. /digestion coefficients: hamel/wether M 72,2 hamel/wether N 70,6 hamel/wether O 68,5 gemiddeld/average 70,4 juli (V 445 IV) samenstelling/compoi(//on 14,48 verteringscoëif./digestion coefficients: hamel/wether M hamel/wether N hamel/wether O gemiddeld/average 64,7 64,9 69,0 66,2 76,7 75,7 73,8 75,4 67,2 68,0 72,1 69,1 16,73 42,26 25,88 15,13 12,47 80,1 76,7 73,8 76,9 76,1 75,1 71,8 74,3 75,5 75,9 77,1 76,2 46,9 41,9 38,6 42,5 76,1 71,3 69,1 72,2 14,01 43,20 30,48 12,31 10,04 76,6 74,7 74,2 75,2 66,0 66,5 70,4 67,6 64,5 67,2 73,5 68,4 46,8 42,8 46,9 45,5 68,9 68,9 67,2 68,3 Dry Organic Crude N-free extract + fat Crude fibre Ash True Table 2. Green oat fodder. Composition of the dry and digestion coefficients helft werd vers aan 3 hamels gevoerd en de andere helft werd diepgevroren. Na afloop van de verteringsproef met vers materiaal werden aan dezelfde 3 dieren de porties van het diepgevroren materiaal gevoerd in dezelfde grootte en volgorde als bij de voorafgaande proef. De uitkomsten van deze proef zijn vermeld in tabel 3. Uit deze proef krijgt men de indruk, dat de verteerbaarheid van het ruwe eiwit
11 Tabel 3. Samenstelling der droge stof en verteringscoëfficiënten Droge stof VERSE SNIJHAVER + GRAS/fresh green oat + grass 1960; aug (V 617) samenstelling/co/npohïion 16,04 verteringscoëff. /digestion coefficien ts: h&mél/wether S 72,1 hsmsxi wether T 71,8 hamel/wether U 72,6 gemiddeld/average Organische stof 75,2 75,4 75,8 Ruw Overige Ruwe eiwit kool- celhydraten stof + vet As Werkelijk eiwit 16,06 47,98 24,96 11,00 12,85 77,3 76,8 78,6 DIEPGEVROREN SNIJHAVER + GRAS/deep frozen green oat + grass 1960; aug (V 618) samenstelling/co/wpasto'on 16,04 verteringscoëf. /digestion coefficients: baxasx/wether S 70,8 74,0 75,0 hamsl/wether T 71,5 74,9 74,7 hamel/wether U 71,1 74,4 76,0 gemiddeld/average 76,7 76,7 76,8 71,0 72,0 72,1 47,3 42,6 46,4 72,2 75,5 77,6 76,7 71,7 45,4 73,5 73,4 71,9 75,2 16,06 47,98 24,96 11,00 12,85 74,8 75,8 75,2 71,9 73,4 71,7 44,4 43,7 45,2 71,1 74,4 75,2 75,3 72,3 44,4 69,9 69,9 69,3 70,6 DIEPGEVROREN SNUHAVER/rfeep frozen green oat 1963; aug. 1 (V 710) samenstelling/co/npanft'on 25,10 verteringscoëff./digestion coefficients: hamel/'wether G hamel/wether H hamel/we/fter I gemiddeld/a verage 46,9 50,6 51,2 49,6 51,2 53,4 54,1 52,9 6,68 47,85 34,01 11,46 4,84 45,7 50,6 52,5 49,6 56,5 58,6 58,8 58,0 44,8 46,6 47,8 46,4 12,9 29,0 28,4 23,4 28,7 37,9 37,2 34,6 Dry Organic Crude N-free extract + fat Crude fibre Ash True Table 3. Composition of the dry and digestion coefficients door het diepvriezen iets wordt verlaagd. De daling van de verteringscoëfficiënt van het ruwe eiwit was bij de 3 hamels resp. 2,3, 2,1 en 2,6, dus gemiddeld 2,3 eenheden. De verteerbaarheid van de koolhydraten was door het diepvriezen praktisch niet veranderd. Bij een volgende vergelijking van vers en diepgevroren met een ander ruwvoer (snijgerst) kwam dit kleine verschil in verteerbaarheid van het eiwit niet voor en werden bij het diepgevroren materiaal dezelfde verteringscoëfficiënten gevonden als bij vers. Daarom menen wij te mogen concluderen, dat voor de bepaling van de verteerbaarheid van vers ruwvoer zonder bezwaar diepvriezen mag worden toegepast. Hierdoor zijn de technische moeilijkheden, die aan een verteringsproef met vers materiaal zijn verbonden, goed te ondervangen. 8
12 Het diepvriezen is bijgevolg toegepast bij de volgende verteringsproef met snijhaver, die in tabel 3 is vermeld. Dit is snijhaver, die in een laat stadium werd gemaaid, nl. een paar weken voordat het graan rijp was. Vergeleken met de corresponderende cijfers van de andere partijen snijhaver uit de tabellen 2 en 3, was de verteerbaarheid van de verschillende bestanddelen van dit gewas zeer laag, terwijl ook de chemische samenstelling ervan zeer ongunstig bij de overige afstak. Met behulp van de samenstellingen en verteringscoëfficiënten werden de gehalten aan voedernorm ruw eiwit en de zetmeelwaarden in de droge stof berekend. Bij de berekening van de zetmeelwaarden werd als factor voor ruwe-celstofaftrek steeds 0,29 gebruikt. De samenstelling en de voederwaardecijfers zijn vermeld in tabel 4. Bij de proef in 1956 bleek, dat de voederwaarde van snijhaver van de Ie snede van gemiddeld 25 juni tot gemiddeld 16 juli, dus in 3 weken, zeer sterk terugliep. Het vre-gehalte in de droge stof daalde in die tijd van 21,7 tot 10,5 % en de zetmeelwaarde van 63 tot 51. Deze daling zal zich ongetwijfeld nog verder voortzetten, want in 1963 werd bij maaien op 1 augustus in de droge stof slechts 3,3 % vre gevonden bij een zetmeelwaarde van 37. De 2e snede snijhaver (1960) bezat weer een behoorlijke voederwaarde, nl. in de droge stof 12,5 % vre en een zetmeelwaarde van 59. Tabel 4. Samenstelling en voederwaarde van snijhaver Droge stof ruw eiwit overige koolhydraten + vet In de -, droge stof as ruwe celstof werkelijk eiwit vre g/kg ZW g/kg V 445 I juni 22-28; 1956 II juni 29 - juli 5 III juli 6-12 IV juli V 617 2e snede/c«/; 1960 vers/fresh V 618 2e snede/c«/; ,97 13,42 13,06 14,48 16,04 16,04 diepgevroren/rfeep frozen V 710 augustus 1; ,10 25,70 21,10 16,73 14,01 16,06 16,06 6,68 39,53 43,59 42,26 43,20 47,98 47,98 47,85 19,06 21,27 25,88 30,48 24,96 24,96 34,01 15,72 14,04 15,13 12,31 11,00 11,00 11,46 19,15 16,41 12,47 10,04 12,85 12,85 4,84 216,9 174,7 128,7 105,4 124,6 120,8 33, Dry crude N-free extract + fat crude fibre ash In the dry true dig. crude g/kg starch equivalent g/kg Table 4. Composition and nutritive value of green oat
13 4 Onderzoek van het geënsileerde materiaal 4.1 De ensileringen Gegevens over de verschillende ensileringen zijn vermeld in tabel 5. Bij de proeven in 1953 en 1955 werd de snijhaver in de silo gebracht met behulp van een blaas-hakselmachine, waarop een melasse-pompje was gemonteerd, waardoor Tabel 5. Gegevens over de verschillende silages Jaar Maaidatumi Bewerking Toevoeging Silo Ingebracht hoeveelheid (kg) droge stof Uitgehaald hoeveelheid (kg) droge stof en 6 juni hakselen/ chopping 1 juli hakselen/ chopping 17 juni maaikneuzen/ fieldchopping 17 juni maaikneuzen/ fieldchopping 17 juni maaikneuzen/ fieldchopping 17 juni maaikneuzen/ fieldchopping 8 juli maaikneuzen/ fieldchopping 19 juli maaikneuzen/ fieldchopping 1 augustus maaikneuzen/ fieldchopping 2,03 % melasse/ molasses 3,01 % melasse/ molasses niets/ no additives niets/ no additives niets/ no additives niets/ no additives 3,13 % melasse/ molasses niets/ no additives niets/ no additives I A A B E F II I III ,9 17,8 15,8 16,4 16,3 16,6 17,8 19,4 24, ,2 19,3 18,4 19,7 18,6 18,0 21,0 22,6 26,0 Year Cutting date Process Additives Silo quantity (kg) dry quantity (kg) dry Brought into the silo's Taken! OUl of the silo's Table 5. Data about the various silages 10
