Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Land van Heusden en Altena

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Land van Heusden en Altena"

Transcriptie

1 Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Land van Heusden en Altena Inhoud van de docentenhandleiding: 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Werkwijze 4. Planning 5. Materialen 6. Voorbereiden lessen 7. Extra bronnen en werkvormen 8. Antwoorden opdrachten

2 1. Inleiding Utrecht, dinsdag 19 mei 2015 Beste docent aardrijkskunde, Voor u ligt de gloednieuwe lesmethode hoog water op het schoolplein. Een lesmethode om het overstromingsrisicobewustzijn van leerlingen te vergroten. Deze methode is speciaal gemaakt voor 3 havo/vwo. De methode bestaat uit 7 hoofdstukken, die in principe staan voor 7 lessen. In deze 7 lessen leren leerlingen alles over de oorzaken en gevolgen van overstromingen, maar kijken ze ook naar mogelijke oplossingen. Het bijzondere aan de methode is de regionale insteek. Voor het gehele rivierengebied zijn er 5 versies gemaakt, elk voor een deel van het rivierengebied. Deze versie van de lesmethode is speciaal voor het land van Heusden en Altena gemaakt. U bent één van de eersten die het lesmateriaal te zien krijgt. We zijn erg benieuwd naar wat u van de lesmethode vindt. Alle tips, opmerkingen en aanmerkingen zijn meer dan welkom! We vinden inbreng van leraren erg belangrijk in het ontwikkelen van lesmateriaal. Graag gaan we met u in gesprek over de nieuwe lesmethode. Mocht u het lesmateriaal in uw lessen willen gebruiken, dan mag dat uiteraard! We zijn daarom tevens benieuwd of, en hoe, u het materiaal kunt gebruiken. Mocht u nog vragen hebben, schroom dan niet om contact op te nemen. Mijn mailadres is: Ook kunt u bellen met Veel plezier en succes met het doornemen en beoordelen van het lesmateriaal. Alvast hartelijk dank voor uw inbreng! Hanneke Russchen

3 2. Doelstellingen De leerling kan: - met betrekking tot Nederland, het Rivierengebied en zijn schoolomgeving benoemen van welke wateren een overstromingsdreiging uit gaat. - uitleggen onder welke omstandigheden hoog water een bedreiging kan vormen - de dijken en duinen benoemen die hem tegen overstromingen moeten beschermen - uitleggen onder welke omstandigheden een dijk of duin bezwijkt - uitleggen hoe de verspreiding van het overstromingswater over het land beïnvloed wordt door de hoogteligging van het gebied, de ligging van het doorbraakgat en regionale waterkeringen. - omschrijven hoe hoog het overstromingswater kan komen in de schoolomgeving. - omschrijven welke gevolgen een overstroming van de schoolomgeving heeft voor het dagelijks leven en voor hemzelf en zijn familie. - omschrijven wat het waterschap/hoogheemraadschap doet op het gebied van dijkcontrole, dijkonderhoud en dijkverbetering. - kan benoemen welke dijken in het Rivierengebied niet voldoen aan de norm. - kan benoemen wat hij/zij in het geval van een overstroming wel en niet kan verwachten van de plaatselijke autoriteiten. - kan beargumenteren of hij in het geval van een overstroming in zijn schoolomgeving moet evacueren of naar het hoogste punt in huis moet gaan. - in groepsverband werken De leerling is: - zich bewust van het feit dat het onderwerp overstromingsgevaar relevant is voor hem/haar en zijn familie - gemotiveerd om familie en vrienden uit te leggen wat er op school verteld wordt over de overstromingsgevaar. De leerling heeft: - meer aandacht en interesse voor het onderwerp overstromingsgevaar en het werk van het waterschap - meer aandacht voor landschappelijke elementen in de omgeving die met waterbeheer te maken hebben.

4 3. Werkwijze U kunt de lesmethode op 2 manieren doorlopen met uw leerlingen: 1. Met behulp van de powerpoint kunt u klassikaal uitleg geven aan uw leerlingen. Na deze uitleg kunnen de leerlingen de opdrachten horend bij het hoofdstuk maken. 2. U kunt er ook voor kiezen om geen klassikale uitleg te geven. In dat geval lezen leerlingen zelfstandig de leesteksten door, waarna zij de opdrachten horend bij het hoofdstuk maken. In de planning is uitgegaan van lessen van 50 minuten. Mochten lessen korter dan deze 50 minuten duren, of komt de docent tijd tekort, wordt geadviseerd om de openstaande opdrachten door de leerlingen als huiswerk te laten maken. Graag horen we het van u wanneer de hoofdstukken te kort of te lang zijn. Tijdens het lezen van het lesboek zult u bij hoofdstuk 1 en hoofdstuk 4 opdrachten tegenkomen waarbij de overstromingsrisicoatlas gebruikt moet worden. Voor het Rivierengebied zijn helaas de doorbraakanimaties nog niet beschikbaar. In plaats daarvan wordt tijdelijk direct de maximale waterdiepte getoond wanneer een doorbraaklocatie wordt aangeklikt.

