Informatie voor duurzaam inkopen van. Software. Datum: 20 mei 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Informatie voor duurzaam inkopen van. Software. Datum: 20 mei 2010"

Transcriptie

1 Informatie voor duurzaam inkopen van Software Datum: 20 mei 2010

2 Colofon Dit document voor duurzaam inkopen is ontwikkeld door NL Milieu en Leefomgeving in opdracht van het Ministerie van VROM. Meer informatie tel , en

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding Afbakening van de productgroep Beleid en markt Duurzaamheid en inkoop Duurzaamheidsaspecten Duurzaamheid in het inkoopproces Bronnen en relevante informatie

4 1 Inleiding Let op!: Dit document wordt niet geactualiseerd. Het document is gebaseerd op onderzoek uitgevoerd in de periode en kan verouderde informatie bevatten. Dit document bevat achtergrondinformatie voor het verduurzamen van een inkoop die valt binnen de productgroep Software. Benutting van deze informatie is niet vereist voor het streven naar een bepaald percentage duurzaam inkopen, die de (semi-) overheden zichzelf hebben opgelegd. Het ministerie van VROM heeft voor deze productgroep geen milieucriteria vastgesteld voor duurzaam inkopen. De redenen hiervoor zijn: Er is nog onvoldoende praktijkervaring met en aanbod van duurzame software. De duurzaamheidsimpact van deze productgroep is gering. Sociale criteria zijn wel van toepassing op deze productgroep. Informatie hierover is niet opgenomen in dit document. Daarvoor kunt u terecht op de website van VROM, 1.1 Afbakening van de productgroep De productgroep Software omvat software en software-, applicatie- en systeemontwikkeling door overheden, al of niet in de vorm van licenties. Het betreft uitsluitend kantoorgerelateerde ICT. Software wordt hier ingedeeld in twee groepen: A. Standaard (product-/pakket-) software die weer in te delen is in drie groepen: 1. Besturingssystemen voor clients en servers (Windows, Linux, MacOS, et cetera); 2. Applicaties (onder andere kantoorsuites zoals MS Office en OpenOffice.Org, internet en e- mailclients, en content management-, workflow- en informatiesystemen); 3. Ondersteunende serverapplicaties zoals databasesystemen, systemen, et cetera. B. Maatwerk software (nieuw te bouwen of gedeeltelijk nieuw te bouwen software zoals financiële software, beheersoftware en document management). Vooral bij de inkoop of aanbesteding van maatwerk software-oplossingen (zoals het op maat laten maken van bijvoorbeeld een SAP- of Oracle-systeem) zal tevens een bepaalde mate van dienstverlening onder de scope van deze productgroep vallen. Het is namelijk nodig om het product (gedeeltelijk) op maat te maken voor de organisatie in kwestie. Het advies aan inkopers is om bij aanbestedingen die een bredere scope dan alleen software kennen, ook te rade te gaan bij andere criteriadocumenten die gerelateerd zijn aan ICT en software: Hardware, Netwerken/Infrastructuur, Telefoonapparatuur, Telefoniediensten en Reproductieapparatuur. Embedded software valt buiten deze afbakening. Dit is software die toegepast wordt in specifieke eindproducten (zoals voertuigen, klimaatbeheersingsapparatuur, gebouwen). CPV-codes Om het de aanbestedende dienst gemakkelijker te maken wordt een selectie van CPV-codes gegeven die van toepassing kunnen zijn op deze productgroep. Deze selectie is niet uitputtend of compleet. Het blijft de verantwoordelijkheid van de aanbestedende dienst om zelf de juiste set van CPV-codes te verzamelen, aansluitend bij de betreffende aanbesteding. 2

5 De volgende CPV-codes zijn op deze productgroep van toepassing: Software en informatiesystemen Softwareprogrammering en -advies Advies over acceptatietest systeemsoftware Advies over software-integratie Ontwikkeling van gebruikersspecifieke software Diensten in verband met software Software voor netwerkbeheer. Gerelateerde onderwerpen De productgroep Software is onder andere gerelateerd aan de volgende onderwerpen en/of productgroepen: - Hardware; - Netwerken/infrastructuur, telefoniediensten en telefoonapparatuur; - Externe adviesdiensten. Kijk voor meer informatie over productgroep(en) op Dit document wordt niet geactualiseerd en kan dus andere namen bevatten dan de op de website genoemde productgroepen. 1.2 Beleid en markt In Nederland ontwikkelen en produceren naar schatting meer dan bedrijven hoogwaardige, innovatieve software. De totale uitgaven aan productsoftware in Nederland bedragen 6,5 miljard euro per jaar. Daarnaast is Nederland met een uitvoer van 1,7 miljard euro een software exporterend land. Overigens kunnen cijfers over marktomvang variëren, afhankelijk van de wijze waarop software wordt verkregen, bijvoorbeeld via huurovereenkomsten, licenties of als onderdeel van de hardware. Software is het laatste decennium steeds belangrijker geworden. De softwarebranche neemt inmiddels ruim de helft van de ICT-markt in. Software kan als een maat voor de geavanceerdheid van het ICT-gebruik worden gezien. In 1995 werd per 100 euro hardware voor 86 euro aan software (en bijbehorende dienstverlening) uitgegeven; in 2006 was dit nagenoeg verdubbeld tot 168 euro. Nieuwe software leidt vaak tot nieuwe of verbeterde ICT-toepassingen en is daarmee een belangrijke investeringskans voor bedrijven en andere potentiële aanbieders. De investeringen in netwerken lagen in 2005 op een stabiel niveau van 15 procent van de totale ICT-uitgaven. De investeringen in computers en software zullen de komende periode naar verwachting verder toenemen. 1 ICT-gebruik in de publieke sector De overheid zet op grote schaal ICT in bij de dienstverlening aan burgers en bedrijven en binnen de overheid zelf. Eind 2007 was ruim tweederde van de overheidsdiensten elektronisch beschikbaar (e-overheid). De Nederlandse e-overheid functioneert Europees gezien bovengemiddeld. 2 Experts schatten in dat de ICT-uitgaven de op één na grootste kostenpost vormt op rijksniveau, het gaat naar schatting om een besteding van zo n 1 miljard euro per jaar. Ook voor medeoverheden geldt dat er aanzienlijke inkoopvolumes omgaan met betrekking tot software en 1 CBS De digitale economie CBS De digitale economie