14 regelmatig verdunde melasse kon worden toegevoegd. De toevoeging bedroeg omgerekend op onverdunde melasse het eerste jaar 2 % en het tweede jaar 3 %. In 1960 werden op één dag 4 silo's gevuld. De snijhaver werd met de maaikneuzer geoogst en met behulp van een grijper in de silo's gebracht. Bij de ensilering van dit gekneusde materiaal werd geen toevoeging gebruikt. Zowel in 1953, als in 1955 en 1960 was de haver gebruikt als dekvrucht bij het inzaaien van gras en betrof het steeds de eerste snede, waarbij het gewas nog vrijwel volledig uit haver bestond. In 1963 was de haver verbouwd als hoofdgewas en werd op 8 juli, 19 juli en 1 augustus telkens ongeveer 1/3 gedeelte geoogst om de invloed van de maartijd op de voederwaarde van het geënsileerde produkt na te gaan. Het oogsten vond plaats met de maaikneuzer, die het gehakselde materiaal in een zelflossende wagen blies, waaruit met behulp van een opvoerband de snijhaver volledig mechanisch in de silo werd gebracht. Alleen bij de eerste maaitijd werd verdunde melasse (2 gewichtsdelen melasse + 1 gewichtsdeel water) met behulp van een pompje toegevoegd aan de snijhaver op de opvoerband. Bij de proef in 1963 werd - door de oppervlakte van het gemaaide veld in de berekening te betrekken - geprobeerd een inzicht te krijgen in de ha-opbrengst. Bij het oogsten op 8 juli bedroeg de opbrengst ongeveer 35 ton/ha, op 19 juli ongeveer 36,7 ton en op 1 augustus ongeveer 36,1 ton/ha. Omgerekend op droge stof bedroegen de opbrengsten achtereenvolgens ongeveer 6230 kg, 7120 kg en 8990 kg ds/ha. Bij alle ensileringen werd zowel het ingebrachte als het uit de silo's gehaalde materiaal nauwkeurig gewogen en bemonsterd. De bemonstering van de silages geschiedde door het nemen van boor- en dagmonsters, in opeenvolgende lagen ter dikte van 50 cm. Tenslotte werden in 1963 twee snijhaversilages van praktijkbedrijven uit Overijssel in de verteringsproeven betrokken. 4.2 De kwaliteit van de silages Voor de beoordeling van de kwaliteit werden in alle boormonsters de gebruikelijke bepalingen verricht, waarna voor elke silo gemiddelde waarden werden berekend. Deze gemiddelde cijfers zijn vermeld in tabel 6. Geen van de ensileringen is geheel naar wens verlopen. Bij elke silage is nl. de ammoniakfractie te hoog. Het best geslaagd was het laat gemaaide produkt uit Hierbij was de ph uitstekend, de silage bevatte praktisch geen boterzuur en een behoorlijk melkzuurgehalte; alleen de ammoniakfractie was iets te hoog (10,4). Het slechtst geslaagd was de silageuit silo I, diebijna 2weken eerder was gemaaid. Door overmaat aan ruwvoeder stond deze silage een zomer over enwerd pas in deherfst van 1964 vervoederd. Welke invloed dit op de kwaliteit van de silage heeft gehad, is niet met zekerheid te zeggen. Alle overige silages, die in Hoorn zijn gemaakt, verschillen weinig in 11
15 Tabel 6. Analyses van de boormonsters van de snijhaversilages ph Azijnzuur Boterzuur Melkzuur Ammoniak- fractie proef in 1953 /experiment 1953 silo I 4,51 0,89 0,27 0,80 13,6 proef in 1955/'experiment 1955 silo A 4,33 1,15 0,05 1,74 13,7 proef in 1960/experiment 1960 silo A silo B silo E silo F 4,27 4,23 4,40 4,35 0,69 0,67 0,61 0,55 0,16 0,08 0,20 0,13 1,21 1,38 1,04 1,02 13,2 11,5 14,3 13,7 proef in 1963/experiment 1963 silo II silo I * silo III 4,21 4,62 3,99 1,10 0,78 0,60 0,12 0,52 0,03 1,12 0,66 1,94 11,1 18,7 10,4 V 714; uit de praktijk//rom practice V 720; uit de praktijk//ro)n practice 5,21 4,38 0,16 0,37 0,06 0,04 0,20 1,36 13,4 13,2 ph acetic acid butyric acid lactic acid NH 3 N as a % of total-n * Deze silage heeft een jaar overgestaan/rte silage has been fed in the next year. Table 6. Analysis of tne auger samples of the silages of green oat kwaliteit. De ph varieerde hierbij van 4,2 tot 4,5, het boterzuurgehalte van 0,05 tot 0,27 en de ammoniakfractie van 11 tot 14. Van de beide silages uit de praktijk past de tweede (V720) precies in deze groep. De cijfers van de eerste (V714) zijn daarentegen merkwaardig. Niet alleen het boterzuurgehalte is laag, doch ook het azijnzuur- en melkzuurgehalte. Tengevolge van dit bijzonder lage gehalte aan vetzuren, is de ph hoog. Een dergelijk beeld ziet men wel bij silages, die sterk zijn voorgedroogd. Dit was hier echter niet het geval, want het droge-stofgehalte was slechts 24 %. 4.3 Samenstelling van de snijhaver '""3121 voor en na de ensilering De samenstelling van de verse snijhaver en de daaruit verkregen silage, is opgenomen in tabel 7. Bij de eerste twee ensileringen is het asgehalte van de silage veel hoger dan van het uitgangsmateriaal. Dit zijn de ensileringen, waarbij de snij- 12
16 Tabel 7. Samenstelling van de verse en geënsileerde snijhaver Droge stof ruw eiwit NH 3 In de droge stof overige koolhydraten + vet as ruwe celstof werkelijk eiwit proef in 1953/'experiment 1953 silo I vers/fresh silage 14,91 16,22 15,24 12,84 50,14 41,08 20,71 24,76 13,91 21,32 11,63 5,07 proef in 1955/'experiment 1955 silo A vers/'fresh silage 17,85 19,33 14,60 11,02 49,31 41,89 22,33 25,67 13,76 21,42 8,69 3,88 proef ir silo A silo B silo E silo F i 1960 /experiment 1960 vers/fresh silage vers/fresh silage \ers/fresh silage vers/fresh silage 15,75 18,36 16,43 19,66 16,34 18,64 16,57 17,97 12,30 9,62 11,81 9,36 12,77 8,99 12,38 8,90 46,31 44,19 42,98 42,79 44,96 42,54 44,90 43,36 29,23 34,24 31,40 33,71 29,42 34,15 29,73 35,56 12,16 11,95 13,81 14,14 12,85 14,32 12,99 12,18 9,26 3,96 8,83 4,22 9,10 4,18 8,91 4,16 proef in silo II silo I * silo III ; 1963 /experiment 1963 vers/fresh silage vers/fresh silage vers/fresh silage 17,76 20,98 19,41 22,56 24,86 25,95 10,19 8,38 8,59 6,60 6,43 6,58 48,41 45,33 43,03 42,69 46,75 47,57 29,44 33,43 36,00 38,16 35,26 34,15 11,96 12,86 12,38 12,55 11,56 11,70 Dry crude NH 3 N-free extract + fat crude fibre ash true In the dry * Deze silage heeft een jaar overgestaan/tte silage has been fed in the next year. Table 7. Composition of the fresh and ensiled green oat haver met de maaibalk is gemaaid, waarna het produkt bijeen is geharkt. Hierdoor is het materiaal sterk met grond verontreinigd. Bij het monsternemen van het verse materiaal is waarschijnlijk slechts een klein deel van deze aanhangende grond in het monster terecht gekomen, waardoor bij het uitgangsmateriaal te lage asgehalten zijn gevonden. Bij het gekneusde materiaal is de verontreiniging veel geringer en de bemonstering in dit opzicht beter. Bij deze ensileringen werd in het verse materiaal gemiddeld 12,5 % as gevonden in de droge stof en in de silages 12,8 %. 13
17 Wanneer wij bij de eerste monsters bij het verse materiaal de analyse corrigeren voor het onjuiste asgehalte en daarna de samenstelling van het verse materiaal van alle ensileringen vergelijken met die van de daaruit bereide silage, dan zien we dat bij bijna alle de chemische samenstelling tijdens de ensilering duidelijk is veranderd. De uitzondering vormt de laatste ensilering uit tabel 7, waarbij de samenstelling vrijwel gelijk is gebleven. Bij de overige 8 ensileringen daalde het gehalte aan ruw eiwit gemiddeld van 11,9 tot 9,4 % en dat aan overige koolhydraten van 45,2 tot 43,0, terwijl het ruwe-celstofgehalte steeg van gemiddeld 28,1 tot 32,5 %. 4.4 De verliezen aan de verschillende bestanddelen De verliezen, die tijdens de ensilering zijn opgetreden, zijn vermeld in tabel 8. De laatste ensilering in deze tabel vormt ook hier een uitzondering. De verliezen bij deze ensilering zijn bijzonder gering, wat mede te danken zal zijn aan het vrij hoge droge-stofgehalte bij het ensileren (24,9 %), waardoor de sapverliezen mini- Tabel 8. Verliezen bij de ensilering van snijhaver proef in 1953 /experiment 1953 silo I Droge Orga- Ruw Overige Ruwe stof nische eiwit kool- celstof NH 3 hydraten stof + vet As 19,8 26,7 32,4 34,3 4,1 22,9 65,0 Werkelijk eiwit proef in 19551'experiment 1955 silo A 16,9 24,3 37,3 29,4 4,5 29,4 62,9 proef in 1960/experiment 1960 silo A silo B silo E silo F 12,8 12,4 14,6 17,1 12,6 12,8 16,0 16,3 31,9 30,6 39,8 40,5 16,8 12,8 19,2 19,9 2,2 6,0 0,8 0,8 14,2 10,4 4,8 22,2 62,7 58,1 60,8 61,3 proef in 1963 /experiment 1963 silo II silo I * silo III 17,4 15,6 6,7 18,3 15,8 6,8 32,1 35,1 4,4 22,7 16,3 5,0 6,3 10,6 9,6 11,2 14,5 5,6 Dry Organic Crude NH 3 N-free extract + fat Crude fibre Ash True * Deze silage heeft een jaar overgestaan/tte silage has been fed in the next year. Table 8. Losses during ensiling of green oat 14
