Training Improviseren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Training Improviseren"

Transcriptie

1 Annelous van Rongen Training Improviseren Plan van aanpak / Trainingsplan Demotraining 2 IMPR OVI SE REN SP ON T AAN CR EË REN OF B E DE NKE N V AN CON CE P TE N TER PLE KK E Minor Trainen en Coachen 2010

2 INHOUD 1. Inleiding 2. Programma tijdsplanning 3. Doelen 4. Theorie 5. Toelichting programma 6. Evaluatie 7. Transfer 8. Bronnen

3 INLEIDING Improvisen doe je dagelijks en kom je in verschillende vormen tegen. Dit kunnen de meest simpele dingen zijn waar je je niet eens bewust van bent. In sommige gevallen heb je tijd om na te denken en overwegingen te maken om tot een oplossing te komen. Er zijn ook situaties die zich onverhoopt voordoen waarin je direct moet reageren. Dit is niet altijd even makkelijk. Improvisatie wordt ook gebruikt voor vermaak, om een situatie grappig te maken. PROGRAMMA TIJDSPLANNING - Inhoud 5 minuten - Oefening 1 Ik weet het niet meer 10 minuten - Oefening 2 Laat me even denken!!! 10 minuten - Oefening 3 Nou voor het echie 10 minuten - Evaluatie 5 minuten BENODIGDHEDEN - Tafels - Stoelen - Flap over - White board - Situatie kaarten - Stoor kaarten - Hand outs - Bal - Cd met geluidseffect DOELEN Kennis Aan het eind van de training kennis hebben van wat improviseren inhoud. Aan het eind van de training kennis krijgen van de mogelijkheden van improviseren. Inzicht Aan het eind van de training zien wat improviseren kan betekenen. Tijdens een training/coachingsgesprek bewust worden van het improvisatie moment. Tijdens de training bewust worden van eigen improvisatie vermogen. Inzicht krijgen in verschillende situaties die kunnen ontstaan.

4 Vaardigheid Oplossingsgericht handelen/improviseren wanneer zich een ongeplande situatie/probleem voordoet. Het loslaten van de regie en je planning, wanneer nodig. Na de training weten hoe je op verschillende manieren kunt improviseren. Gedrag Aan het eind van de training adequaat reageren op onvoorziene situaties Aan het eind van de training kunnen vertrouwen op je eigen oplossingsvermogen. Aan het eind van de training spontaniteit kunnen stimuleren. THEORETISCH KADER Sommige dingen kun je gewoon negeren of uitstellen, maar een aantal dingen kunnen erg urgent zijn en hebben een oplossing nodig. Improvisatie zou je kunnen opdelen in 3 vormen. 1. De vorm die gebruikt word door improvisatoren zoals caberatiers. Deze vorm wordt vooral gebruikt om humoristische situaties te creeëren (improvisatie theater). 2. Improviseren door middel van het zoeken naar een passende oplossing voor een niet urgent probleem. Je hebt tijd om na te denken over een oplossing. 3. Improviseren in een urgente situatie die een acute oplossing vereist waarbij je alleen gebruik kunt maken van middelen die om handen zijn en passend binnen de situatie (coachingsgesprekken en trainers situaties). Maar komen allemaal neer op de volgende regel; Accepteren (geen nee zeggen), Definiëren (wie ben je/wat is je rol, wat doe je), Handelen (bewegen) Voorbeeld cabaret o Er wordt een scène tussen 2 mensen gespeeld waarbij regelmatig een briefje wordt gepakt met daarop een willekeurige zin. Op het moment dat de speler een briefje heeft gepakt, moet hij hem direct voorlezen alsof het een zin in de scène is. Zelfs als het briefje helemaal niet lijkt te passen, is het de taak van de speler om het toch te laten kloppen. De inhoud van het briefje bepaalt daarmee ook hoe de scène verder loopt. o Twee spelers spelen een scène. De derde zit aan de kant. Als hem iets niet bevalt, roept hij meteen iets anders. Degene die het laatst sprak moet nu zijn zin over doen, maar iets heel anders zeggen. De derde blijft iets anders zeggen tot het hem bevalt. De spelers moeten proberen niet te gaan nadenken, maar spontaan blijven reageren en telkens het eerste wat in ze opkomt te nemen. Censureer niet. Desnoods zeg je iets dat je al gezegd hebt. Probeer wel tegenstellingen te zoeken en het over heel andere boegen te gooien. Deze vormen worden vooral uitgevoerd door cabaretspelers die daarmee een leuke show neer kunnen zetten. Ook zijn veel van deze improvisatie vormen leuk te gebruiken als energizers bij het geven van een training. Deze vorm van improviseren kent ook meerdere doelen. Denk aan: Het kan hilarische situaties opleveren en je kunt goed ontdekken hoe creatief je omgaat met je improvisatie vermogen. Deze vorm kan ook heel confronterend zijn. Je moet volledig blanco je rol ingaan en je volledig overgeven. Het vergt een stukje loslaten van de regie en je planning. Jezelf energiek over blokkades en verwarring en het niet meer weten heen zetten. Spontaniteit stimuleren. Los kunnen laten van je eigen ideeën en de verwarring toelaten.