5 4. Planning Hoofdstuk Werkvormen Tijd (in minuten) Hulpmiddelen Computer/smartphone nodig voor: Les 1 1. Introductie Maken: opdracht 1 t/m 3 15 Opdracht 3: Opdracht 3: computer Overstromingsrisicoatlas Uitleg: leestekst Powerpoint - Maken: opdracht 4, 5 15 (+ thuis) Opdracht 4: atlas - Les 2 2. Een overstroming Uitleg: leestekst Powerpoint - in mijn omgeving, kan Maken: opdracht 6 t/m (+thuis) Opdracht 7: wielenkaart Opdracht 7: computer dat echt? ArcGis Les 3 3. Hoe kan een dijk Uitleg: leestekst Powerpoint doorbreken? Maken: opdracht 11 t/m Opdracht 15: site/app Dijk patrouille Opdracht 15: computer of smartphone Les 4 Les 5 Les 6 4. Het verloop en de gevolgen van een overstroming 5. Wat doet de overheid om de kans op overstromingen te verkleinen? 6. Hoe kun je jezelf voorbereiden op een overstroming? Veldwerk: opdracht 16, 17 (huiswerk) Uitleg: leestekst Powerpoint Maken: opdracht 18 t/m Opdracht 18 t/m 23: overstromingsrisicoatlas Uitleg: leestekst Powerpoint Opdracht 18 t/m 23: computer Maken: opdracht 24 t/m (+thuis) Opdracht 26: computer (kan ook met behulp van bijlage X in deze handleiding) Uitleg: leestekst Maken: opdracht 31 t/m 35 (+ 35 Opdracht Site/app Computer: 31, 32, 33

6 extra opdracht) Huiswerkopdracht 6.3 Les 7 7. Eindopdrachten Extra opdracht 36 huiswerk Overstroom ik Smartphone: extra opdracht Keuze uit groepsopdracht 1 of 2

7 5. Materiaal De lesmethode bestaat uit het volgende materiaal: - Lesboek - Powerpoint - Docentenhandleiding - Overstromingsrisicoatlas:

8 6. Voorbereiden lessen Hoofdstuk 2 Opdracht 7 Voor deze opdracht moet er door docenten eerst een topkaart van de omgeving downloaden en uitprinten. Stap 1: Ga naar de volgende website: Stap 2: Kies voor 1: Stap 3: Verplaats het rode rechthoekje naar de plaats waar de school staat, en klik op genereer kaart. Stap 4: Print de kaart. Je kunt de kaart eventueel op A3 formaat printen. Dan heb je meer detail. Een nadeel is dat de schaal dan niet meer klopt. Hoofdstuk 3 Opdracht 17 Potentieel geschikte veldwerklocaties zijn beschikbaar via Hoofdstuk 5 Opdracht 27 Voor deze opdracht gebruiken leerlingen infographics van Ruimte voor de Rivier projecten, die ze in principe zelf op internet opzoeken. Mochten docenten tijdens die les geen beschikking hebben tot computers/internet, dan kan de docent één of meerdere infographics vóór de les begint downloaden, uitprinten en in de les op papier aan de leerlingen uitdelen. Stap 1: ga naar Stap 2: ga naar een project naar keuze, en klik op meer op ruimte voor de rivier achtergrond en feiten Stap 3: hier vindt u de infographic van het project die u kunt downloaden en uitprinten voor de leerlingen

9 Stap 2

10 Stap 3

11 7. Extra bronnen en werkvormen Filmpjes over het hoogwater van 1995 o Hoogzwangere op de vlucht: o Op stel en sprong uit de Betuwe: o Actie #ZOHOOG: Werkvorm over horizontaal evacueren (alternatief voor hoofdstuk 6 opdracht 35) o Print de volgende pagina met kaartjes uit, en laat de leerlingen de kaartjes uitknippen. Verdeel de leerlingen in groepjes en stel ze de volgende vraag: Wat neem je mee bij een ramp? Elk groepje mag 5 spullen meenemen. Achter elk kaartje moet een verhaal zitten.

12 Gel/wax/hairspray Regenjas Tandenborstel Foto-albums Fles water Pak koekjes I-Pad Flesjes water Draagbare radio Waarschuwingsfluitje of vuurpijl Papieren kaart Mobiele telefoon (met google maps) Fiets Auto Hamster Warme trui

13 8. Antwoorden opdrachten Hoofdstuk 1 Opdracht 1:Oefenen met een overstromingsramp, zinnig of onzinnig? a Eigen antwoord van leerling, bijvoorbeeld dat het nuttig is om een rampenplan te maken omdat er een kans is op een overstroming en we dan goed voorbereid moeten zijn, en dit kan door in een plan op te stellen wat we doen ten tijde van een ramp b Eigen antwoord van leerling, bijvoorbeeld dat het nuttig is om een rampenplan te maken omdat er een kans is op een overstroming en we dan goed voorbereid moeten zijn, en dit kan door te oefenen Opdracht 2: Schattingen van het verloop van een overstroming a Eigen antwoord van leerling b Eigen antwoord van leerling c Eigen antwoord van leerling Opdracht 3: Berekeningen van het verloop van een overstroming a Eigen antwoord van leerling b Eigen antwoord van leerling c Eigen antwoord van leerling d Eigen antwoord van leerling e Eigen antwoord van leerling Opdracht 4: Wateroverlast Eigen antwoord van leerling. In het antwoord moeten de volgende verbanden opgenomen zijn: hoe hoger de ligging van de woonplaats, hoe kleiner de kans op wateroverlast, hoe meer de bodem bedekt is met asfalt, tegels en stenen, hoe groter de kans op wateroverlast, en hoe meer veen en klei in de bodem, hoe groter de kans op wateroverlast. Opdracht 5: Conclusie Eigen antwoord van leerling Hoofdstuk 2

14 Opdracht 6: Afvoergolf a Van 25 januari tot ongeveer 7 februari. Dat zijn ongeveer 14 dagen. b 2 dagen c Na ongeveer 14 dagen Opdracht 7: Wielen a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied c Door de nieuwe dijk aan de kant van de rivier om het wiel heen te leggen d Doordat er in het verleden meerdere dijkdoorbraken geweest zijn, waarbij een wiel is ontstaan, en de nieuwe dijk elke keer verlegd moest worden Opdracht 8: Hoogteligging a Antwoord afhankelijk van gebied b Het verschil in hoogte kan verklaard worden door de mate van overstromingen in het verleden. Hoe meer overstromingen, hoe meer sediment, hoe hoger de grond ligt. c Omdat men vroeger ook van het water leefde, zo was de grond vlakbij een rivier vruchtbaarder