18 maal zullen zijn geweest. Bij de overige ensileringen ging gemiddeld 17,8 % van de organische stof, 35,0 % van het ruwe eiwit, 21,4 % van de overige koolhydraten en 3,9 % van de ruwe celstof verloren. Het feit, dat de verliezen aan ruw eiwit zoveel hoger zijn dan die van de overige bestanddelen is te wijten aan de vrij hoge ammoniakfracties. Tabel 9. Snijhaversilages. Samenstelling der droge stof en verteringscoëfficiënten 1953; silo I (V 309) samenstelling/co/npowf/on 15,59 verteringscoëff. /digestion coefficients: hamel/wether A 68,9 hamel/wether B 70,0 hamel/wether C 68,9 gemiddeld/average 69,3 Droge Orga- Ruw Overige Ruwe stof nische eiwit kool- celstof NH 3 hydraten stof + vet 78,3 79,5 78,2 78,7 As Werkelijk eiwit 12,93 41,22 25,13 20,72 5,29 71,9 73,1 72,7 72,6 79,3 79,7 78,8 79,3 79,8 82,5 80,0 80,8 33,3 33,7 33,4 33,5 36,1 38,9 37,5 37,5 1955; silo A (V 416) samenstelling /composition 19,49 verteringscoëff. /digestion coefficients: hamel/wether G 61,8 hamel/wether H 62,8 hamel/wether I 61,1 gemiddeld/average 61,9 1960; silo A (V 625) samenstelling/co/npcwriort 18,97 vetteringscoefî./digestion coefficients: hamel/wether P 65,3 hamel/wether Q 63,2 hamel/wether R 64,9 gemiddeld/average 64,5 1963; silo II (V 717) samenstelling/compo«7('o/i 22,62 verteringscoëf. /digestion coefficients: hamel/wether D hamel/wether E hamel/wether F gemiddeld/average 56,5 60,0 57,0 57,8 72,5 74,0 72,7 73,1 71,0 68,6 70,8 70,1 61,8 65,4 62,2 63,1 11,29 40,38 24,52 23,81 4,10 62,6 65,3 63,9 63,9 74,8 76,1 75,2 75,4 73,3 74,5 72,5 73,4 27,5 27,0 24,1 26,2 4,3 10,4 8,1 7,6 9,73 44,53 32,06 13,68 3,65 65,5 64,1 64,6 64,7 72,3 69,5 71,8 71,2 70,8 68,9 71,2 70,3 29,5 28,8 27,8 28,7 10,9 9,9 8,7 9,8 8,25 45,90 32,72 13,13 3,37 44,5 51,4 42,4 46,1 63,7 66,4 65,4 65,2 63,5 67,6 62,6 64,6 18,6 24,3 17,4 20,1 neg. neg. neg. neg. Dry Organic Crude without NH 3 N-free extract + fat Crude fibre Ash True Table 9. Silages of green oat. Composition of the dry and digestion coefficients 15
19 4.5 Het verteerbaarheidsonderzoek Het verteerbaarheidsonderzoek omvatte de silages uit 1953, uit 1955, één der vier silages uit 1960 en alle drie silages uit In 1960 werden op één dag vier silo's met hetzelfde gemaaikneusde materiaal gevuld. Bijgevolg kunnen deze Tabel 10. Snijhaversilages. Samenstelling der droge stof en verteringscoëfficiënten Droge stof 1963; süo I (V 741) samenstelling/co/npohï/o«22,51 verteringscoëff. /digestion coefficients: hamél/wether K 54,8 hsimel/wether L 54,9 hamél/wether M 55,8 gemiddeld/average Organische stof 58,5 59,1 59,6 Ruw Overige eiwit kool- NH 3 hydraten + vet As Ruwe celstof Werkelijk eiwit 6,70 44,23 38,92 10,15 2,78 49,6 41,3 41,1 56,6 57,4 57,7 63,0 64,3 65,1 22,2 17,2 21,4 55,2 59,1 42,3 57,2 64,1 20,3 neg. neg. neg. neg. 1963; silo III (V 724) samenstelling/composta'on 25,60 verteringscoëff./aïge.y/io/i coefficients: hamél/wether D 52,2 bamel/wether E 56,1 bamel/wether F 45,8 gemiddeld/average 51,4 55,4 59,2 48,8 54,5 6,55 49,22 33,38 10,85 2,56 47,9 53,0 39,8 46,9 60,8 63,9 55,7 60,1 49,0 53,7 40,4 47,7 25,7 30,5 20,3 25,5 neg. neg. neg. neg. praktijksilage/j(7a^e from practice (V 714) samenstelling/co/npo«'fr'ort 24,05 verteringscoëff. /digestion coefficients: hamél/wether G 43,3 bamel/wether H 44,2 hamél/wether I 40,0 gemiddeld/average 49,0 49,6 47,4 8,02 42,66 31,46 17,86 6,08 39,9 44,3 42,4 54,0 50,2 49,0 44,2 50,2 46,4 18,2 20,1 10,5 42,8 48,7 42,2 51,1 46,9 16,3 28,8 25,5 33,0 27,8 praktijksilage/«7«ge from practice (V 720) samenstelling/compoiwo«31,64 5,86 verteringscoëf. /digestion coefficients: hamél/wether G 42,1 54,9 34,1 hamél/wether H 43,4 51,6 39,5 hamel/wef/ier I 47,7 53,7 38,1 gemiddeld/average 44,4 53,4 37,2 44,58 28,51 21,05 3,24 60,8 58,4 58,2 59,1 49,9 43,5 50,3 47,9-3,5 12,6 25,5 11,5 neg. neg. neg. neg. Dry Organic Crude N-free Crude extract fibre without + fat ammonia Ash True Table 10. Silages of green oat. Composition of the dry and digestion coefficients 16
20 silages als gelijkwaardig worden beschouwd en werd slechts één van de vier op verteerbaarheid onderzocht. In 1963 werden de 3 silo's op verschillende tijdstippen met snijhaver van een verschillend groeistadium gevuld en daarom werd met elk der silages een verteringsproef genomen. Tenslotte werd nog van 2 snijhaversilages uit de praktijk de verteerbaarheid bepaald, waarbij de snijhaver in beide gevallen in een zeer laat stadium was ingekuild, ongeveer een paar weken voordat het normaal voor de zaadwinning zou zijn geoogst. In alle gevallen werd het verteerbaarheidsonderzoek uitgevoerd met behulp van 3 hamels. Elke verteringsproef bestond uit een hoofdperiode van 10 dagen, voorafgegaan door een voorperiode van eveneens 10 dagen. Naast de snijhaver werden geen andere voedermiddelen verstrekt. Ook nu werd dagelijks 5 g keukenzout gegeven. Bij de eerste 3 verteringsproeven werd steeds voor 3 of 4 dagen uit de silo gehaald, waarbij de hoeveelheden zodanig werden gekozen, dat de verstrekte hoeveelheid droge stof dezelfde bleef.bij de resterende proeven werden alle rantsoenen voor de gehele proef op een bepaalde dag afgewogen en vervolgens in de diepvriescel bewaard. De resultaten van dit onderzoek zijn vermeld in de tabellen 9 en 10. Bij de silages uit 1963, die uit snijhaver met een verschillend groeistadium waren gemaakt, bleek de verteerbaarheid van de organische stof met de maaidatum te dalen; de coëfficiënten waren achtereenvolgens 63, 59 en 54. De grootste daling onderging de verteerbaarheid van de ruwe celstof; deze daalde nl. van 65 tot 48 %. De verteerbaarheid van één der silages uit de praktijk was vrijwel gelijk aan de laatstgemaaide te Hoorn; bij de andere praktijksilage werden nog iets lagere waarden gevonden. 4.6 De voederwaarde van de onderzochte silages Met behulp van de samenstellingen en verteringscoëfficiënten werden de gehalten aan voedernorm ruw eiwit en de zetmeelwaarden in de droge stof berekend. Bij de berekening van de zetmeelwaarde varieerden de factoren voor de ruwe-celstofaftrek met het ruwe-celstofgehalte in de silage van 0,29 tot 0,40. De samenstelling en de voederwaardecijfers zijn vermeld in tabel 11. Bij de silages van vroeg gemaaide snijhaver varieerden de vre-gehalten in de droge stof van 6,3 tot 9,4 %, terwijl deze gehalten bij het laat gemaaide gewas schommelden tussen 2,2 en 3,4 %. Bij de eerst genoemde silages varieerden de zetmeelwaarden in de droge stof van 48 tot 54 en bij de laatste van 28 tot 37. De silages van vroeg gemaaide snijhaver komen in voederwaarde ongeveer overeen met grassilages. De voederwaarde van silages van laat gemaaide snijhaver is bijzonder laag, zowel wat vre als zetmeelwaarde betreft. 17
21 Tabel 11. Samenstelling en voederwaarde van snijhaversilages Droge stof ruw overige ruwe eiwit kool- celhydraten stof + vet In de droge stof werkelijk eiwit ZW g/kg g/kg V 309 silage I ; 1953 V 416 silage A ; 1955 V 625 silage A ; 1960 V 717 silage II ; 1963 V 741 silage I V 724 silage III V 714 praktijksilage/ silage from practice V 720 praktijksilage/ silage from practice 15,59 19,49 18,97 22,62 22,51 25,60 24,05 12,93 11,29 9,73 8,25 6,70 6,55 8,02 41,22 40,38 44,53 45,90 44,23 49,22 42,66 25,13 24,52 32,06 32,72 38,92 33, ,72 23,81 13,68 13,13 10,15 10,85 17,86 5,29 4,10 3,65 3,37 2,78 2,56 6,08 93,9 72,1 63,0 38,0 28,3 30,7 33,8 31,64 5,86 44,58 28,51 21,05 3,24 21, Dry crude N-free crude ash true dig. starch extract fibre crude equi- -\- fat valent gl kg gl kg Table 11. Composition and nutritive value of silages of green oat In the dry 4.7 De verliezen aan voederwaarde Tenslotte werd van alle te Hoorn gemaakte snijhaversilages een zo nauwkeurig mogelijke benadering van de voederwaardeverliezen tijdens de ensilering opgesteld. Een dergelijke berekening is gebaseerd op de droge-stofverliezen, terwijl men de voederwaarde moet kennen van de silages en van de verse snijhaver, die voor de silages is gebruikt. Van de silages werd de voederwaarde berekend aan de hand van de samenstelling en de verteringscoëfficiënten, die van deze silages waren bepaald. Hierbij werd aangenomen, dat de silages B, E en F uit 1960, die identiek waren aan silage A uit dat jaar, ook dezelfde verteerbaarhèid bezaten. Van het verse uitgangsmateriaal is slechts in een enkel geval de verteerbaarheid bepaald; in de overige gevallen werd de voederwaarde berekend uit de chemische samenstelling met behulp van formules; die voor snijrogge en snijgerst (DIJKSTRA, 1966) zijn opgesteld. De voederwaarde van de melasse werd berekend met de door ons (DAMMERS en DIJKSTRA, 1953) gevonden verteringscoëfficiënten. Daar de melasse als ensileermiddel werd gebruikt, meenden wij aan de suiker dezelfde zetmeelwaarde te moeten toekennen als aan de overige koolhydraten en dus de U
