Energiezuinig omgaan omgaan met elektrische huishoudtoestellen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Energiezuinig omgaan omgaan met elektrische huishoudtoestellen"

Transcriptie

1 Energiezuinig omgaan omgaan met elektrische huishoudtoestellen

2 Inhoud Inhoud Deze brochure is een uitgave van het provinciaal samenwerkingsverband voor de ondersteuning van het gemeentelijk milieubeleid in Vlaams-Brabant. 4 milieudiensten bundelen hun krachten in dit samenwerkingsverband. Dit zijn hun contactpersonen: Provincie Vlaams-Brabant: Geert Saye en Geert Lefever, tel. 016/ Intercommunale Interleuven: Martine Janssens, tel. 016/ Intercommunale Haviland: Sigrid Willems, tel. 02/ IGO Leuven vzw: Walter Op de Beeck, tel. 016/ Aan deze brochure werkten mee: teksten: René Meeuwis tekeningen: Geert Gerard lay-out: Geert Gerard Druk: drukkerij Nauwelaerts Inleiding Wat is elektriciteit? Hoe wordt elektriciteit gemaakt? Gevolgen van elektriciteitsproductie op het milieu De lange weg van de centrale naar je huis Elektriciteit: voorkomen, beperken, efficiënt gebruiken Rationeel Energiegebruik Het Energielabel en de Europese milieukeur Milieubewust omgaan met elektriciteit in het huishouden Kookfornuis Oven Microgolfoven Dampkap Vaatwasser Koelkast Diepvriezer Wasmachine Droogkast Strijkijzer Klein keukenmateriaal Elektrische gadgets Bronnenlijst 2 3

3 Inleiding We staan er niet meer bij stil, maar elektriciteit is de meest gebruikte energiebron in ons dagelijks leven. Ook in het huishouden is deze energiebron onmisbaar. Beeld je maar eens het dagdagelijkse leven in huis in zonder elektriciteit: weg met het comfort van vaatwasser en microgolf, gedaan met het gemak van diepvriezer en strijkijzer, geen stofzuiger of wasmachine om het werk te vergemakkelijken, ontspanning zonder televisie of muziekinstallatie. En dan zwijgen we nog over het ontbreken van comfortabele verlichting. Neen, zonder elektriciteit kunnen we niet meer. Het enige moment waarop we mogelijk eventjes bezinnen over het verbruik van elektriciteit, is het moment dat de stroom uitvalt of de energierekening in de bus valt. Dan blijkt dat al die luxe een prijs heeft. Bovendien heeft de productie van elektriciteit verregaande gevolgen voor het milieu, een prijs die dikwijls niet eens meegerekend wordt. Er kan echter heel wat bespaard worden op de energierekening, o.a. door een verstandig gebruik van elektrische huishoudapparaten. Je hoeft er zelfs geen comfort aan in te boeten en je dient er in belangrijke mate het milieu mee. Deze brochure vertelt er alles over. is elek- Wat is elektriciteit? triciteit? Elektriciteit is een energiebron die we constant gebruiken in het dagdagelijkse leven. Zonder elektriciteit werken televisie, radio, stereoketen, computer en de meeste huishoudapparaten niet. Ook voor verlichting en voor de meeste verwarmingssystemen is elektriciteit nodig. Kortom in deze tijd kunnen we niet meer zonder elektriciteit. Elektriciteit komt ook in de natuur voor. Denk maar aan de bliksem. Sommige dieren, zoals de sidderaal en de sidderrog, kunnen elektriciteit produceren om prooien te vangen of zich te verdedigen. Hoe wordt elektriciteit gemaakt? Hoe wordt elektriciteit gemaakt? De elektriciteit die wij dagdagelijks gebruiken, maken we echter zelf. Het is een zogenaamde secundaire energiebron, dit in tegenstelling met bv. hout, aardgas, steenkool of waterkracht die primaire energiebronnen zijn. Met primaire energiebronnen kan je 4 5

4 onmiddellijk aan de slag: hout of steenkool kan je verbranden om warmte te leveren, wind- en waterkracht kan je gebruiken om bv. een molen te laten draaien. Elektriciteit kan op verschillende manieren gemaakt worden. Enkel de meest gebruikte methoden worden hier kort aangegeven. Gas- en steenkoolcentrales: hier wordt aardgas of steenkool verbrand om stoom te maken waarmee een turbine wordt aangedreven die op haar beurt door wrijving elektriciteit doet ontstaan. Kernenergie: hier werkt men min of meer op dezelfde manier. Met de kernenergie maakt men stoom en zo ook elektriciteit. Waterkracht: in Vlaanderen wordt deze methode slechts zeer beperkt toegepast, maar iedereen kent de grote stuwdammen in bergachtige streken. De kracht van stromend water wordt er gebruikt om een turbine te laten draaien en zo elektriciteit op te wekken. In Vlaanderen kan men op dezelfde manier elektriciteit maken met watermolens. Windkracht: bij deze methode wordt gebruik gemaakt van de wind in plaats van stromend water om een turbine aan te drijven. Het windmolenpark aan de haven van Zeebrugge is hier een voorbeeld van. Zonnepanelen: door gebruik te maken van zogenaamde fotovoltaïsche cellen kan men zonlicht rechtstreeks in elektriciteit omzetten. Dit is vooral handig op plaatsen waar het onmogelijk of duur is om een elektriciteitsnet aan te leggen (boeien midden op zee, tuin- en buitenverlichting). Chemisch: je staat er misschien niet bij stil, maar heel wat elektriciteit wordt chemisch gemaakt. Denk maar aan de batterijen die je dagdagelijks gebruikt. Chemische reacties in de batterij zorgen ervoor dat er elektrische stroom ontstaat, waarmee je allerhande apparaten kan laten werken. Je ziet het: elektriciteit kan op vele manieren gemaakt en gebruikt worden. Het is zo evident dat je niet meer stilstaat bij de milieugevolgen van het gebruik van elektriciteit. 6 7