5 Voorbeeld Passende improvisatie oplossing met tijd om te denken o o Zo kun je in de ochtend opstaan om koffie te maken, die je graag met melk drinkt en tot de conclusie komen dat de melk op is. Je gedachte gaat gelijk aan het werk. De melk is op (daar is niets anders van te maken), ik ga naar de winkel voor nieuwe melk / drink mijn koffie wel een keer zwart /sla de koffie over (je maakt een beslissing om het koffie drinken te verwerpen) en vervolgens voer je die uit (je komt in beweging /of dus niet). In dit geval zal het geen serieuze consequentie hebben als je nee tegen koffie zegt. Je hebt een deadline voor school. Er moet een document worden g d en daar heb je nog maar een uur de tijd voor. Helaas werkt je internetverbinding niet op dit moment. Hierdoor kun je het ogenschijnlijk wel vergeten je document vanaf je eigen computer te versturen. Op deze situatie moet je wel tot een goed resultaat komen anders krijg je een onvoldoende. Als eerst moet je accepteren dat het internet van thuis geen optie meer is. Daarna moet je na gaan denken over een oplossing, wat ga je doen? Bel je de internet provider? Reset je het modem? Ga je het risico aan tijd te investeren om je eigen internet aan de praat te krijgen met het risico dat het alsnog niet gaat werken? Je belt bij de buren aan, je slaat op op je usb stick en gaat naar een vriendin of je moeder. Je print het uit en gooit je opdracht in het postvak van de docent ( je gaat handelen en komt in beweging). Zo zouden er wel 100 dingen kunnen zijn die door je hoofd gaan. Je bekijkt verschillende opties. Deze twee voorbeelden zijn vooral oplossingsgericht met een geimproviseerde uitkomst. In beiden gevallen heb je de tijd om na te denken over je opties/mogelijkheden. Je gaat niet in op het eerste impuls omdat je de tijd hebt om de beste optie af te wegen. Voorbeeld improvisatie met urgentie o Je bent een training aan het geven maar komt tot de conclusie dat je iets bent vergeten, zoals stiften voor de flipovers, papier voor het maken van een opdracht of de hand outs zijn niet compleet. In bovenstaande gevallen heb je de tijd niet om lang na te denken. Er zit immers een hele groep op je te wachten. Je hebt dan te maken met zo snel mogelijk een passende oplossing te zoeken. Je zult dus moeten improviseren en zo snel mogenlijk handelen met de middelen die je hebt. Denk bijvoorbeeld aan onverwachte situaties die je kunt hebben bij het geven van een training, of een coachingsgesprek. Tijdens trainingen of coachingsgesprekken kun je situaties tegenkomen waarop je adequaat moet kunnen reageren en snel tot een oplossing moet komen. Hiervoor kun je gebruik maken van je improvisatie vermogen om tot een goede oplossing te komen en gericht te handelen. TOELICHTING PROGRAMMA Welkom Tijdsduur 5 minuten Begintijd Doel De groep welkom heten en het verloop van de training duidelijk maken. Opstelling Kring in een U-vorm naar het bord. Hulpmiddelen Activiteit De trainer vertelt aan de groep wat het programma is van de training en hoe lang het duurt. De trainer wijst op de camera die gebruikt wordt, maar alleen voor persoonlijke reflectieverslagen en eventueel het eindgesprek. Taken trainer De trainer dient het programma uit te leggen en te zorgen dat er een sfeer heerst die

6 Verantwoording Aandachtspunten werkbaar is voor een training. Door de deelnemers duidelijkheid te verschaffen over het verloop van de training weten zij waar ze aan toe zijn. Oefening 1 Ik weet het niet meer Tijdsduur 10 minuten Begintijd Doel Volledig overgeven. Jezelf energiek over blokkades en verwarring en het niet meer weten heen zetten. Los kunnen laten van je eigen ideeën en de verwarring toelaten. Opstelling Twee deelnemers staan/zitten voor de klas, zij voeren een gesprek. De rest van de deelnemers blijven in de kring zitten. Hulpmiddelen Rode knop met geluid Activiteit Twee deelnemers gaan staan en voeren een gesprek over een onderwerp die de groep heeft verzonnen. De rest van de deelnemers zitten in de kring. Als de deelnemers begonnen zijn met het gesprek drukt iemand uit de kring op de knop en hoor je een geluid. Bij dat geluid moet degene die het laatst sprak zijn zin over doen, maar iets heel anders zeggen. De deelnemer met de rode knop blijft op de knop drukken tot het hem bevalt en geeft de knop door aan degene rechts of links van hem. De deelnemers die het gesprek aan het voeren zijn moeten proberen niet te gaan nadenken, maar spontaan blijven reageren en telkens het eerste wat in hen opkomt te nemen. Censureer niet. Het is wel de bedoeling tegenstellingen te zoeken en het elke keer over heel andere boegen te gooien. Dit spel kan een aantal keer herhaald worden. Taak trainer Let op dat er niet te vaak op de knop gedrukt wordt, en moedigt aan. Geeft desnoods tips. Verantwoording Deelnemers maken kennis met het los laten van eigen ideeën en laten verwarring toe. Ze leren hierdoor snel te denken en het eerste te pakken wat in ze opkomt. Aandachtspunten De deelnemers mogen niet te lang nadenken over wat ze zeggen. Ook moet duidelijk worden uitgelegd dat de zoemer het beste kan worden gebruikt bij een antwoord, of een opmerking. Oefening 2 Laat me even denken!!! Tijdsduur 10 minuten Begintijd Doel Improvisatie loslaten op een probleem. Jezelf energiek over blokkades en verwarring en het niet meer weten heen zetten. De best mogelijke keuze maken. Opstelling Alle deelnemers zitten op hun eigen plek. Hulpmiddelen Hand out met probleemstellingen. Activiteit Alle deelnemers krijgen een probleem voor zich op papier. Alle problemen worden dubbel opgelost. Er zijn dus steeds 2 deelnemers die hetzelfde probleem voor zich krijgen, alleen weten ze niet van elkaar dat ze hetzelfde probleem hebben. De vaste planning loopt bij alle probleemstellingen in de soep (zie bijlage 1). Het is de bedoeling dat elke deelnemer voor zichzelf zo veel mogelijk ideeën genereerd en uiteindelijk kiest voor de beste oplossing. Dit zal worden besproken met de groep. Taak trainer Deelt de problemen uit en geeft instructie. De trainer zal de nabespreking leiden. Verantwoording Deelnemers maken kennis met het onmiddelijk generen van ideeën. Ze kunnen weloverwogen keuzes maken en hebben kans de beste oplossing te geven. Aandachtspunten Oefening 3 Nou voor het echie Tijdsduur 10 minuten Begintijd Doel Zo snel mogelijk een beslissing nemen. Creatief denken stimuleren. Opstelling Alle deelnemers zitten op hun eigen plek. Hulpmiddelen Kaarten met probleemstellingen.