22 factor 1,00 te moeten gebruiken en niet 0,76. Ook werd in dit geval aan het vre-gehalte van melasse geen lagere waarde toegekend in verband met de onevenwichtige aminozuursamenstelling. De op deze wijze berekende verliescijfers zijn vermeld in tabel 12. Tabel 12. Voederwaarde van snijhaver vóór en nâ ensilering en de voederwaardeverliezen tijdens de ensilering Voederwaarde verse snijhaver Voederwaarde silage Voederwaardeverliezen g vre/ kg ds g ZW/ kg ds g vre/ kg ds g ZW/ kg ds vre ZW 1953: silo I 1955: silo A 1960: silo A silo B silo E silo F 1963: silo II süo I* silo III ,9 46,4 37,4 35,7 45,6 45,6 52,1 54,2 9,6 30,9 32,5 19,3 19,6 21,8 21,4 28,4 19,2 1,8 gemiddelde zonder silo 111/ average without silo III ,1 24,1 g dig. crude / kg dry g starch equivalent/ kg dry g dig. crude / kg dry g starch equivalent/ kg dry digestible crude starch equivalent Nutritive value of fresh material Nutritive value of silages Nutritive value losses * Deze silage heeft een jaar overgestaan/ttiw silage has been fed in the next year. Table 12. Nutritive value of green oat for and after the ensiling process and the losses during these ensiling In deze tabel zijn tevens de voor deze berekening gebruikte voederwaardecijfers van de silage en het verse uitgangsmateriaal opgenomen. Ook in dit geval neemt de laat gewonnen silage (silo III) uit 1963 weer een bijzondere plaats in. Volgens de toegepaste berekeningsmethode zou de zetmeelwaarde van de silage iets hoger zijn dan van de verse snijhaver, terwijl bij de overigen de zetmeelwaarde afnam 19
23 van gemiddeld 51,5 tot 47,0. Ook bij het vre-gehalte werd een dergelijk beeld gevonden: bij silage III praktisch geen daling, bij de overigen een duidelijke daling van gemiddeld 8,8 tot 5,9 %. Met uitzondering van silage III werd bij de voederwaarde-verliezen bij de verschillende ensileringen ongeveer eenzelfde beeld gevonden. Gemiddeld ging ongeveer 44 % van het vre en 24 % van de zetmeelwaarde verloren. 20
24 5 Verband tussen samenstelling en voederwaarde Evenals bij de tot dusver onderzochte ruwvoeders werden ook voor de verse en geënsileerde snijhaver alle analyse- en voederwaardecijfers in eerste instantie omgerekend op organische stof. Om de zetmeelwaarden rechtstreeks vergelijkbaar te maken werd hierbij steeds als factor voor ruwe-celstofaftrek 0,29 toegepast. Bij de berekeningen werden de volgende symbolen gebruikt: x = ruw eiwit in de organische stof y = ruwe celstof in de organische stof v = voedernorm ruw eiwit in de organische stof Z = zetmeelwaarde in de organische stof 5.1 Voedernorm ruw eiwit In fig. 1is het verband tussen het gehalte aan ruw eiwit en dat aan voedernorm ruw eiwit van de monsters verse en geënsileerde snijhaver grafisch voorgesteld. Zoals uit deze figuur blijkt, bestaat er bij het verse materiaal een zeer goed verband tussen het gehalte aan ruw eiwit en dat aan voedernorm ruw eiwit. De in de figuur getrokken lijn is die,welke kort geleden werd berekend voor snijrogge en snijgerst (DIJKSTRA, 1966). De formule van deze lijn is: v = 0,953 x 3,483 Zoals uit de figuur blijkt sluiten de punten van verse snijhaver zeer goed bij deze lijn aan. Bijgevolg kan voor de berekening van het vre-gehalte van de 3 genoemde snijgranen zeer goed deze zelfde regressieformule worden gebruikt. Van de silages liggen enkele monsters op de lijn, andere liggen er iets onder. De onderbroken lijn is door hetgemiddelde re-envre-gehalte vande silages evenwijdig aandelijn voor het verse materiaal getrokken. Deformule vandeze lijn is: v = 0,953 x 4,185 Gemiddeld ligt bijgevolg het vre-gehalte in de organische stof van snijhaversilages 0,70 % beneden die van verse snijhaver met hetzelfde ruwe-eiwitgehalte. Wanneer de formule voor verse snijhaver voor praktisch gebruik wordt omgerekend op de droge stof, dan wordt deze: v' = 0,953 Oc' 20) + 0,035 (m' 15) + 16,11 waarin: v' = voedernorm ruw eiwit in de droge stof x' = ruw eiwit in de droge stof m' = asgehalte in de droge stof. 21
25 Fig. 1. Verband tussen ruw eiwit en voedernorm ruw eiwit in de organische stof van monsters verse en geënsileerde snijhaver % VOEDERNORM RUW EIWIT % digestible crude % RUW EIWIT % crude # en O en verse snijhaver//rej/i green oat fodder silage van snijhaverai/age of green oat fodder Fig. 1. Relationship between crude (horizontal axis) and digestible crude (vertical axis) in the organic of samples fresh and ensiled green oat fodder 5.2 Zetmeelwaarde In fig. 2 is het verband tussen het gehalte aan ruwe celstof en de zetmeelwaarde van de monsters verse en geënsileerde snijhaver grafisch voorgesteld. Zoals uit de figuur blijkt bestaat er bij het merendeel van de monsters een behoorlijk verband tussen het ruwe-celstofgehalte en de zetmeelwaarde. De in de figuur getekende lijn is die, welke berekend werd voor verse snijrogge en snijgerst. De formule van deze lijn is: Z = 73,06 + 0,9629 y 0, y 2 Met één uitzondering sluiten de punten van verse snijhaver goed bij deze lijn aan. Daarom kan ook voor de berekening van de zetmeelwaarde van de 3 ge- 22
26 Fig. 2. Verband tussen ruwe celstof en zetmeelwaarde in de organische stof van monsters verse en geënsileerde snijhaver % ZETMEELWAARDE %starch equivalent verse snijhaver//rej/i green oat fodder O silage van snijhaver/«7age of green oat fodder 7. RUWE CELSTOF % crude fibre Fig. 2. Relationship between crude fibre {horizontal axis) and starch equivalent (vertical axis) in the organic of samples fresh and ensiled green oat fodder 23
27 noemde snijgranen dezelfde regressieformule worden gebruikt. De uitzondering vormt het monster snijhaver, dat in een laat stadium, kort voordat de haver rijp zou zijn, werd geoogst. Van de silages liggen een paar op de lijn en enkele boven de lijn. Dit laatste ligt enigszins in de lijn der verwachtingen, omdat het ruwe-celstofgehalte tijdens de ensilering vrij sterk is toegenomen, terwijl de verteerbaarheid van de meeste bestanddelen niet sterk is gedaald. De drie monsters silage, die ver beneden de lijn liggen, hebben ook in dit geval betrekking op snijhaver, die in een laat stadium werd geoogst. Het is duidelijk, dat de zetmeelwaarde van deze monsters niet met behulp van de hiervoor vermelde formule mogen worden berekend. Bij de door ons onderzochte monsters uit deze categorie bedraagt de gemiddelde zetmeelwaarde in de organische stof ongeveer 42. Bij omrekenen op de droge stof wordt de formule voor de zetmeelwaarde: 3,94426 Z' = 0,7306 (100 m') + 0,9629 y' y' 2 waarin: Z' = de zetmeelwaarde in de droge stof y' = ruwe-celstofgehalte in de droge stof m' = asgehalte in de droge stof. 100 m' 24