5 Gevolgen van Gevolgen van elektriciteitsproductie elektriciteitsproductie op het milieu op het milieu Productie van elektriciteit door waterkracht is veruit de properste manier. Het water wordt niet vervuild en zolang er water stroomt, kan er elektriciteit gemaakt worden. In Vlaanderen kan op die manier echter nooit voldoende energie geproduceerd worden om de noden te dekken. Ook productie via windenergie of zonnepanelen maakt gebruik van schone technologieën, maar kan evenmin voldoen aan de totale vraag om elektriciteit. Anders is het gesteld met centrales op basis van steenkool, gas of kernenergie. Zij kunnen ruimschoots voldoen aan de vraag naar energie, maar belasten in belangrijke mate het milieu. Gas- en steenkoolcentrales moeten veel energie verbruiken om elektriciteit te maken. Het grootste deel van de energie uit de verbranding van gas of steenkool gaat verloren, slechts een kleine fractie van de totaal geleverde energie kan omgezet worden in elektriciteit. Bovendien stoten deze centrales grote hoeveelheden stoffen uit die verantwoordelijk zijn voor de vorming van zure neerslag. Kerncentrales kampen met een ander probleem: zij blijven zitten met radioactief afval, wat eeuwenlang in speciale omstandigheden bewaard moet worden omwille van zijn schadelijke invloed op de mens en alle andere levende wezens. Ook batterijen zijn niet zo onschadelijk als ze eruitzien. De chemische stoffen in batterijen zijn dikwijls agressieve zuren, die in het milieu heel wat schade kunnen aanrichten. Vandaar dat batterijen na gebruik ingezameld moeten worden voor verwerking. Elektriciteit op zich mag dan al een schone energiebron lijken, de manieren om elektriciteit op te wekken doen dat beeld snel teniet. De lange weg De lange weg van de centrale van de centrale naar je huis naar je huis Er gaat dus al heel veel energie nutteloos verloren in de krachtcentrale die elektriciteit aanmaakt. Slechts ongeveer 40% van de gebruikte energie wordt uiteindelijk in elektriciteit omgezet. 8 9

6 Vanuit de centrale wordt de elektriciteit via een netwerk van hoog- en laagspanningskabels tot bij je thuis gebracht. Gedurende dit transport gaat nogmaals 10% van de energie verloren. Er komt dus maar 1/3 van de oorspronkelijke energie aan in je huis. Als je weet dat geen enkel elektrisch apparaat met een rendement van 100% werkt, dan is het duidelijk dat het grootste deel van de geproduceerde energie eigenlijk nutteloos verloren gaat. Het is daarom in ons aller belang zuinig om te springen met elektriciteit en waar mogelijk te kijken naar alternatieve (primaire) energiebronnen als gas, stookolie, hout. Gebruik zeker geen elektriciteit voor warmtetoepassingen. Kies liever voor een alternatief op gas. Verwarming, kookfornuizen, boilers, droogkasten, ze zijn allen te vinden in versies die op gas werken. Elektriciteit: voorkomen, Elektriciteit: beperken, voorkomen, beperken, efficiënt gebruiken efficiënt gebruiken Aangezien de productie van elektriciteit zo belastend is voor het milieu, kunnen we maar best proberen deze energiebron zo optimaal mogelijk te gebruiken. Dit kan op een drietal manieren. Voorkomen: van heel wat toestellen kunnen we ons afvragen of ze wel echt nodig zijn en of ze, als we ze nodig achten, wel op elektrische energie moeten werken. Verbruik van elektriciteit kunnen we in deze gevallen voorkomen door dergelijke toestellen niet aan te schaffen of een alternatief te zoeken. Een goed voorbeeld van een dergelijk toestel is een elektrische kruimeldief. Beperken: als blijkt dat we een elektrisch toestel toch nodig hebben, dan kunnen we proberen het gebruik ervan te beperken tot het noodzakelijke. Je kan voor elk pluisje dat je tegenkomt in de huiskamer onmiddellijk naar de stofzuiger vliegen, maar het kan ook anders. Zeker op gladde vloeren (parket, tegels) voldoen borstel en vuilblik even goed. Eén- of tweemaal per week kan de stofzuiger dan ingezet worden om het kraaknet te houden. Efficiënt gebruiken: dit hangt dikwijls nauw samen met de vorige maatregel. Je kan een wasmachine laten draaien als ze maar half gevuld is, maar als je ze efficiënt wenst te gebruiken, wacht je tot je ze volledig kan vullen. Laat je toestellen ook niet nutteloos lang opstaan

7 Rationeel Energiegebruik Rationeel Energiegebruik Rationeel energiegebruik is een term die de laatste tijd regelmatig in de mond genomen wordt. Het gaat om een algemene term waarmee men wil uitdrukken dat we onze energiebronnen verstandig (=rationeel) moeten gebruiken en verbruiken. Rationeel energiegebruik handelt dus niet alleen over elektriciteit, maar ook over gebruik van aardgas, stookolie en zonne- en windenergie. Ook isolatie van woningen (waardoor we minder energie voor verwarming moeten verbruiken) valt onder dit begrip. De overheid heeft het belang van rationeel energiegebruik ingezien. Via subsidiëring van energiezuiniger gedrag (aankoop van zuinige toestellen, installatie van zonneboilers, zonnepanelen, plaatsen van goede isolatie) hoopt zij het verbruik van kostbare energie terug te dringen. Een voorbeeld van stimulering tot energiezuinig gedrag is het aanbrengen van een energielabel op elektrische toestellen. Het Het Energielabel en en de de Europese millieukeur milieukeur Heel wat elektrische toestellen zijn tegenwoordig uitgerust met een Energielabel. Met dit label worden de toestellen ingedeeld in zes categorieën, gaande van energiezuinig (A) tot extreem energieverspillend (G). Uiteraard doe je er best aan een toestel met A- label te kopen, zelfs als dit iets duurder is bij aanschaf. Door het lagere energieverbruik zal de meerprijs na 4 tot 5 jaar terugverdiend zijn. Vermits deze toestellen 12 tot 15 jaar meegaan, is de keuze snel gemaakt. Maar ook dan kijk je best eerst de andere technische gegevens van de verschillende modellen nog eens na. Immers, zelfs binnen de A-categorie zitten toestellen die veel zuiniger zijn dan andere. Die andere gegevens staan (minstens voor een deel) ook op het Energielabel 12 13

8 vermeld. Op het label vind je: - energieverbruik in kwh per jaar - inhoud of capaciteit van het toestel - geluidsniveau. Met die waarden kan je je een beter beeld vormen welke toestellen (bij gelijke capaciteit) het minst verbruiken. Energie Fabrikant Model Efficiënt Energieverbruik kwh per jaar Inhoud Koelruimte I Inhoud Vriesruimte I A B C D E F G Gebaseerd op de resultaten van een standaardtest gedurende 24 uur Werkelijk verbruik wordt bepaald door de wijze waarop het apparaat wordt gebruikt en de plaats waar het staat Koelkast Diepvriezer A Milieubewust Milieubewust omgaan omgaan met elektriciteit in het in huishouden het huishouden Kookfornuis Kookfornuis Kookfornuizen zijn er in alle mogelijke uitvoeringen. Ze vallen uiteen in 2 systemen, de fornuizen op gas en die op elektriciteit. Vanuit het standpunt van rationeel energiegebruik verdient een fornuis dat op gas werkt de voorkeur. Hier wordt immers gebruik gemaakt van een primaire energiebron. Ook voor de kostprijs hoef je het niet te laten: koken op aardgas Geluidsniveau db(a) re 1 pw Een kaart met nadere gegevens is opgenopmen in de brochures over het apparaat is ongeveer de helft goedkoper dan koken op een klassiek elektrisch kookfornuis. Norm EN 153 mei 1990 Richtlijkn etikettering koelkasten 94/2/EG De elektrische toestellen zijn de laatste jaren echter sterk Verwar het energielabel geëvolueerd. Naast de niet met de Europese klassieke elektrische kook- milieukeur (of ecolabel). platen heb je nu ook vitro- Die wordt immers keramische kookplaten toegekend aan toestellen (met weerstand of met die ook op andere halogeen) en inductiepla- vlakken dan energie het ten. Bedenk dat al deze milieu ontzien: afval, toestellen een secundaire waterverbruik,... energiebron benutten en 14 15

9 daardoor reeds minder milieuvriendelijk zijn. Kies je toch voor een elektrisch fornuis, neem dan één met inductieplaten. Ze zijn niet alleen het veiligst, maar ook het zuinigst en daardoor ook het goedkoopst in gebruik. Nog enkele tips: - zorg bij elektrisch koken voor kookpannen met een vlakke, onvervormbare bodem - zorg er eveneens voor dat de kookpan de volledige kookzone bedekt (elektrisch fornuis) en dat de vlam bij een gasfornuis niet onder de pot uitkomt. Zo bespaar je snel 20% energiekosten - verminder het vermogen van je kookplaat wanneer het kookpunt is bereikt. Krachtig of nauwelijks koken maakt geen verschil uit voor de watertemperatuur, wel voor je energierekening. Bovendien is de kans op aanbranden minder groot bij zacht koken - aangezien elektrische kookplaten nog een tijdje nawarmen, schakel je ze best even voor het einde van de bereidingstijd uit - koken zonder deksel verbruikt tot driemaal meer energie. Beter nog kook je in een snelkookpan - maak wanneer mogelijk gebruik van een inzetmandje. Op die manier kan je in één pot (dus op één kookplaat) zowel aardappelen als groenten bereiden - kook met zo weinig mogelijk water O v e n Oven Ook hier bestaan zowel types op gas als op elektriciteit. Vanuit milieuoogpunt verdienen installaties op gas zeker de voorkeur. In elk geval kies je best voor een oven waarin de lucht via een ventilator circuleert. Dit zorgt voor een betere verdeling van de warmte over de volledige oven en kortere opwarmtijden. - gebruik uw oven voor het bereiden van grote hoeveelheden. Toastjes roosteren doe je beter met de broodrooster, omdat de oven er driemaal meer energie voor verbruikt - schakel de oven enkele minuten voor het einde van de bereidingstijd uit, de warmte wordt toch nog een tijdje vastgehouden - roosteren met de grill is het energiezuinigst met gesloten deur. Open een warme oven ook niet te lang, zo voorkom je warmteverlies - is je oven uitgerust met pyrolyse, gebruik dat dan zuinig. Pyrolyse verbruikt immers veel elektriciteit - in een oven met zelfreinigende wanden door katalyse, moet je om de twee of drie beurten de wanden met een vochtige spons behandelen 16 17

10 Microgolfoven Ook dit is een elektrische oven, maar voedsel wordt er op een andere manier in verwarmd. Bij correct gebruik zijn microgolfovens energiezuinig. - bereid grote hoeveelheden voedsel liever in een traditionele oven. Een microgolf is in de eerste plaats bedoeld voor kleine porties (1 persoonsmaaltijd) - gebruik een microgolf niet om snel voedsel te ontdooien. Leg het dan beter iets langer uit het vriesvak. Je bekomt hetzelfde resultaat op een energiezuinige manier. Als je het laat ontdooien in je koelkast, zal de vrijkomende koude er zelfs voor zorgen dat ook dat toestel minder energie verbruikt Dampkap Ook dit toestel is in elke moderne keuken terug te vinden. Hoewel het relatief gezien slechts een kleine energieverbruiker is, kan je er toch maar beter zuinig mee omspringen. Daarom volgende tips: - zorg ervoor dat de afvoerbuis zo kort mogelijk is en zo weinig mogelijk bochten heeft: dit verhoogt het rendement - reinig of vervang de filters tijdig. Dit garandeert een optimale werking tegen een lage energiekost - kies niet steeds de hoogste snelheid. Koken van aardappelen vraagt minder afzuigkracht dan frituren 18 19

11 Vaatwasser Koelkast Dit toestel verbruikt niet alleen veel water, bovendien is er veel energie nodig voor het opwarmen van dat water. Het is dus van belang aan dit punt de nodige aandacht te schenken. De meeste vaatwasmachines worden standaard alleen op de koudwaterleiding aangesloten. Hierdoor moeten ze het water volledig tot op de juiste temperatuur opwarmen. Toch kunnen praktisch alle toestellen ook op de warmwaterleiding aangesloten worden. In dat geval kan de machine veel zuiniger werken. Het is dan wel belangrijk dat je ongeveer onmiddellijk warm water in je vaatwasmachine toekrijgt. Let ook op volgende punten: - zet de vaatwasmachine pas aan als ze helemaal gevuld is - zorg ervoor dat het water overal bijkan en dat de sproeiarmen niet blokkeren - is de vaat niet al te vuil, gebruik dan het spaarprogramma - aankoeken van vuil kan je voorkomen door de vaat vooraf te spoelen onder de koudwaterkraan. Zo kan je een minder intensief (=programma op lagere temperatuur) en dus zuiniger vaatwasprogramma kiezen Ongeveer 20% van het huishoudelijk energieverbruik wordt opgesoupeerd door de koelkast en diepvriezer. Het is dus zeker belangrijk hier voor energiezuinige toestellen te kiezen. Let dan eveneens op de koelvloeistof die gebruikt wordt. Een koelkast gebruikt een speciale vloeistof om te koelen. Voor deze koeling gebruikte men tot voor kort vooral chloorfluorkoolwaterstoffen (CFK s) die bij vrijkomen de ozonlaag aantasten en tevens mee verantwoordelijk zijn voor het broeikaseffect. Koelkasten met CFK s zijn wettelijk verboden, maar ook toestellen met gehydrateerde chloorfluorkoolwaterstoffen of fluorkoolwaterstoffen (HCFK s of HFK s) zijn milieuonvriendelijk. Net als CFK-toestellen tasten ze de ozonlaag aan. Vraag daarom naar toestellen die isobutaan of propaan als koelvloeistof gebruiken. Beschik je over een afzonderlijke diepvriezer, dan kan je kiezen voor een koelkast zonder vriesvak. Deze toestellen zijn veel zuiniger. Bedenk ook altijd dat een klein toestel niet altijd zuiniger is dan een groot. Kijk dus steeds eerst het verbruik na (dit staat aangegeven op het verplichte energielabel)