6 softwareontwikkeling. Uitgaven betreffen licenties en de aanschaf van productsoftware voor allerlei toepassingen. Ook maatwerk en specifiek te bouwen of te implementeren oplossingen maken deel uit van de uitgaven (bijvoorbeeld business process management-systemen, boekhoudprogramma s, besturingssystemen, de belastingaangifte en het elektronisch patiëntendossier). Elektronische informatie-uitwisseling en meer openheid van ICT-systemen in het algemeen heeft de aandacht van de publieke sector. De zogenoemde interoperabiliteit is een belangrijke doelstelling van het Nederlandse kabinet, zoals opgenomen in het actieplan Nederland Open in Verbinding voor het gebruik van open standaarden. Het doel van het actieplan is onder andere het vergroten van de interoperabiliteit tussen en met de verschillende bouwstenen en vormen van dienstverlening van de e-overheid door versnelling aan te brengen in het gebruik van open standaarden. 3 Op deze wijze wordt de afhankelijkheid van leveranciers verminderd. 3 Hhttp://www.ososs.nlH Op deze website is meer te vinden over het programma OSOSS dat is medegefinancierd door ICTU, EGEM en eformulieren. Hierin staat het inkoopproces centraal en wordt aangegeven hoe open source software hierin kan worden meegenomen. 4

7 2 Duurzaamheid en inkoop In dit hoofdstuk vindt u de inhoudelijke afwegingen voor duurzaamheid bij de productgroep Software en algemene informatie om duurzaamheid in het inkoopproces mee te nemen. 2.1 Duurzaamheidsaspecten De ICT-markt is grofweg onder te verdelen in hardware en software. De duurzaamheidsaspecten op het gebied van hardware zijn min of meer evident (energieverbruik van apparatuur, materiaalgebruik en end-of-life -behandeling). Tot nu toe is er echter nog weinig (internationale) aandacht uitgegaan naar duurzaamheidsaspecten op het gebied van software. Zo is er geen sprake van keurmerken, prestatie-indicatoren of onderzoeken op het gebied van duurzame software. Duidelijk is echter dat software-eigenschappen (de manier waarop de software opereert) impact hebben op alle bouwstenen en applicaties in een ICT-omgeving. Software kan vooral tot verbeterde duurzaamheidprestaties leiden door het efficiënter aansturen van processen en een afname van het gebruik van hardware. Energie-efficiency kan voor een belangrijk deel worden gerealiseerd door op hardware- of datacenterniveau duurzamere, energiezuiniger producten in te zetten 4 (zie hiervoor ook de relevante criteriadocumenten, paragraaf 4.2). Uiteraard is om de efficiency daadwerkelijk te realiseren een verstandig beheer noodzakelijk. Idealiter zou men voor duurzame ICT-systemen een systeemoverstijgende benadering moeten volgen, wat betekent dat alle ICT-componenten (hardware, systeemsoftware en applicaties), inclusief het beheer ervan, worden geadresseerd in het ICT-beleid. Met de huidige en traditionele gelaagde ICT-aanpak kan een duurzaamheidsoptimalisatie op één componentniveau tot inefficiëntie bij andere componenten leiden. Het gevolg hiervan is dat het totale ICT-systeem op energiegebied niet optimaal functioneert. 5 Volgens ICT-analist Gartner 6 wordt de meeste winst geboekt door naar de gehele Energy stack in de ICT-omgeving te kijken. Het bovenstaande toont aan dat software een belangrijke invloed heeft op de uiteindelijke milieuaspecten van ICT-gebruik. Bovendien is duidelijk dat de aandacht voor energiegebruik van ICT stijgt. Met name voor mobiele toepassingen is het streven naar energiezuinigheid al bekend en markttechnisch interessant, maar ook voor de vaste toepassingen speelt energiemanagement een rol. Zo zijn sommige Client- en Server-operating -systemen van softwareleveranciers al gericht op geavanceerde power saving -opties. Door default power settings in sommige besturingsystemen wordt bijvoorbeeld het stroomverbruik van een pc in slaapstand gereduceerd van (gemiddeld) 100 Watt naar 3 Watt. Naast efficiënt verbruik speelt ook efficiënt gebruik van software een rol, bijvoorbeeld door handelingen sneller te kunnen verrichten. Softwareontwikkeling waarbij duurzaamheidsafwegingen worden meegenomen is dus aan het opkomen in de markt. Wel moet opgemerkt worden dat de impact van maatwerksoftware tot een hogere footprint kan leiden dan standaardsoftware, doordat het ontwikkel- en implementatieproces intensiever is. Het stellen van duurzaamheidseisen aan de ontwikkeling en het functioneren van software staat nog in de kinderschoenen. Met name het gebrek aan een geaccepteerde maatlat of een onderscheidend criterium voor (de invloed van software op het) energiegebruik van de hardware heeft ertoe geleid dat er mede op basis van juridische overwegingen in dit document géén criteria maar tips zijn ontwikkeld. 4 Een voorbeeld hiervan is virtualisatie. Middels virtualisatie-software kunnen bijvoorbeeld meerdere processen op eenzelfde server worden geconcentreerd, waardoor een deel van de apparatuur kan worden afgeschakeld en geen elektriciteit meer verbruikt. Hierdoor neemt het rendement van hardware in de meeste gevallen aanzienlijk toe. Dit zorgt voor energiebesparing en besparing op grondstoffen, doordat er minder hardware ingezet hoeft te worden bij gelijke prestatie. 5 Zie ook Visiedocument Innovatieplatform Duurzame ICT Hhttp://www.iipduurzameict.nl/downloads/sustainable_visionary_innovation.pdfH 6 Green IT: a new industry shockwave, Gartner Research