28 Samenvatting en conclusie Met behulp van hamels werd aan het Instituut voor Veevoedingsonderzoek te Hoorn een onderzoek ingesteld naar de verteerbaarheid en voederwaarde van verse en geënsileerde snijhaver. Bij een deel van de onderzochte monsters deed de haver dienst als dekvrucht voor kunstweide en werd het gewas bijgevolg in een vroeg stadium gemaaid om te worden geënsileerd. Bij de overige was de haver als hoofdgewas verbouwd en werd het gewas in een vrij laat stadium geoogst met de maaikneuzer en daarna geënsileerd. De resultaten van de verteringsproeven met verse snijhaver zijn vermeld in de tabellen 2 en 3. Tijdens de groei daalt het eiwitgehalte snel en neemt het ruwecelstofgehalte sterk toe. Dit gaat gepaard met een duidelijke daling in de verteerbaarheid vanalle bestanddelen. De uitdeze gegevens berekende voederwaardecijfers zijn opgenomen in tabel 4. Vroeg gemaaide snijhaver bezat per kg droge stof 217 g vre en 630 g zetmeelwaarde en een laat gemaaid gewas 33 g vreen 368 gzw. Het onderzoek van het geënsileerde gewas heeft betrekking op proefnemingen uit een viertal jaren. Die van het laatste jaar (1963) omvatten een aantal ensileringen van snijhaver, die gemaaid werd kort voordat het gewas rijp was. In de eerste jaren werd desnijhaver gehakseld geënsileerd onder toevoeging van melasse; bij de latere proeven werd het gewas geoogst met de maaikneuzer en meestalgeënsileerd zonder toevoeging. Geen van de silages was volledig geslaagd; de ammoniakfractie was steeds te hoog (tabel 6). Hieruit kan geconcludeerd worden, dat bij het ensileren van snijhaver eenpassende hoeveelheid vaneentoevoegmiddel moet worden gebruikt. Gedurende de bewaring daalde het gehalte aan ruw eiwit gemiddeld van 11,9 tot 9,4 % en steeg het ruwe-celstofgehalte van 28,1 tot 32,5 %. Bij de ensileringen ging gemiddeld 17,8 % vande organische stof, 35 % van het ruwe eiwit, 21,4 % van de overige koolhydraten en 3,9 % van de ruwe celstof verloren. De resultaten van het verteerbaarheidsonderzoek vandesilages zijn opgenomen inde tabellen 9 en10. De met behulp hiervan berekende voederwaardecijfers zijn vermeld in tabel 11. De voederwaarde van silages van vroeg gemaaide snijhaver komt ongeveer overeen met die van grassilages. De voederwaarde van silages van laat geoogste snijhaver was erg laag: g vre en g ZW per kg droge stof. De verliezen aan voederwaarde zijn opgenomen in tabel 12. Gemiddeld ging onge- 25
29 veer 44 % van het vre en 24 % van de zetmeelwaarde verloren. Tenslotte werd nagegaan op welke wijze de voederwaarde van verse en geënsileerde snijhaver kan worden berekend uit de chemische samenstelling. Het bleek dat van verse snijhaver zowel het vre-gehalte als de zetmeelwaarde zeer goed met dezelfde formules kan worden berekend als die van snijrogge en snijgerst (DIJKSTRA, 1966). Alleen het monster laat gemaaide snijhaver past niet in het schema. Van de snijhaversilages lag het vre-gehalte in de organische stof gemiddeld 0,7 % beneden de regressielijn van verse snijhaver. De zetmeelwaarden van silages van niet te laat gemaaide snijhaver liggen ten dele op de regressiecurve van het verse gewas en ten dele boven de lijn door de sterke toename van het ruwe-celstofgehalte tijdens de ensilering. De zetmeelwaarden van silages van laat gemaaide snijhaver liggen daarentegen ver beneden de regressiecurve. De gemiddelde zetmeelwaarde in de organische stof van deze monsters bedroeg ongeveer 42. Conclusie.Bij verse snijhaver, mits geoogst in een niet te laat stadium, bestaat hetzelfde verband tussen ruw-eiwit- en vre-gehalte en tussen ruwe-celstofgehalte en zetmeelwaarde als bij snijrogge en snijgerst. Voor alle drie snijgranen kunnen dezelfde formules worden gebruikt. 26
30 Summary and conclusion Wethers were used in an investigation into the digestibility and nutritive value of fresh and ensiled green oat fodder. In a part of the tested samples oat was used as a cover crop for leys and consequently the oat fodder was cut in a young stage for silagemaking. In the other cases oat was grown as a main crop and cut in a rather late stage with a forage harvester for silage making. The results of the digestion trials with fresh material are listed in table 2 and 3. The crude content decreases and the crude fibre content increases rapidly during growing. This results in a distinct fall in digestibility of all components. The calculated nutritive value figures are mentioned in table 4. In early cut green oat fodder we found 217 g digestible crude and 630 g starch equivalent and in a late cut crop 33 g digestible crude and 368 g starch equivalent. The investigations in the ensiled crop refer to experiments of four years. Those of the last year (1963) include some silages of oat fodder cut about 2 weeks before harvesting time of the grain. In the first years the oat fodder was cut before ensiling and molasses was added; in the later experiments the crop was cut with a flail type forage harvester and usually ensiled without additives. The quality of the silages was moderate; in all cases the ammoniafraction was too high (table 6). From these results it can be concluded that in ensiling experiments with green oat fodder suitable additives have to be used. During ensiling the crude content dropped from 11.9 to 9.4 % and the crude fibre content rose from 28.1 to 32.5 %. In the ensiling experiments the average losses were: organic 17.8 %, crude 35.0 %, N-free extract 21.4 % and crude fibre 3.9 %. The results of the digestion trials with the silages are shown in table 9 and 10 and the calculated nutritive value figures in table 11. The nutritive value of silages of early cut oat fodder agrees approximately with that of grasssilages. The nutritive value of silages of late cut oat fodder was very low: g digestible crude and g starch equivalent per kg dry. The losses on nutritive value are mentioned in table 12. The average losses on digestible crude were about 44 % and those on starch equivalent 24 %. Finally, we studied in which way the nutritive value of fresh and ensiled oat 27
31 fodder can be calculated from the chemical composition. It proved that the digestible crude content and the starch equivalent of green oat fodder can be calculated rather exactly with the same formules we have calculated for green rye and oat fodder (DIJKSTRA, 1966). Only one sample of late cut oat fodder does not fitt in this scheme. In silages of oat fodder the average digestible crude content in organic was 0.7 % below the regressionline of green oat fodder. In a part of the silages of oat fodder cut in a not too late stage the starch equivalents are close to the regressioncurve of the fresh crop; an other part is above this curve by an important increase in the crude fibre content during the ensilingprocess. The starch equivalents of silages of late cut oat fodder are far below this regressioncurve. The average starch equivalent in organic of these samples amounted to about 42. Conclusion.The relationship between crude and digestible crude and between crude fibre and starch equivalent in green oat fodder is the same as in green rye and barley fodder. Consequently, the same regressionformulae can be used for the calculation of the nutritive value of all three crops, if they are cut in a not too late stage. 28
32 Literatuur DAMMERS, J. en N. D. DIJKSTRA 1953 DIJKSTRA, N. D FUTTERWERTTABELLEN 1961 KELLNER, O. en G. FINGERLING 1929 LANDER, P. E. en P. L. C. DHARMANI 1930 MORRISON,F. B. PHELPS,C.S.en A. P. BRYANT PHELPS, C. S.en C. D. WOODS SCHNEIDER, B. H Voederproeven met gedroogde melasse. Landbk. Tijdschr. 65, p De verteerbaarheid en voederwaarde van snijrogge en snijgerst. Versl. Landbk. Onderz Futterwerttabellen der D.L.G. Arbeiten der D.L.G. Band 17. Grundzüge der Fütterungslehre. Some digestibility trials on Indian feeding stuffs. Memoirs Dep. Agr. India, Chem. Series X, nr. 7, p Feeds and feeding. Digestion experiments with sheep. Conn. Storrs Stat. 9th Ann. Report, p Digestion experiments with sheep. Conn. Storrs Stat. 8th Ann. Report, p Feeds of the world. 29
De verteerbaarheid envoederwaarde vansnijroggeen snijgerst
N. D. Dijkstra Instituut voor Veevoedingsonderzoek, Hoorn De verteerbaarheid envoederwaarde vansnijroggeen snijgerst with a summary: Research on the digestibility and nutritive value of green rye and barley
Onderzoek naar de voederwaardeverliezen van hooi bij het ventileren door zuigen in vergelijking met blazen