15 Opdracht 9: Dwarsdijken en terpen a

16 b c De terpen liggen aan de oostzijde van de Diefdijk. Dit stuk land overstroomde zo nu en dan, ten westen van de Diefdijk vonden minder overstromingen plaats omdat de Diefdijk dat stuk land beschermde. d Pas nadat de Diefdijk werd aangelegd, werd het land ten oosten van de Diefdijk kwetsbaarder voor overstromingen. Bij een overstroming voor de aanleg van de Diefdijk, kon het water naar het westen wegstromen. Na aanleg van de Diefdijk, bleef het water bij een overstroming tegen de Diefdijk aanstaan. e De mensen die ten westen van de Diefdijk woonden, omdat hun land met de aanleg van de Diefdijk beter beschermd is tegen overstromingen stroomopwaarts. Opdracht 10: Conclusie

17 Eigen antwoord van leerling Hoofdstuk 3 Opdracht 11: Doorsnede over een dijk Opdracht 12: Faalmechanismen

18 Opdracht 13: Begroeiing De begroeiing is van belang voor de bestendigheid tegen watererosie van de dijk bij hoge waterstanden en neerslag Opdracht 14: Duur van de hoogwater Als het hoogwater langer aanhoudt, raakt de dijk verzadigd van het water en is de kans groter dat de dijk doorbreekt Opdracht 15: Dijkpatrouille Eigen antwoord van leerling Opdracht 16: Waarnemen Antwoord afhankelijk van gebied

19 Opdracht 17: Verwerken Antwoord afhankelijk van gebied Hoofdstuk 4: Het verloop en de gevolgen van een overstroming Opdracht 18: Het verloop van een overstroming a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied c Antwoord afhankelijk van gebied d Antwoord afhankelijk van gebied e Antwoord afhankelijk van gebied Opdracht 19: Overstromingsvrije gebieden a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied c Antwoord afhankelijk van gebied Opdracht 20: Snelheid en waterhoogte a Omdat na 10 dagen de hoogwatergolf weer voorbij is, en het water weer via de rivier kan worden afgevoerd b Eigen antwoord van leerling Opdracht 21: Onzekerheden in de berekeningen a Waarschijnlijk erger, omdat er in de berekeningen wordt uitgegaan van de sterkte van de dijk zoals die zou moeten zijn, maar in werkelijkheid de dijk zwakker zou kunnen zijn door de faalmechanismen b Na enkele dagen zou de dijk geheel kunnen doorbreken, in plaats van dat het water door een gat in de dijk naar binnen stroomt c Als de overstroming zich in de winter voordoet, vallen er meer slachtoffers, omdat er dan meer afvoer van water is en een grotere kans op veel neerslag Opdracht 22: Gevolgen van overstromingen a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied c De beschikbaarheid en kwaliteit van communicatiemiddelen en evacuatiemiddelen.

20 d Onder andere snelheid waarmee het water zich verplaatst, afstand van woningen e.d. tot de doorbraaklocatie e Omdat al het water uit het oosten naar het westelijk deel van het dijkringgebied stroomt, dit komt door het verhang van het gebied. Opdracht 23: Gevolgen van overstromingen in een stad bij jou in de buurt a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied Opdracht 24: Indirecte gevolgen van overstromingen Antwoord afhankelijk van gebied Hoofdstuk 5: Wat doet de overheid om de kans op overstromingen te verkleinen? Opdracht 25: Meerlaagsveiligheid Opdracht 26: Laag 1 Preventie (Ruimte voor de Rivier) a Antwoord afhankelijk van project b Antwoord afhankelijk van project c Antwoord afhankelijk van project d Antwoord afhankelijk van project e Antwoord afhankelijk van project Opdracht 27: Laag 1 Preventie (Versterken van de dijken)

21 Opdracht 28: Laag 2 Gevolg-beperkende maatregelen a Huizen op palen, aanleggen van wallen/dijken rond kwetsbare voorzieningen. Wegen ophogen. Spuisluizen aanleggen waarmee het water versneld het gebied uit kan. b Het gebouw op palen zetten. Het gebouw ontwerpen als een boot Opdracht 29: Laag 3 Rampenbestrijding en crisisbeheersing a Die uitspraak klopt, bij een evacuatie gaan inwoners weg uit het overstroomde gebied, maar bijvoorbeeld huizen blijven staan en kunnen

22 beschadigen door het water b In situaties waarbij een heel groot gebied onder water staat, en waarbij veel mensen tegelijkertijd geëvacueerd moeten worden. Opdracht 30: Preventie van wateroverlast a via neerslag en grondwater b via gemalen en molens Opdracht 31: Preventie van wateroverlast in de omgeving van de school a Eigen antwoord van leerling b Antwoord afhankelijk van gebied Huiswerkopdracht Eigen antwoord van leerling Hoofdstuk 6: Hoe kun je jezelf voorbereiden op een overstroming? Opdracht 32: Mijn huis in a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied

23 Extra opdracht Opdracht 33: Verticaal vluchten a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied c Antwoord afhankelijk van gebied d Je kunt dagenlang geen boodschappen meer doen. Je hebt geen verwarming meer. Je hebt geen elektriciteit meer. Je hebt geen internet en telefoonbereik meer. Je kunt je huis niet meer uit. Je huis stort in. Je verhongert. Je raakt onderkoeld. Geen risico Klein risico x x x x Groot risico x x x x e Voldoende (houdbaar) eten en (drink)water. Contant geld, waarschuwingsfluitje, gereedschap set, zakmes. Radio en zaklamp met (extra) batterijen, waxinelichtjes, aanstekers en lucifers. f Controleer of je weg kan komen via dakraam of ladder. Maak duidelijk waar je bent, hang een wit laken uit je raam. Sluit gas, water en elektriciteit af Opdracht 35: Horizontaal vluchten a Antwoord afhankelijk van gebied