12 - plaats een koelkast indien mogelijk niet naast een verwarmingstoestel of oven - zorg dat de ventilatie van de koelkast goed vrijstaat. Een goede ventilatie waarborgt een betere werking - zet geen warme gerechten in de koelkast, maar laat ze eerst tot kamertemperatuur afkoelen - reinig je koelkast regelmatig. Een rijplaag van enkele millimeters dik, verhoogt in aanzienlijke mate het verbruik van je toestel. Zo sluit je deur perfect en verbruik je niet nutteloos energie - hou het dichtingsrubber soepel door het regelmatig te reinigen en in te wrijven met talkpoeder Diepvriezer Diepvriezers zijn er in alle maten en vormen. Een belangrijk onderscheid dient gemaakt tussen kastmodellen en koffermodellen. Een kastmodel is een rechtstaande diepvriezer met laden. Hoewel dergelijke modellen in een aantal gevallen praktischer zijn, verbruiken ze meer energie. Telkens ze geopend worden, stroomt veel van de koude lucht uit het toestel, zodat het daarna opnieuw harder moet koelen om zijn temperatuur te behouden. Een koffermodel opent daarentegen langs de bovenzijde. Het vraagt wat meer organisatie om alles overzichtelijk en vlot bereikbaar te stockeren in dergelijk model. Doordat koude lucht zwaarder is dan warme lucht, blijft de koude echter veel beter gevangen in dit type diepvriezer. Gevolg: het toestel verbruikt minder energie om op temperatuur te blijven. Nog enkele tips: - het helpt uiteraard als je een diepvriezer zelf al op een koele plaats (kelder, garage, niet verwarmde ruimte) installeert. Bij openen warmt de inhoud van de vriezer dan minder snel op - een kleine diepvriezer is niet noodzakelijk zuiniger dan een grote. Vergelijk dus goed het verbruik voor je een nieuw toestel aanschaft - koop een diepvriezer volgens je behoeften. Een grote kast die maar voor de helft gevuld is, verbruikt nutteloos een hele hoop 22 23

13 energie - let er bij het vullen op dat je alles mooi stapelt. Zo blijven er geen onbenutte ruimtes in je diepvriezer. Maak eventueel gebruik van draadmanden om alles mooi te stapelen en toch vlot bereikbaar te houden - zorg dat je de diepvriezer regelmatig ontdooit. Een rijplaag van 2 mm is al verantwoordelijk voor een meerverbruik van ongeveer 10% Wasmachine Net als bij een vaatwasser, gaat de meeste energie bij een wasmachine naar het verwarmen van water. De tips die we daar opsomden, gelden daarom ook hier. - zorg voor een dubbele aansluiting op een koud- en een warmwaterkraan. Een alternatief is aan te sluiten op een thermostatische kraan die je instelt op 30 C. Op die manier moet veel minder bijverwarmd worden - zorg dat je machine goed gevuld is vooraleer ze gestart wordt. Met sommige toestellen kan je ook wassen met halfgevulde trommel. Deze toestellen bezitten hiervoor een speciaal programma. Bedenk echter dat dit speciale programma relatief toch nog steeds meer energie verbruikt dan wanneer je werkt met volledig gevulde wastrommel - gebruik het spaarprogramma voor minder vuile was of was op lagere temperatuur - kies voor een toestel met een hoge zwiersnelheid: hierdoor wordt meer vocht uit je was geslingerd. Bovendien is dit zuiniger dan het vocht er achteraf via een droogkast uit te drogen - voeg af en toe wat ontkalker toe aan je wasproduct. Hierdoor voorkom je afzetting van kalk op de verwarmingselementen. Kalkafzetting zorgt er voor dat het water in je machine minder snel opwarmt (en dus dat je meer energie nodig hebt om het waswater op temperatuur te krijgen). Beter nog is het te wassen met regenwater: dit bevat geen kalk en is nog zuinig voor je waterrekening ook 24 25

14 Droogkast Een droogkast is één van de toestellen in het huishouden die enorm veel energie verslinden. Daarom een gouden raad: probeer zoveel mogelijk was aan de wasdraad of het droogrek te drogen. Uiteraard is dit s winters niet altijd mogelijk. Toch kan je ook dan proberen te bezuinigen. - koop een wasmachine die aan een hoog toerental kan droogzwieren. Je was is dan droger en moet minder lang in de droogkast - kies voor een toestel dat werkt op gas en met luchtafvoer. Dit verbruikt minder dan een condensatietoestel - stop niet meer wasgoed in je droogkast dan in de gebruiksaanwijzing aangegeven is - stel de droogtijd zo juist mogelijk in Strijkijzer Strijkijzer Nog een energievreter is het strijkijzer. Daarom volgende tips: - strijken met stoom gaat sneller, vlotter en dus zuiniger zorg dat je al je strijkgoed hebt klaarliggen en vlot kan wegstapelen. Zo voorkom je dat je strijkijzer lange tijd werkloos aanstaat - zet je strijkijzer iets vroeger af en profiteer van de restwarmte om de laatste stukken te strijken - schakel je toestel steeds uit als je even weg moet voor een rinkelende telefoon, iemand aan de voordeur,... Wellicht blijf je langer weg dan gedacht. Bovendien vermijd je gevaarlijke toestanden: brand, gevaar voor de kinderen,

15 Klein keukenmateriaal Klein keukenmateriaal Hieronder verstaan we diverse toestellen zoals een koffiezet, friteuse, mixer, wafelijzer, toaster,... De meeste van deze toestellen zijn haast onmisbaar geworden in de moderne keuken. Ze verlichten het werk aanzienlijk. Bij correct gebruik zijn ze meestal zuinig met energie. Een belangrijke algemene tip is al deze toestellen te gebruiken voor het doel waarvoor ze gemaakt zijn en ze na gebruik onmiddellijk terug uit te schakelen. Een goed onderhoud en beperkt gebruik zijn de belangrijkste manieren om energie te sparen. Zo moet je een koffiezet regelmatig ontkalken om te voorkomen dat er teveel kalk afzet op de verwarmingsweerstanden. Een dikke kalklaag op de weerstand vermindert immers het rendement van je toestel. Elektrische gadgets Elektrische gadgets Dit zijn toestellen die door de reclame de hemel in geprezen worden, maar waarvoor andere, niet-energieverslindende alternatieven bestaan. Voorbeelden zijn elektrische kruimeldieven, fruitpersen, brood- of vleesmessen, eierkokers,... De beste raad die we voor dergelijke toestellen kunnen geven is de volgende: - Koop liever een gewone kruimeldief met borsteltjes of een handfruitpers: ze zijn veel goedkoper en milieuvriendelijker, en ze doen hun werk minstens even goed. Laat de koffiezet ook niet aanstaan nadat de koffie klaar is. Je kan de koffie even goed warm houden in een isoleerkan (thermoskan) als op de verwarmingsplaat van de koffiezet. Gebruik liever een warmwaterkoker dan een potje op het fornuis. Omdat dit toestel minder water gebruikt, is het veel sneller op temperatuur. Dat komt je energierekening ten goede

16 Bronnenlijst Uiteraard bestaat over dit onderwerp nog heel wat meer informatie. Vandaar dat we hieronder een bondig overzicht geven van literatuur die over rationeel energieverbruik handelt. - De Koevoet: 2-maandelijks tijdschrift van vormingscentrum Dialoog vzw - Energie - magazine voor energiezuinig comfort, tijdschrift Electrabel - Gids voor energiezuinige toestellen, brochure Bond Beter Leefmilieu, Rationeel energiegebruik in het huishouden, brochure Electrabel - Zuinig met energie - gids voor bouwen, verbouwen en wonen, ringmap Greenpeace, Zuinig met energie - in het huishouden, brochure Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, departement E.W.B.L., administratie Economie, afdeling Natuurlijke rijkdommen en Energie, 1997 Naast geschreven documenten, kan je tegenwoordig ook veel informatie rond rationeel energiegebruik inwinnen op Internet. Probeer dan in elk geval volgende websites - (rubriek REG kiezen)

17 32

1. Wat verstaat men onder R.E.G.?

1. Wat verstaat men onder R.E.G.? 1. Wat verstaat men onder R.E.G.? Rationeel Energie Gebruik of kortweg REG vormt een actieprogramma van de overheid om allemaal samen minder energie te verbruiken. Dit biedt belangrijke voordelen: het

Nadere informatie

Energie besparen = Geld besparen

Energie besparen = Geld besparen ENERGIEZUINIG WONEN Energie besparen = Geld besparen Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite Extra katern bij NIEUWS van WONEN netbeheerder Eandis - Jaargang 2 nr. 4 11 Besparen

Nadere informatie

Energiezuinig wonen. Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite

Energiezuinig wonen. Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite Energiezuinig wonen Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite Thema s ❶Verwarming van de woning ❷Verlichting ❸Wassen en plassen ❹Drogen en strijken ❺Koelen en vriezen ❻Koken ❼Afwassen

Nadere informatie

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen Hier vergelijk je de verschillende producten van de verschillende energieleveranciers. Zo kun je zien wat

Nadere informatie

Zet de verwarming een graadje lager

Zet de verwarming een graadje lager TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7 % minder gas of elektriciteit = 35 minder per jaar indien GAS 80 minder per jaar indien ELEKTRICITEIT TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7

Nadere informatie

Zet de verwarming een graadje lager

Zet de verwarming een graadje lager TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7 % minder gas of elektriciteit = 35 minder per jaar indien GAS 80 minder per jaar indien ELEKTRICITEIT Ben je uit huis of ga je slapen, draai de verwarming

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

ENERGIETIPS. Je kan ook water besparen door samen een bad of douche te nemen.

ENERGIETIPS. Je kan ook water besparen door samen een bad of douche te nemen. ENERGIETIPS BADKAMER 1. Geen onnodig water verspillen. Bijvoorbeeld: de kraan niet laten lopen tijdens het tanden poetsen, de douche uitzetten tijdens het inzepen, 2. Een douche in plaats van een bad nemen

Nadere informatie

Zuinig omgaan met energie: gedragstips

Zuinig omgaan met energie: gedragstips Zuinig omgaan met energie: gedragstips Besparen op je energiefactuur hoeft niet altijd moeilijk of duur te zijn. Ook door te letten op je verbruiksgedrag kan je energie besparen. We geven je hieronder

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor laag energie verbruik in je keuken

Een beginners handleiding voor laag energie verbruik in je keuken Een beginners handleiding voor laag energie verbruik in je keuken Alles wat je moet weten over laag energie gebruik in je keuken: - Hoe je geld kunt besparen door er meer over te weten. - Te weten of je

Nadere informatie

Is uw verbruik normaal?

Is uw verbruik normaal? Is uw verbruik normaal? Maar dit mag ons niet doen vergeten wat zijn kostprijs en effecten op het milieu zijn. Ook al hebben we geen vat op de prijzen, ons verbruik kunnen we wel zelf beïnvloeden. Deze

Nadere informatie

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen Thuis Slim Advies Haal meer winst uit energie Zon Wind Water Gratis tips om energie te besparen Gratis tips om energie te besparen. Haal meer winst uit energie Voorwaarden van verspreiding Je mag dit E-book

Nadere informatie

Leen een energiemeter, want meten is weten!

Leen een energiemeter, want meten is weten! Leen een energiemeter, want meten is weten! Hoeveel elektriciteit verbruikt je oude diepvriezer? En de computer die de hele dag aan staat? En die droogkast, is dat nu echt zo n energievreter? Het elektriciteitsverbruik

Nadere informatie

Actief bezig met de I-CE!

Actief bezig met de I-CE! Actief bezig met de I-CE! Speciaal voor dorpshuizen heeft inrg een aantal leuke tips en weetjes over energiebesparing verzameld! In deze mail geeft inrg een aantal tips en weetjes over de I-CE die onlangs

Nadere informatie

Energie weetjes. Stand-by functie is sluipverbruiker:

Energie weetjes. Stand-by functie is sluipverbruiker: Energie weetjes Het stroomverbruik is tussen 1950 en 2004 vervijfvoudigd. Dit komt vooral door een toename van het aantal wasdrogers, magnetrons, vaatwassers en computers in huis. In de Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

Energie besparen in en om het huis. Sjaak Vogel Oktober 2010

Energie besparen in en om het huis. Sjaak Vogel Oktober 2010 Energie besparen in en om het huis Sjaak Vogel Oktober 2010 Waarom energie besparen? De kosten van energie nemen toe Energiekosten vormen nu gemiddeld 10% van het besteedbaar inkomen. Hoe zal dat de komende

Nadere informatie

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptips die watt opleveren samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptip 1 Waterbesparende douchekop (max. 8L per minuut doe de emmerproef om dit te testen) ± 90 p.j. De groenste

Nadere informatie

Aankoopgids. Lave-linges Wasmachines. Koop slim en laat u informeren door Unigro!

Aankoopgids. Lave-linges Wasmachines. Koop slim en laat u informeren door Unigro! Aankoopgids Lave-linges Wasmachines Koop slim en laat u informeren door Unigro! Kijk regelmatig op onze website voor updates en nieuwe aankoopgidsen. LAAT ONZE WASMACHINES HET VUILE WERK OPKNAPPEN! Vandaag

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Leefmilieu Brussel Energie becijferen Jonathan FRONHOFFS Cenergie cvba Doelstelling(en) van de presentatie Opfrissen van de theoretische

Nadere informatie

Handleiding budgetmeter elektriciteit

Handleiding budgetmeter elektriciteit Handleiding budgetmeter elektriciteit Inhoud Hoe ziet je budgetmeter voor elektriciteit eruit?... Wat is de budgetmeter voor elektriciteit?... 3 Hoe zet je krediet over naar je budgetmeter?... 4 Welke

Nadere informatie

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx EnergieBesparen Alle tips in een overzicht Pascal Wierckx Inleiding De meeste huishoudens betalen teveel voor hun energierekening. Door eenvoudige tips op te volgen kan met weinig moeite veel geld bespaard

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Ideeën voor energiezuinig wonen

Ideeën voor energiezuinig wonen Ideeën voor energiezuinig wonen 1 Praktische tips voor een energiezuinig huishouden Deze brochure wil u wegwijs maken hoe u op een eenvoudige manier energie kunt besparen in de woning. Energie besparen

Nadere informatie

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen.

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen. Investeren in duurzaamheid In de samenleving is er steeds meer aandacht voor duurzaamheid en energiebesparing. We gaan de komende jaren actief inzetten op duurzaam beheren. Energiezuinig wonen. Niet alleen

Nadere informatie

50% GENIET VAN COMFORT ÉN BESPAAR ENERGIE. NU een Remeha zonneboiler met 1000 voordeel! Zoveel bespaart u!

50% GENIET VAN COMFORT ÉN BESPAAR ENERGIE. NU een Remeha zonneboiler met 1000 voordeel! Zoveel bespaart u! GENIET VAN COMFORT ÉN BESPAAR ENERGIE InstalCenter maakt het ook voor ú betaalbaar! NU een Remeha zonneboiler met 1000 voordeel! Zoveel bespaart u! Mechanische ventilatie: 80% pag. 2 Circulatiepomp: 80%

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Alles wat je moet weten: - Hoe de juiste beslissing te nemen bij de aankoop van energie zuinige apparatuur. INHOUD 1. Introductie

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor Electriciteit

Een beginners handleiding voor Electriciteit Een beginners handleiding voor Electriciteit Waarom leren over Elektriciteit? Omdat het weliswaar verborgen is in het stopcontact maar door ons allemaal iedere dag gebruikt. INHOUD 1. Introductie 2. Elektrische

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

De energiemeter: meet uw elektrisch verbruik. Samen sparen we energie

De energiemeter: meet uw elektrisch verbruik. Samen sparen we energie De energiemeter: meet uw elektrisch verbruik. Samen sparen we energie De energiemeter Welk aandeel hebben de huishoudapparaten in het totale energieverbruik van jouw woning? Hoeveel verbruikt de wasmachine,

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

Hoe word je een energiebewuste handelaar?

Hoe word je een energiebewuste handelaar? Hoe word je een energiebewuste handelaar? Verlichting die onnodig brandt, kantoorapparatuur die niet of nauwelijks uitgeschakeld wordt, verwarming, koeling en ventilatiesystemen die onnodig ingeschakeld

Nadere informatie

Ventileren en verluchten. Woon gezond, geef lucht aan je huis! Ventileer 24 uur op 24 en verlucht aanvullend Tips voor gezonde binnenlucht

Ventileren en verluchten. Woon gezond, geef lucht aan je huis! Ventileer 24 uur op 24 en verlucht aanvullend Tips voor gezonde binnenlucht Ventileren en verluchten Woon gezond, geef lucht aan je huis! Ventileer 24 uur op 24 en verlucht aanvullend Tips voor gezonde binnenlucht 1 Waarom ventileren en verluchten? Binnen is de lucht meestal slechter

Nadere informatie

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen.

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Energie besparen en meer wooncomfort Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Energiechecklist. Datum bezoek : Exemplaar voor de sociale energiebegeleiding (invullen en bewaren) Type woning :

Energiechecklist. Datum bezoek : Exemplaar voor de sociale energiebegeleiding (invullen en bewaren) Type woning : LE CENTRE URBAIN asbl ABEA-Agence Bruxelloise de l Energie DE STADSWINKEL vzw ABEA- Brussels Energieagentschap Halles St-Géry, 1 place St-Géry BE-1000 Bruxelles Tél.: 02/ 512 86 19 Fax: 02/219 35 91 E-mail

Nadere informatie

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Samen besparen we ons rijk Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225 andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer slaapkamer bespaar E 40 bad- en wasruimte bespaar E 120 woonkamer bespaar E 225 keuken bespaar E 100 Woonkamer Graadje lager Zet uw verwarming eens een graadje

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor energie en vermogen

Een beginners handleiding voor energie en vermogen Een beginners handleiding voor energie en vermogen Waarom moet je leren over energie en vermogen. Het antwoord is omdat we allemaal energie verbruiken in ons dagelijks leven om te verwarmen, te koelen,

Nadere informatie

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is dat comfort en energiezuinigheid hand in hand moeten

Nadere informatie

12 duurzaamheidstips voor monumenten. Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort.

12 duurzaamheidstips voor monumenten. Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort. 12 duurzaamheidstips voor monumenten Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort. 1 12 duurzaamheidstips voor monumenten Woont u in een monument of ander karakteristiek

Nadere informatie

Elektrische energie. energie01 (1 min, 47 sec)

Elektrische energie. energie01 (1 min, 47 sec) Elektrische energie In huishoudens is elektrische energie de meest gebruikte vorm van energie. In Nederland zijn bijna alle huizen aangesloten op het netwerk van elektriciteitskabels. Achter elk stopcontact

Nadere informatie

Dampkappen NIEUW label Ovens VERNIEUWD label. Alles over de energielabels voor keukentoestellen

Dampkappen NIEUW label Ovens VERNIEUWD label. Alles over de energielabels voor keukentoestellen Dampkappen NEUW label Ovens VERNEUWD label lles over de energielabels voor keukentoestellen nhoudstafel Onmisbare argumenten voor uw verkoopgesprek - 5 Energielabel voor dampkappen 6-7 Energielabels voor

Nadere informatie

Besparen in de Keuken!

Besparen in de Keuken! Inhoud: Besparen in de Keuken Besparen in de Keuken! ------------------------------------------------------------- 1 Inhoud: Besparen in de Keuken -----------------------------------------------------

Nadere informatie

Jerometer activiteit Meet de impact van je activiteit op het milieu

Jerometer activiteit Meet de impact van je activiteit op het milieu Jerometer activiteit Meet de impact van je activiteit op het milieu Aan de hand van deze vragenlijst kan je op voorhand je huiswerk doen. Eenmaal de gegevens zijn ingevuld zal het makkelijker en sneller

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Warmtekrachtkoppeling Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Waarom ecopower? Eenvoudigweg omdat het de moeite waard is! Bij een traditionele productie van energie

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

Bijlage bij schriftelijke vraag nr. 841 van Joke Schauvliege - Gendergerelateerde resultaten uit de REG-enquête 2008

Bijlage bij schriftelijke vraag nr. 841 van Joke Schauvliege - Gendergerelateerde resultaten uit de REG-enquête 2008 Bijlage bij schriftelijke vraag nr. 841 van Joke Schauvliege - Gendergerelateerde resultaten uit de REG-enquête 2008 In het face-to-face onderzoek uitgevoerd in maart en april 2008, werden in totaal 1.026

Nadere informatie

ENERGIE BESPAREN. Je kunt de koffer natuurlijk nog aanvullen met andere interessante materialen of foto's.

ENERGIE BESPAREN. Je kunt de koffer natuurlijk nog aanvullen met andere interessante materialen of foto's. ENERGIE BESPAREN De energiekoffer 1 Hoe ga je zelf aan de slag? Koop een koffer aan en vul ze met: een spaardouchekop een bruismondstuk en doorstroombegrenzer spaarlampen een tijdschakelklok/timer een

Nadere informatie

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver Stijn Dekelver De maand oktober is al enkele jaren de maand van de energiebesparing. De overheid roept dan alle mensen in Vlaanderen op om zuinig om te gaan met energie. Sommige centrales die elektriciteit

Nadere informatie

Energiebesparing in huis TIPS. Willemskwartier Nijmegen

Energiebesparing in huis TIPS. Willemskwartier Nijmegen Energiebesparing in huis TIPS Willemskwartier Nijmegen Inleiding In elke ruimte in huis is wel energie te besparen. In deze brochure zijn allerlei tips te vinden die je helpen de energierekening naar beneden

Nadere informatie

Factsheet Energie Besparen

Factsheet Energie Besparen Energie Besparen Waarmee zet u de grootste stappen in (energie)besparing? Naast de grote maatregelen, zoals de aanschaf van een warmtepomp of van zonnepanelen, kunt u ook invloed hebben op de kleine maatregelen

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Energie Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting Grootheid Energie; eenheid Joule afkorting volledig wetenschappelijke notatie 1 J 1 Joule 1 Joule 1 J 1 KJ 1 KiloJoule 10 3 Joule 1000 J 1 MJ 1 MegaJoule

Nadere informatie

SFP390X-1 Binnenkort verkrijgbaar

SFP390X-1 Binnenkort verkrijgbaar SFP390X-1 Binnenkort verkrijgbaar Oven multifunctie, PYROLYSE, koude deur, hoogte 60 cm, inox finger friendly Energieklasse A-20% EAN13: 8017709193980 11 functies Volume 72 liter 5 kookniveaus Timer en

Nadere informatie

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL Klimaatmakers Veilig en vertrouwd! Warmte en ventilatie zijn essentieel voor een heerlijk klimaat in uw woning.

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Itho Daalderop Centrale ventilatie-unit CVE ECO RFT. energiezuinig. & comfortabel

Itho Daalderop Centrale ventilatie-unit CVE ECO RFT. energiezuinig. & comfortabel Itho Daalderop Centrale ventilatie-unit CVE ECO RFT energiezuinig & comfortabel CVE ECO RFT: - Verbruikt tot 83% minder energie dan ventilatoren met wisselstroommotor - Altijd schone lucht in huis - Lagere

Nadere informatie

Duurzaamheid. Complex Duinstate

Duurzaamheid. Complex Duinstate Duurzaamheid Complex Duinstate Kaatsheuvel Maart 2010 Leerling Hans van Ierland Casade Woondiensten 09-03-2010 Docent Ellen Venhuizen Wijkwerk niveau 3 fase 3 helicon opleidingen 1 Inhoud Bladzijde: Inleiding

Nadere informatie

Ideeën voor energiezuinig wonen

Ideeën voor energiezuinig wonen VEA Ideeën voor energiezuinig wonen Praktische tips voor een energiezuinig huishouden Deze brochure wil u wegwijs maken hoe u op een eenvoudige manier energie kunt besparen in de woning. Energie besparen

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Deze dame of heer vertelt over hoe het mogelijk is om het energie verbruik te verminderen en laat energie besparende manieren zien.

Deze dame of heer vertelt over hoe het mogelijk is om het energie verbruik te verminderen en laat energie besparende manieren zien. DE ENERGIECOACH Wat doet een energiecoach Deze dame of heer vertelt over hoe het mogelijk is om het energie verbruik te verminderen en laat energie besparende manieren zien. Een opmerking vooraf : Het

Nadere informatie

Onderwijs op maat voor uitdaging en motivering Rendement2

Onderwijs op maat voor uitdaging en motivering Rendement2 1. De Keukenboiler Makkelijk zo n elektrisch boilertje onder het aanrecht. Nooit meer wachten tot er warm water uit de kraan komt. En je hoeft geen warm water te delen met iemand uit de badkamer. a. Welke

Nadere informatie

Waarom je blauw betalen aan energie?

Waarom je blauw betalen aan energie? Waarom je blauw betalen aan energie? Energieprijzen Voordeel van energievriendelijke installaties Opbrengst spaarboekje Haal je voordeel uit energievriendelijke oplossingen voor warmte en water! Bespaar

Nadere informatie

Les De kosten van energie

Les De kosten van energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les De kosten van energie Werkblad Les De kosten van energie Werkblad Elke dag gebruiken we heel wat energie om het huis warm te houden en te verlichten, televisie te kijken,

Nadere informatie

Minder energie verbruiken? Tips voor thuis

Minder energie verbruiken? Tips voor thuis Minder energie verbruiken? Tips voor thuis Inhoud PowerPoint Energieverbruik wordt steeds duurder. Je kan besparen door minder te verbruiken We geven je heel wat tips voor thuis! 2 Waar gaat je geld naartoe?

Nadere informatie

Alternatieve energieopwekking

Alternatieve energieopwekking Alternatieve energieopwekking Energie wordt al tientallen jaren opgewekt met een paar energiebronnen: Kolen Gas Olie Kernenergie De eerste drie vallen onder de fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Algemene hygiëne in de refter

Algemene hygiëne in de refter Algemene hygiëne in de refter hygiëne in de refters..docx: Versie: 01/09/2011 Pagina 1 van 6 REFTER: ALGEMENE MAATREGELEN Inleiding : De algemene regelgeving betreffende de hygiëne in een refter kan teruggevonden

Nadere informatie

SERVICE RESIDENTIE VOGELZANG TERVUURSESTEENWEG 290 3001 HEVERLEE Tel. 016/27.97.11 BEWONERSPROFIEL

SERVICE RESIDENTIE VOGELZANG TERVUURSESTEENWEG 290 3001 HEVERLEE Tel. 016/27.97.11 BEWONERSPROFIEL SERVICE RESIDENTIE VOGELZANG TERVUURSESTEENWEG 290 3001 HEVERLEE Tel. 016/27.97.11 DATUM: BEWONERSPROFIEL 1. IDENTITEITSGEGEVENS Naam & voornaam: Geboorteplaats: Geboortedatum: Adres: Sedert wanneer woont

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin...

Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin... Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin... Woonvocht en oppervlaktecondensatie De mens zelf produceert steeds een hoeveelheid waterdamp door

Nadere informatie

Doe-het-zelf energie audit

Doe-het-zelf energie audit Doe-het-zelf energie audit Hoe ga jij om met energie? Doe de test en ontdek hoe je scoort. Isoleren en ventileren 1. In een woning heb je verschillende ruimtes. Sluit jij alles af of laat je de deuren

Nadere informatie

Les De kosten van energie

Les De kosten van energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les De kosten van energie Werkblad Les De kosten van energie Werkblad Elke dag gebruiken we heel wat energie om het huis warm te houden en te verlichten, televisie te kijken,

Nadere informatie

Warmte & ventilatie. Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning

Warmte & ventilatie. Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning Warmte & ventilatie Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning Om prettig te wonen, moet uw woning niet alleen goed onderhouden zijn, maar ook comfortabel. Een warm huis in de winter, maar ook

Nadere informatie

Vochtoverlast en ventilatie in de woning

Vochtoverlast en ventilatie in de woning Vochtoverlast en ventilatie in de woning Soms hebben mensen last van vocht in hun woning. Vochtoverlast wordt meestal in een laat stadium ontdekt. Er komen schimmelplekken op de muur, behang laat los en

Nadere informatie

HeatMaster 25 C 25 TC 35 TC 45 TC 70 TC 85 TC 120 TC

HeatMaster 25 C 25 TC 35 TC 45 TC 70 TC 85 TC 120 TC made in Belgium With the future in mind HeatMaster 25 C 25 TC 35 TC 45 TC 70 TC 85 TC 120 TC Condenserende gasketel met dubbele functie HeatMaster condensatie op CV HeatMaster condensatie op CV en sanitair

Nadere informatie

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing:

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Deze lessenserie is niet helemaal door ons gemaakt maar gedeeltelijk afkomstig van www.webquests.nl Lesdoelen: kerndoelen leerdoelen 4,34,39 Leerlingen

Nadere informatie

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12%

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% Hugo Vanderstraeten Energieverbruik op hol steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% (Bron: CREG). Energie besparen = geld sparen. 3/4 van onze energie komt uit fossiele brandstoffen. De verbranding van

Nadere informatie

Provinciaal centrum voor duurzaam bouwen en wonen

Provinciaal centrum voor duurzaam bouwen en wonen Provinciaal centrum voor duurzaam bouwen en wonen VRG 1 LGMN Wat was Kamp vroeger? Kamp was vroeger een bedevaartsoord. Kamp was vroeger een ritse legerbasis. Kamp was vroeger een stortplaats. VRG 2 Wat

Nadere informatie

Elk moment het klimaat van een zomerochtend in huis. Consumenteninformatie

Elk moment het klimaat van een zomerochtend in huis. Consumenteninformatie Elk moment het klimaat van een zomerochtend in huis. Consumenteninformatie Een comfortabele leefomgeving is uw goed recht. Door de opwarming van de aarde is dat niet meer zo vanzelfsprekend. Om u toch

Nadere informatie

Meterkaart gas/elektriciteit. Meten is weten!

Meterkaart gas/elektriciteit. Meten is weten! Meterkaart gas/elektriciteit Meten is weten! Meten is weten! Deze meterkaart helpt je om de evolutie van je elektriciteits- en aardgas op te volgen en te evalueren. Maak er een goede gewoonte van om je

Nadere informatie

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Leo de Ruijsscher Algemeen directeur De Blaay-Van den Bogaard Raadgevende Ingenieurs Docent TU Delft faculteit Bouwkunde Inleiding Nu de brandstofcel langzaam

Nadere informatie

Kinderuniversiteit (Groene) energie?

Kinderuniversiteit (Groene) energie? Kinderuniversiteit (Groene) energie? Johan Driesen, Elektrotechniek Lieve Helsen, Werktuigkunde Leuven, 15 oktober 2011 Transport 15.10.2011 Kinderuniversiteit (Groene) Energie? 2 Transport 15.10.2011

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Algemene info over je groep. Algemene info over het kamp: 1) Naam van de groep: gemeente: postcode:

Algemene info over je groep. Algemene info over het kamp: 1) Naam van de groep: gemeente: postcode: Jerometer kamp Meet de impact van je kamp op het milieu Aan de hand van deze vragenlijst kan je op voorhand je huiswerk doen. Eenmaal de gegevens zijn ingevuld zal het makkelijker en sneller gaan om de

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Verwarmen, Koelen, Ventileren

Verwarmen, Koelen, Ventileren Gebruikershandleiding d.d. 1 mei 2015 Verwarmen, Koelen, Ventileren Appartementen dr. Struyckenplein, Rijpstraat en Jan Ligthartstraat Heeft u een storing aan de verwarming, de koeling of de ventilatie?

Nadere informatie

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam douchen en baden dat kan met de aurostepplus zonneboiler. De aurostepplus van Vaillant zorgt

Nadere informatie

Itho centrale ventilatieunit CVE ECO-fan 2. Voor een comfortabel en energiezuinig binnenklimaat.

Itho centrale ventilatieunit CVE ECO-fan 2. Voor een comfortabel en energiezuinig binnenklimaat. Itho centrale ventilatieunit CVE ECO-fan 2 Voor een comfortabel en energiezuinig binnenklimaat. Energiezuinig door toepassing gelijkstroommotoren. Een Centrale Ventilatie-Eenheid die ruim 83% minder energie

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar

Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar Praktische checklist en reminderstickers Besparingstips voor productkoeling Let op ijsaanslag en onderneem actie Besparingtips voor productkoeling Productkoeling

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Energie bespaartips van Woningstichting Bergh

Energie bespaartips van Woningstichting Bergh Energie bespaartips van Woningstichting Bergh Energietips van Woningstichting Bergh - 1 Op tijd omlaag is geld besparen U kunt ook besparen in een energiezuinige woning U woont in een woning van Woningstichting

Nadere informatie

[Samenvatting Energie]

[Samenvatting Energie] [2014] [Samenvatting Energie] [NATUURKUNDE 3 VWO HOOFDSTUK 4 WESLEY VOS 0 Paragraaf 1 Energie omzetten Energiesoorten Elektrisch energie --> stroom Warmte --> vb. de centrale verwarming Bewegingsenergie

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1 Duurzame stroom in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit, en de welvaart stijgt ook steeds meer. Daarom neemt de vraag naar energie (elektriciteit, gas, warmte) wereldwijd

Nadere informatie