N. D. Dijkstra Instituut voor Veevoedingsonderzoek, Hoorn Onderzoek naar de voederwaardeverliezen van hooi bij het ventileren door zuigen in vergelijking met blazen with a summary: Investigations on the
DE BEREKENING VAN DE VOEDERWAARDE VAN KUILGRAS
RUKSLANDBOUWPROEFSTATION HOORN DE BEREKENING VAN DE VOEDERWAARDE VAN KUILGRAS WITH A SUMMARY THE CALCULATION OF THE FEEDING VALUE OF GRASS-SILAGES N. D. DIJKSTRA STAATSDRUKKERIJ ^ ^? ^ UITGEVER IJ BEDR
DE VERTEERBAARHEID EN VOEDERWAARDE VAN ENKELVOUDIGE GRASSOORTEN EN VAN GRAS VAN KUNSTWEIDEN
RIJKSLANDBOUWPROEFSTATION TE HOORN DE VERTEERBAARHEID EN VOEDERWAARDE VAN ENKELVOUDIGE GRASSOORTEN EN VAN GRAS VAN KUNSTWEIDEN WITH A SUMMARY RESEARCH INTO THE DIGESTIBILITY AND FEEDING VALUE OF SOME GRASS
VERGELIJKENDE PROEFNEMINGEN OVER HET ENSILEREN VAN LICHT EN ZWAAR GEKNEUSD GRAS
INSTITUUT VOOR VEEVOEDINGSONDERZOEK HOORN" VERGELIJKENDE PROEFNEMINGEN OVER HET ENSILEREN VAN LICHT EN ZWAAR GEKNEUSD GRAS WITH A SUMMARY COMPARATIVE EXPERIMENTS ABOUT ENSILING SLIGHTLY AND HEAVILY CRUSHED
DE VERTEERBAARHEID EN VOEDERWAARDE VAN BIETEN
RIJKSLANDBOUWPROEFSTATION HOORN DE VERTEERBAARHEID EN VOEDERWAARDE VAN BIETEN WITH A SUMMARY THE DIGESTIBILITY AND FEED VALUE OF FODDERBEETS N. D. DIJKSTRA W M STAATSDRUKKERIJ 'VekW*' U ITG E VE R IJ B
PROEFNEMINGEN OVER HET ENSILEREN VAN GRAS MET AARDAPPELVEZELS EN GESTOOMDE AARDAPPELEN
RIJKSLANDBOUWPROEFSTATION HOORN PROEFNEMINGEN OVER HET ENSILEREN VAN GRAS MET AARDAPPELVEZELS EN GESTOOMDE AARDAPPELEN WITH A SUMMARY ENSILING EXPERIMENTS OF GRASS WITH POTATO PULP AND STEAMED POTATOES
Verteerbaarheid envoederwaarde van de bijprodukten verkregen bij debereiding van tarwebloem
N. D. Dijkstra Instituut voor Veevoedingsonderzoek, Hoorn Verteerbaarheid envoederwaarde van de bijprodukten verkregen bij debereiding van tarwebloem with a summary Digestibility and nutritive value of
RIJKSLANDBOUWPROEFSTATION HOORN PROEFNEMINGEN OVER HET ENSILEREN VAN GRAS VOLGENS DE METHODE HARDELAND WITH A SUMMARY:
RIJKSLANDBOUWPROEFSTATION HOORN PROEFNEMINGEN OVER HET ENSILEREN VAN GRAS VOLGENS DE METHODE HARDELAND WITH A SUMMARY: EXPERIMENTS ON SILAGE-MAKING BYTHE HARDELAND" METHOD N.D. DIJKSTRA âm, STAATSDRUKKERIJ
RIJKSLANDBOUWPROEFSTATION TE HOORN
RIJKSLANDBOUWPROEFSTATION TE HOORN DE VERTEERBAARHEID EN VOEDERWAARDE VAN HET MEEL VAN ENKELE GEËXTRAHEERDE, NIET- OF GEDEELTELIJK ONTDOPTE OLIEHOUDENDE ZADEN WITH A SUMMARY THE DIGESTIBILITY AND FEEDING
De invloed van Bergafat F 100 op melkproductie en samenstelling in tankmelk van melkkoeien in mid-lactatie op een siësta beweidingssysteem
De invloed van Bergafat F 100 op melkproductie en samenstelling in tankmelk van melkkoeien in mid-lactatie op een siësta beweidingssysteem Proefverslag nr. 649 oktober 2004 auteur: dr. ir. W.M. van Straalen
Van maaien..tot inkuilen
Van maaien..tot inkuilen Tijdstip van maaien Weersverwachtingen Voldoende RE in het gras 15 a 16% RE in basisrantsoen Meer maïs in het rantsoen hoger RE-gehalte in gras Voldoende suiker in het gras Minimaal
VERGELIJKENDE PROEFNEMINGEN OMTRENT WINNING EN VOEDERING VAN VOORDROOG- EN MELASSESILAGES
INSTITUUT VOOR VEEVOEDINGSONDERZOEK, HOORN VERGELIJKENDE PROEFNEMINGEN OMTRENT WINNING EN VOEDERING VAN VOORDROOG- EN MELASSESILAGES WITH A SUMMARY COMPARATIVE EXPERIMENTS ABOUT MAKING AND FEEDING OF GRASSSILAGES
University of Groningen. Vrije en reguliere scholen vergeleken Steenbergen, Hilligje
University of Groningen Vrije en reguliere scholen vergeleken Steenbergen, Hilligje IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please
Grasland Klas 1. Inkuilen
Grasland Klas 1 Inkuilen Voederwinning Tijdstip van maaien 1) Vragen bij video Juiste tijdstip van maaien. a. Waar hangt het maaimoment van af? Noem er drie. b. Bij hoeveel kg DS/ha wil je oogsten. c.
5b-project 'Landbouw met beperkingen' Proefopzet
5b-project 'Landbouw met beperkingen' Proefopzet 1. Inleiding In het 5b-gebied Westhoek-Middenkust selecteerden we 10 percelen, zie figuur 1 op pagina 2. Op elk perceel is een 10 are groot proefvlak afgebakend
Voederwaarde-onderzoek Gras ingekuild Kuilkenner Excellent kuil 1
Onderzoek Onderzoek-/ordernummer: Datum verslag: 731267/002743994 22-07-2011 Oogstdatum: Datum monstername: Monster genomen door: Contactpersoon monstername: 16-05-2011 07-07-2011 Dick Huiberts: 0652002131
Effect van het additief 11GFT op de kuilkwaliteit, chemische samenstelling en in vitro verteerbaarheid van Engels raaigras
Effect van het additief 11GFT op de kuilkwaliteit, chemische samenstelling en in vitro verteerbaarheid van Engels raaigras Auteurs Joos Latré, Elien Dupon Eva Wambacq Johan De Boever, Leen Vandaele 6/05/2014
Quinoa-GPS in het rantsoen voor melkkoeien
Quinoa-GPS in het rantsoen voor melkkoeien Ronald Zom, Herman van Schooten en Ina Pinxterhuis Quinoa is een eenvoudig te telen gewas dat in korte tijd een hoge opbrengst geeft, goed te conserveren is en
Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon
Zelfwaardering en Angst bij Kinderen: Zijn Globale en Contingente Zelfwaardering Aanvullende Voorspellers van Angst bovenop Extraversie, Neuroticisme en Gedragsinhibitie? Self-Esteem and Fear or Anxiety
Advies Actualisatie bijlage J Uitvoeringsregeling Meststoffenwet
Advies Actualisatie bijlage J Uitvoeringsregeling Meststoffenwet Commissie Deskundigen Meststoffenwet Samenvatting Het ministerie van Economische Zaken (EZ) heeft de Commissie Deskundigen Meststoffenwet
Copyright SBR, Rotterdam
i rapporteurs: ir. T. H. J. Liem en ir. L. Nederlof Vakgroep Bouwfysica Afd. Civiele Techniek en Bouwkunde Technische Hogeschool Delft Detectie van onvolkomenheden in spouwmuurvullingen 109 Rotterdam,
de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality
De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit
KUNNEN VOEDERBIETEN PERSPULP VERVANGEN IN HET
KUNNEN VOEDERBIETEN PERSPULP VERVANGEN IN HET MELKVEERANTSOEN? Daniël De Brabander en Sam De Campeneere Vlaamse overheid, Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) Eenheid Dier Alex De Vliegher
Kort verslag oriënterende voerproef hooi
Kort verslag oriënterende voerproef hooi Voerproef naar de invloed van hooi op melkproductie en melksamenstelling Uitgevoerd voor het netwerk Heerlijk, Helder Hooi Locatie proef: proefboerderij Zegveld
Ingekuilde mengteelt van witte en rode klaver met gras voor melkvee
Landbouwcentrum voor Voedergewassen vzw Gegevens uit deze publicatie mogen overgenomen worden mits bronvermelding (=vermelding kader onderaan) Ingekuilde mengteelt van witte en rode klaver met gras voor
Verteerbaarheid en voederwaarde van diverse kwaliteiten graskuil en van CCM bij biologische zeugen. biokennis
Verteerbaarheid en voederwaarde van diverse kwaliteiten graskuil en van CCM bij biologische zeugen. biokennis Colofon In Nederland vindt het meeste onderzoek voor biologische landbouw en voeding plaats
Kuilkenner Grasbalen (afgesloten) balen juli. Uw klantnummer: Eurofins Agro Postbus 170 NL AD Wageningen
Kuilkenner Grasbalen (afgesloten) Uw klantnummer: 2011239 H. Holman Markewg 17 9307 PC STEENBERGEN DR Eurofins Agro Postbus 170 NL - 6700 AD Wageningen T monstername: Johan de Vries: 0652002171 T klantenservice:
Copyright SBR, Rotterdam
: Ventilatie en energieverlies van woningen Enkele bouwkundige details Ventilatie en energieverlies van woningen Enkele bouwkundige details 85 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer
Voederwaardeonderzoek Grasbalen (afgesloten) Voeding compleet Balen 73 x. Uw klantnummer: Eurofins Agro Postbus 170 NL AD Wageningen
Voederwaardeonderzoek Grasbalen (afgesloten) Voeding compleet Uw klantnummer: 2704803 D. Oosterhof Het Zuid 53 9203 TC DRACHTEN Eurofins Agro Postbus 170 NL - 6700 AD Wageningen T monstername: Sipke Nijboer:
Landbouw richting 2020
A Landbouw richting 2020 Bert-Jan Aling Rabobank Nederland Sectormanager Food & Agri Financieringsvolume 1996-2009 30,0 28,1 30,1 28,0 26,0 23,4 25,8 24,0 22 22,2 22,0 19,7 20,5 20,0 18,2 19 18,0 17,1
De Samenhang tussen Dagelijkse Stress, Emotionele Intimiteit en Affect bij Partners met een. Vaste Relatie
De Samenhang tussen Dagelijkse Stress, Emotionele Intimiteit en Affect bij Partners met een Vaste Relatie The Association between Daily Stress, Emotional Intimacy and Affect with Partners in a Commited
Onderzoek biologische onkruidbestrijding in. suikerbieten R02
Onderzoek biologische onkruidbestrijding in suikerbieten 2005 06R02 Onderzoek biologische onkruidbestrijding in suikerbieten 2005 P. Wilting Stichting IRS Postbus 32 4600 AA Bergen op Zoom Telefoon: 0164-27
RAPPORT. Compensatieopgave bosje N737 - Oude Vliegveldweg Deurningen
RAPPORT Compensatieopgave bosje N737 - Oude Vliegveldweg Deurningen Klant: ADT Referentie: BD9217/R001/Zwo Versie: 01/Finale versie Datum: 11 februari 2016 HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. Postbus 593 8000
Copyright SBR, Rotterdam
----------------------------------------------- Afdichten van voegen in gevels met banden en profielen Droge beglazing Afdichten van voegen in gevels met banden en profielen Droge beglazing 64 Stichting
Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007
Aan de slag in beroep en bedrijf februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel
AE1103 Statics. 3 November h h. Answer sheets. Last name and initials:
Space above not to be filled in by the student AE1103 Statics 09.00h - 12.00h Answer sheets Last name and initials: Student no.: Only hand in the answer sheets! Other sheets will not be accepted Write
THE WORK HET WERK HARALD BERKHOUT
THE WORK During the twenty years of its existence Studio Berkhout has evolved into the number one studio specialized in still life fashion photography. All skills needed for photography and styling, including
BNA Conjunctuurmeting
BNA Conjunctuurmeting September 2011 Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Jollemanhof 14 Postbus 19606 1000 GP Amsterdam T 020 555 36 66 F 020 555 36
Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten
Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents
Voederwaarde-onderzoek Gras ingekuild Kuilkenner Excellent plaat 10
Voederwaarde-onderzoek Gras ingekuild Kuilkenner Excellent plaat 10 Uw klantnummer: 2686678 Mts K.J & J.J & J.K van Weperen Jardinga 3 8431 RE OOSTERWOLDE FR Postbus 170 NL - 6700 AD Wageningen T monstername:
CHROMA STANDAARDREEKS
CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect
My Inspiration I got my inspiration from a lamp that I already had made 2 years ago. The lamp is the you can see on the right.
Mijn Inspiratie Ik kreeg het idee om een variant te maken van een lamp die ik al eerder had gemaakt. Bij de lamp die in de onderstaande foto s is afgebeeld kun je het licht dimmen door de lamellen open
De energiewaarde voor gerst wordt berekend op basis van de volgende chemische samenstelling (g/kg) en coëfficiënten:
REKENVOORBEELDEN VOEDERWAARDEN VARKENS 1 Energiewaarde varkens: NEv en EW 1.1 Rekenvoorbeelden Ter verduidelijking van de energiewaardeberekening bij varkens zijn twee rekenvoorbeelden uitgewerkt. In deze
Citation for published version (APA): de Boer, H. (2009). Schoolsucces van Friese leerlingen in het voortgezet onderwijs. Groningen: s.n.
University of Groningen Schoolsucces van Friese leerlingen in het voortgezet onderwijs de Boer, Hester IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to
SAMPLE 11 = + 11 = + + Exploring Combinations of Ten + + = = + + = + = = + = = 11. Step Up. Step Ahead
7.1 Exploring Combinations of Ten Look at these cubes. 2. Color some of the cubes to make three parts. Then write a matching sentence. 10 What addition sentence matches the picture? How else could you
Bouwen op een gemeenschappelijk verleden aan een succesvolle toekomst Welling, Derk Theodoor
University of Groningen Bouwen op een gemeenschappelijk verleden aan een succesvolle toekomst Welling, Derk Theodoor IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF)
en voederwaarde van Bemonstering, kwaliteit graskuil Centra Rundveehouderij, hoeve Qndea~ek schapenbrouderij en Paardenhouderij
ROC's ProefshWon auar de ~ r - Regionale Rundveehouderij, hoeve Qndea~ek schapenbrouderij en Centra Paardenhouderij Bemonstering, kwaliteit en voederwaarde van graskuil i & " Ni8b uif dr ptptt mag mndrtr
Kuilkenner Gras ingekuild kuilsilo 2. Uw klantnummer: Eurofins Agro Postbus 170 NL AD Wageningen
Kuilkenner Gras ingekuild kuilsilo 2 Uw klantnummer: 2011239 H. Holman Markewg 17 9307 PC STEENBERGEN DR Eurofins Agro Postbus 170 NL - 6700 AD Wageningen T monstername: Johan de Vries: 0652002171 T klantenservice:
Example. Dutch language lesson. Dutch & German Language Education Pieter Wielick
Example Dutch language lesson Demonstrative Adjectives Close: dit and deze `dit' agrees with `het' and is used to indicate objects that are close, like `this' in English. `deze' agrees with `de' and is
Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and
Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers
Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar
Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6
ETIKETTERING EN SAMENSTELLING VAN TEXTIEL
ETIKETTERING EN SAMENSTELLING VAN TEXTIEL Stof van de rol nader onderzocht Rapportnummer ND03R015 drs. H.R. Reus G.A. Busser K. Stavenga VWA/Keuringsdienst van Waren Regionale Dienst Noord Postbus 465
Fundamenten rekenregels enterisch methaan
Fundamenten rekenregels enterisch methaan ( in de KringLoopWijzer ) André Bannink Wageningen Livestock Research Monitoren BKG emissies On-line meting CH 4 -emissie, onzeker op nationale schaal en op bedrijfsniveau,
Copyright SBR, Rotterdam
Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden van speurwerk op het gebied van de bouwvoorbereiding, de bouwtechniek en de bedrijfstechniek in de bouwnijverheid, alsmede de verbreiding
Het Verband Tussen Persoonlijkheid, Stress en Coping. The Relation Between Personality, Stress and Coping
Het Verband Tussen Persoonlijkheid, Stress en Coping The Relation Between Personality, Stress and Coping J.R.M. de Vos Oktober 2009 1e begeleider: Mw. Dr. T. Houtmans 2e begeleider: Mw. Dr. K. Proost Faculteit
COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS
COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking
MyDHL+ Van Non-Corporate naar Corporate
MyDHL+ Van Non-Corporate naar Corporate Van Non-Corporate naar Corporate In MyDHL+ is het mogelijk om meerdere gebruikers aan uw set-up toe te voegen. Wanneer er bijvoorbeeld meerdere collega s van dezelfde
Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT
Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Universiteit van Amsterdam, INTT De verantwoordelijkheid voor de inhoud
De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim
De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:
Keuzetwijfels in de Emerging Adulthood rondom Studie- en Partnerkeuze. in Relatie tot Depressie
1 Keuzetwijfels in de Keuzetwijfels in de Emerging Adulthood rondom Studie- en Partnerkeuze in Relatie tot Depressie Open Universiteit Nederland Masterscriptie (S58337) Naam: Ilse Meijer Datum: juli 2011
Effecten van een op MBSR gebaseerde training van. hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en
Effecten van een op MBSR gebaseerde training van hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en compassionele tevredenheid. Een pilot Effects of a MBSR based training program of hospice caregivers
\ u. A 1 v 78. Proefstation voor de Groenten- en Fruitteelt onder Glas 3 Naaldwijk DE INVLOED VAN DE METEODE VAN STOMEN OP DE
\ u Bibliotheek Proefstation Naaldwijk A 1 v 78 Proefstation voor de Groenten- en Fruitteelt onder Glas 3 Naaldwijk DE INVLOED VAN DE METEODE VAN STOMEN OP DE ONTWIKKELING VAN SLA (1971-1972), door : S.
Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur
Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen
AE1103 Statics. 25 January h h. Answer sheets. Last name and initials:
Space above not to be filled in by the student AE1103 Statics 09.00h - 12.00h Answer sheets Last name and initials: Student no.: Only hand in the answer sheets! Other sheets will not be accepted Write
Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs...
1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 10 6 1 Inleiding Na gras is snijmaïs het belangrijkste gewas voor de melkveehouderij.
Aanscherpingen glijdende schaal. Geschatte resultaten van recente en voorgenomen aanscherpingen. Samenvatting
Aanscherpingen glijdende schaal Geschatte resultaten van recente en voorgenomen aanscherpingen Samenvatting WODC, Ministerie van Veiligheid en Justitie 2014 Drs. Zosja Berdowski; Ir. Alexandra Vennekens
Fysieke Activiteit bij 50-plussers. The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and. Physical Activity among Adults Aged over 50
De relatie tussen eigen-effectiviteit 1 De Relatie tussen Eigen-effectiviteit, Intrinsieke Motivatie en Fysieke Activiteit bij 50-plussers The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and
Rapport: Fruitmix (mango/avocado) als voeder voor BSF larven. Thomas Spranghers VIVES
Rapport: Fruitmix (mango/avocado) als voeder voor BSF larven Thomas Spranghers VIVES Op vraag van een afvalverwerkend bedrijf werd een fruitmix onderzocht in het Insectlab. Over de samenstelling van deze
Copyright SBR, Rotterdam
Copyright SBR, Rotterdam Copyright SBR, Rotterdam Copyright SBR, Rotterdam Handleiding voor de keuze van voegkitten Copyright SBR, Rotterdam -----------------------------. Handleiding voor de keuze van
Voederwaardeonderzoek Gras ingekuild Voeding compleet Plaat 2. Uw klantnummer: Eurofins Agro Postbus 170 NL AD Wageningen
Voederwaardeonderzoek Gras ingekuild Voeding compleet Uw klantnummer: 3105474 R. Logtenberg Vinkegavaartwg 4 8394 TC DE HOEVE Eurofins Agro Postbus 170 NL - 6700 AD Wageningen T monstername: Sipke Nijboer:
Copyright SBR, Rotterdam
'. Binnenriolering Binnenriolering 77 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V. - Den Haag Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en
Tevredenheidsonderzoek Dienst inburgeren Hogeschool Inholland Amsterdam/Diemen
Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Hogeschool Inholland Amsterdam/Diemen Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Hogeschool Inholland Amsterdam/Diemen De verantwoordelijkheid voor
PROEFNEMINGEN OVER ENStUEEREN MET MIERENZUUR II
DEPARTEMENT VAN LANDBOUW EN VI8SCHERIJ DIRECTIE VAN DEN LANDBOUW VERSLAGEN VAN LANDBOUWKUNDIGE ONDERZOEKINGEN N. 48
Educational Technology Expertise Centre OTEC Open University of the Netherlands. Masterclass Peer-to-peer technology
Educational Technology Expertise Centre OTEC Open University of the Netherlands Masterclass Peer-to-peer technology COLOPHON Title: Author(s): Masterclass Peer-to-peer technology Wim van der Vegt en Hubert
Function checklist for the ML-350 or XL-350 with a print set. Missing loop.
Function checklist for the ML-350 or XL-350 with a 260217 print set. Below mentioned check-point should resolve function problems of the lift systems. Missing loop. When a lift is connected to an external
Copyright SBR, Rotterdam
", Technologische en structurele ontwikkelingen in de bouw Een toekomststudie Technologische en structurele ontwikkelingen in de bouw Een toekomststudie Uitgevoerd in opdracht van de Stichting Structuuronderzoek
De andere elementen komen niet zomaar aanwaaien.
a Welke twee zoutoplossingen zou hij daarvoor kunnen gebruiken? Geef de oplosvergelijkingen voor beide zouten. Noem de oplossingen resp. oplossing A en oplossing B b Geef de reactievergelijking van de
Baron op klompen. Baron op klompen. Wim Coster. Historia Agriculturae 40. Historia Agriculturae 40
Sloet_def 18-09-2008 16:50 Page 1 S loet genoot bekendheid als een kritisch en eigenzinnig liberaal. In de beide decennia rondom 1848 was hij een buitengewoon actief lid van de Tweede Kamer. Hij zette
FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010
FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel
Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv
Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Studiecentrum Talen Eindhoven bv De verantwoordelijkheid voor de inhoud
werkdocument -,p.- rljksdienst voor de ijsselmeerpolders rnlntsterle van verkeer en waterstaat ~eideperiode van de graskavels door Ing. P.J.
-,p.- rnlntsterle van verkeer en waterstaat rljksdienst voor de ijsselmeerpolders werkdocument I ~eideperiode van de graskavels EZ 20 en E'Z :2 1 in 1982 door Ing. P.J. Huesmann mei, 1984-94 Abw postbus
Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012
Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort
FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE
FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Tentamen Bewijzen en Technieken 1 7 januari 211, duur 3 uur. Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe.
Juiste bepaling van kuildichtheden t.b.v. voorraadberekening voor BEX en BEP Samenvatting van het onderzoek
Juiste bepaling van kuildichtheden t.b.v. voorraadberekening voor BEX en BEP Samenvatting van het onderzoek Herman van Schooten, Wageningen UR Livestock Research Gerard Abbink, BlggAgroXpertus December
RAPPORT. Uitgangspuntenrapport Constructie. Verbouwing entree NEMO
RAPPORT Uitgangspuntenrapport Constructie Verbouwing entree NEMO Klant: NEMO Referentie: I&BR001D01 Versie: 03/Finale versie Datum: 19 oktober 2016 O p e n HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. Entrada 301 1114
De causale Relatie tussen Intimiteit en Seksueel verlangen en de. modererende invloed van Sekse en Relatietevredenheid op deze relatie
Causale Relatie tussen intimiteit en seksueel verlangen 1 De causale Relatie tussen Intimiteit en Seksueel verlangen en de modererende invloed van Sekse en Relatietevredenheid op deze relatie The causal
Inkuilmanagement. dé specialist voor land- en tuinbouw
Inkuilen 2 e snede Inkuilmanagement Inkuilmanagement t.b.v. het voorkomen van broei en het verbeteren van de rantsoenefficiëntie. Ruwvoer is droog broei Ruwvoer heeft minder eiwit en meer suiker meer broei
Copyright SBR, Rotterdam
Zon en ramen Zon en ramen Regels voor de keuze van raamgrootte en zonwering voor gebouwen zonder mechanische koeling 74 I Stichting Bouwresearch / Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen
Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland
Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst
Copyright SBR, Rotterdam
Het buitenspouwblad Het buitenspouwblad 84 Stichting Bouwresearch K1uwer Technische Boeken B.V. - Deventer - AntWerpen Ten Hagen B.V. - Den Háag Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren
Passagesnelheid (Kp) van deeltjes Gehalten aan verteerbare organische stof (VOS) van geplette tarwe, geplette gerst en tarwevlokken
Voorstel in situ pensafbraakkarakteristieken voor de gemalen voedermiddelen gerst, tarwe, mais, triticale en rogge en voor geplette gerst, geplette tarwe, tarwevlokken en gemalen ontsloten mais, Inleiding
Wageningen UR Livestock Research
Wageningen UR Livestock Research Partner in livestock innovations Mestverwerking met Evodossysteem Oktober 2009 Colofon O Opdrachtgever/financier / financier: Evodos BV Uitgever Wageningen UR Livestock
ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM
Read Online and Download Ebook ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM DOWNLOAD EBOOK : ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK STAFLEU
Tevredenheidsonderzoek 2014 / Accessio Inburgering
Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 Accessio Inburgering Zoetermeer, woensdag 5 augustus 2015 In opdracht van Accessio Inburgering De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik
FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE
FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Tentamen Analyse 6 januari 203, duur 3 uur. Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel
Joost Meijer, Amsterdam, 2015
Deelrapport Kohnstamm Instituut over doorstroom vmbo-mbo t.b.v. NRO-project 405-14-580-002 Joost Meijer, Amsterdam, 2015 Inleiding De doorstroom van vmbo naar mbo in de groene sector is lager dan de doorstroom
Mentaal Weerbaar Blauw
Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.
Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive. Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive
1 Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive Femke Boom Open Universiteit Naam student: Femke Boom Studentnummer: 850762029 Cursusnaam: Empirisch afstudeeronderzoek: