1. Belangrijke lekkage van koelmiddelen, zowel bij kleine als bij grote installaties 2. Significant potentieel voor verbetering, blijkt uit cases in binnen-en buitenland. 3. Bredere toepassing van positieve ervaringen aangewezen: opleiding en verspreiding van praktijkervaring 4. Er is nood aan een gezamenlijke aanpak door overheid en betrokken doelgroepen; brede bereidheid van de sector om hieraan mee te werken (Voorbeelden Nl en UK). 5. Technische kennis om lekverliezen te beperken bestaat en is gekend bij aantal technici; het komt er op aan deze bij alle betrokkenen bekend te maken. (2) 6. Bredere opleiding in koeltechniek is belangrijke voorwaarde voor deskundige werkzaamheden: hoe realiseren in praktijk? (belang van opleiding binnen bedrijf). 7. Tijd en financiële ruimte ontbreken vaak bij technici voor gedegen onderhoud en controle: hoe remediëren? 8. Gerichte actie nodig naar niet gecertifieerde bedrijven: diverse voorstellen ; verder te onderzoeken 9. Bijkomende bewustmaking, zeker naar niet gecertifieerde bedrijven en kleinere exploitanten (iedereen bereiken!) 10. Ontsluiting van relevante informatie naar alle betrokkenen (bv. EN 378) 11. Nood aan bijkomende controles, maar nieuwe gezamenlijke aanpak nodig naast klassieke (beperkte) overheidsaanpak 1
(3) 12. Talrijke technische suggesties en suggesties voor aanpassing van de wetgeving Verdere evaluatie en overleg nodig om deze aanbevelingen te laten resulteren in concrete acties Vervolg traject op te zetten Samenvatting : 2. Koelmiddelkeuze 1. GWP-waarde sterk afhankelijk van gekozen koelmiddel 2. Afbouw van (H)CFK s zorgt voor toename van gebruik en emissie van F-gassen. 3. Koelmiddelkeuze bepaald door tal van factoren. 4. Alternatieven bestaan en worden ontwikkeld voor veel toepassingen maar de toepassing is nog beperkt door gebrek aan kennis en onzekerheid over factoren als prijs, energieefficiëntie, technische problemen zoals lekverliezen, 5. Vaak is deze onzekerheid niet gegrond. De vraag is met welke argumentatie gebruikers kunnen worden overtuigd. Technische informatie is beschikbaar. Rol voor koeltechnici! 2
Samenvatting : 2. Koelmiddelkeuze (2) 6. Lekdichtheid even belangrijk voor alternatieve koelmiddelen (energie-efficiëntie),.. 7. Belangrijke factoren voor penetratie van alternatieven zijn toekomstvisie, wetgeving, bijscholing, overheidshulp (subsidiëring), 8. Prioriteit ligt bij de grote installaties maar ook bij kleinere installaties zijn alternatieve koelmiddelen mogelijk. 9. Vervanging van hoge GWP-koelmiddelen (R404A) mogelijk zonder energetische nadelen bij nieuwe installaties en/of mits vervanging van onderdelen. In bestaand systemen mogelijk met koelmiddel met GWP/2. Let op problemen met dichtingen etc. Samenvatting : 2. Koelmiddelkeuze (2) 10. Uitfaseren van HFK sin supermarkten vaak mogelijk maar geval per geval te bekijken; kostprijs is belangrijke factor. In elk geval geleidelijke aanpak 11. Verbieden van koelmiddelen met hoge GWP aangewezen maar stapsgewijze; niet mogelijk voor alle toepassingen. (alleen in lekdichte installaties nog toelaten) 12. Ecologiepremie is onvoldoende bekend en kan nog worden versterkt maar let op voor oversubsidiëring. Overtuigen van voordelen van nieuwe systemen en wegnemen van vrees voor nadelen is even belangrijk. 13. Geen draagvlak voor (algemene) verwijdering van R404A uit bestaande koelinstallaties, wel bv. Bij incidentele lekkages of bij bepaalde onderhoudsbeurten (technisch mogelijk, wel ombouwkost) 3
Samenvatting: 3. Emissies en prognoses 1. Grote verscheidenheid in emissiefactoren van koelinstallaties 2. Concrete informatie over reële emissiefactoren van belang voor emissie-inventarisatie, prognoses en beleidsplanning 3. Huidige emissie-inventaris consistent met verkoopgegevens maar niet gedifferentieerd per type koelinstallaties; gemiddelde emissies lager dan blijkt uit sommige cases. 4. Suggesties naar verfijning van de inventarisatie: verzameling cijfers per gewest, gebruik gegevens van de exploitanten en koeltechnici (logboeken), kwaliteitscontrole, : haalbaarheidsonderzoek?; rol voor UBF 4
5