8 Inkopers (en ICT-afdelingen) moeten hier rekening mee houden in aanbestedingen en vooral in gesprek gaan met leveranciers over de mogelijkheden van duurzame software. Ontwikkeling en overwegingen op het gebied van milieu Een interessante ontwikkeling op het gebied van energie is de participatie van de ICT-branche in de zogenoemde meerjarenafspraken (MJA3) over energiebesparing. De meerjarenafspraken energie-efficiency zijn afspraken tussen overheid, bedrijfsleven en instellingen om de energieefficiency te bevorderen. De energie-efficiency wordt gerelateerd aan de dienstverlening in de vorm van een prestatiemaat. De belangrijkste afspraak daarbij is het streven van de ICTbranche om de energie-efficiency met 30% te verbeteren over de periode Onderstaande tabel vat met enkele trefwoorden samen welke impact software op duurzaamheid heeft: Type software Standaard software Maatwerk software (dienstverlening) Duurzaamheidsaspect - Productieproces (energieverbruik verminderen, slimmer design, verspilling door onnodige/ inefficiënte ontwerpen); - Software als middel om duurzamer te werken (voorbeelden); - Aandacht voor duurzame software in ICT-management (voorbeelden en advies). - Verpakking ; - Energiezuinig gebruik en aansturing. - Productieproces (energieverbruik, slimmer design, verspilling door onnodige/ inefficiënte ontwerpen); - Vervoer adviseurs; - Energiezuinige eigenschappen; - Energiezuinig gebruik. Overheden kunnen softwareleveranciers stimuleren om energiebesparende functionaliteiten in hun software te integreren. Energiebesparende functionaliteiten in de software kunnen alleen dan leiden tot daadwerkelijke energiebesparing als de software op de juiste wijze wordt beheerd. De leverancier moet daarom ook aandacht besteden aan de gebruiksfase, zodat maximale energiebesparing mogelijk is. Softwaredienstverlening kent in inkoopvolume het grootste aandeel in relatie tot bijvoorbeeld licenties en standaard software. Daarnaast is er een trend waarbij software steeds meer als service wordt aangeboden, wat meer en meer dienstverlening tot gevolg heeft en waarbij duurzaamheidsaspecten aan de orde zijn. 2.2 Duurzaamheid in het inkoopproces Duurzaamheid begint met het inventariseren van de behoefte van de (interne) klant. Vervolgens speelt duurzaamheid in elke inkoopfase een rol van meer of mindere betekenis. Meer informatie over hoe duurzaamheid in het inkoopproces kan worden meegenomen is te vinden in de handleiding duurzaam inkopen Duurzame aspecten die in het inkoopproces bij de productgroep Software kunnen worden meegenomen zijn: Voorbereidingsfase - Inkoop van software hoeft niet altijd nieuwe software te betekenen, het kan ook om vernieuwen van bestaande software gaan. Onderzoek naar de mogelijkheden voor het hergebruik ( Recyclability van software ) verdient aandacht, zeker als de bestaande software platform- en productonafhankelijk is. 6