24 b Antwoord afhankelijk van gebied c Je komt met de auto vast te staan in de file Je auto komt zonder benzine te zitten Je hebt geen internet en telefoonbereik meer. Je verhongert. Je raakt onderkoelt. Geen risico Klein risico x x Groot risico x x x d Warme kleding, stevige schoenen, medicatie, voldoende houdbaar eten en drinken, volle brandstoftank, waarschuwingsfluitje, e Verken je route, welke wegen zijn beschikbaar, welk (openbaar)vervoer neem je. Laat familie en vrienden weten waar je heen gaat. Sluit je woning af Opdracht 36: Wat doet jij? a eigen antwoord leerling, iets in de trant van: nee, want er zijn veel meer mensen die moeten vluchten dan er hulpdiensten beschikbaar zijn b eigen antwoord leerling c met een radio kan je het belangrijke nieuws volgen over de overstroming, weersverwachting en informatie over evacueren Opdracht 37: Samenvattende opdracht Wateroverlast Overstroming Oorzaak 1. Enorme 2. Dijkdoorbraak regenbui Waterdiepte 3. Maximaal 4. Enkele meters 20cm Duur 5. Uren tot 6. Weken tot

25 Voorkomen (welke gebieden) dagen 7. Laaggelegen gebieden met veen en kleibodem, en stedelijke gebieden Gevolgen: schade 9. Verminderde inkomsten van boeren, en schade aan kelders en vloeren in huizen Gevolgen: slachtoffers 11. Weinig gewonden, geen doden Gevolgen: maatschappelijke ontwrichting 13. Files op de weg, treinen en bussen vallen uit Preventiemaatregelen door de overheid 15. Inzet van gemalen en retentiegebieden Maatregelen die je zelf kunt nemen als het gebeurt 18. Zandzakken voor de deur leggen maanden 8. Alle gebieden behalve hooggelegen gebieden en gebieden die beschermd worden door regionale keringen 10. Enorme materiele schade aan gebouwen, auto s, infrastructuur, landbouw, etc. 12. Veel gewonden en doden 14. Totale ontwrichting van het dagelijks leven 16. Dijk versterking en de rivier meer ruimte geven 17. Verticaal of horizontaal vluchten

26

27

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Kustzone

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Kustzone Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Kustzone Inhoud: 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Werkwijze 4. Planning 5. Materialen 6. Voorbereiden lessen 7. Etra bronnen en werkvormen 8.

Nadere informatie

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: West Friesland & Wieringermeer

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: West Friesland & Wieringermeer Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: West Friesland & Wieringermeer Inhoud: 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Werkwijze 4. Planning 5. Materialen 6. Voorbereiden lessen 7. Etra bronnen

Nadere informatie

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein?

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Materialen 4. Werkwijze 5. Planning 6. Voorbereiding 7. Antwoordmodellen 1. Inleiding Beste docent, Voor u ligt

Nadere informatie

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein?

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Materialen 4. Werkwijze 5. Planning 6. Voorbereiding 7. Antwoordmodellen 1. Inleiding Beste docent, Voor u ligt

Nadere informatie

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Materialen 4. Werkwijze 5. Planning 6. Voorbereiding 7. Antwoordmodellen 1. Inleiding Beste docent, Voor u ligt

Nadere informatie

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein?

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Materialen 4. Werkwijze 5. Planning 6. Voorbereiding 7. Antwoordmodellen 1. Inleiding Beste docent, Voor u ligt

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Alblasserwaard en Vijfheerenlanden Opdrachtenboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Alblasserwaard en Vijfheerenlanden Opdrachtenboek Hoog water op het schoolplein? Regio Alblasserwaard en Vijfheerenlanden Opdrachtenboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 1 1 Introductie 2 2 Een overstroming in mijn omgeving, kan dat echt? 5 3 Hoe kan

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Westfriesland & Wieringermeer Opdrachtenboek

Hoog water op het schoolplein? Westfriesland & Wieringermeer Opdrachtenboek Hoog water op het schoolplein? Westfriesland & Wieringermeer Opdrachtenboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 1 1 Introductie 2 2 Een overstroming in mijn omgeving, kan dat echt? 5 3 Hoe kan een duin of

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio IJsselvallei West Opdrachtenboek

Hoog water op het schoolplein? Regio IJsselvallei West Opdrachtenboek Hoog water op het schoolplein? Regio IJsselvallei West Opdrachtenboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 1 1 Introductie 2 2 Een overstroming in mijn omgeving, kan dat echt? 5 3 Hoe kan een dijk doorbreken?

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Opdrachtenboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Opdrachtenboek Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Opdrachtenboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 1 1 Introductie 2 2 Een overstroming in mijn omgeving, kan dat echt? 5 3 Hoe kan een dijk doorbreken? 8 Veldwerkopdrachten

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Lopikerwaard en Nieuwegein Opdrachtenboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Lopikerwaard en Nieuwegein Opdrachtenboek Hoog water op het schoolplein? Regio Lopikerwaard en Nieuwegein Opdrachtenboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 1 1 Introductie 2 2 Een overstroming in mijn omgeving, kan dat echt? 5 3 Hoe kan een dijk

Nadere informatie

o Heuvelachtig o Platteland o Boven zeeniveau o Plat o Stad o Onder zeeniveau

o Heuvelachtig o Platteland o Boven zeeniveau o Plat o Stad o Onder zeeniveau Vragenlijst overstromingen Deze vragen zijn niet bedoeld als een test. Je krijgt er geen cijfer voor. 0. Waar woon je?. In welke klas zit je?... 1. Hoe zou je het gebied waarin je woont omschrijven? (kies

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Overstromingsrisico s Nieuw beleid, nieuw lesmateriaal

Overstromingsrisico s Nieuw beleid, nieuw lesmateriaal Overstromingsrisico s Nieuw beleid, nieuw lesmateriaal Inhoud workshop: - Van oud naar nieuw waterveiligheidsbeleid (Tim Favier) - Consequenties voor het Voortgezet Onderwijs (Adwin Bosschaart) - Methode

Nadere informatie

Handleiding Lesmethode Groep 7 &8 Huiswerk Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding Lesmethode Groep 7 &8 Huiswerk Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding Lesmethode Groep 7 &8 Huiswerk Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 5 Verantwoording methodiek 6 Doorgaande lijn Po en Vo 7 Preventief en curatief 8 Organiseer je les 9 Praktische

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal

Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal Naam: Klas:...... Inhoud 1 Introductie... 6 1.1 Opdrachten... 6 1.2 Leestekst... 7 1.2.1 Overstromingen... 7 1.2.2

Nadere informatie

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding DOCENTENHANDLEIDING UTRECHT AAN ZEE: HOE HOUD JIJ DROGE VOETEN? 2 April 2011 Utrecht aan Zee: hoe houd jij droge voeten? is ontwikkeld door

Nadere informatie

Onderdeel 1, basale vragen

Onderdeel 1, basale vragen Introductietekst De risicokaart is een kaart op internet (www.risicokaart.nl) met informatie over risico s in uw omgeving. Denk bijvoorbeeld aan transporten met gevaarlijke stoffen, bedrijven die met gevaarlijke

Nadere informatie

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING Het Wetterskip Fryslân is gestart met versterkingen en verhogingen van verschillende dijken in het beheersgebied. De werkzaamheden maken deel uit van

Nadere informatie

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING Wetterskip Fryslân is gestart met versterkingen en verhogingen van verschillende dijken in haar beheergebied. De werkzaamheden maken deel uit van het

Nadere informatie

Voorbereidende les. Basisonderwijs. Educatieteam

Voorbereidende les. Basisonderwijs. Educatieteam Basisonderwijs Voorbereidende les (1) Introductie (2) Huiswerkopdracht (3) Bijlage 1 (4) Bijlage 2 Educatieteam Het educatie team bestaat uit jonge, gemotiveerde en bevlogen medewerkers die dichtbij de

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Land van Heusden en Altena

Hoog water op het schoolplein? Regio Land van Heusden en Altena Hoog water op het schoolplein? Regio Land van Heusden en Altena Naam: Klas:...... Inhoud 1 Introductie... 6 1.1 Opdrachten... 6 1.2 Leestekst... 7 1.2.1 Overstromi ngen... 7 1.2.2 Waterov erlas t... 8

Nadere informatie

ZELFREDZAAMHEID. het nieuwe redden. Vincent van Vliet onderzoeker IFV Avans Hogeschool 6 november 2013

ZELFREDZAAMHEID. het nieuwe redden. Vincent van Vliet onderzoeker IFV Avans Hogeschool 6 november 2013 ZELFREDZAAMHEID het nieuwe redden Vincent van Vliet onderzoeker IFV Avans Hogeschool 6 november 2013 1 OEFENEN en / versus LEREN VAN FOUTEN geen verhaal over maar DEMO van een TEST van de ZELFREDZAAMHEID

Nadere informatie

Klimaat is (g)een spel. De opdracht

Klimaat is (g)een spel. De opdracht Klimaat is (g)een spel Onze school is één van de zeventien scholen in de provincie Utrecht die meedoet aan Klimaat is (g)een spel. Dit is een scholencompetitie over klimaat en energie. Het is de bedoeling

Nadere informatie

Voorbereiding bezoek Humanity House Doelstellingen Introductie Huiswerkopdracht

Voorbereiding bezoek Humanity House Doelstellingen Introductie Huiswerkopdracht voorbereiding Voorbereiding bezoek Humanity House Het is belangrijk om voorafgaand aan het bezoek de voorbereidende les te geven. In deze les sta je samen met de leerlingen stil bij themaʼs die in het

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

Verkenning meerlaagsveiligheid 110

Verkenning meerlaagsveiligheid 110 110 7 Verkenning meerlaagsveiligheid 111 7.1 Inleiding Binnen de hoogwaterbescherming wordt een benadering in drie lagen toegepast (Meerlaagsveiligheid): Laag 1 Preventie (door dijken en/of ruimte voor

Nadere informatie

Opdrachten bij de tentoonstelling over het NAP

Opdrachten bij de tentoonstelling over het NAP blad 1 Opdrachten bij de tentoonstelling over het NAP niveau 3: onderbouw havo / vwo KIJKEN EN METEN Opdrachten bij de tentoonstelling over het NAP Niveau 3: onderbouw havo/vwo Vul de antwoorden van de

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Waterland - Zaanstreek

Hoog water op het schoolplein? Regio Waterland - Zaanstreek Hoog water op het schoolplein? Regio Waterland - Zaanstreek Naam: Klas:...... Inhoud 1 Dagblad De Morgen... 1-5 1 Introductie... 1-1 1.1 Opdrachten... 1-1 1.2 Leestekst... 1-2 1.2.1 Overstromingen... 1-2

Nadere informatie

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA STRATEGIE KLIMAATBESTENDIGHEID & MEERLAAGSVEILIGHEID IJSSEL-VECHTDELTA De IJssel-Vechtdelta is een gebied dat onderdeel

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

Studiewijzer Aardrijkskunde 12 e klas VWO

Studiewijzer Aardrijkskunde 12 e klas VWO Studiewijzer Aardrijkskunde 12 e klas VWO Klas: 12vwo Datum: november 2014 Als een les wegens ziekte uitvalt dan kan je zelfstandig door werken. Zorg voor een groot schrift (A4-formaat) waarin je duidelijke

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud... 2 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2. Een overstroming in mijn omgeving, kan dat

Nadere informatie

Overstroombaar gebied. Als het water komt. keteneffecten als gevolg van een overstroming. Durk Riedstra. Rijkswaterstaat Waterdienst.

Overstroombaar gebied. Als het water komt. keteneffecten als gevolg van een overstroming. Durk Riedstra. Rijkswaterstaat Waterdienst. Als het water komt keteneffecten als gevolg van een overstroming Durk Riedstra Waterdienst Overstroombaar gebied 2 RELEVANT jaarcongres NBC Nieuwegein 3 RELEVANT jaarcongres Overstroming vanuit de Lek

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

Ga naar www.nibud.nl klik bij Test en spel op: Alle tests en spellen Doe de test: Wat voor geldtype ben jij? Uitslag: je bent een

Ga naar www.nibud.nl klik bij Test en spel op: Alle tests en spellen Doe de test: Wat voor geldtype ben jij? Uitslag: je bent een kritisch consument Geld genoeg? In deze opdracht ga je je eigen inkomsten vergelijken met leeftijdgenoten, je maakt een overzicht van je inkomsten en uitgaven. Daarna laat je zien hoe belangrijk reclame

Nadere informatie

( Rampen vallen niet te plannen. Voorbereidingen wel

( Rampen vallen niet te plannen. Voorbereidingen wel f ( Rampen vallen niet te plannen. Voorbereidingen wel Uitval van stroom, gas, water of telefoon Dit is een uitgave van het ministerie van Binnenlandse en Koninkrijksrelaties. September 2006. DENK VOORUIT

Nadere informatie

LEVENDE OCEANEN DOCENTENHANDLEIDING

LEVENDE OCEANEN DOCENTENHANDLEIDING LEVENDE OCEANEN DOCENTENHANDLEIDING Leuk dat je aan de slag gaat met het lesmateriaal van Greenpeace! Leerlingen verwerven inzicht in de oceaanproblematiek en ontdekken wat ze hier zelf aan kunnen doen.

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

Help, een overstroming!

Help, een overstroming! Help, een overstroming! Lees het krantenartikel over tante Sil. Bewoners vluchten voor hoog water Crisiscentrum Rosmalen, 31 jan. 1995 Het is de tweede dag van de evacuatie. Duizenden inwoners uit Lith

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Zoekgedrag Leerjaar 1-Profiel 1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Zoekgedrag Leerjaar 1-Profiel 1,2,3 Lesbrief Zoekgedrag Leerjaar 1-Profiel 1,2,3 Tijd: 45 50 minuten Kop Introductie Introduceer de opdracht kort: Informatie opzoeken op internet gaat snel en is gemakkelijk toegankelijk. Soms is het niet

Nadere informatie

Overstromingsscenario s voor rampenplannen

Overstromingsscenario s voor rampenplannen Overstromingsscenario s voor rampenplannen Rijn-IJssel Nederland is heel goed beschermd tegen overstromingen. Toch zijn overstromingen niet uit te sluiten. Hoe ingrijpend kan een overstroming in Nederland

Nadere informatie

Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint

Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint Werkblad 13C Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint Leerjaar 1 Presentaties maken Presentaties algemeen Stappenplan: wat gaan we deze week doen? Praten over presentaties en presenteren Een PowerPoint-presentatie

Nadere informatie

Overstromingsscenario s voor rampenplannen

Overstromingsscenario s voor rampenplannen Overstromingsscenario s voor rampenplannen Noordelijke kust Nederland is heel goed beschermd tegen overstromingen. Toch zijn overstromingen niet uit te sluiten. Hoe ingrijpend kan een overstroming in Nederland

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 3, 4, 5

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 3, 4, 5 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 3, 4, 5 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Agricola Novus. (de nieuwe boer) een tentoonstelling van dertien hectare en Atelier Van Lieshout. Dit werkboek is van. ... School... Groep... Datum...

Agricola Novus. (de nieuwe boer) een tentoonstelling van dertien hectare en Atelier Van Lieshout. Dit werkboek is van. ... School... Groep... Datum... Agricola Novus (de nieuwe boer) een tentoonstelling van dertien hectare en Atelier Van Lieshout Dit werkboek is van... School... Groep... Datum... DEEL 1 Inleiding Leestekst Binnenkort ga je met de klas

Nadere informatie

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren.

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren. Oriëntatie: Het doel van deze lessenserie is: bestaande foto s zoeken met een eigen verhaal erbij. Dan gaan jullie mensen deze fotoserie voorleggen en vragen welk verhaal zij erin zien. Tot slot gaan jullie

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 1 Inhoud Voorbereidende les Afsluitende les Aanvullend materiaal bij deze lessen staat op de website: Introductiefilmpje PowerPoint presentatie Werkbladen 2 Voorbereidende

Nadere informatie

1.1 Overstromingsscenario s

1.1 Overstromingsscenario s Afgedrukt: 28 november 2016 memorandum Project : Kaartbeelden overstromingsrisico s t.b.v. vitale en kwetsbare infrastructuur Datum : 28 juni 2016 Onderwerp : Duiding scenario s en toelichting op toelichting

Nadere informatie

Hoe gebruik je het Levend water Digibord?

Hoe gebruik je het Levend water Digibord? Hoe gebruik je het Levend water Digibord? Inloggen Ga naar http://www.bijbelonderwijs.nl/digibord Typ naam en wachtwoord Klik op inloggen Na het inloggen kun je kiezen uit de verschillende jaargroepen.

Nadere informatie

Werkbladen Wereldoriëntatie

Werkbladen Wereldoriëntatie Werkbladen Wereldoriëntatie 12 opdrachten 1. Je eigen project 2. Je eigen les 3. Bloemen 4. Een project met meer vakken 5. Een veilige route 6. Een les verbeteren 7. Op kamp 8. Grafieken lezen 9. Grafieken

Nadere informatie

Overstromingsscenario s voor rampenplannen

Overstromingsscenario s voor rampenplannen Overstromingsscenario s voor rampenplannen Rijn-Maas Nederland is heel goed beschermd tegen overstromingen. Toch zijn overstromingen niet uit te sluiten. Hoe ingrijpend kan een overstroming in Nederland

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Lesbrief bij Security4kids. De Rome Club. Dit lesmateriaal is gemaakt voor bovenbouw basis & onderbouw middelbaar

Lesbrief bij Security4kids. De Rome Club. Dit lesmateriaal is gemaakt voor bovenbouw basis & onderbouw middelbaar Lesbrief bij Security4kids De Rome Club Dit lesmateriaal is gemaakt voor bovenbouw basis & onderbouw middelbaar De Rome Club - Docent Doel De leerlingen laten nadenken over internet, wachtwoorden, virussen

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud... 2 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2.

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Kop van Noord Holland Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Kop van Noord Holland Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Kop van Noord Holland Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 2 1 Introductie 4 1.1 Overstromingen 4 1.2 Wateroverlast 6 2. Een overstroming in mijn omgeving, kan dat

Nadere informatie

Leerlingen 1 e leerjaar; 108 responses / 194 = 55%

Leerlingen 1 e leerjaar; 108 responses / 194 = 55% Leerlingen 1 e leerjaar; 108 responses / 194 = 55% Ben je in het bezit van een mobiele telefoon? Nee 0 0% Ja, maar geen smartphone (telefoon met apps en toegang tot internet) 7 6% Ja, een smartphone, maar

Nadere informatie

Opdracht: natuurramp in Mocoa, Colombia

Opdracht: natuurramp in Mocoa, Colombia Opdracht: natuurramp in Mocoa, Colombia Inleiding Bron 1 (uit: www.nos.nl 4 april 2017) "De dreiging van een natuurramp was er al lang en toch heeft dit ons overvallen", vertelt een inwoner van Mocoa,

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Een noodsituatie en een beperking? Dit kun je doen!

Een noodsituatie en een beperking? Dit kun je doen! TwenteVeilig.nl Wat doe jij als? Een noodsituatie en een beperking? Dit kun je doen! Heb je een beperking of kun je jezelf minder goed redden? Een goede voorbereiding kan van levensbelang zijn in een noodsituatie.

Nadere informatie

Docentenhandleiding KIES VAARDIG! klas 3 HAVO/VWO

Docentenhandleiding KIES VAARDIG! klas 3 HAVO/VWO Docentenhandleiding KIES VAARDIG! klas 3 HAVO/VWO INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Lesdoelen 4 Uitleg werkvormen 1. Ben jij iemand die of.!? 5 2. Je eigen keuzestijl ontdekken 5 3. Een kleur kiezen 6 4. Keuzebepalende

Nadere informatie

Projectintroductie e. Projectintroductie les 1

Projectintroductie e. Projectintroductie les 1 Projectintroductie les 1 Projectintroductie e Doel: De leerlingen ontdekken wat zij al weten over de Schelde. Ook ontdekken ze dat er soms andere belangen liggen vanuit deze thema s Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING basisonderwijs

DOCENTENHANDLEIDING basisonderwijs DOCENTENHANDLEIDING basisonderwijs 1 Inleiding Welkom bij het lesmateriaal over het ir. D.F. Woudagemaal! Wat leuk dat u binnenkort met uw groep het ir. D.F. Woudagemaal gaat bezoeken. Dit lesmateriaal

Nadere informatie

Te veel, te rijk, te weinig. Waterpark Lankheet

Te veel, te rijk, te weinig. Waterpark Lankheet Waterpark Lankheet Erfgoed/NME project voor groep 8 Handleiding leerkracht Opdrachtgever: Waterpark Lankheet en Commissie Culturele Vorming Haaksbergen Bronmateriaal: Waterpark Lankheet/Historische Kring

Nadere informatie

Docenteninformatie. Lespakket: Een reis door de wereld van 3D printen. Een reis door de wereld van 3D Printen 1

Docenteninformatie. Lespakket: Een reis door de wereld van 3D printen. Een reis door de wereld van 3D Printen 1 Docenteninformatie Lespakket: Een reis door de wereld van 3D printen Een reis door de wereld van 3D Printen 1 Voorwoord 3D printen is aan een snelle opmars bezig. Het is bijna niet te geloven dat de techniek

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Deltabeslissing Waterveiligheid

Deltabeslissing Waterveiligheid Deltaprogramma Waterveiligheid Deltabeslissing Waterveiligheid Het Deltaprogramma: een nieuwe aanpak Onze huidige dijknormen dateren grotendeels uit de jaren zestig. Ze zijn opgesteld na de Watersnoodramp

Nadere informatie

Maak je eigen jaarbegroting

Maak je eigen jaarbegroting Maak je eigen jaarbegroting Inleiding Een begroting maken. Het woord begroting wordt normaal gesproken alleen gebruikt bij bedrijven en de overheid. Maar het is tijd om ook jouw budget dezelfde aandacht

Nadere informatie

Waterproof. vindt u allerlei informatie over. moeten steeds meer water afvoeren. Nederland is door deze veran- overheid in een dergelijke situatie,

Waterproof. vindt u allerlei informatie over. moeten steeds meer water afvoeren. Nederland is door deze veran- overheid in een dergelijke situatie, Stelt u zich eens voor: u zit al een jaar met uw gezin in een tent op de Drentse hei, met een beetje zakgeld, zonder bezittingen, tv, internet, vrienden en collega s. De gevolgen van de grote overstroming,

Nadere informatie

Vragenlijst: Wat vind jij van je

Vragenlijst: Wat vind jij van je Deze vragenlijst is bedacht door leerlingen. Met deze vragenlijst kunnen leerlingen er zelf achter kunnen komen wat andere leerlingen van hun school vinden. De volgende onderwerpen komen langs: Sfeer op

Nadere informatie

Wie ben jij? HANDLEIDING

Wie ben jij? HANDLEIDING HANDLEIDING Wie ben jij? Korte omschrijving lesactiviteit Iedereen legt vijf vingers op tafel. Om de beurt vertel je iets over jezelf, waarvan je denkt dat het uniek is. Als het inderdaad uniek is, dan

Nadere informatie

Magister ELO. Instructies voor leerlingen

Magister ELO. Instructies voor leerlingen Magister ELO Instructies voor leerlingen 1 Inhoud 1. AGENDA EN HUISWERK: Digitaal Klassenboek... 4 2. STUDIEWIJZER... 4 3. OPDRACHTEN... 5 3.1. Opdrachten inleveren... 6 4. DOCUMENTEN... 9 4.1. Mijn ELO-documenten...

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Kustzone

Hoog water op het schoolplein? Regio Kustzone Hoog water op het schoolplein? Regio Kustzone Naam: Klas:...... Inhoud 1 Dagblad De Morgen... 1-5 1 Introductie... 1-1 1.1 Opdrachten... 1-1 1.2 Leestekst... 1-2 1.2.1 Overstromingen... 1-2 1.2.2 Wateroverlast...

Nadere informatie

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma Huiswerk op De Springplank Informatiebrochure voor ouders / verzorgers Deze brochure is opgezet om u als ouders/verzorgers te informeren over de rol van huiswerk op De Springplank. We hopen dat deze informatie

Nadere informatie

Lesbrief Strip maken. Doel Leerlingen te laten nadenken wat ze op het internet doen en hoe ze hier op een positieve manier mee om kunnen gaan.

Lesbrief Strip maken. Doel Leerlingen te laten nadenken wat ze op het internet doen en hoe ze hier op een positieve manier mee om kunnen gaan. STRIP MAKEN Een les waarbij leerlingen een stripverhaal maken over een mediawijs onderwerp. Ze fotograferen een verhaal, zetten dit om in een stripverhaal met korte teksten. Strip maken - Docent Doel Leerlingen

Nadere informatie

Water op het schoolplein?

Water op het schoolplein? Water op het schoolplein? Module Overstromingen Regio Groningen Tekstboek Naam: Klas: Inhoud 1 Introductie... 4 1.1 1.2 Overstromingen... 4 Wateroverlast... 7 2. Een overstroming in mijn omgeving, kan

Nadere informatie

Maandag 27 augustus: Eerste introductiedag

Maandag 27 augustus: Eerste introductiedag Beste leerling, Welkom op het Scala College! In dit boekje vind je het programma van de startperiode, oftewel het programma van jouw eerste tien weken op het Scala College. Maandag 27 augustus: Eerste

Nadere informatie

3 havo 4 water, 2 t/m 4

3 havo 4 water, 2 t/m 4 3 havo 4 water, 2 t/m 4 Mozambique: soms te veel India: vaak te weinig De blauwe planeet: alles stroomt Welke kringloop heeft de meeste betekenis voor de mens en waarom? De lange kringloop (B) omdat deze

Nadere informatie

Webquest boten maken. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/57946

Webquest boten maken. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/57946 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Irma Meinen 16 March 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/57946 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs. 11 juni 2012

Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs. 11 juni 2012 Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs 11 juni 2012 Programma Introductie Voorstelronde Water gaat over grenzen: veel partijen Film Hoogwater in Groningen Zeven watercalamiteiten Samenwerking versterken,

Nadere informatie

Een rampenwijzer maken

Een rampenwijzer maken Een rampenwijzer maken Taalhandeling: Instrueren Instrueren ervaarles Schrijftaak: Een rampenwijzer maken voor thuis. instructieles oefenles Nieuwsbegriponderwerp: Tyfoon Hagupit Nieuwsbegrip schrijflessen

Nadere informatie

Mensen om van te houden

Mensen om van te houden Speurtocht Vergeving is nodig in rela es Let op! Deze werkvorm vergt boven gemiddelde voorbereiding! Materiaal: Opdracht kaartjes Smartphone met internet aanslui ng pen en papier Uitleg: De speurtocht

Nadere informatie

Overstromingen en wateroverlast

Overstromingen en wateroverlast Atlasparagraaf Overstromingen en wateroverlast 1/6 In deze atlasparagraaf herhaal je de stof van Overstromingen en wateroverlast. Je gaat extra oefenen met het waarderen van verschijnselen (vraag 4 en

Nadere informatie

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor?

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Het maken van een spreekbeurt is eigenlijk niets anders dan het schrijven van een informatieve tekst (weettekst). Het is daarom handig om net zo te werk te gaan als

Nadere informatie

Water op het schoolplein?

Water op het schoolplein? Water op het schoolplein? Module Overstromingen Regio Salland Tekstboek Naam: Klas: Inhoud Inhoud... 1 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2. Een overstroming in mijn omgeving,

Nadere informatie

Module 1: Privacy. Leerkrachtinstructie. debaasopinternet.nl

Module 1: Privacy. Leerkrachtinstructie. debaasopinternet.nl : Leerkrachtinstructie Ontwikkeld door: Gerealiseerd met bijdragen van: debaasopinternet.nl This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License,

Nadere informatie

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen.

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Leerstijlentest van David Kolb Mensen, scholieren dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Voor

Nadere informatie

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school.

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Startactiviteit groep 1/2 Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Subdoelen 1. Leerlingen en leraren worden zich bewust van welke apparaten

Nadere informatie

Gastles Eten en Drinken 1. Gastlessen Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding

Gastles Eten en Drinken 1. Gastlessen Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Gastlessen Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Gastles Eten en Drinken 1 Bureau Kwaliteit Kinderopvang Varrolaan 62, 3584 BW Utrecht t 030 256 72 30 e info@bkko.nl i www.stichtingbkk.nl

Nadere informatie

De nieuwe zorgmedewerker

De nieuwe zorgmedewerker Werkblad De nieuwe zorgmedewerker De zorg verandert in snel tempo. Ook jouw rol als verzorgende of helpende verandert: meer aandacht voor individuele cliënten en hun netwerk. Werken met een zorg-leefplan

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie