Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Kustzone

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Kustzone"

Transcriptie

1 Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Kustzone Inhoud: 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Werkwijze 4. Planning 5. Materialen 6. Voorbereiden lessen 7. Etra bronnen en werkvormen 8. Antwoorden opdrachten

2 1. Inleiding Utrecht, dinsdag 19 mei 2015 Beste docent aardrijkskunde, Voor u ligt de gloednieuwe lesmethode hoog water op het schoolplein. Een lesmethode om het overstromingsrisicobewustzijn van leerlingen te vergroten. Deze methode is speciaal gemaakt voor 3 havo/vwo. De methode bestaat uit 7 hoofdstukken, die in principe staan voor 7 lessen. In deze 7 lessen leren leerlingen alles over de oorzaken en gevolgen van overstromingen, maar kijken ze ook naar mogelijke oplossingen. Het bijzondere aan de methode is de regionale insteek. Voor het geheel Noord-Holland zijn er 3 versies gemaakt, elk voor een deel van Noord- Holland. Deze versie van de lesmethode is speciaal voor de kustzone ontwikkeld. U bent één van de eersten die de lesmateriaal te zien krijgt. We zijn erg benieuwd naar wat u van de lesmethode vindt. Alle tips, opmerkingen en aanmerkingen zijn meer dan welkom! We vinden inbreng van leraren erg belangrijk in het ontwikkelen van lesmateriaal. Om het lesmateriaal te beoordelen, vragen we u de lesmethode door te lezen/door te nemen en vervolgens de online vragenlijst in te vullen. U heeft de link van de vragenlijst via de mail toegestuurd gekregen. Voor de zekerheid hier nog de link: Mocht u het lesmateriaal in uw lessen willen gebruiken, dan mag dat uiteraard! We zijn daarom tevens benieuwd of, en hoe, u het materiaal kunt gebruiken. Voor het beoordelen van de lesmethode via de online vragenlijst is het echter niet noodzakelijk om het lesmateriaal in de klas te hebben gebruikt. Het materiaal zelf doornemen volstaat om de online vragenlijst te kunnen invullen. Mocht u nog vragen hebben, schroom dan niet om contact op te nemen. Mijn mailadres is: Ook kunt u bellen met Veel plezier en succes met het doornemen en beoordelen van het lesmateriaal. Alvast hartelijk dank, Adam Maarschalkerweerd

3 2. Doelstellingen De leerling kan: - met betrekking tot Nederland, Noord-Holland en zijn schoolomgeving benoemen van welke wateren een overstromingsdreiging uit gaat. - uitleggen onder welke omstandigheden het water een bedreiging kan vormen - de dijken en duinen benoemen die hem tegen overstromingen moeten beschermen - uitleggen onder welke omstandigheden een dijk of duin bezwijkt - uitleggen hoe de verspreiding van het overstromingswater over het land beïnvloed wordt door de hoogteligging van het gebied, de ligging van het doorbraakgat en regionale waterkeringen. - omschrijven hoe hoog het overstromingswater kan komen in de schoolomgeving. - omschrijven welke gevolgen een overstroming van de schoolomgeving heeft voor het dagelijks leven en voor hemzelf en zijn familie. - omschrijven wat het waterschap/hoogheemraadschap/overheid doet op het gebied van dijkcontrole, dijkonderhoud en dijkverbetering. - kan benoemen welke dijken en duinen in Noord-Holland niet voldoen aan de norm. - kan benoemen wat hij/zij in het geval van een overstroming wel en niet kan verwachten van de plaatselijke autoriteiten. - kan beargumenteren of hij in het geval van een overstroming in zijn schoolomgeving moet evacueren of naar het hoogste punt in huis moet gaan. - in groepsverband werken De leerling is: - zich bewust van het feit dat het onderwerp overstromingsgevaar relevant is voor hem/haar en zijn familie - gemotiveerd om familie en vrienden uit te leggen wat er op school verteld wordt over de overstromingsgevaar. De leerling heeft: - meer aandacht en interesse voor het onderwerp overstromingsgevaar en het werk van het waterschap - meer aandacht voor landschappelijke elementen in de omgeving die met waterbeheer te maken hebben.

4 3. Werkwijze U kunt de lesmethode op 2 manieren doorlopen met uw leerlingen: 1. Met behulp van de powerpoint kunt u klassikaal uitleg geven aan uw leerlingen. Na deze uitleg kunnen de leerlingen de opdrachten horend bij het hoofdstuk maken. 2. U kunt er ook voor kiezen om geen klassikale uitleg te geven. In dat geval lezen leerlingen zelfstandig de leesteksten door, waarna zij de opdrachten horend bij het hoofdstuk maken. In de planning is uitgegaan van lessen van 50 minuten. Mochten lessen korter dan deze 50 minuten duren, of komt de docent tijd tekort, wordt geadviseerd om de openstaande opdrachten door de leerlingen als huiswerk te laten maken. Graag horen we het van u wanneer de hoofdstukken te kort of te lang zijn.

5 4. Planning Hoofdstuk Werkvormen Tijd (in minuten) Hulpmiddelen Computer/smartphone nodig voor: Les 1 1. Introductie Maken: opdracht 1 t/m 3 15 Opdracht 3: Opdracht 3: computer Overstromingsrisicoatlas Uitleg: leestekst Powerpoint - Maken: opdracht 4, 5 15 (+ thuis) Opdracht 4: atlas - Les 2 2. Een overstroming Uitleg: leestekst Powerpoint - in mijn omgeving, kan dat echt? Maken: opdracht 6 t/m 8 20 (+thuis) Opdracht 6: atlas - Les 3 Les 4 Les 5 3. Hoe kan een dijk doorbreken? 4. Het verloop en de gevolgen van een overstroming 5. Wat doet de overheid om de kans op overstromingen te verkleinen? Uitleg: leestekst Powerpoint Maken: opdracht 9 t/m Opdracht 15: site/app Dijk patrouille Veldwerk: opdracht 14, 15 (huiswerk) Uitleg: leestekst Powerpoint Maken: opdracht 16 t/m Opdracht 18 t/m 24: overstromingsrisicoatlas Uitleg: leestekst Powerpoint Opdracht 13: computer of smartphone Opdracht 18 t/m 24: computer Maken: opdracht 23 t/m (+thuis) Opdracht 28: computer: en. Print deze uit voor de leerlingen. Huiswerkopdracht 5.3 huiswerk Les 6 6. Hoe kun je jezelf Uitleg: leestekst

6 voorbereiden op een overstroming? Maken: opdracht 29 t/m 33 (+ etra opdracht) Huiswerkopdracht 6.3 Les 7 7. Eindopdrachten Etra opdracht Keuze uit groepsopdracht 1 of 2 35 Opdracht Site/app Overstroom ik huiswerk Computer: 29, 30, 31 Smartphone: etra opdracht

7 5. Materiaal De lesmethode bestaat uit het volgende materiaal: - Leestekst- en opdrachtenboek - Powerpoint - Docentenhandleiding - Digitale overstromingsrisicoatlas: - Topografische kaart generator:

8 6. Voorbereiden lessen Hoofdstuk 3 Opdracht 17 Potentieel geschikte veldwerklocaties zijn beschikbaar via Hoofdstuk 5 Opdracht 28 genereer simpel een topografische kaart van de locale omgeving via Print deze uit voor de leerlingen.

9 7. Etra bronnen en werkvormen Werkvorm over horizontaal evacueren (alternatief voor hoofdstuk 6 opdracht 35) o Print de volgende pagina met kaartjes uit, en laat de leerlingen de kaartjes uitknippen. Verdeel de leerlingen in groepjes en stel ze de volgende vraag: Wat neem je mee bij een ramp? Elk groepje mag 5 spullen meenemen. Achter elk kaartje moet een verhaal zitten.

10 Gel/wa/hairspray Regenjas Tandenborstel Foto-albums Fles water Pak koekjes I-Pad Flesjes water Draagbare radio Waarschuwingsfluitje of vuurpijl Papieren kaart Mobiele telefoon (met google maps) Fiets Auto Hamster Warme trui

11 8. Antwoorden opdrachten Hoofdstuk 1 Opdracht 1:Oefenen met een overstromingsramp, zinnig of onzinnig? a Eigen antwoord van leerling, bijvoorbeeld dat het nuttig is om een rampenplan te maken omdat er een kans is op een overstroming en we dan goed voorbereid moeten zijn, en dit kan door in een plan op te stellen wat we doen ten tijde van een ramp b Eigen antwoord van leerling, bijvoorbeeld dat het nuttig is om een rampenplan te maken omdat er een kans is op een overstroming en we dan goed voorbereid moeten zijn, en dit kan door te oefenen Opdracht 2: Schattingen van het verloop van een overstroming a Eigen antwoord van leerling b Eigen antwoord van leerling c Eigen antwoord van leerling Opdracht 3: Berekeningen van het verloop van een overstroming a Eigen antwoord van leerling b Eigen antwoord van leerling c Eigen antwoord van leerling d Eigen antwoord van leerling e Eigen antwoord van leerling Opdracht 4: Wateroverlast Eigen antwoord van leerling. In het antwoord moeten de volgende verbanden opgenomen zijn: hoe hoger de ligging van de woonplaats, hoe kleiner de kans op wateroverlast, hoe meer de bodem bedekt is met asfalt, tegels en stenen, hoe groter de kans op wateroverlast, en hoe meer veen en klei in de bodem, hoe groter de kans op wateroverlast. Opdracht 5: Conclusie Eigen antwoord van leerling

12 Hoofdstuk 2 Opdracht 1: Kwetsbaarheid van de duinen a) Julianadorp (in het noorden) b) Callantsoog, hier is de duinenrij het dunst. c) Bergen d) Heiloo e) Castricum f) Heemskerk (in het zuiden) Opdracht 7: Overstromingen langs de Noordzeekust A. De kust is landinwaarts verschoven, daarbij zijn dorpjes als Petten aan de Zijpe en Petten aan het Hondsbos verdwenen in zee. B. Om bij een mogelijke doorbraak van de Hondsbosche Zeewering de gevolgen te beperken en het water tegen te houden. Opdracht 8: Conclusie Eigen antwoord van leerling

13 Hoofdstuk 3 7 Opdracht 9: Doorsnede over een dijk

14 Opdracht 10: Faalmechanismen Oorzaken Gevolgen Naam van het mechanisme Langdurig hoog water Water stroomt onder de dijk door Ondertunneling (piping) Harde wind en hoge golven Het gras op dijk spoelt weg Erosie binnentalud Water stroomt over de dijk Dijk raakt doorweekt Erosie buitentalud Groot hoogteverschil tussen het hoog water en het slootwaterpeil aan de andere kant van de dijk. Het buitentalud raakt beschadigd Macro-instabiliteit Opdracht 11: Begroeiing de wortels van het gras houden het sediment bij elkaar en gaat daardoor erosie tegen. Opdracht 12: Duur van de hoogwater Als het hoogwater langer aanhoudt, raakt de dijk verzadigd van het water en is de kans groter dat de dijk doorbreekt Opdracht 13: Dijkpatrouille Eigen antwoord van leerling Opdracht 14: Waarnemen Antwoord afhankelijk van gebied

15 Opdracht 15: Verwerken Antwoord afhankelijk van gebied Hoofdstuk 4: Het verloop en de gevolgen van een overstroming Opdracht 16: Het verloop van een overstroming a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied c Antwoord afhankelijk van gebied d Antwoord afhankelijk van gebied e Antwoord afhankelijk van gebied Opdracht 17: Overstromingsvrije gebieden a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied c Antwoord afhankelijk van gebied Opdracht 18: Verschillen tussen verschillende waterkeringen A. Bij een dijkdoorbraak B. 1. Stormvloed is een heftige maar korte periode waarbij het water over de duinen slaat. Wanneer het eb wordt trekt het water zich terug. bij een dijkdoorbraak trekt het water zich niet terug. 2. Achter de zwakke kust ligt vaak nog een slapersdijk, bij de IJselmeerdijken niet. C. De hoofdwaterkeringen, de regionale keringen zijn er om bij een mogelijke overstroming de schade te beperken. Opdracht 19: Onzekerheden in de berekeningen a Waarschijnlijk erger, omdat er in de berekeningen wordt uitgegaan van de sterkte van de dijk zoals die zou moeten zijn, maar in werkelijkheid de dijk zwakker zou kunnen zijn door de faalmechanismen b Na enkele dagen zou de dijk geheel kunnen doorbreken, in plaats van dat het water door een gat in de dijk naar binnen stroomt c Als de overstroming zich in de winter voordoet, vallen er meer slachtoffers, omdat er dan meer afvoer van water is en een grotere kans op veel neerslag

16 Opdracht 20: Gevolgen van overstromingen a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied c het waterpijl van de overstroming in het specifieke gebied, en de aanwezige burgers in het gebied d de kracht van de overstroming en de aanwezigheid van materiële goederen (bebouwing, vee en spullen) Opdracht 21: Gevolgen van overstromingen in een stad bij jou in de buurt a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied Opdracht 22: Indirecte gevolgen van overstromingen Antwoord afhankelijk van gebied Hoofdstuk 5: Wat doet de overheid om de kans op overstromingen te verkleinen? Opdracht 23: Meerlaagsveiligheid Laag Naam Maatregelen Laag 3 Rampenbestrijding Terpen bouwen Laag 2 Preventie Evacuatie routes plannen Laag 1 Gevolg-beperkende maatregelen Dijken versterken Opdracht 24: Laag 1 - Preventie (dijkversterking) a De zeewering is veel minder breed b sterkere kust en meer recreatiemogelijkheden

17 Opdracht 25: Laag 2 Gevolg-beperkende maatregelen A) Door niet in de uiterwaarden of te dicht op de duinen te bouwen B) Door bijvoorbeeld woonboten te bouwen in plaats van reguliere huizen Opdracht 26: Laag 3 Rampenbestrijding en crisisbeheersing A) klopt B) als de ramp heel plotseling is gekomen Opdracht 30: Preventie van wateroverlast a via regenwater en via piping b via het gemaal en via verdamping

18 D boezemgemaal, deze moet meer water wegwerken E 2000 km2 = m2 * ( ) = m3 Opdracht 28: Preventie van wateroverlast in de omgeving van de school a Antwoorden afhankelijk van gebied Hoofdstuk 6: Hoe kun je jezelf voorbereiden op een overstroming? Opdracht 29: Mijn huis in a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied Etra opdracht

19 Opdracht 30: Verticaal vluchten a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied c Antwoord afhankelijk van gebied d Je kunt dagenlang geen boodschappen meer doen. Je hebt geen verwarming meer. Je hebt geen elektriciteit meer. Je hebt geen internet en telefoonbereik meer. Je kunt je huis niet meer uit. Je huis stort in. Je verhongert. Je raakt onderkoeld. Geen risico Klein risico Groot risico e Voldoende (houdbaar) eten en (drink)water. Contant geld, waarschuwingsfluitje, gereedschap set, zakmes. Radio en zaklamp met (etra) batterijen, wainelichtjes, aanstekers en lucifers. f Controleer of je weg kan komen via dakraam of ladder. Maak duidelijk waar je bent, hang een wit laken uit je raam. Sluit gas, water en elektriciteit af Opdracht 31: Horizontaal vluchten a Antwoord afhankelijk van gebied b Antwoord afhankelijk van gebied c

20 Je komt met de auto vast te staan in de file Je auto komt zonder benzine te zitten Je hebt geen internet en telefoonbereik meer. Je verhongert. Je raakt onderkoelt. Geen risico Klein risico Groot risico d Warme kleding, stevige schoenen, medicatie, voldoende houdbaar eten en drinken, volle brandstoftank, waarschuwingsfluitje, e Verken je route, welke wegen zijn beschikbaar, welk (openbaar)vervoer neem je. Laat familie en vrienden weten waar je heen gaat. Sluit je woning af Opdracht 32: Wat doet jij? a eigen antwoord leerling, iets in de trant van: nee, want er zijn veel meer mensen die moeten vluchten dan er hulpdiensten beschikbaar zijn b eigen antwoord leerling c met een radio kan je het belangrijke nieuws volgen over de overstroming, weersverwachting en informatie over evacueren

21 Opdracht 33: Samenvattende opdracht Wateroverlast Overstroming Oorzaak 1. Enorme regenbui 1. Dijkdoorbraak Waterdiepte 1. Maimaal 20cm 2. Enkele meters Duur 1. Uren tot dagen 3. Weken tot maanden Voorkomen (welke gebieden) Gevolgen: schade 1. Laaggelegen gebieden met veen en kleibodem, en stedelijke gebieden 1. Verminderde inkomsten van boeren, en schade aan kelders en vloeren in huizen 4. Alle gebieden behalve hooggelegen gebieden en gebieden die beschermd worden door regionale keringen 5. Enorme materiele schade aan gebouwen, auto s, infrastructuur, landbouw, etc. Gevolgen: slachtoffers 1. Weinig gewonden, geen doden 6. Veel gewonden en doden Gevolgen: maatschappelijke ontwrichting 1. Files op de weg, treinen en bussen 7. Totale ontwrichting van het vallen uit dagelijks leven Preventiemaatregelen door de overheid 1. Inzet van gemalen en 8. Dijk en duin versterking retentiegebieden Maatregelen die je zelf kunt nemen als het gebeurt 9. Zandzakken voor de deur leggen Verticaal of horizontaal vluchten

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: West Friesland & Wieringermeer

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: West Friesland & Wieringermeer Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: West Friesland & Wieringermeer Inhoud: 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Werkwijze 4. Planning 5. Materialen 6. Voorbereiden lessen 7. Etra bronnen

Nadere informatie

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Land van Heusden en Altena

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Land van Heusden en Altena Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Versie: Land van Heusden en Altena Inhoud van de docentenhandleiding: 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Werkwijze 4. Planning 5. Materialen 6. Voorbereiden

Nadere informatie

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Materialen 4. Werkwijze 5. Planning 6. Voorbereiding 7. Antwoordmodellen 1. Inleiding Beste docent, Voor u ligt

Nadere informatie

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein?

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Materialen 4. Werkwijze 5. Planning 6. Voorbereiding 7. Antwoordmodellen 1. Inleiding Beste docent, Voor u ligt

Nadere informatie

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein?

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Materialen 4. Werkwijze 5. Planning 6. Voorbereiding 7. Antwoordmodellen 1. Inleiding Beste docent, Voor u ligt

Nadere informatie

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein?

Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Docentenhandleiding Hoog water op het schoolplein? Inhoud 1. Inleiding 2. Doelstellingen 3. Materialen 4. Werkwijze 5. Planning 6. Voorbereiding 7. Antwoordmodellen 1. Inleiding Beste docent, Voor u ligt

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein?

Hoog water op het schoolplein? Hoog water op het schoolplein? Hoofdstuk 1. Introductie Hoofdstuk 1. Introductie Een rampenbestrijdingsoefening, zin of onzin? Opdracht 1.1: Denk je dat het nuttig is dat er een oefening met een overstromingsramp

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Westfriesland & Wieringermeer Opdrachtenboek

Hoog water op het schoolplein? Westfriesland & Wieringermeer Opdrachtenboek Hoog water op het schoolplein? Westfriesland & Wieringermeer Opdrachtenboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 1 1 Introductie 2 2 Een overstroming in mijn omgeving, kan dat echt? 5 3 Hoe kan een duin of

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio IJsselvallei West Opdrachtenboek

Hoog water op het schoolplein? Regio IJsselvallei West Opdrachtenboek Hoog water op het schoolplein? Regio IJsselvallei West Opdrachtenboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 1 1 Introductie 2 2 Een overstroming in mijn omgeving, kan dat echt? 5 3 Hoe kan een dijk doorbreken?

Nadere informatie

o Heuvelachtig o Platteland o Boven zeeniveau o Plat o Stad o Onder zeeniveau

o Heuvelachtig o Platteland o Boven zeeniveau o Plat o Stad o Onder zeeniveau Vragenlijst overstromingen Deze vragen zijn niet bedoeld als een test. Je krijgt er geen cijfer voor. 0. Waar woon je?. In welke klas zit je?... 1. Hoe zou je het gebied waarin je woont omschrijven? (kies

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Alblasserwaard en Vijfheerenlanden Opdrachtenboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Alblasserwaard en Vijfheerenlanden Opdrachtenboek Hoog water op het schoolplein? Regio Alblasserwaard en Vijfheerenlanden Opdrachtenboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 1 1 Introductie 2 2 Een overstroming in mijn omgeving, kan dat echt? 5 3 Hoe kan

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Lopikerwaard en Nieuwegein Opdrachtenboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Lopikerwaard en Nieuwegein Opdrachtenboek Hoog water op het schoolplein? Regio Lopikerwaard en Nieuwegein Opdrachtenboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 1 1 Introductie 2 2 Een overstroming in mijn omgeving, kan dat echt? 5 3 Hoe kan een dijk

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Opdrachtenboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Opdrachtenboek Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Opdrachtenboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 1 1 Introductie 2 2 Een overstroming in mijn omgeving, kan dat echt? 5 3 Hoe kan een dijk doorbreken? 8 Veldwerkopdrachten

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Kustzone

Hoog water op het schoolplein? Regio Kustzone Hoog water op het schoolplein? Regio Kustzone Naam: Klas:...... Inhoud 1 Dagblad De Morgen... 1-5 1 Introductie... 1-1 1.1 Opdrachten... 1-1 1.2 Leestekst... 1-2 1.2.1 Overstromingen... 1-2 1.2.2 Wateroverlast...

Nadere informatie

Overstromingsrisico s Nieuw beleid, nieuw lesmateriaal

Overstromingsrisico s Nieuw beleid, nieuw lesmateriaal Overstromingsrisico s Nieuw beleid, nieuw lesmateriaal Inhoud workshop: - Van oud naar nieuw waterveiligheidsbeleid (Tim Favier) - Consequenties voor het Voortgezet Onderwijs (Adwin Bosschaart) - Methode

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Waterland - Zaanstreek

Hoog water op het schoolplein? Regio Waterland - Zaanstreek Hoog water op het schoolplein? Regio Waterland - Zaanstreek Naam: Klas:...... Inhoud 1 Dagblad De Morgen... 1-5 1 Introductie... 1-1 1.1 Opdrachten... 1-1 1.2 Leestekst... 1-2 1.2.1 Overstromingen... 1-2

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal

Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal Naam: Klas:...... Inhoud 1 Introductie... 6 1.1 Opdrachten... 6 1.2 Leestekst... 7 1.2.1 Overstromingen... 7 1.2.2

Nadere informatie

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING Het Wetterskip Fryslân is gestart met versterkingen en verhogingen van verschillende dijken in het beheersgebied. De werkzaamheden maken deel uit van

Nadere informatie

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding DOCENTENHANDLEIDING UTRECHT AAN ZEE: HOE HOUD JIJ DROGE VOETEN? 2 April 2011 Utrecht aan Zee: hoe houd jij droge voeten? is ontwikkeld door

Nadere informatie

Wonen onder zeeniveau is minder logisch dan je denkt Klas 3 NAAM...

Wonen onder zeeniveau is minder logisch dan je denkt Klas 3 NAAM... Wonen onder zeeniveau is minder logisch dan je denkt Klas 3 NAAM... Adwin Bosschaart Dit lesmateriaal maakt deel uit van het promotieonderzoek van Adwin Bosschaart (a.bosschaart@hva.nl). Dit onderzoek

Nadere informatie

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING Wetterskip Fryslân is gestart met versterkingen en verhogingen van verschillende dijken in haar beheergebied. De werkzaamheden maken deel uit van het

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Kop van Noord Holland Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Kop van Noord Holland Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Kop van Noord Holland Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud 2 1 Introductie 4 1.1 Overstromingen 4 1.2 Wateroverlast 6 2. Een overstroming in mijn omgeving, kan dat

Nadere informatie

Handleiding Lesmethode Groep 7 &8 Huiswerk Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding Lesmethode Groep 7 &8 Huiswerk Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding Lesmethode Groep 7 &8 Huiswerk Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 5 Verantwoording methodiek 6 Doorgaande lijn Po en Vo 7 Preventief en curatief 8 Organiseer je les 9 Praktische

Nadere informatie

ZELFREDZAAMHEID. het nieuwe redden. Vincent van Vliet onderzoeker IFV Avans Hogeschool 6 november 2013

ZELFREDZAAMHEID. het nieuwe redden. Vincent van Vliet onderzoeker IFV Avans Hogeschool 6 november 2013 ZELFREDZAAMHEID het nieuwe redden Vincent van Vliet onderzoeker IFV Avans Hogeschool 6 november 2013 1 OEFENEN en / versus LEREN VAN FOUTEN geen verhaal over maar DEMO van een TEST van de ZELFREDZAAMHEID

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Land van Heusden en Altena

Hoog water op het schoolplein? Regio Land van Heusden en Altena Hoog water op het schoolplein? Regio Land van Heusden en Altena Naam: Klas:...... Inhoud 1 Introductie... 6 1.1 Opdrachten... 6 1.2 Leestekst... 7 1.2.1 Overstromi ngen... 7 1.2.2 Waterov erlas t... 8

Nadere informatie

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA STRATEGIE KLIMAATBESTENDIGHEID & MEERLAAGSVEILIGHEID IJSSEL-VECHTDELTA De IJssel-Vechtdelta is een gebied dat onderdeel

Nadere informatie

Overstromingsscenario s voor rampenplannen

Overstromingsscenario s voor rampenplannen Overstromingsscenario s voor rampenplannen Noordelijke kust Nederland is heel goed beschermd tegen overstromingen. Toch zijn overstromingen niet uit te sluiten. Hoe ingrijpend kan een overstroming in Nederland

Nadere informatie

Klimaat is (g)een spel. De opdracht

Klimaat is (g)een spel. De opdracht Klimaat is (g)een spel Onze school is één van de zeventien scholen in de provincie Utrecht die meedoet aan Klimaat is (g)een spel. Dit is een scholencompetitie over klimaat en energie. Het is de bedoeling

Nadere informatie

Voorbereiding bezoek Humanity House Doelstellingen Introductie Huiswerkopdracht

Voorbereiding bezoek Humanity House Doelstellingen Introductie Huiswerkopdracht voorbereiding Voorbereiding bezoek Humanity House Het is belangrijk om voorafgaand aan het bezoek de voorbereidende les te geven. In deze les sta je samen met de leerlingen stil bij themaʼs die in het

Nadere informatie

Onderdeel 1, basale vragen

Onderdeel 1, basale vragen Introductietekst De risicokaart is een kaart op internet (www.risicokaart.nl) met informatie over risico s in uw omgeving. Denk bijvoorbeeld aan transporten met gevaarlijke stoffen, bedrijven die met gevaarlijke

Nadere informatie

Water op het schoolplein?

Water op het schoolplein? Water op het schoolplein? Module Overstromingen Regio Groningen Tekstboek Naam: Klas: Inhoud 1 Introductie... 4 1.1 1.2 Overstromingen... 4 Wateroverlast... 7 2. Een overstroming in mijn omgeving, kan

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Kustzone van Noord Holland Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Kustzone van Noord Holland Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Kustzone van Noord Holland Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud... 2 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2. Een overstroming in mijn omgeving,

Nadere informatie

Voorbereidende les. Basisonderwijs. Educatieteam

Voorbereidende les. Basisonderwijs. Educatieteam Basisonderwijs Voorbereidende les (1) Introductie (2) Huiswerkopdracht (3) Bijlage 1 (4) Bijlage 2 Educatieteam Het educatie team bestaat uit jonge, gemotiveerde en bevlogen medewerkers die dichtbij de

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

2.2.1 Noordelijke kust

2.2.1 Noordelijke kust In opdracht van Rijkswaterstaat RIZA is onderzoek gedaan naar de ergst denkbare overstroming voor verschillende regio s. Dit onderzoek is uitgevoerd door adviesbureau HKV in juli en augustus 2007. Hierbij

Nadere informatie

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk De kust is (niet) veilig! De dijk aan de kust van Petten ziet er zo sterk en krachtig uit, maar toch is hij niet

Nadere informatie

Overstroombaar gebied. Als het water komt. keteneffecten als gevolg van een overstroming. Durk Riedstra. Rijkswaterstaat Waterdienst.

Overstroombaar gebied. Als het water komt. keteneffecten als gevolg van een overstroming. Durk Riedstra. Rijkswaterstaat Waterdienst. Als het water komt keteneffecten als gevolg van een overstroming Durk Riedstra Waterdienst Overstroombaar gebied 2 RELEVANT jaarcongres NBC Nieuwegein 3 RELEVANT jaarcongres Overstroming vanuit de Lek

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Deltabeslissing Waterveiligheid

Deltabeslissing Waterveiligheid Deltaprogramma Waterveiligheid Deltabeslissing Waterveiligheid Het Deltaprogramma: een nieuwe aanpak Onze huidige dijknormen dateren grotendeels uit de jaren zestig. Ze zijn opgesteld na de Watersnoodramp

Nadere informatie

( Rampen vallen niet te plannen. Voorbereidingen wel

( Rampen vallen niet te plannen. Voorbereidingen wel f ( Rampen vallen niet te plannen. Voorbereidingen wel Uitval van stroom, gas, water of telefoon Dit is een uitgave van het ministerie van Binnenlandse en Koninkrijksrelaties. September 2006. DENK VOORUIT

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

Overstromingen en wateroverlast

Overstromingen en wateroverlast Atlasparagraaf Overstromingen en wateroverlast 1/6 In deze atlasparagraaf herhaal je de stof van Overstromingen en wateroverlast. Je gaat extra oefenen met het waarderen van verschijnselen (vraag 4 en

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 3, 4, 5

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 3, 4, 5 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 3, 4, 5 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Regio Betuwe Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud... 2 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2. Een overstroming in mijn omgeving, kan dat

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Regio Nijmegen, Millingen en het Land van Maas en Waal Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud... 2 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2.

Nadere informatie

Water op het schoolplein?

Water op het schoolplein? Water op het schoolplein? Module Overstromingen Regio Salland Tekstboek Naam: Klas: Inhoud Inhoud... 1 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2. Een overstroming in mijn omgeving,

Nadere informatie

Overstromingsscenario s voor rampenplannen

Overstromingsscenario s voor rampenplannen Overstromingsscenario s voor rampenplannen Rijn-IJssel Nederland is heel goed beschermd tegen overstromingen. Toch zijn overstromingen niet uit te sluiten. Hoe ingrijpend kan een overstroming in Nederland

Nadere informatie

Vragenlijst: Wat vind jij van je

Vragenlijst: Wat vind jij van je Deze vragenlijst is bedacht door leerlingen. Met deze vragenlijst kunnen leerlingen er zelf achter kunnen komen wat andere leerlingen van hun school vinden. De volgende onderwerpen komen langs: Sfeer op

Nadere informatie

WERKBLAD - GROEP 7/8 DIJKEN DIJKEN IN FRYSLÂN

WERKBLAD - GROEP 7/8 DIJKEN DIJKEN IN FRYSLÂN WERKBLAD - GROEP 7/8 DIJKEN Je woont veilig in Nederland. Dat lijkt heel normaal. Maar zo gewoon is dat niet. Een groot deel van Nederland ligt namelijk onder zeeniveau. Het gevaar van een overstroming

Nadere informatie

Overstromingsscenario s voor rampenplannen

Overstromingsscenario s voor rampenplannen Overstromingsscenario s voor rampenplannen Rijn-Maas Nederland is heel goed beschermd tegen overstromingen. Toch zijn overstromingen niet uit te sluiten. Hoe ingrijpend kan een overstroming in Nederland

Nadere informatie

Opdracht: natuurramp in Mocoa, Colombia

Opdracht: natuurramp in Mocoa, Colombia Opdracht: natuurramp in Mocoa, Colombia Inleiding Bron 1 (uit: www.nos.nl 4 april 2017) "De dreiging van een natuurramp was er al lang en toch heeft dit ons overvallen", vertelt een inwoner van Mocoa,

Nadere informatie

1.1 Overstromingsscenario s

1.1 Overstromingsscenario s Afgedrukt: 28 november 2016 memorandum Project : Kaartbeelden overstromingsrisico s t.b.v. vitale en kwetsbare infrastructuur Datum : 28 juni 2016 Onderwerp : Duiding scenario s en toelichting op toelichting

Nadere informatie

Een noodsituatie en een beperking? Dit kun je doen!

Een noodsituatie en een beperking? Dit kun je doen! TwenteVeilig.nl Wat doe jij als? Een noodsituatie en een beperking? Dit kun je doen! Heb je een beperking of kun je jezelf minder goed redden? Een goede voorbereiding kan van levensbelang zijn in een noodsituatie.

Nadere informatie

Verkenning meerlaagsveiligheid 110

Verkenning meerlaagsveiligheid 110 110 7 Verkenning meerlaagsveiligheid 111 7.1 Inleiding Binnen de hoogwaterbescherming wordt een benadering in drie lagen toegepast (Meerlaagsveiligheid): Laag 1 Preventie (door dijken en/of ruimte voor

Nadere informatie

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school.

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Startactiviteit groep 1/2 Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Subdoelen 1. Leerlingen en leraren worden zich bewust van welke apparaten

Nadere informatie

Verval en verhang van een rivier. Matthijs Admiraal. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/70902

Verval en verhang van een rivier. Matthijs Admiraal. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/70902 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Matthijs Admiraal 15 January 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/70902 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN

WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN Je woont veilig in Nederland. Dat lijkt heel normaal, maar zo gewoon is dat niet. Een groot deel van Nederland ligt namelijk onder zeeniveau. Dus het gevaar

Nadere informatie

LEVENDE OCEANEN DOCENTENHANDLEIDING

LEVENDE OCEANEN DOCENTENHANDLEIDING LEVENDE OCEANEN DOCENTENHANDLEIDING Leuk dat je aan de slag gaat met het lesmateriaal van Greenpeace! Leerlingen verwerven inzicht in de oceaanproblematiek en ontdekken wat ze hier zelf aan kunnen doen.

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Kromme Rijn en Utrecht Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Kromme Rijn en Utrecht Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Regio Kromme Rijn en Utrecht Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud... 2 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 7 2. Een overstroming in mijn

Nadere informatie

NEDERLAND HELPT NEPAL KOM IN ACTIE!

NEDERLAND HELPT NEPAL KOM IN ACTIE! NEDERLAND HELPT NEPAL KOM IN ACTIE! NEPAL Nepal ligt in het werelddeel Azië en ligt tussen India en China. De oppervlakte van Nepal is 147.000 vierkante kilometer. Dat is vier keer groter dan Nederland.

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Werkbladen Wereldoriëntatie

Werkbladen Wereldoriëntatie Werkbladen Wereldoriëntatie 12 opdrachten 1. Je eigen project 2. Je eigen les 3. Bloemen 4. Een project met meer vakken 5. Een veilige route 6. Een les verbeteren 7. Op kamp 8. Grafieken lezen 9. Grafieken

Nadere informatie

Maandag 27 augustus: Eerste introductiedag

Maandag 27 augustus: Eerste introductiedag Beste leerling, Welkom op het Scala College! In dit boekje vind je het programma van de startperiode, oftewel het programma van jouw eerste tien weken op het Scala College. Maandag 27 augustus: Eerste

Nadere informatie

Drainagetechnieken tegen piping

Drainagetechnieken tegen piping Drainage technieken tegen piping Imagine the result Introductie Hans Niemeijer Inventarisatie drainagetechnieken als maatregel tegen piping Bestaand en nieuw Rijkswaterstaat WVL Innovatie, nhwbp, POV-piping

Nadere informatie

Agricola Novus. (de nieuwe boer) een tentoonstelling van dertien hectare en Atelier Van Lieshout. Dit werkboek is van. ... School... Groep... Datum...

Agricola Novus. (de nieuwe boer) een tentoonstelling van dertien hectare en Atelier Van Lieshout. Dit werkboek is van. ... School... Groep... Datum... Agricola Novus (de nieuwe boer) een tentoonstelling van dertien hectare en Atelier Van Lieshout Dit werkboek is van... School... Groep... Datum... DEEL 1 Inleiding Leestekst Binnenkort ga je met de klas

Nadere informatie

Competentie: Leergebied: Zuid Nederland. Toepassen

Competentie: Leergebied: Zuid Nederland. Toepassen Techniekkit: Domein: Competentie: Leergebied: Zuid Nederland Constructies Toepassen Aardrijkskunde Nederland is vol met rivieren. Om de rivier te kunnen oversteken bouwt men bruggen. Dan hoef je niet op

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Alblasserwaard en Vijfheerenlanden Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Alblasserwaard en Vijfheerenlanden Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Regio Alblasserwaard en Vijfheerenlanden Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud... 2 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2. Een overstroming

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Nijvere Neeltje groep 3-4

Docentenhandleiding. Nijvere Neeltje groep 3-4 Docentenhandleiding Nijvere Neeltje groep 3-4 1 Inhoud 1. Over deze lesbrief p. 2 2. Over het Zaans Museum p. 3 3. Praktische informatie p. 4 3.1 Verloop van het programma p. 4 3.2 Bereikbaarheid p. 4

Nadere informatie

De palingroute met Ali P.

De palingroute met Ali P. De palingroute met Ali P. Vakgebied: Aardrijkskunde, Biologie Niveau: brugklas havo/vwo Tijdsduur: ± 100 min. Vismigratie is een hot item bij de Noordelijke waterschappen op dit moment. In het verleden

Nadere informatie

Waterkeringbeheer Hollandse Delta

Waterkeringbeheer Hollandse Delta 1 Waterkeringbeheer Hollandse Delta Waterschap Hollandse Delta is één van de 23 waterschappen in Nederland belast met het beheer en onderhoud van waterkeringen (dijken) Het doel van dit beheer is de bescherming

Nadere informatie

Overstromingsscenario s voor rampenplannen

Overstromingsscenario s voor rampenplannen Overstromingsscenario s voor rampenplannen IJsselmeergebied Nederland is heel goed beschermd tegen overstromingen. Toch zijn overstromingen niet uit te sluiten. Hoe ingrijpend kan een overstroming in Nederland

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. Legenda. Les 1 Gezonde voeding Les 2 Schijf van Vijf Les 3 Kcal en Bewegen. Onderdeel van FetFit 2

Inhoudsopgave. Inleiding. Legenda. Les 1 Gezonde voeding Les 2 Schijf van Vijf Les 3 Kcal en Bewegen. Onderdeel van FetFit 2 FetFit Beweeglessen Inhoudsopgave Inleiding Legenda Les 1 Gezonde voeding Les 2 Schijf van Vijf Les 3 Kcal en Bewegen Onderdeel van FetFit 2 Inleiding In deze map vindt u beweeglessen, die onderdeel zijn

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio IJsseldelta Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Regio IJsseldelta Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Regio IJsseldelta Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud... 2 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2. Een overstroming in mijn omgeving,

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren.

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren. Oriëntatie: Het doel van deze lessenserie is: bestaande foto s zoeken met een eigen verhaal erbij. Dan gaan jullie mensen deze fotoserie voorleggen en vragen welk verhaal zij erin zien. Tot slot gaan jullie

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

Hoog water op het schoolplein? Regio Land van Altena Tekstboek

Hoog water op het schoolplein? Regio Land van Altena Tekstboek Hoog water op het schoolplein? Regio Land van Altena Tekstboek Naam : Klas:...... Inhoud Inhoud... 2 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2. Een overstroming in mijn omgeving,

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Beschadigingen Constructies. Drijfvuil. Menselijke- of dierlijke activiteit. Overloop of golfoverslag. Scheuren.

INHOUDSOPGAVE. Beschadigingen Constructies. Drijfvuil. Menselijke- of dierlijke activiteit. Overloop of golfoverslag. Scheuren. INHOUDSOPGAVE 1. Beschadigingen 2. Constructies 3. Drijfvuil 4. Menselijke- of dierlijke activiteit 5. Overloop of golfoverslag 6. Scheuren 7. Uittredend water 8. Vervormingen Bij welk schadebeeld dient

Nadere informatie

neerslag: regen, hagel en sneeuw ringen in het weer waarnemen regen meten

neerslag: regen, hagel en sneeuw ringen in het weer waarnemen regen meten Het weer GROEP 3-4 26 45 minuten (dag 1) & 5 minuten (dag 2 t/m 4) & 20 minuten (dag 5) 1, 23, 43, 44 en 45 De leerling: neerslag: regen, hagel en sneeuw ringen in het weer waarnemen regen meten van 10

Nadere informatie

NATUURRAMPEN DICHTBIJ HUIS: het verdronken landschap

NATUURRAMPEN DICHTBIJ HUIS: het verdronken landschap NATUURRAMPEN DICHTBIJ HUIS: het verdronken landschap Concept titel lesbrief GEO-LOGICAL door Sjoerd Kluiving Overleg werkgroep Brabantse Wal Noord 18-06-2009 Halsteren Aanleiding het verdronken landschap

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte. Kerndoel 48. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte. Kerndoel 48. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 48 186 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte Kerndoel 48 Kinderen leren over de maatregelen die in Nederland genomen

Nadere informatie

Lesbrief bij Security4kids. De Rome Club. Dit lesmateriaal is gemaakt voor bovenbouw basis & onderbouw middelbaar

Lesbrief bij Security4kids. De Rome Club. Dit lesmateriaal is gemaakt voor bovenbouw basis & onderbouw middelbaar Lesbrief bij Security4kids De Rome Club Dit lesmateriaal is gemaakt voor bovenbouw basis & onderbouw middelbaar De Rome Club - Docent Doel De leerlingen laten nadenken over internet, wachtwoorden, virussen

Nadere informatie

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort. Gebruik bron 1. In deze bron worden de nieuwe stedelingen genoemd.

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort. Gebruik bron 1. In deze bron worden de nieuwe stedelingen genoemd. Leefomgeving Opgave 7 Tweedeling in Amsterdam Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort. Gebruik bron 1. In deze bron worden de nieuwe stedelingen genoemd. 2p 26 Geef een demografisch

Nadere informatie

Overstromingsscenario s voor rampenplannen

Overstromingsscenario s voor rampenplannen Overstromingsscenario s voor rampenplannen Westelijke kust Nederland is heel goed beschermd tegen overstromingen. Toch zijn overstromingen niet uit te sluiten. Hoe ingrijpend kan een overstroming in Nederland

Nadere informatie

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma Huiswerk op De Springplank Informatiebrochure voor ouders / verzorgers Deze brochure is opgezet om u als ouders/verzorgers te informeren over de rol van huiswerk op De Springplank. We hopen dat deze informatie

Nadere informatie

Overstromingsscenario s voor rampenplannen

Overstromingsscenario s voor rampenplannen Overstromingsscenario s voor rampenplannen Noordelijke kust Nederland is heel goed beschermd tegen overstromingen. Toch zijn overstromingen niet uit te sluiten. Hoe ingrijpend kan een overstroming in Nederland

Nadere informatie

Projectintroductie e. Projectintroductie les 1

Projectintroductie e. Projectintroductie les 1 Projectintroductie les 1 Projectintroductie e Doel: De leerlingen ontdekken wat zij al weten over de Schelde. Ook ontdekken ze dat er soms andere belangen liggen vanuit deze thema s Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Docentenhandleiding KIES VAARDIG! klas 3 HAVO/VWO

Docentenhandleiding KIES VAARDIG! klas 3 HAVO/VWO Docentenhandleiding KIES VAARDIG! klas 3 HAVO/VWO INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Lesdoelen 4 Uitleg werkvormen 1. Ben jij iemand die of.!? 5 2. Je eigen keuzestijl ontdekken 5 3. Een kleur kiezen 6 4. Keuzebepalende

Nadere informatie

Water op het schoolplein?

Water op het schoolplein? Water op het schoolplein? Module Overstromingen Regio Zwolle Tekstboek Naam: Klas: Inhoud Inhoud... 2 1 Introductie... 4 1.1 Overstromingen... 4 1.2 Wateroverlast... 6 2. Een overstroming in mijn omgeving,

Nadere informatie

Help, een overstroming!

Help, een overstroming! Help, een overstroming! Lees het krantenartikel over tante Sil. Bewoners vluchten voor hoog water Crisiscentrum Rosmalen, 31 jan. 1995 Het is de tweede dag van de evacuatie. Duizenden inwoners uit Lith

Nadere informatie

Waterproof. vindt u allerlei informatie over. moeten steeds meer water afvoeren. Nederland is door deze veran- overheid in een dergelijke situatie,

Waterproof. vindt u allerlei informatie over. moeten steeds meer water afvoeren. Nederland is door deze veran- overheid in een dergelijke situatie, Stelt u zich eens voor: u zit al een jaar met uw gezin in een tent op de Drentse hei, met een beetje zakgeld, zonder bezittingen, tv, internet, vrienden en collega s. De gevolgen van de grote overstroming,

Nadere informatie