9 - Overweeg de aanschaf van specifieke softwaretoepassingen voor het managen van duurzaamheidinformatie (energieverbruik, emissies, milieuaspecten et cetera) voor uw organisatie. Specifieke software voor dit soort doeleinden is reeds op de markt en wordt gebruikt door grotere (beursgenoteerde) ondernemingen. In de publieke sector wordt deze vorm van automatisering van duurzaamheidinformatie nog nauwelijks toegepast. Inkoopfase - De duurzaamheidseffecten van goed gebruik van de software dienen duidelijk gemaakt te worden door de leverancier. Dit om mogelijke besparingen ook daadwerkelijk te realiseren en in de praktijk te communiceren. Gebruiksfase Nadat het inkooptraject is afgerond en een product of dienst is ingekocht, bestaan er mogelijkheden om het product op een duurzame wijze te gebruiken. Specifieke tips voor deze productgroep zijn: Software als middel om duurzamer te werken Naast het beperken van de footprint van software zelf kunnen specifieke softwareoplossingen ook bijdragen aan andere duurzaamheiddoelstellingen: - Beperk reizen en vervoer door slimme software in te kopen. Bijvoorbeeld software die video- en tele-conferencing en thuiswerken ondersteunt en laat dienstverleners hier dan ook gebruik van maken. Naast het beperken van vervoer leidt dit ook tot minder hoge bezetting van gebouwen en daardoor tot minder energiegebruik in deze gebouwen. - Overweeg specifieke rapportage-software om de totale duurzaamheidimpact van uw organisatie inzichtelijk te maken en te monitoren. Het gaat hierbij ook om software die u helpt om op specifieke duurzaamheidsindicatoren (CO 2, papierverbruik, maar ook sociale indicatoren) effectief informatie te verzamelen en bewaren. Aandacht voor duurzaamheid en software in uw ICT-management - Integreer duurzaamheid in uw ICT-projectmanagement. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van zogenoemde agile-methoden wordt software ontwikkeld in korte overzichtelijke perioden. Dit betekent dat elke stap als het ware een miniatuurproject op zich is, dat alle noodzakelijke taken omvat: planning, analyse, ontwerp, testen en documentatie. Een afzonderlijke stap levert niet altijd genoeg op om het eindproduct vrij te geven. Desondanks is het de bedoeling van een agile-project om na iedere iteratie-stap iets bruikbaars op te leveren. Bij agile-methoden wordt de voortgang afgemeten aan de hand van werkende producten of prototypes, na afloop van iedere, afzonderlijke stap. De winst voor duurzaamheid is dat energie- en duurzaamheidaspecten in elke kleine stap beheerst kunnen worden meegenomen, gewogen en gemeten. - Configureer energiebesparende opties voor uw ICT-infrastructuur. Centraal ingestelde sleep - en power-off -opties kunnen tot forse energiebesparing leiden. - Software moet op zo n manier ontwikkeld worden dat ook toekomstige wensen relatief gemakkelijk te realiseren zijn. Een voorbeeld is het eisen van versiecompatibliteit (zowel upwards als downwards). - Sizing speelt nu al een rol. Warmteproductie, servercapaciteit, client hardware worden in de praktijk al bepaald. Er zijn dus zeker energiespecificaties beschikbaar, al bestaan er nog geen benchmarks. - Juiste configuratie van serversoftware. Wanneer servers geconfigureerd worden wordt aanbevolen om maximale energie-efficiency instellingen te selecteren. - Software-oplossingen kunnen ook positief bijdragen aan duurzame ontwikkeling. Gebruikers (medewerkers) en de ICT-afdeling kunnen nu al veel doen om de huidige werkplek 'groener' te maken. Naast zuiniger apparatuur, bevat het besturingssysteem van de pc een aantal opties om het energieverbruik te verminderen. Zo kan men de slaapstand activeren, waarbij eerst de monitor, daarna de harde schijf en daarna de hele computer in slaapstand gaat. 7

10 - ICT-beheerders kunnen in het Bios van de computer vastleggen dat de machine niet werkt naar maximale prestatie, maar naar maximale efficiëntie. Dat maakt een groot verschil. 90% van de tijd dat een computer aanstaat, wordt de computer namelijk niet echt gebruikt. Bijvoorbeeld bij het lezen van documenten of een website, want tussen de toetsaanslagen door gebeurt er niets. - Het groener maken van de werkplek is vooral een kwestie van beleid en bewustwording, zoals veel bedrijven waar groene IT op de agenda staat al ondervonden bij het bewust maken van hun medewerkers, zodat deze hun computer afsluiten als de werkdag voorbij is. Overigens kan de ICT-beheerafdeling dat ook centraal doen; om negen uur 's avonds bijvoorbeeld alle (mogelijke) computers en printers in het hele kantoor automatisch uitschakelen. 2.3 Bronnen en relevante informatie The Green Grid In 2007 is een samenwerkingsverband ( The Green Grid ) ontstaan tussen een aantal invloedrijke ondernemingen met als doel de impact van ICT op de natuur te minimaliseren. The Green Grid streeft naar minimalisering van stroomverbruik en maximale efficiency van datacenters wereldwijd. The Green Grid heeft een aantal praktische tips en best practices beschreven om ICT-organisaties meer bewust te maken en meer handvatten te bieden om actie te ondernemen. Zie ook: Climate Savers Een ander duurzaam initiatief betreft het zogenoemde Climate Savers. De ICT-organisaties die zich aansluiten bij Climate Savers committeren zich aan het aanschaffen van energiezuinige pc s en servers en de toepassing van power-management in hun organisatie. Clinton Foundation Microsoft werkt samen met de Clinton Foundation en de C40 Large Cities Climate Leadership Group, een consortium van de 40 grootste steden ter wereld, om de uitstoot van CO 2 beter te monitoren, meten en beheren. Microsoft ontwikkelt momenteel online tools waarmee deze steden een basismeting kunnen verrichten van hun CO 2 -uitstoot als vertrekpunt voor het te voeren beleid. Ook stelt dit deze steden in staat hun vooruitgang te monitoren en best practices met elkaar te delen. 8

Informatie voor duurzaam inkopen van. Bankdiensten en Verzekeringen

Informatie voor duurzaam inkopen van. Bankdiensten en Verzekeringen Informatie voor duurzaam inkopen van Bankdiensten en Verzekeringen Datum: 20 mei 2010 Colofon Dit document voor duurzaam inkopen is ontwikkeld door NL Milieu en Leefomgeving in opdracht van het Ministerie

Nadere informatie

Informatie voor duurzaam inkopen van. Hulp in het Huishouden. Datum: 20 mei 2010

Informatie voor duurzaam inkopen van. Hulp in het Huishouden. Datum: 20 mei 2010 Informatie voor duurzaam inkopen van Hulp in het Huishouden Datum: 20 mei 2010 Colofon Dit document voor duurzaam inkopen is ontwikkeld door NL Milieu en Leefomgeving in opdracht van het Ministerie van

Nadere informatie

Netwerken, telefoondiensten en telefoonapparatuur

Netwerken, telefoondiensten en telefoonapparatuur Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Netwerken, telefoondiensten en 1. Scope/afbakening Dit document behandelt drie ICT-gerelateerde productgroepen tegelijk. Deze productgroepen

Nadere informatie

Informatie voor duurzaam inkopen van. Arbeidsmarktbeleid. Datum: 20 mei 2010

Informatie voor duurzaam inkopen van. Arbeidsmarktbeleid. Datum: 20 mei 2010 Informatie voor duurzaam inkopen van Arbeidsmarktbeleid Datum: 20 mei 2010 Colofon Dit document voor duurzaam inkopen is ontwikkeld door NL Milieu en Leefomgeving in opdracht van het Ministerie van VROM.

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Tussentijdse rapportage januari juni 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op

Nadere informatie

Quick scan Green IT Noorderpoort

Quick scan Green IT Noorderpoort Quick scan Green IT Noorderpoort Noorderpoort Floris Bennema 1 / 8 Quick scan Green IT Noorderpoort In het Strategisch Plan Noorderpoort wordt gekozen voor duurzaam. Een van de aspecten die hier een rol

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Uw IT, onze business

Uw IT, onze business Techniek gaat prima samen. Uw IT, onze business Hoogendoorn IT Services biedt vele mogelijkheden om de kantoorautomatisering van bedrijven te beheren, optimaal te laten functioneren of het bedrijf zelfs

Nadere informatie

Meten is weten! Nauwkeurig inzicht stroomverbruik en efficiënt energiemanagement

Meten is weten! Nauwkeurig inzicht stroomverbruik en efficiënt energiemanagement Meten is weten! Nauwkeurig inzicht stroomverbruik en efficiënt energiemanagement Who s talking? Alfred Rombeek Saia-Burgess Benelux B.V. www.saia-pcd.com/nl Controls specialisten Integratie toonaangevende

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Rapportage 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op de totale bedrijfsvoering

Nadere informatie

Vraagstelling: wanneer en hoe

Vraagstelling: wanneer en hoe Vraagstelling: wanneer en hoe In opdracht van AgentschapNL heeft TNO het volgende onderzocht: 1. Wanneer is een cloud oplossing groen?! Wat is een groene cloud?! Welke factoren zijn hierbij van belang?

Nadere informatie

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst.

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst. ICT-sector Deelnemende bedrijven: 38 Beschouwde bedrijven in dit rapport: 38 Toetreders: 5 Uittreders: 0 Energiegebruik 2013: 16.164 TJ Procesefficiëntieverbetering 2013 t.o.v. 2012: 5% (17% t.o.v. basisjaar

Nadere informatie

Janjoris van der Lei. Gedelegeerd bestuurder LCP nv. E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater.

Janjoris van der Lei. Gedelegeerd bestuurder LCP nv. E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater. Janjoris van der Lei Gedelegeerd bestuurder LCP nv E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater Start Overzicht probleem Deel oplossingen Toekomstige oplossingen Wat doen

Nadere informatie

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Status: Defintief Betrokkenen: Frerik van de Pas Michiel Cuijpers Lieke van Rossum Joost van Capellen Agentschap NL ICT Office BECO BECO BECO Rotterdam,

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

Leones. Business Case Service Management Tool

Leones. Business Case Service Management Tool Leones Business Case Service Management Tool Inhoudsopgave 1. AFBAKENING... 3 1.1 DOEL... 3 1.2 AANNAMES... 3 1.3 HUIDIGE SITUATIE... 3 1.4 PROBLEEMSTELLING... 3 1.5 WAT ALS ER NIETS GEBEURT?... 3 2. OPTIES...

Nadere informatie

Externe vergader- en verblijffaciliteiten

Externe vergader- en verblijffaciliteiten Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Externe vergader- en verblijffaciliteiten 1. Scope/afbakening De productgroep Externe vergader- en verblijffaciliteiten omvat externe faciliteiten

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten 1. Scope/afbakening De productgroep Automaten omvat automaten voor: warme dranken; gekoelde dranken / bronwater; snacks / snoep.

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 A.N. van Impelen en Zonen Werkhoven B.V. Auteur(s): Dhr. A.E.N. van Impelen,

Nadere informatie

SOFTWARE ENERGY FOOTPRINT LAB

SOFTWARE ENERGY FOOTPRINT LAB SOFTWARE ENERGY FOOTPRINT LAB Bo Merkus (CleanTech onderzoeker) Eric Hoekstra (E-tech docent / CleanTech onderzoeker) Robert van den Hoed (Lector Energie & Innovatie) 15 mei 2012 1 HVA FACTS Totaal HvA:

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

De softwaresector in Nederland

De softwaresector in Nederland De softwaresector in Nederland Survey 2010 In opdracht van: ICT~Office Project: 2010.002 Publicatienummer: 2010.002-1018 Datum: Utrecht, 23 augustus 2010 Auteurs: Robbin te Velde Jaap Veldkamp Marijn Plomp

Nadere informatie

Green IT in de praktijk

Green IT in de praktijk Green IT in de praktijk Naar een duurzame ICT bedrijfsvoering 2013 Invulling van MVO bij Groep ICT Beleid & Identiteit Maatschappelijke betrokkenheid Interne bedrijfsvoering 2 Beleid & identiteit MVO in

Nadere informatie

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw.

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. 3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. Datum: 12-05-2016 Versie: 1 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Prins Bouw de voorgang op de CO 2 reductiedoelstellingen laten zien, door

Nadere informatie

VOOR DE SCHERMEN. Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen

VOOR DE SCHERMEN. Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen VOOR DE SCHERMEN Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen Voor de schermen Wat wij áchter de schermen voor u kunnen betekenen, begint vóór de schermen. Hoe kunnen wij uw organisatie helpen om efficiënter,

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Aannemings- en wegenbouwbedrijf Verdam B.V. Auteur(s): Dhr. S. van Dam,

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN?

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? Een Grundfos pump audit creëert duidelijkheid Is duurzaamheid één van de doelstellingen in uw organisatie? Steeds meer bedrijven en (semi-)

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN. Opening nieuw kantoor. door virtualisatie. datacenters met zeer hoge snelheid

CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN. Opening nieuw kantoor. door virtualisatie. datacenters met zeer hoge snelheid CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN JAARGANG 7, NUMMER 3, RAVU: Business Intelligence is een proces Opening nieuw kantoor Moordrecht Saxion bespaart fors door virtualisatie Glasvezelring verbindt datacenters

Nadere informatie

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen Exclusieve partnership Cloudleverancier NaviSite is als onderdeel van mediaconglomeraat Time Warner Cable één van de grootste wereldwijde providers van enterprise class

Nadere informatie

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1)

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het CO 2 -reductiebeleid van

Nadere informatie

CO2-reductiedoelstellingen

CO2-reductiedoelstellingen CO2-reductiedoelstellingen Samen zorgen voor minder CO2 Boskoop 16 februari 2016 P. van t Wout Akkoord directie: Datum: Handtekening: 1 Inleiding Dit CO2-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem,

Nadere informatie

Duurzame software? Single- versus multi-tenant software. Erik Jagroep 10-04-2013

Duurzame software? Single- versus multi-tenant software. Erik Jagroep 10-04-2013 Duurzame software? Single- versus multi-tenant software Erik Jagroep 10-04-2013 Agenda Achtergrond Eerste experiment Resultaten Toekomstig onderzoek Centric Opgericht in 1992 door Gerard Sanderink Uitgegroeid

Nadere informatie

Is internet een klimaatkiller?

Is internet een klimaatkiller? Is internet een klimaatkiller? IT is deel van het probleem... maar vooral ook van de oplossing dr. ir. A. Osseyran Directeur SARA Reken en Netwerkdiensten Meer dan 1.5 miljard mensen zijn online vandaag!

Nadere informatie

Brochure Green IT Foundation

Brochure Green IT Foundation Brochure Green IT Foundation Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische

Nadere informatie

Brochure Green IT Citizen

Brochure Green IT Citizen Brochure Green IT Citizen Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 1.0

Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 1.0 Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 1.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: december 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Marlin Family. Marlin

Marlin Family. Marlin PCA Mobile PCA Mobile Organisatie PCA Mobile BV maakt deel uit van de Mobile Solution Group en biedt met ruim 40 enthousiaste collega s een veelomvattend pakket van innovatieve en gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Verkeersregelinstallaties

Verkeersregelinstallaties Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Verkeersregelinstallaties 1. Scope/afbakening De productgroep Verkeersregelinstallaties (VRI s) omvat de actieve regelinrichtingen voor de

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies

Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies BESIX Nederland Branch 17 oktober 2011 Definitief rapport BESIX Nederland Branch Trondheim 22-24 Postbus 8 2990 AA Barendrecht

Nadere informatie

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0 Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 4.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector

Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector Nederlandse Vrouwen Raad, Utrecht, 29 Mei 2008 Tineke M. Egyedi Delft University of Technology 1 Faculty of Technology, Policy and Management

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Hardware. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Hardware. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Hardware 1. Scope/afbakening De productgroep Hardware omvat desk- en laptops en beeldschermen (monitoren). De volgende producten (met bijbehorende

Nadere informatie

Sterker in samenwerking

Sterker in samenwerking Intrakoop-strategie 2014 2016 Sterker in samenwerking Intrakoop helpt zorginstellingen al meer dan vijftig jaar de meeste waarde uit het leveranciersaanbod te realiseren, door kennis, ervaring en inkoopvolume

Nadere informatie

Grenzen verleggen. Intro. Samenwerking Gemeente Coevorden, Borger-Odoorn en Emmen

Grenzen verleggen. Intro. Samenwerking Gemeente Coevorden, Borger-Odoorn en Emmen Grenzen verleggen Samenwerking Gemeente Coevorden, Borger-Odoorn en Emmen Peter van Dijk M&I Partners Kostenaspect Eddie Begeman Gemeente Emmen Proces samenwerking Intro Samenwerking in Zuid Oost Drenthe

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 PUK Benelux. B.V. Auteur(s): Dhr. H. Heeffer, Managing director algemeen

Nadere informatie

Cloud Computing. Broodje IT: Cloud Computing. Agenda:

Cloud Computing. Broodje IT: Cloud Computing. Agenda: Broodje IT: Cloud Computing Agenda: Welkomstwoord door Jan Mudde Breedband Drechtsteden door Wico Lunch Cloud Computing door William Geluk Cloud Computing Agenda Opening (Jan Mudde) Breedband Drechtsteden

Nadere informatie

Business case Digikoppeling

Business case Digikoppeling Business case Digikoppeling Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Firma W. Zwaan en Zonen Auteur(s): Gerard Zwaan, directie & CO2-functionaris

Nadere informatie

Content Management Made Easy

Content Management Made Easy Content Management Made Easy Content management is voor bedrijven van doorslaggevend belang. Het op de juiste manier inzetten van het beschikbare kapitaal en personeel is de sleutel tot een rendabele onderneming.

Nadere informatie

Energie management actieplan. Copier Groep B.V.

Energie management actieplan. Copier Groep B.V. Energie management actieplan Copier Groep B.V. Aspect van de CO 2 prestatieladder: 3.B.2. Datum: 31 maart 2015 Versie: 00 Auteur: M.J.A. Rijpert Vrijgegeven: T.J. Crum, J. Copier Voorwoord Voor u ligt

Nadere informatie

JAARRAPPORTAGE ENERGIE-EFFICIENCY 2013

JAARRAPPORTAGE ENERGIE-EFFICIENCY 2013 JAARRAPPORTAGE ENERGIE-EFFICIENCY 2013 LOXIA B.V. 30 april 2013 Definitief CO 2 prestatieladder Samenvatting LOXIA B.V. publiceert jaarlijks een energie-efficiency rapportage. In de rapportages worden

Nadere informatie

MANAGEMENT REVIEW CO2 PRESTATIELADDER 2013

MANAGEMENT REVIEW CO2 PRESTATIELADDER 2013 MANAGEMENT REVIEW CO2 PRESTATIELADDER 2013 Auteur René Speelman Versie 1.0 Plaats Vianen Kenmerk WEGWIJZER Versie informatie Versie Datum Bijzonderheden Auteur 1.0 November 2014 René Speelman, manager

Nadere informatie

Infosessie milieuverantwoord aankopen kantoorapparatuur

Infosessie milieuverantwoord aankopen kantoorapparatuur Infosessie milieuverantwoord aankopen kantoorapparatuur IMOG 24 november 2010 Bert Vanhuyse duurzaamheidsambtenaar stad Roeselare Aankoop van kantoorapparatuur Gewone kantoorapparatuur Specifieke kantoorapparatuur

Nadere informatie

Voortgangsrapportage

Voortgangsrapportage Voortgangsrapportage Voortgang van CO 2 reductieplan van Genap B.V. over 2015 t.o.v. basisjaar 2014 Dit document is tot stand gekomen in samenwerking met Will2Sustain Copyright 2016 Genap B.V. Inhoud Inleiding...

Nadere informatie

Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016

Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016 Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016 Paul Aantjes MBA Marketing Manager Zakelijke Dienstverlening Inhoudsopgave 1. Omgeving Nederlandse advocatuur, uitdagingen 2013! 2. Visie orde van Advocaten

Nadere informatie

Reductiedoelstelling scope 1 en 2 emissies en jaarplan

Reductiedoelstelling scope 1 en 2 emissies en jaarplan Notitie Contactpersoon Manja Buijen Datum 7 december 2011 Kenmerk N001-0495501BUJ-evp-V03-NL Reductiedoelstelling scope 1 en 2 emissies en jaarplan Tauw streeft naar continue verbetering van de energie-efficiëntie

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. 24 september 2015

Energiemanagement actieplan. 24 september 2015 Energiemanagement actieplan 24 september 2015 Energie Management Actieplan 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 2.2 Scope 1 4 2.3 Scope 2 4 2.4 Scope

Nadere informatie

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! Goed energiemanagement leidt tot hoge

Nadere informatie

CO ² -reductie Doelstellingen 2015

CO ² -reductie Doelstellingen 2015 CO ² -reductie Doelstellingen 2015 Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2

Nadere informatie

Inventarisatie rapportage UMCs. dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl

Inventarisatie rapportage UMCs. dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl Inventarisatie rapportage UMCs dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl Agenda Introductie en doelstelling Rapportage Conclusies en advies Discussie Introductie en Doelstelling Wat Onderzoek in het

Nadere informatie

Criteria voor duurzaam inkopen van Hardware

Criteria voor duurzaam inkopen van Hardware Criteria voor duurzaam inkopen van Hardware Versie: 1.4 Datum: 21 januari 2010 Status: vastgesteld Colofon Deze criteria voor duurzaam inkopen zijn ontwikkeld door Agentschap NL in opdracht van het Ministerie

Nadere informatie

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid IT is deel van het CO2 probleem... maar vooral ook van de oplossing dr. ir. A. Osseyran Directeur SARA en Vancis Waarom Green IT? 50% meer energie

Nadere informatie

Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project. versie 1.0 juni 2008

Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project. versie 1.0 juni 2008 Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project versie 1.0 juni 2008 Document informatie Versiebeheer Versie Datum Auteur Activiteiten 1.0 juni 2008 drs. E. Willemsen Initiële opzet Archivering

Nadere informatie

Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina

Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina Datum Auteur(s) Versie Classificatie Status 9 augustus 2013 Hke08033/Apo20090 1.1 Definitief Ordina Nederland B.V. ING Bank 069.68.64.649 KvK 30086514 BTW

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen J.M. de Wit Groenvoorziening BV Hazerswoude-Rijndijk 11 juni 2015 Marco Hoogenboom. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen. De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV. Hoofddorp 13 april 2015. M. Korbee, Afdeling KAM.

CO 2 Reductie doelstellingen. De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV. Hoofddorp 13 april 2015. M. Korbee, Afdeling KAM. CO 2 Reductie doelstellingen De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV Hoofddorp 13 april 2015 M. Korbee, Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding

Nadere informatie

Professioneel beheer. Altijd kunnen vertrouwen op uw (bedrijfskritische) informatiesystemen

Professioneel beheer. Altijd kunnen vertrouwen op uw (bedrijfskritische) informatiesystemen Professioneel beheer Altijd kunnen vertrouwen op uw (bedrijfskritische) informatiesystemen Onze visie op professioneel beheer Als een applicatie eenmaal ontwikkeld en in productie genomen is, dan draait

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1

Review CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1 Review CO2 reductiedoelstellingen Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoren Fout! Bladwijzer niet

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over de meerwaarde van ICT in de kinderopvang

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over de meerwaarde van ICT in de kinderopvang Onderzoeksresultaten ICT Barometer over de meerwaarde van ICT in de kinderopvang Door: ICTvoorKinderopvang.nl Introductie Met dit onderzoek brengt ICT voor Kinderopvang de actuele trends in beeld over

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over Green ICT

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over Green ICT Onderzoeksresultaten ICT Barometer over Green ICT Jaargang 10 22 juni 2010 De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan de pols voor managers. Het onderzoek wordt sinds

Nadere informatie

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen M. van der Spek Hoveniers BV Benthuizen 30-10-2015 Hendrik-Jan Konijn Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding 2.0 Referentie

Nadere informatie

Vervang uw verouderde hardware

Vervang uw verouderde hardware Whitepaper Vervang uw verouderde hardware Dedicated of Cloud? Alles over virtualisatie. Wat is het, hoe werkt het en wat zijn de voordelen? INHOUD» Wat is virtualisatie?» Wat is een Virtual Server?» Besparen

Nadere informatie

Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud. XS4ALL toont innovatiedrang met cloud

Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud. XS4ALL toont innovatiedrang met cloud Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud XS4ALL toont innovatiedrang met cloud Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud XS4ALL toont innovatiedrang met

Nadere informatie

Green ICT en interne milieuzorg

Green ICT en interne milieuzorg Green ICT en interne milieuzorg Green ICT? Gegroeid vanuit IT-sector In eerste instantie niet omwille van duurzaamheidscriteria Hoge energiekosten datacenters & servers Hoge performantie nodig voor the

Nadere informatie

Energie Management ACTIE Plan

Energie Management ACTIE Plan 1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen Arnold Maassen Holding de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van het

Nadere informatie

Voortgang CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2

Voortgang CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Voortgang CO2 reductiedoelstellingen Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoor 4 2.2. Voortgang subdoelstelling

Nadere informatie

Gouden eieren bestaan

Gouden eieren bestaan Gouden eieren bestaan Powered by Uw bedrijf ontwikkelt zich continu. Dit vraagt om grip op alle processen. Software helpt u om uw bedrijf efficiënt te runnen. Een softwarepakket is eenvoudig in gebruik

Nadere informatie

Van beeldscherm tot output

Van beeldscherm tot output Van beeldscherm tot output Uw grafische specialist en partner Grafinex ondersteunt de grafimedia industrie met een breed spectrum aan diensten en producten. Met deskundig advies en oplossingen op maat.

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan 2015 CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk

Nadere informatie

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 2015 Ketenanalyse Papier Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Ketenanalyse papier... 4 1.1 Keten van papier... 4 2.2 Identificeren

Nadere informatie

1 e half jaar 2015. Carbon Footprint. J.M. de Wit Groenvoorziening BV. Carbon footprint J.M. de Wit Groenvoorziening BV.

1 e half jaar 2015. Carbon Footprint. J.M. de Wit Groenvoorziening BV. Carbon footprint J.M. de Wit Groenvoorziening BV. Carbon Footprint 1 e half jaar 2015 J.M. de Wit Groenvoorziening BV Pagina 1 van 13 Carbon footprint J.M. de Wit Groenvoorziening B.V. Bedrijfsgegevens Bedrijf: J.M. de Wit Groenvoorziening BV Bezoekadres:

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 09 oktober 2014 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen 2020. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2

CO2 reductiedoelstellingen 2020. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 CO2 reductiedoelstellingen 2020 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4 2.1. Subdoelstelling kantoren 4 2.2. Subdoelstelling

Nadere informatie

Energie meetplan 2013-2020

Energie meetplan 2013-2020 Energie meetplan 2013-2020 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Onderwerp: Energiemeetplan 2013-2020 Referentie: CO₂ prestatie Blad 2 van 5 Inhoud Energie meetplan 2013-2020... 1 1 Inleiding...

Nadere informatie

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers End-note Sven Noomen Wouter Heutmekers 2 Ok, en morgenvroeg? Voorstellen 25111978 14 8 4 6 23 25031981 12 3 1 1339 3 Think BIG Act SMALL 2011 Scale FAST 4 5 6 Visie & strategie Strategie Ondersteuning

Nadere informatie

Ontzorgen Met alle denkbare diensten

Ontzorgen Met alle denkbare diensten In 1993 zijn Frank Scholten en Dion Awater een bedrijf gestart, omdat zij een duidelijke visie hadden op de IT-wereld: IT moet eenvoudiger! Samen met een aantal gedreven vakmensen begonnen zij aan hun

Nadere informatie

Milieudoelen Jan Kuipers Nunspeet 2015-2016

Milieudoelen Jan Kuipers Nunspeet 2015-2016 Toelichting bij Plan van Aanpak Milieu Het milieuzorgsysteem van Jan Kuipers Nunspeet is opgezet volgens de norm ISO 14001:2004 en is vastgelegd in het VKAM handboek. Het milieuzorgsysteem voldoet ook

Nadere informatie

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Met een combinatie van Microsoft Dynamics CRM en een online besteltool krijgt MCFE niet alleen inzicht

Nadere informatie

MetaScope CRM-software met rendement

MetaScope CRM-software met rendement MetaScope CRM-software met rendement voor een efficiënte, servicegerichte organisatie houdt de organisatie op koers geeft grip op complexe organisaties en processen gebruiksvriendelijk snel operationeel

Nadere informatie

ENERGIEBEOORDELING 2012 H1

ENERGIEBEOORDELING 2012 H1 Versie 1.0 Datum: 4 OKTOBER 2012 ELEKTROTECHNISCHE INSTALLATIES - AANDRIJFSYSTEMEN - TECHNISCHE AUTOMATISERING PANELENBOUW - SERVICE EN ONDERHOUD - PLAATWERK - TECHNISCHE DIENSTVERLENING DOMOTICA - ENERGIEMANAGEMENT

Nadere informatie

5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT

5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT 5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT Na enkele jaren ervaring met de cloud, realiseren zowel gebruikers als leveranciers zich dat enkele van de vaakst gehoorde mythes over cloud computing eenvoudigweg... niet waar

Nadere informatie