7 Activiteit Taak trainer Verantwoording Aandachtspunten Er word een vrijwillige deelnemer uit de groep gehaald. Deze krijgt een taak toegewezen. De deelnemer probeert de taak zo goed mogelijk uit te voeren maar ondekt al snel dat er iets niet klopt. Er moet direct een oplossing komen voor het probleem. Hoe lost de deelnemer dit op? (Voor probleem kaarten zie bijlage 2). Lost de deelnemer het concreet en snel op? Dit zal worden besproken met de groep. Is iedereen het eens met de oplossing? Wat hadden zij anders gedaan? Deelt de taak uit en geeft zo nodig verdere instructie. De trainer zal de nabespreking leiden. Deelnemers maken kennis met het onmiddelijk generen van ideeën. Ze kunnen niet lang nadenken over een oplossing. Zo wordt het creatief denken en het improvisatie vermogen aan de tand gevoeld. Let op dat de groep het idee niet bekritiseert, maar ook andere opties benoemt. EVALUATIE Tijdsduur 5 minuten Begintijd Doel Evalueren met daarbij zo snel mogelijk denken en praten. Creatief denken testen/stimuleren. Opstelling Alle deelnemers staan in een kring. Hulpmiddelen Een bal. Vragenkaart voor de trainer (bijlage 3) Activiteit De trainer stelt vragen over het leerproces en ervaringen tijdens de training. De trainer gooit als eerst de bal naar een deelnemer die gelijk moet antwoorden. Vervolgens stapt de trainer uit de kring en wordt de bal door gegooid van deelnemer naar deelnemer en ze moeten allemaal antwoorden. Als de trainer voldoende antwoorden heeft wordt er een nieuwe vraag gesteld. Dit gaat door totdat de trainer het spel stopt. Taak trainer Trainer stelt vragen met betrekking tot het leer en ervarings niveau van de training. Verantwoording Deelnemers geven een impuls van hun eigen bevindingen. Aandachtspunten Zorg dat de bal snel rond gaat, en dat de deelnemers ook de bal naar iedereen wegspelen. Vraag wat ze hebben geleerd op theoretisch niveau? Hoe ze het geleerde kunnen toepassen? Wat leer je door deze oefeningen over je eigen handelen? Wat ga je met deze inzichten doen in je werksituatie? Wat ga je de komende tijd anders doen in je werk? Wat of wie heb je nodig om je voornemen toe te passen? Wat vond je van de training? Wat hebben de deelnemers geleerd? Wat nemen ze mee? Wat ging goed in de training? Wat ging minder goed in de training? Zijn er tips voor de trainer? TRANSFER In de training staat de transfer hoog. Inzicht zonder handelen geeft geen verandering. De eerste oefening zal vooral beroep doen op bizarre situaties waarin je uit je comfort zone moet. De motivatie wordt geprikkeld. Angst en onzekerheid moet worden omgezet naar moed en zelfvertrouwen door spontaan reageren. Belemmeringen moeten worden losgelaten om de overtuiging te krijgen dat in elke situatie een oplossing moet komen. Ook gaan we aan de slag met dagelijkse situaties en bewustwording van je dagelijkse improvisatie vermogen. Door de verschillende oefeningen wordt er vervolgens gekeken naar reeële situaties in het trainings- en coachingsvak. Deelnemers kunnen zich makkelijk verplaatsen in de opdrachten en gebruik maken

8 van de opgedane ideeën mocht dit in het echt voorkomen. We gaan ons vooral bezig houden met trainings situatie verschuiven naar de werksituatie.

9 BIJLAGEN Bijlage 1 Oefening 1 Laat me even denken Situatie 1 Je hebt met een groep van 10 vrienden en vriendinnen afgesproken om uit eten te gaan. Jullie verzamelen allemaal op de parkeerplaats en wandelen al pratend naar het restaurant. Bij aankomst trekt de gastheer een vreemd gezicht als je hem vertelt dat je hebt gereserveerd. Helaas, er is een fout gemaakt. De reservering die jij weken geleden hebt geplaatst staat niet in hun agenda en waar het fout is gegaan weten jullie beiden niet. Het restaurant zit bom vol en heeft geen plaats meer voor jullie alle 10. Wat nu? Welke opties heb je allemaal? (schrijf er zo veel mogelijk op, ook degene die in eerste instantie gek of niet uitvoerbaar zijn) Welke zou je ook daadwerkelijk toepassen? (Je mag er maar 1 kiezen uit bovenstaande brainstorm) Situatie 2 Je bent de organisator van een een schoolfeest met als thema lekker fout. Als klapper van de avond heb je Wolter Kroes ingehuurd die zou komen zingen. Dit zou het feest tot een groot succes maken. Iedereen kent zijn liedjes en is ingelicht over de klapper van de avond, maar niemand weet nog wat die klapper inhoudt. Twee uur voor aanvang van het feest belt Wolter af. Hij kan niet komen. Dit is een groot drama want iedereen verwacht een verrassing. Wat doe je nu? Welke opties heb je allemaal? (schrijf er zo veel mogelijk op, ook degene die in eerste instantie gek/niet uitvoerbaar zijn) Welke zou je ook daadwerkelijk toepassen? (je mag er maar 1 kiezen uit bovenstaande brainstorm) Bijlage 2 Oefening 3 Nou voor het echie Probleem 1 tijdens het trainen Opdracht; Je geeft een training en bent bij een belangrijk stuk, je leest een casus voor zodat je deelnemers later aan de slag kunnen gaan met een rollenspel. Willie de Vries (10 jaar) zit in groep 5 op een speciale school voor basisonderwijs. Op school zijn zorgen over Willie omdat hij erg stil en teruggetrokken is. Hij zoekt geen aansluiting bij klasgenoten. Willie's ouders zijn 3 jaar geleden gescheiden. Willie woont samen met zijn broer Henk (14) bij zijn moeder. Moeder heeft sinds een jaar een vriend, Rob, die bij hen inwoont. Rob heeft kortgeleden in de gevangenis gezeten omdat hij iemand in elkaar heeft geslagen in een café. Moeder is een 44jarige nerveuze vrouw die verslaafd is aan medicijnen. Ze is hiervoor onder behandeling van het RIAGG. Willie en moeder zijn erg close met elkaar. Willie is een moederskindje en hangt erg aan haar. Thuis zijn er weinig problemen met Willie. Ze is verbaasd dat er op school problemen zijn. Willie is juist degene met wie alles goed gaat. Volgens haar is hij gewoon een rustige jongen en heeft hij er genoeg aan alles wat hem bezig houdt met haar te bespreken. Hij gaat niet graag naar school. Hij blijft het liefst thuis. Televisie kijken, lezen en op zijn kamer spelen. Hij speelt wel eens met andere kinderen, maar deze zijn altijd jonger dan hem. Moeder praat veel met hem en praat met alles over hem. Ook over ernstige zaken, zoals een oom die vermoord is. Ook spreekt ze met hem over haar oma die een jaar geleden is overleden. Hier heeft ze veel verdriet van. Ze is door haar oma grootgebracht Storing; Er is geluidsoverlast

10 Probleem 2 tijdens het trainen Opdracht; Storing; Je bent trainer en je deelnemers hebben een theorie geleerd. Begin te vertellen aan je deelnemers dat je de training begint met de toets over de geleerde theorie. De toets is belangrijk want als ze deze goed maken kunnen ze studiepunten verdienen, zo is dit afgesproken met de opdrachtgever. De toets is individueel en er mag absoluut niet worden gepraat, of worden afgekeken. Vergelijk het met een tentamen. Je mag na deze uitleg de toets gaan uitdelen. Je hebt niet genoeg toetsen. Overige probleemen tijdens het trainen (laat alle deelnemers even kort hun eigen antwoord opschrijven.) Beamer werkt niet wat zou je doen Stiften van het white board doen het niet of zijn vergeten Minder deelnemers dan verwacht waardoor veel van je opdrachten niet kunnen worden uitgevoerd Cliënt komt veel te laat, maar is volledig in paniek. De volgende zit al in de wachtkamer. Andere problemen: Paspoort vergeten Behang Ringen kwijt huwelijk, getuigen kwijt Boot tocht veel mensen zeeziek Auto kapot Alibi verzinnen Bijlage 3 evaluatie Vraag op wat ze hebben geleerd op theoretisch niveau? Hoe ze het geleerde kunnen toepassen? Wat leer je door deze oefeningen over je eigen handelen? Wat ga je met deze inzichten doen in je werksituatie? Wat ga je de komende tijd anders doen in je werk? Wat of wie heb je nodig om je voornemen toe te passen?

11 BRONNEN Trainen met hart en ziel silvia Blankestijn Nederlandstalig / paperback / 396 pagina s / uitgeverij nelissen, Soest / ISBN Group Improvisation - Peter Gwinn Engelstalig Paperback 92 Pagina's Meriwether Publishing, Ltd. ISBN:

Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4

Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4 bas Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4 In deze lesbrief staan een aantal ideeën die u na de voorstelling met de kinderen kunt doen. U krijgt deze lesbrief voorafgaand

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen.

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Leerstijlentest van David Kolb Mensen, scholieren dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Voor

Nadere informatie

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs KiesWijzer een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs Inleiding Met veel plezier presenteert Intermijn de les KiesWijzer. Uw leerlingen staan in het nieuwe schooljaar weer voor grote keuzes. Welk

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL De huidige arbeidsmarkt ziet er heel anders uit dan die van vroeger: we veranderen vaker van baan of de inhoud ervan verandert, banen zijn minder zeker en de groei

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

KUNSTLES. 2014 Suzan Overmeer Jazz4kids

KUNSTLES. 2014 Suzan Overmeer Jazz4kids KUNSTLES 2014 Suzan Overmeer Jazz4kids ELLA, EEN SWINGEND SPROOKJE Binnenkort gaat jullie klas naar Ella, een swingend sprookje, van Jazz4kids. Het verhaal van Ella lijkt op het sprookje van het lelijke

Nadere informatie

1b nr. 1 Wie of wat?

1b nr. 1 Wie of wat? OPDRACHTKAART www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U kunt ook veel oefeningen

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

Benodigdheden: A. Inleiding: voorbeeld 5 minuten. B. Spel: wat klopt wel, wat klopt niet? 15 minuten.

Benodigdheden: A. Inleiding: voorbeeld 5 minuten. B. Spel: wat klopt wel, wat klopt niet? 15 minuten. Handleiding Groep 2 Les Thema Wat klopt wel en wat klopt niet? Weet wat je ziet Om mediabeelden goed op hun betrouwbaarheid te kunnen beoordelen is het belangrijk onderscheid te maken tussen feit en fictie.

Nadere informatie

Lesbrief. Introductie

Lesbrief. Introductie Lesbrief Introductie Deze lesbrief hoort bij Lieve Stine, weet jij het? van Stine Jensen en Sverre Fredriksen. Dit boek bestaat uit 20 brieven en antwoorden van filosoof Stine. Deze lesbrief bestaat uit

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

Handleiding Werkvormen Vragen stellen

Handleiding Werkvormen Vragen stellen Handleiding Werkvormen Vragen stellen Inhoud 1. Inleiding 2. Vragen stellen 3. Werkvormen 3.1. Vragenvuurtje 3.2. Geen Ja / Geen Nee 3.3. Doorzagen 3.4. De onbekende weg 1. Inleiding Voor de dialoog is

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl.

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl. SPELVARIANTEN Je ontdekt meer in een uur spelen dan in een jaar converseren Plato Het klinkt zo simpel we gaan bouwen aan het vertrouwen maar is het wel zo simpel? Zomaar vanuit het niets het thema vertrouwen

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Respectvol reageren op gevoelens

Respectvol reageren op gevoelens OPDRACHTFORMULIER Respectvol reageren op gevoelens Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Lees hieronder de spelregels, het is ongetwijfeld een feest der herkenning. Alleen nu spelen jullie de hoofdrollen. Maak er wat moois van!

Lees hieronder de spelregels, het is ongetwijfeld een feest der herkenning. Alleen nu spelen jullie de hoofdrollen. Maak er wat moois van! Natuurlijk ga je nu het diepe in. Natuurlijk twijfel je eraan of je nou echt wel zo grappig bent. Het hoort bij de Lama s. Kun jij je lach inhouden als het moet? Weet jij wie de moord heeft gepleegd als

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine?

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? is op het werk. moet aan de machine werken. De chef vertelt eerst hoe de machine werkt. Dan werkt met de machine. De machine doet het niet. roept een

Nadere informatie

OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN

OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN Afspraak 1. Maak samen met de kinderen afspraken over wat zelfstandig gedaan mag worden met betrekking tot naar de wc gaan, handen wassen, drinken, eten, de

Nadere informatie

Lesmap Wij ook HETGEVOLG WIJ OOK

Lesmap Wij ook HETGEVOLG WIJ OOK WIJ OOK Spel: Jason Van Laere en Marjan De Schutter Tekst & Regie: Stijn Van de Wiel Scenografie: Jan Strobbe Camera, Montage: Dries Segers Dramaturgie: Bram Verschueren 1 7+ Ik ben ik. Jason. Dat is mijn

Nadere informatie

Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren

Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren Raad voor de Kinderbescherming Ministerie van Veiligheid en Justitie Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf So-Cool volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders

Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders Sociaal netwerk Handleiding voor begeleiders Algemene tips voor begeleider Het beste uit jezelf! Philadelphia vindt het belangrijk dat cliënten zich net als ieder ander mens kunnen ontwikkelen. Hierbij

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine?

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? is op het werk. moet aan de machine werken. De chef vertelt eerst hoe de machine werkt. Dan werkt met de machine. De machine doet het niet. roept een

Nadere informatie

De pietenschool. speluitleg

De pietenschool. speluitleg De pietenschool speluitleg Speel de pietenspelletjes, doe de oefeningen en word een echte hulppiet! De Pietenschool is een leuk en gezellig spel voor de Sinterklaastijd. Het spel kan op verschillende manieren

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in Trainers in opleiding Leergang Train de Trainer Het is niet de sterkste die overleeft, ook niet de slimste, maar degene die het meest openstaat voor verandering. Unieke insteek! De wereld om ons heen verandert

Nadere informatie

De kinderen zitten in een hoefijzeropstelling, omdat er iets gaan gebeuren vooraan in de klas. Iedereen moet dat goed kunnen zien.

De kinderen zitten in een hoefijzeropstelling, omdat er iets gaan gebeuren vooraan in de klas. Iedereen moet dat goed kunnen zien. Foto s uitbeelden 1 Doel: de leerlingen kunnen een eenvoudige handeling uitbeelden in houding en mimiek Benodigdheden: een fototoestel De kinderen zitten in een hoefijzeropstelling, omdat er iets gaan

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen?

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? In groep 5-6 nemen kinderen steeds vaker werk mee naar huis. Vaak vinden kinderen het leuk om thuis aan schooldingen

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

De Drakendokter: Gideon

De Drakendokter: Gideon De Drakendokter: Gideon Om hulp vragen Vervolgverhalen Groep 5 en 6 (SO en SBO) Overzicht De opdrachten zijn het leukst om te doen, als het hele boek in de klas is voorgelezen. Dit kan door elke dag in

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal DRAAIBOEK TRAINING 1, 2,3,4,5 REALISTEN ROADMOVIE De prezi presentatie voor de trainingsbijeenkomsten vindt u via de onderstaande link. https://prezi.com/0txqqdqmauta/training-realisten-roadmovie-5-bijeenkomsten/

Nadere informatie

HOOFDSTUK 9 DE ROL VAN CREATIVITEIT

HOOFDSTUK 9 DE ROL VAN CREATIVITEIT HOOFDSTUK 9 DE ROL VAN WAT IS? Creativiteit: het vermogen om perspectieven, paden, oplossingen, mogelijkheden en ideeën te zien die anderen niet kunnen of willen zien. Innovativiteit vereist creativiteit.

Nadere informatie

Thema Kinderen en school. Lesbrief 18. Voor het eerst naar school

Thema Kinderen en school. Lesbrief 18. Voor het eerst naar school Thema Kinderen en school. Lesbrief 18. Voor het eerst naar school brengt zijn dochter Ama voor het eerst naar school. Hij praat met de juf. Ama is al op een peuterspeelzaal geweest. Is Ama verlegen? Wat

Nadere informatie

Hiervoor zet ik me in! in klas

Hiervoor zet ik me in! in klas Hiervoor zet ik me in! in klas Ik ben voorzichtig met de spullen van een ander. Ik kom altijd op tijd op school. In de klas praat ik zachtjes met andere leerlingen. Ik behandel anderen zoals ik zelf behandeld

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Lesbrief 28. De belastingaanslag. Wat leert u in deze les? Informatie over uw inkomsten begrijpen. Informatie over uw uitgaven begrijpen.

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen DE KANJERTRAINING. Op de Jozefschool wordt er in alle groepen kanjertraining gegeven. Alle leerkrachten zijn gecertificeerd. Doel van de Kanjertraining? Deze werkwijze biedt lln. kapstokken aan om beter

Nadere informatie

Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten.

Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten. Werkvorm 1 Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten. Stap 2 Vervolgens formuleren ze vragen over wat ze

Nadere informatie

together forever is het motto van het Europees Jaar van de Interculturele Dialoog 2008 in Nederland THE GODFATHER

together forever is het motto van het Europees Jaar van de Interculturele Dialoog 2008 in Nederland THE GODFATHER THE GODFATHER 1. Bekijk het fragment Last scène from Godfather 2. Hierin zie je een boevenfamilie (Italiaanse maffia) gezellig feest vieren met elkaar. De mannen bespreken daarna zaken. In de beroemde

Nadere informatie

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Inleiding en werkwijze: De meeste ouderen vinden het leuk om samen met jongeren iets te doen. Op deze manier hebben

Nadere informatie

Een spannende ontsnapping

Een spannende ontsnapping Botel Bibalo Vivian den Hollander Een spannende ontsnapping Met illustraties van Juliette de Wit Van Holkema & Warendorf ISBN 978 90 00 33762 0 NUR 282 2014 Van Holkema & Warendorf Uitgeverij Unieboek

Nadere informatie

NT2. Examen I: Spreken. Voorbeeldexamen. Opgavenboekje. Staatsexamen Nederlands als tweede taal. Examennr. kandidaat: Aanwijzingen

NT2. Examen I: Spreken. Voorbeeldexamen. Opgavenboekje. Staatsexamen Nederlands als tweede taal. Examennr. kandidaat: Aanwijzingen Examen I: Spreken Tijdsduur ± 30 minuten Opgavenboekje 2009 Voorbeeldexamen Examennr. kandidaat: Aanwijzingen U gaat een spreektoets maken. De toets bestaat uit twee delen. Elk deel begint met een korte

Nadere informatie

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Leeftijd: 12-16 jaar Tijdsduur: 1 uur Doelen - De jongeren denken na over de betekenis van de muur tussen Israël en de Palestijnse gebieden in het dagelijks

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen

Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen Opdracht 1 bij 1.2 * Doe de opdracht met de groep. Uitleg voor de docent: De cursisten lopen door elkaar door het lokaal. Laat de cursisten elkaar in tweetallen begroeten,

Nadere informatie

Wie is ROPE theater op maat?

Wie is ROPE theater op maat? Wie is ROPE theater op maat? De basis van ROPE bestaat uit Roel Pot en Peter Douw. In 1989 ontmoetten zij elkaar voor het eerst, uiteraard..op het toneel. En nu jaren later zijn ze nog steeds bij elkaar.

Nadere informatie

Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding voor groep 3. Jennemieke Snijders. Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613

Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding voor groep 3. Jennemieke Snijders. Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613 Muziek en Meer Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding voor groep 3 Jennemieke Snijders Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613 Parkstraat 30 internet: www.lambo.nl 6828 JJ Arnhem e-mail:

Nadere informatie

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten.

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten. Handleiding Groep Les Thema Wat zie je en wat vind je ervan? Weet wat je ziet Welkom bij de eerste les van het Nationaal Media paspoort voor uw groep! De kinderen (en u als leerkracht) worden zich in deze

Nadere informatie

Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen

Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip leer je hoe je informatieve teksten kunt lezen. Je leert welke strategieën handig zijn en dat je sleutelschema s kunt maken. Waarom

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Docentenhandleiding. CP15 het functioneringsgesprek. dh15-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved

Docentenhandleiding. CP15 het functioneringsgesprek. dh15-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Docentenhandleiding CP15 het functioneringsgesprek dh15-v2.0 INBURGEREN daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Het functioneringsgesprek CP15 Waar gaat het over?

Nadere informatie

Lesbrief 35. AOW aanvragen.

Lesbrief 35. AOW aanvragen. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Lesbrief 35. AOW aanvragen. Wat leert u in deze les? Informatie over AOW begrijpen. Uitleg vragen. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

Kindervergadering Zo gaat het bij ons!

Kindervergadering Zo gaat het bij ons! Pedagogisch kader kindercentra 4 13 jaar Kindervergadering Zo gaat het bij ons! Introductie voor de groepsleiding Is kinderinspraak belangrijk? Denken vanuit de groep is logisch en praktisch, maar toch

Nadere informatie

Op weg naar The Passion

Op weg naar The Passion Op weg naar The Passion Leeftijd: 16-25 jaar Soort bijeenkomst/werkvorm: programma en vesper Thema: Weg, waarheid en leven Tijdsduur: drie keer een uur Auteur: Dorien Keus, JOP The Passion is inmiddels

Nadere informatie

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds.

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Evert Jan Hefting Mag ik me even voorstellen? Mijn naam is Zacheüs, oppertollenaar

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Theaterspelletjes. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Theaterspelletjes. wat is jouw talent? Workshop Handleiding wat is jouw talent? Theater - Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Deel 1: 1 Vier leuke theaterspelletjes. Sem doet ze voor, daarna

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

Lesnummer 10 Titel van de les Gevoelens in en uit balans. Eén lesuur met mogelijkheden voor uitloop naar extra lesuren voor route B en C.

Lesnummer 10 Titel van de les Gevoelens in en uit balans. Eén lesuur met mogelijkheden voor uitloop naar extra lesuren voor route B en C. Lesbeschrijving Overzicht Leerjaar 1 Themanummer 3 Gezond leven en gezond blijven Praktijkkern letter b Omgaan met genotsmiddelen Lesnummer 10 Titel van de les Gevoelens in en uit balans. Tijd Eén lesuur

Nadere informatie

De begeleider als instrument bij gedragsproblemen

De begeleider als instrument bij gedragsproblemen www.incontexto.nl De begeleider als instrument bij gedragsproblemen Nathalie van Kordelaar Mirjam Zwaan Doel voorlichting Grip krijgen op (probleem) gedrag Evalueren In kaart brengen Uitvoeren Analyse

Nadere informatie

Benodigdheden: Filmpje brein uitleg: overtuigingen en het effect op leren Kaartjes helpende en remmende gedachten, zie bijlage 1

Benodigdheden: Filmpje brein uitleg: overtuigingen en het effect op leren Kaartjes helpende en remmende gedachten, zie bijlage 1 Titel van deze les: Helpende en remmende gedachten 2 Uitdaging: overtuigingen Denkwolk onderwerp: overtuigingen Vakgebied(en): psycho educatie Doelgroep: MB/BB Maker: Marianne van Zetten Doel: Welke vaardigheid

Nadere informatie

Training. Coachend begeleiden

Training. Coachend begeleiden Training Coachend begeleiden Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteurs: Bertine Pruim Inhoudelijke redactie: Napona Smid Titel: Factor-E Coachend begeleiden

Nadere informatie

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE Werkplezier Spel Heb je plezier in je werk? Dat is een vraag die regelmatig wordt gesteld. Is je antwoord ja, dan is de kunst dit zo te houden.

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

Kaartspel: Roze in de (ouderen)zorg

Kaartspel: Roze in de (ouderen)zorg Naam Kaartspel: Roze in de (ouderen)zorg Inleiding Niet alleen LHB-ers zelf vinden het lastig om over hun seksualiteit of seksuele identiteit te praten. Dat geldt ook voor veel studenten en ervaren professionals

Nadere informatie

wwww.wijzeroverdebasisschool.nl

wwww.wijzeroverdebasisschool.nl 31 spelletjes voor in de auto 1. Bingo met nummerborden Voor dit spelletje heb je een speciale bingokaart nodig. Op de bingokaart staan de getallen t/m 100. voor de getallen t/m 9 staat een 0. Nu kan het

Nadere informatie

een groep mensen die de leiding heeft, bijvoorbeeld over een vereniging of school 1 DISK, Boom Amsterdam

een groep mensen die de leiding heeft, bijvoorbeeld over een vereniging of school 1 DISK, Boom Amsterdam aantreffen iets/iemand vinden of tegenkomen zonder dat je ernaar zoekt afspringen naar beneden komen door te springen afvragen een vraag stellen aan jezelf althans het basketbal de begeleider (-s) de besteding

Nadere informatie

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Ons uitgangspunt is het welbevinden en positief gedrag van leerlingen te bevorderen. Wij gaan uit van: Goed gedrag kun je leren Om dit te bereiken werken

Nadere informatie

Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren

Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren Raad voor de Kinderbescherming Ministerie van Veiligheid en Justitie Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf So-Cool volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we

Nadere informatie

WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie

WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie ld be e or Vo WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie Stichting Lezen & Schrijven t 070 302 26 60 www.lezenenschrijven.nl Auteur Elma Draaisma Vormgeving 7Causes Eindeloos Medeauteurs en klankbordgroep

Nadere informatie

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN PREVIEW Probeer nu 1 dag DE JONGE JAREN VAN DAVID VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN DAG 1 GOD ZIET JOU ZITTEN! Het is niet leuk om buitengesloten te worden,

Nadere informatie

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader.

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader. 3. Samen eten Een Afrikaanse vrouw nodigt de Vlaamse buurkinderen uit voor het eten. De buurvrouw komt thuis en vindt haar kinderen niet. Ze is ongerust en maakt zich kwaad. Je gaat toch niet zomaar bij

Nadere informatie

Filmverslag Nederlands Pay It Forward

Filmverslag Nederlands Pay It Forward Werkstuk Scholieren.com Filmverslag Nederlands Pay It Forward Someone A Basis Titel: Pay it forward. Regisseur: Mimi Leder. Personen: Trevor is de hoofdpersoon, maar Arlene en Eugene zijn ook heel belangrijk.

Nadere informatie

Terwijl uw kind niet kijkt, pakt u één van deze dingen op en maakt u er geluid mee. Uw kind zegt wat het hoort.

Terwijl uw kind niet kijkt, pakt u één van deze dingen op en maakt u er geluid mee. Uw kind zegt wat het hoort. Luisterspelletjes Welk geluid hoor je? Uw kind doet de ogen dicht of krijgt een blinddoek voor. U laat allerlei geluiden horen die het moet raden. Bijvoorbeeld: in de handen klappen, op de deur kloppen,

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Eindverslag SLB module 12

Eindverslag SLB module 12 Eindverslag SLB module 12 Marthe Verwater HDT 3C 0901129 Inhoudsopgave: Eindreflectie.. Blz.3 Reflectieverslag les 1.. Blz.4 Reflectieverslag les 2.. Blz.6 Reflectieverslag les 3.. Blz.8 2 Eindreflectie

Nadere informatie

Groep 1-3 - "Nog 100 nachtjes slapen" (prentenboek)

Groep 1-3 - Nog 100 nachtjes slapen (prentenboek) Groep 1-3 - "Nog 100 nachtjes slapen" (prentenboek) Inleiding Introductie "Nog 100 nachtjes slapen" Bewegingsspel 5 minuten Kring Benodigdheden: Prentenboek "Nog 100 nachtjes slapen" Deze dramales beweging

Nadere informatie

Thema Kinderen en school. Lesbrief 10. Voor het eerst naar school

Thema Kinderen en school. Lesbrief 10. Voor het eerst naar school Thema Kinderen en school. Lesbrief 10. Voor het eerst naar school brengt zijn dochter Ama voor het eerst naar school. Hij praat met de juf. Ama is al op een peuterspeelzaal geweest. Is Ama verlegen? Wat

Nadere informatie

Het circus komt 3+ Clair de Lune Théâtre (België)

Het circus komt 3+ Clair de Lune Théâtre (België) lesbrief Het circus komt 3+ Clair de Lune Théâtre (België) onderbouw (groep 1 t/m 4) bezoekadres Markendaalseweg 75a Het doek gaat op. Er komt een schaduwcircus aan en alles is ineens mogelijk! Schaduwen

Nadere informatie

PROGRAMMA THEATER STERKT

PROGRAMMA THEATER STERKT Programma Theater Sterkt is het creatieve produkt dat gemaakt is naar aanleiding van het afstudeeronderzoek van Irma Francissen en Bärbel Wollmann van de opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening aan

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie opdracht 1, module 2, les 7 Vriendschappen Vriendjes spelen een belangrijke rol in het leven van een kind. Kinderen spelen met elkaar en maken plezier. En vriendjes leren van elkaar.

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie