Frans Masereel Centrum

Agentschap Kunsten en Erfgoed Frans Masereel Centrum Volledige studieopdracht voor de bouw van een grafisch drukatelier en publieke tentoonstellingsruimte OO2606

B-ILD Architect Diksmuidelaan 34, bus 9 1000 Brussel www.b-ild.com contactpersoon: Kelly Hendriks UTIL STRUKTUURSTUDIES Ingenieur stabiliteit Thiefrystraat 36 1030 Brussel www.util.be contactpersoon: Frans Leenaerts TECH 3 Ingenieur technieken Serpentstraat 5 9000 Gent www.tech3.be contactpersoon: Davy De Pestel MAKEME Visualisaties Hoogstraat 47 001 9000 Gent www.makeme.be contactpersoon: Simon Dauwe WARD HEIRWEGH Grafisch ontwerp Helenalei 20 / 5 2018 Antwerpen www.wardheirwegh.com contactpersoon: Ward Heirwegh

LAGER Lager is zonder meer het meest gebruikte comparatief tijdens onze ateliersessies voor de uitbreiding van het. Een onderzoek naar lager zette de toon tijdens de analyse van de CONTEXT en de wederkerende strijd met het BUDGET. Het ontwerpproces voor de uitbreiding van het atelier, tentoonstellingsruimte en archief kan samengevat worden in een constant uitdagen tot verlagen.

LAGER Lager is zonder meer het meest gebruikte comparatief tijdens onze ateliersessies voor de uitbreiding van het. Een onderzoek naar lager zette de toon tijdens de analyse van de CONTEXT en de wederkerende strijd met het BUDGET. Het ontwerpproces voor de uitbreiding van het atelier, tentoonstellingsruimte en archief kan samengevat worden in een constant uitdagen tot verlagen. RUIMER De essentie van de opdracht zit vervat in de vraag naar RUIMTE voor de WERKING van het Frans Masereel centrum. De zoektocht naar een optimale schakeling van functies werd ingezet om een toekomstgericht en flexibel plan te bekomen. De vraag naar zichtbaarheid en toegankelijkheid van het programma dienen voort te vloeien uit de opzet van indeling. Het project moet het centrum mogelijkheden bieden om te verruimen.

CONTEXT Inplanting & Positie

CONTEXT Omgeving

OPPERVLAKTE etsatelier tentoonstellingsruimte archief werkhuis sanitair donkere kamer grafisch atelier kantoor spuitcabine M 2

OPPERVLAKTE tentoonstellingsruimte etsatelier tentoonstellingsruimte archief sanitair werkhuis donkere kamer grafisch atelier sanitair kantoor werkhuis donkere kamer etsatelier grafisch atelier archief kantoor spuitcabine spuitcabine M 2 Open Gesloten

OPPERVLAKTE tentoonstellingsruimte etsatelier tentoonstellingsruimte werkhuis donkere kamer grafisch atelier archief sanitair kantoor werkhuis donkere kamer etsatelier grafisch atelier archief sanitair kantoor donkere kamer werkhuis etsatelier tentoonstellingsruimte grafisch atelier archief sanitair spuitcabine spuitcabine spuitcabine kantoor M 2 Open Gesloten Van open ruimte tot aangename werkplek

OO2606 1. RUIMTE BELEVING ONTDEKKING 2. 3. 4.

1. Grafisch atelier 2. Tentoonstellingsruimte 3. Archief 4. Werkhuis 5. Donkere kamer 6. Uitspuitcabine 7. Sanitair 8. Stooklokaal 9. Luchtgroep 10. Inkomvolume

WERKING

WERKING

TENTOONSTELLEN 1. BOEKPRESENTATIE / LEZINGEN / FILMVOORSTELLINGEN

TENTOONSTELLEN 2. PRINT ART FAIR

TENTOONSTELLEN 3. PERMANENTE TENTOONSTELLING / ARCHIEF

TOEGANG EN EVACUATIE

FASERING BOUWEN

FASERING BOUWEN AFBREKEN

FASERING BOUWEN AFBREKEN VERBINDEN

ORÏENTATIE ZUIDGEVEL

STRUCTURELE PRINCIPES Economisch Licht Flexibel Functioneel Berekend Gegrond Akoestiek

DUURZAAMHEID Duurzaamheid gaat over ecologie, maar het verwijst evenzeer naar de duurzaamheid van de gebouwde infrastructuur. Eisen en wensen moeten mee-evolueren met de gebruikers en ook de invulling van het programma moet verandering aankunnen. Deze visie op duurzaamheid pleit voor flexibiliteit, maar nog meer voor kwaliteit. Aandacht voor het leefmilieu, maar dus ook voor comfort, gezondheid en degelijkheid. OPTIMALE ENERGIEHUISHOUDING Zoals opgegeven is het gebouw omwille van het specifieke programma niet onderhevig aan de geldende energieprestatie-vereisten. Het vermelde E-peil van 60 werd echter als streefdoel vooropgesteld. De nieuwbouw behaalt, zonder toepassing van bijkomende alternatieve energiebronnen, een E-peil van 53 punten. E-peil 53 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 120 130 140 SLIMME WATERHUISHOUDING Voor het sanitair wordt geopteerd voor toestellen uit duurzame materialen te voorzien volgens de noden en specifieke eisen voor een werkomgeving en gebruik. De kranen zullen zoveel mogelijk van het type met drukknop zijn, waarbij de tijd van waterverbruik instelbaar is. Er kan ook gekozen worden voor kranen met bewegingssensor, om het waterverbruik nog meer te drukken. De sanitaire koud waterverdeling gebeurt in het vloerpakket. De koudwaterleidingen zijn geïsoleerd, om geen bacterievorming in het water te krijgen en te zorgen dat het koud water steeds als koud aanvoelt. Ook de warmwaterleidingen zijn geïsoleerd. Een ringleiding rondom het gebouw zorgt ervoor dat het warm water steeds snel aan de tappunten terechtkomt. Hier wordt rekening gehouden met een maximale waterstand in de leidingen van 5 meter. MAXIMALE REGENWATER- RECUPERATIE Het af te voeren regenwater van het niet begaanbare dak wordt hergebruikt. Nadat het door een groffilter gezuiverd is van eventuele bladeren wordt het voor recuperatie opgevangen in een put. Er wordt aangenomen dat per persoon in België ongeveer 30 liter water wordt verbruikt voor toiletspoeling, en ruim 8 liter voor onderhoud. Stadswater kan voor deze toepassing, zonder hygiëneproblemen, vervangen worden door regenwater. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een automatisch regenwater recuperatietoestel. Bij schaarste zal het systeem automatisch overschakelen, volgens de gekeurde manier, op sanitair koud water. Zo vermijdt men dat de put moet bijgevuld worden met stadswater. Concreet zal het regenwater gebruikt worden voor toiletspoeling, buitenkranen en kranen voor onderhoud van het gebouw. Ook de spuitcabine zou gebruik kunnen maken van het regenwater als de toepassingen dit toelaten. Hetzelfde geldt voor de kranen die in veelvoud voorzien zijn in de werkruimtes. Een label zal steeds duidelijk maken dat het om regenwaterkranen gaat. Aan de werktafels zullen volgens opgave kranen voorzien worden die volgens keuze aangesloten kunnen worden op regenwater of stadswater. LOKALE WATERZUIVERING De riolering van de uitbreiding zal, indien de installatie dit toelaat, aangesloten worden op de waterzuivering op het terrein. Hierbij is extra aandacht besteed aan de afvoer van het sterk vervuilde afvalwater vanuit de spuitcabine, dit wordt mogelijks afzonderlijk weggeleid naar de hiervoor bestemde filterputten. De compacte vierkante vorm met een minimaal verliesoppervlak aan beglazing werd voorzien van een goed geïsoleerde buitenschil. Voor zowel het dak als de gevel wordt geopteerd voor PUR, een isolatiemateriaal met een erg goede lambda waarde. De isolatie van het dakoppervlakte wordt verder verbeterd door de toevoeging van minerale wol in de profilering van de steeldeck. Dit alles uit zich in een K-peil van 26 punten. De energievraag blijft met 44kwh/m2 ruim onder de bovengrens van 70. K-peil 26 Opvangen regenwater 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 120 130 140 Binnen het vooropgestelde budget lijkt de toepassing van alternatieve energiebronnen niet haalbaar. Het E-peil werd gehaald door sterk in te zetten op K-peil, ventilatie, verwarmingstechnieken die allen verder in detail worden toegelicht. De mogelijkheid om zonnepanelen te plaatsen werd echter wel onderzocht. Als hiervoor de bijkomende budgettaire middelen worden vrijgemaakt zou de installatie van fotovoltaïsche cellen op de zuid georiënteerde daken van de bungalows een interessante piste kunnen zijn. Energievraag 44 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 120 130 140 regenwaterput Toiletspoeling Buitenkranen Kranen onderhoud Kranen werkruimtes (Spuitcabine)

EFFICIËNTE VERWARMING De centrale verwarming gebeurt door een modulerende condenserende hoogrendement gaswandketel. Deze staat in voor de verwarming van het gebouw en voor de opwarming van het sanitair warm water. Door bovendien te kiezen voor een laag temperatuur regime wordt een maximaal rendement uit de condensatieketel gehaald. Gezien de schaal van de ruimtes en hun wisselende bezetting wordt geopteerd voor luchtverwarming om zodoende snelle aanpassingen aan de temperaturen te kunnen voorzien. Op die manier hoeven de grote volumes niet steeds op temperatuur gehouden te worden, wat een aanzienlijke besparing in gebruik kan betekenen. Het feit dat de grote hall centraal in het gebouw is gelegen levert hier een extra voordeel op omdat zo de verliesoppervlaktes beperkt blijven. Een bijkomend voordeel van de luchtverwarming is dat deze makkelijk kan gecombineerd worden met het luchtverversings-syteem. Dit maakt vooral budgettair een groot verschil, aangezien er niet in twee afzonderlijke systemen moet geïnvesteerd worden. BALANS VENTILATIE EN WARMTERECUPERATIE Een goede luchtkwaliteit is essentieel voor een werkplek. Daarom werd gekozen voor een ventilatie volgens het principe systeem D, met mechanische afvoer en toevoer. Dit laat toe 85% van de warmte uit de bedorven lucht te recupereren alvorens die naar buiten te leiden, waardoor de warmteverliezen tot een minimum beperkt blijven. Gezien de hoge debieten die hier vereist zijn, betekent dit een aanzienlijke verschil in de warmtevraag. De luchtgroep hier voorgesteld maakt gebruik van een warmtewiel. Een techniek die bij alle buitentemperaturen voor een hoog rendement zorgt en bovendien ook het vochtgehalte van de lucht kan controleren. Zo kan men streven naar een zo weinig mogelijk variabele vochtigheid in het gebouw wat zeker essentieel is voor het archief en de kunstwerken. PASSIEVE NACHTKOELING De kans op oververhitting is eerder gering, maar kan indien noodzakelijk makkelijk tegen gegaan worden door gebruik te maken van free cooling. Dit betekent dat tijdens de nacht de ventilatiedebieten worden opgetrokken en koelere buitenlucht wordt gebruikt om het gebouw in zijn geheel af te koelen. Dit gebeurt door een bypass over het warmtewiel. Dit vraagt geen extra energie, en houdt geen extra investering in. LUCHTKWALITEIT Wanneer het gebouw in gebruik is zal de luchtkwaliteit worden gemeten en de debieten zullen hieraan aangepast worden. Dit kan op een eenvoudige manier dankzij de frequentiegestuurde luchtgroep. In het werkhuis kan mogelijk veel stof worden opgewekt, daarom wordt een stofafzuiging voorzien. Met flexibele extractie-armen kan lokaal aan de werktafels afgezogen worden. Naast de lokale stofafzuiging wordt wel een basisventilatie voorzien, waarbij de nodige verse lucht wordt binnengebracht en de bedorven lucht wordt afgevoerd. Om stofverspreiding doorheen het gebouw verder te minimaliseren worden de debieten hier tot een minimum beperkt. Daarom wordt in het werkhuis niet met luchtverwarming gewerkt. Lokaal wordt geopteerd voor een alternatief met stralingspanelen tegen het plafond. Dit systeem kan ook bij een laag temperatuurregime de ruimte snel opwarmen. Ook in de spuitcabine zal een basisventilatie worden voorzien. Hier zal bijkomstig een watermistafzuiging worden geplaatst. De filter zal vocht en lucht scheiden, de warmteontwikkeling die hiermee gepaard gaat zal in de winter gerecupereerd worden en na filtratie van de lucht terug in de ruimte gebruikt worden. ENERGIEBESPARENDE VERLICHTING De verlichting wordt geplaatst volgens de wettelijke eisen en bijkomende eisen gesteld in de bundel. Er wordt gewerkt met een energiezuinige basis verlichting met integratie van spaarlampen en TL verlichting in de armaturen. De werkplaatsen worden steeds bijkomend uitgelicht. In de donkere kamer wordt aangepaste verlichting voorzien. Lokalen die niet continu bezet zijn zullen aangestuurd worden via een bewegingsmelder, zo wordt nodeloos energieverbruik vermeden. Aan de uitgang van het gebouw zal gebruik gemaakt worden van een alles-uit-drukknop. DUMMIE-PROOF BESTURING De alles-uit knop voor de verlichting die zich bij de uitgang van de nieuwbouw bevindt zal ook de ook de ventilatie en de cv-installatie naar nachtregime doen omschakelen. De verdere regeling van de technieken zal gekoppeld worden aan één beheersysteem om zo het gebruik eenvoudig en overzichtelijk te houden. Hierop kunnen temperaturen, werkingen, storingen en dergelijke worden afgelezen. Door alles te koppelen krijgen we een goed overzicht met een geoptimaliseerd klimaat en de nodige verluchting. Door de snelle reactietijd van de luchtverwarming zal bovendien de verwarming minder moeten opstoken wat het globale verbruik doet verminderen. DOORDACHTE MATERIAALKEUZE De gebruikte materialen zijn kwalitatief en industrieel van aard. Deze zijn bestand tegen intensief gebruik. Verder worden onderhoudsarme materialen gekozen zoals aluminium buitenschrijnwerk. Door de transparante gevels optimaal in te zetten kan de beglaasde oppervlakte beperkt blijven, wat voordelig is voor het onderhoud. De vloer is een type bedrijfsvloer die zal afgestemd worden op intensief en specifiek gebruik. DUURZAME ARCHITECTUUR Alleen een integrale ontwerpbenadering kan leiden tot werkelijk duurzame architectuur. Dit houdt in dat ook rekening wordt gehouden met een zekere flexibiliteit in de tijd. Dankzij een open plan, een resultaat van de constructieve eenvoud van het ontwerp, wordt hierop geanticipeerd.

PLANNING EN PROCES- GERICHTHEID Kostenbeheersing projectkost Nota bij kostenraming ALGEMENE GEGEVENS CONSTRUCTIE ALGEMENE GEGEVENS CONSTRUCTIE TOTALE BRUTO OPPERVLAKTE TOTALE BRUTO OPPERVLAKTE NIVEAU +00 - BRUTO OPPERVLAKTE GEBOUW NIVEAU +00 - BRUTO OPPERVLAKTE GEBOUW NIVEAU +00 BRUTO OPPERVLAKTE NIEUWE TOEGANG 455,13 m2 455,13 m2 441,00 m2 441,00 m2 14,13 m2 NIVEAU +00 - BRUTO OPPERVLAKTE NIEUWE TOEGANG 14,13 m2 TOTAAL DEEL ARCHITECTUUR ( excl. BTW ) 215.781,40 48,27% TOTAAL DEEL ARCHITECTUUR ( excl. BTW ) AANNEMING 215.781,40 17.550,00 48,27% 3,93% AANNEMING AFBRAAK 17.550,00 7.925,00 3,93% 1,77% AFBRAAK ONDERBOUW 7.925,00 24.871,68 1,77% 5,56% ONDERBOUW RUWBOUW 24.871,68 65.884,90 5,56% 14,74% RUWBOUW BUITENSCHRIJNWERK 65.884,90 53.404,00 14,74% 11,95% BUITENSCHRIJNWERK BINNENAFWERKING 53.404,00 46.145,82 11,95% 10,32% BINNENAFWERKING TOTAAL DEEL STABILITEIT ( excl. BTW ) 46.145,82 113.763,82 10,32% 25,45% TOTAAL DEEL STABILITEIT ( excl. BTW ) FUNDERINGEN 113.763,82 56.405,60 25,45% 12,62% FUNDERINGEN METSELWERK 56.405,60 15.300,48 12,62% 3,42% METSELWERK STRUCTUURELEMENTEN STAAL 15.300,48 29.317,74 3,42% 6,56% STRUCTUURELEMENTEN STAAL STALEN DAKELEMENTEN 29.317,74 12.740,00 6,56% 2,85% STALEN DAKELEMENTEN TOTAAL DEEL TECHNIEKEN ( excl. BTW ) 12.740,00 117.455,00 2,85% 26,28% TOTAAL DEEL TECHNIEKEN ( excl. BTW ) SANITAIR 117.455,00 19.845,00 26,28% 4,44% SANITAIR HVAC 19.845,00 66.150,00 4,44% 14,80% HVAC ELEKTRICITEIT 66.150,00 31.460,00 14,80% 7,04% ELEKTRICITEIT 31.460,00 7,04% ALGEMEEN TOTAAL INCL. WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( excl. BTW ) 447.000,22 100% BTW ALGEMEEN 21 % TOTAAL INCL. WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( excl. BTW ) 447.000,22 93.870,05 100% BTW ALGEMEEN 21 % TOTAAL INCL WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( incl. BTW ) 540.870,26 93.870,05 ALGEMEEN TOTAAL INCL WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( incl. BTW ) 540.870,26

ELEKTRICITEIT HVAC 66.150,00 31.460,00 14,80% 7,04% BTW 21 % 93.870,05 ELEKTRICITEIT 31.460,00 7,04% OO2606 ALGEMEEN TOTAAL INCL. INCL WERKEN AAN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES CONSTRUCTIES ( excl. BTW ( incl. ) BTW ) 540.870,26 447.000,22 100% BTW ALGEMEEN 21 % TOTAAL INCL. WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( excl. BTW ) 447.000,22 93.870,05 100% ALGEMEEN BTW 21 % TOTAAL INCL WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( incl. BTW ) 540.870,26 93.870,05 TOTAAL ALGEMEEN WERKEN TOTAAL VOORZIEN INCL WERKEN AAN BESTAANDE BESTAANDE CONSTRUCTIES CONSTRUCTIES ( incl. BTW ) 540.870,26 10.725,00 AFBRAAK BESTAAND ETSATELIER 7.925,00 TOTAAL WERKEN VOORZIEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES 10.725,00 NIEUWE BUITENTRAP + AFSCHERMING BESTAANDE LUCHTGROEP 2.800,00 AFBRAAK TOTAAL BESTAAND WERKEN ETSATELIER VOORZIEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES 10.725,00 7.925,00 ALGEMEEN TOTAAL EXCL. WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( excl. BTW ) 436.275,22 NIEUWE AFBRAAK BUITENTRAP BESTAAND ETSATELIER + AFSCHERMING BESTAANDE LUCHTGROEP 2.800,00 7.925,00 BTW 21 % NIEUWE BUITENTRAP + AFSCHERMING BESTAANDE LUCHTGROEP 91.617,80 2.800,00 ALGEMEEN TOTAAL EXCL. WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( excl. BTW ) 436.275,22 BTW ALGEMEEN 21 % TOTAAL EXCL. WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( excl. BTW ) 436.275,22 91.617,80 ALGEMEEN TOTAAL EXCL. WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( incl. BTW ) 527.893,01 BTW 21 % 91.617,80 ALGEMEEN TOTAAL EXCL. WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( incl. BTW ) 527.893,01 ALGEMEEN TOTAAL EXCL. WERKEN AAN BESTAANDE CONSTRUCTIES ( incl. BTW ) 527.893,01 OVERZICHT VOORZIENE BUDGETTEN TOTAAL GEBOUW ( excl. BTW ) 437.190,08 OVERZICHT VOORZIENE BUDGETTEN TOTAAL ( excl. BTW ) 437.190,08 BTW TOTAAL OVERZICHT 21 % GEBOUW VOORZIENE ( excl. BTW BUDGETTEN ) 437.190,08 91.809,92 TOTAAL GEBOUW ( ( excl. incl. BTW ( excl. ) ) BTW ) 529.000,00 437.190,08 BTW 21 % 91.809,92 TOTAAL ( excl. BTW ) 437.190,08 TOTAAL BTW 21 % ( incl. BTW ) 529.000,00 91.809,92 TOTAAL ( incl. BTW ) 529.000,00

Kostenbeheersing projectkost DEEL ARCHITECTUUR DEEL HFDST ART.NR ARTIKELOMSCHRIJVING METING EENHEID TOTAAL SUBTOTAAL %. 0 01 01. AANNEMINGSMODALITEITEN 0 01 01.30. plaatsbeschrijvingen PM 0 01 01.40. werfcoördinatie PM 0 02 02. BOUWPLAATSVOORZIENINGEN 17.550,00 8,13% 0 02 02.00. bouwplaatsvoorzieningen - algemeen SOG 17.550,00 0 03 03. AFBRAAK- & SCHORINGSWERKEN 7.925,00 3,67% 0 03 03.00. afbraak- & schoringswerken - algemeen 0 03 03.10. afbraak / gehele constructies - algemeen 0 03 03.11. afbraak / gehele constructies - hoofdzakelijk vrijstaand SOG 7.925,00 0 04 04. VEILIGHEIDS- & GEZONDHEIDSPLAN 0 04 04.00. veiligheids- & gezondheidsplan - algemeen PM 1 10 10. GRONDWERKEN ONDERBOUW 4.545,80 2,11% 1 10 10.00. grondwerken onderbouw - algemeen 1 10 10.10. voorafgaande afgraving van het terrein - algemeen 1 10 10.11. voorafgaande afgraving terrein - ontzoden FH m2 441,00 1 10 10.20. bouwputten - algemeen 1 10 10.21. bouwputten - gewone bouwputten met afvoer VH m3 3.427,20 1 10 10.22. bouwputten - prefabkelders PM 1 10 10.23. bouwputten - rioleringselementen PM 1 10 10.30. sleuven - algemeen 1 10 10.31. sleuven - funderingszolen VH m3 677,60 1 10 10.32. sleuven - ondergrondse leidingen PM 1 14 14. METSELWERK ONDERBOUW 2.168,32 1,00% 1 14 14.00. metselwerk onderbouw - algemeen 1 14 14.40. waterdichting - algemeen 1 14 14.42. waterdichting - beraping / betering FH m2 2.168,32 1 16 16. THERMISCHE ISOLATIE ONDERBOUW 10.867,56 5,04% 1 16 16.00. thermische isolatie onderbouw - algemeen 1 16 16.10. isolatieplaten op volle grond - algemeen 1 16 16.12. vloerisolatie + uitvullingslaag voor technieken FH m2 9.009,00 1 16 16.22. isolatieplaten ondergrondse wanden - polystyreen / geëxtrudeerd (XPS) FH m2 1.858,56 1 17 17. RIOLERINGSELEMENTEN ONDERBOUW 7.290,00 3,38% 1 17 17.00. rioleringselementen onderbouw - algemeen 1 17 17.10. rioolbuizen - algemeen 1 17 17.15. rioolbuizen - kunststof / PVC ( algemeen ) FH m 1.540,00 1 17 17.30. inspectieputten - algemeen 1 17 17.36. inspectieputten - kunststof / PVC + terugslagkleppen waar nodig FH st 1.640,00 1 17 17.50. putdeksels & roosters - algemeen 1 17 17.51. putdeksels & roosters - deksels FH st 270,00 1 17 17.60. afvalwaterbehandeling - algemeen 1 17 17.61. afvalwaterbehandeling - septictanks - te onderzoeken - nvt FH st 0,00 1 17 17.70. regenwaterputten - algemeen 1 17 17.72. regenwaterputten - beton / prefab - 10.000l FH st 3.840,00 1 17 17.75. regenwaterputten - hergebruik regenwater - zie technieken PM 2 22 22. MUURISOLATIES BOVENBOUW 5.702,40 2,64% 2 22 22.00. muurisolatie bovenbouw - algemeen 2 22 22.10. spouwisolatie / thermisch - algemeen

1 17 17.50. putdeksels & roosters - algemeen 1 17 17.51. putdeksels & roosters - deksels FH st 270,00 1 17 17.60. afvalwaterbehandeling - algemeen OO2606 1 17 17.61. afvalwaterbehandeling - septictanks - te onderzoeken - nvt FH st 0,00 1 17 17.70. regenwaterputten - algemeen 1 17 17.72. regenwaterputten - beton / prefab - 10.000l FH st 3.840,00 1 17 17.75. regenwaterputten - hergebruik regenwater - zie technieken PM 2 22 22. MUURISOLATIES BOVENBOUW 5.702,40 2,64% 2 22 22.00. muurisolatie bovenbouw - algemeen 2 22 22.10. spouwisolatie / thermisch - algemeen 2 22 22.13. spouwisolatie / thermisch - polyurethaan (PUR) FH m2 5.702,40 2 24 24. GEVELELEMENTEN / BOUWSTEEN 21.945,00 10,17% 2 24 24.00. gevelelementen / bouwsteen - algemeen 2 24 24.10. raam- & deurdorpels - algemeen 2 24 24.12. raam- & deurdorpels - prefabbeton FH m 1.596,00 2 24 24.50. bekledingsplaten - algemeen 2 24 24.59. bekledingsplaten - geprofileerde staalplaat FH m2 20.349,00 3 34 34. PLAT DAK / THERMISCHE ISOLATIE 20.020,00 9,28% 3 34 34.00. plat dak / thermische isolatie - algemeen 3 34 34.10. isolatieplaten - algemeen 3 34 34.12. isolatieplaten - polyurethaanschuim (PUR) FH m2 12.285,00 3 34 34.14. isolatieplaten - minerale wol (MW) FH m2 7.735,00 3 35 35. PLAT DAK / DAKDICHTING 15.172,50 7,03% 3 35 35.00. plat dak / dakdichting - algemeen 3 35 35.30. éénlaags / hoogpolymere membranen - algemeen 3 35 35.32. éénlaags / hoogpolymere membranen - EPDM FH m2 12.967,50 3 35 35.50. ballastlaag - algemeen 3 35 35.51. ballastlaag - grind / beperkt FH m2 2.205,00 3 37 37. DAKRANDEN & KROONLIJSTEN 1.995,00 0,92% 3 37 37.00. dakranden & kroonlijsten - algemeen 3 37 37.20. dakrandprofielen - algemeen 3 37 37.21. dakrandprofielen - aluminium FH m 1.995,00

DEEL ARCHITECTUUR DEEL HFDST ART.NR ARTIKELOMSCHRIJVING METING EENHEID TOTAAL SUBTOTAAL %. 3 38 38. DAKWATERAFVOER 1.050,00 0,49% 3 38 38.00. dakwaterafvoer - algemeen 3 38 38.30. afvoerpijpen - algemeen 3 38 38.31. afvoerpijpen - kunststof / PVC FH m 1.050,00 4 40 40. BUITENRAMEN & -DEUREN 50.604,00 23,45% 4 40 40.00. buitenramen & -deuren - algemeen 4 40 40.32. profielen / aluminium - thermisch onderbroken / gemoffeld FH m2 11.205,00 + aangepaste beglazing 4 40 40.38. profielen / aluminium - vliesgevel + aangepaste beglazing FH m2 25.515,00 4 40 40.39. profielen / aluminium - deels metaalplaat / beglaasd inkompaviljoen FH m2 10.440,00 4 40 40.80. zonwering / gevelsystemen - algemeen 4 40 40.81. zonwering / gevelsystemen - screens / geautomatiseerd FH m2 4 46 46. BUITENTRAPPEN & LEUNINGEN 2.800,00 1,30% 4 46 46.00. buitentrappen & leuningen - algemeen 4 46 46.20. trappen / staal - algemeen 4 46 46.21. trappen / staal - rechte treden / deels recuperatie SOG 1.800,00 4 46 46.30. borstweringen / trapleuning- algemeen 4 46 46.31. borstweringen - staal FH m 1.000,00 5 50 50. BINNENPLEISTERWERKEN 2.255,42 1,05% 5 50 50.00. binnenpleisterwerken - algemeen 5 50 50.10. wandbepleistering - algemeen 5 50 50.11. wandbepleistering - fabriekspleister / voorgemengde samenstelling FH m2 2.255,42 5 52 52. DEK- & BEDRIJFSVLOEREN 19.305,00 8,95% 5 52 52.00. dek- & bedrijfsvloeren - algemeen 5 52 52.71. bedrijfsvloeren - geschikt voor atelier FH m2 19.305,00 5 53 53. BINNENVLOER & WAND AFWERKINGEN 1.076,00 0,50% 5 53 53.00. binnenvloerafwerkingen - algemeen 5 53 53.10. tegelvloeren & wanden - algemeen 5 53 53.11. tegelvloeren - keramisch FH m2 660,00 5 53 53.12. tegel wanden - keramisch FH m2 416,00 5 54 54. BINNENDEUREN & -RAMEN 22.050,00 10,22% 5 54 54.00. binnendeuren & -ramen - algemeen 5 54 54.20. deurbladen - algemeen 5 54 54.21. deurbladen - hout / holle kern + kader FH st 7.875,00 5 54 54.23. deurbladen - mobiele binnenwanden FH st 14.175,00 5 57 57. VAST BINNENMEUBILAIR 0,00 0,00% 5 57 57.00. vast binnenmeubilair - algemeen 5 57 57.10. keukenmeubelen - algemeen - OPTIE FH st 0,00 8 80 80. BINNENSCHILDERWERKEN 1459,39 0,68% 8 80 80.00. binnenschilderwerken - algemeen 8 80 80.10. op pleisterwerk & gipskartonplaten - algemeen 8 80 80.11. op pleisterwerk & gipskartonplaten - vinyllatex FH m2 1459,39 TOTAAL DEEL ARCHITECTUUR ( excl. BTW ) 215.781,40 100% DEEL OMGEVINGSWERKEN 0,00

DEEL STABILITEIT DEEL OO2606 HFDST ART.NR ARTIKELOMSCHRIJVING METING EENHEID TOTAAL SUBTOTAAL %. DEEL STABILITEIT DEEL HFDST ART.NR ARTIKELOMSCHRIJVING METING EENHEID TOTAAL SUBTOTAAL %. 1 12 12. FUNDERINGEN OP STAAL 7.731,10 6,80% 1 12 12.00. funderingen op staal - algemeen 1 12 12.10. funderingszolen/stroken - algemeen 1 12 12.12. funderingszolen - stortklaar beton / gewapend VH m3 7.098,30 1 12 12.20. aardingslus - algemeen FH m 632,80 1 13 13. SPECIALE FUNDERINGEN 43.382,50 38,13% 1 13 13.50. plaatfunderingen - algemeen 1 13 13.51. plaatfunderingen - stortklaar beton / gewapend ( inclusief staal ) FH m3 43.382,50 1 15 15. VLOERLAGEN ONDERBOUW 5.292,00 4,65% 1 15 15.00. vloerlagen onderbouw - algemeen 1 15 15.10. zuiverheidslagen - algemeen 1 15 15.11. zuiverheidslagen - stortklaar beton / ongewapend FH m2 5.292,00 2 20 20. OPGAAND METSELWERK + BINNENMUREN 15.300,48 13,45% 2 20 20.00. opgaand metselwerk - algemeen 2 20 20.10. binnenspouwblad + binnnemuren - algemeen 2 20 20.12. binnenspouwblad + binnenmuren - betonsteen / hol FH m3 15.300,48 2 27 27. STRUCTUURELEMENTEN STAAL 29.317,74 25,77% 2 27 27.00. structuurelementen staal - algemeen 2 27 27.10. liggers - algemeen 2 27 27.11.A liggers - profielstaal ( IPE 300 ) / R30 FH kg 17.953,69 2 27 27.11.B liggers - profielstaal ( IPE 500 ) / R30 FH kg 9.801,42 2 27 27.30. kokerprofielen - algemeen 2 27 27.31. kolommen- profielstaal ( HE 200 A ) FH kg 1.562,63 3 33 33. PLAT DAK / DAKVLOER 12.740,00 11,20% 3 33 33.00. plat dak / dakvloer - algemeen 3 33 33.30. zelfdragende elementen / metaal - algemeen 3 33 33.31. zelfdragende elementen / metaal - geprofileerd / geperforeerd staal FH m2 12.740,00 TOTAAL DEEL STABILITEIT ( excl. BTW ) 113.763,82 100%

DEEL TECHNIEKEN DEEL HFDST ART.NR ARTIKELOMSCHRIJVING METING EENHEID TOTAAL SUBTOTAAL %. SANITAIR 19.845,00 16,90% 6 60 60. SANITAIR - LEIDINGNET 6 60 60.00. sanitair / leidingnet - algemeen incl. 6 61 61. SANITAIR - TOESTELLEN EN TOEBEHOREN 6 61 61.00. sanitair / toestellen en toebehoren - algemeen 6 61 61.10 geheel van sanitaire toestellen volgens functie verschillende ruimtes incl. 6 62 62. SANITAIR - KRANEN EN KLEPPEN 6 62 62.00. sanitair / kranen en kleppen - algemeen 6 62 62.10. geheel van kranen volgens functie verschillende ruimtes incl. bijkomende incl. aansluitingen en kranen voor werktafels dit aan te sluiten aan stadswater of regenwater 6 63 63. SANITAIR - WARMWATERVOORZIENINGEN 6 63 63.00. sanitair / warmwatervoorzieningen - algemeen 6 63 63.10. warm tapwater ringleiding voorzien naar de desbetreffende toestellen incl. HVAC 66.150,00 56,32% 6 64 64. GASINSTALLATIE 6 64 64.00. gasinstallatie - algemeen incl. 6 65 65. VERWARMING 6 65 65.00. verwarming d.m.v. gaswand condensatieketel incl. luchtverwarming overal met uitzondering van het werkhuis - werkhuis voorzien van stralingspanelen om geen stofverplaatsing te hebben. 6 66 66. BRANDBESTRIJDING 6 66 66.00. brandbestrijding - algemeen incl. 6 67 67. VENTILATIE EN KLIMATISATIE 6 67 67.00. balansventilatie met hoge warmterecuperatie, free-cooling incl. incl. verwarming via de ventilatie. balansventilatie voorzien van een warmtewiel ter recuperatie van temperatuur en vochtgehalte in het gebouw, hierdoor kan een constante vochtigheid in het gebouw aangehouden worden wat een betere bewaarconditie voor kunstwerken teweeg brengt. Voor het werkhuis wordt een tweede extractie voorzien voor stofafzuiging. Deze kan bij de werktafels worden voorzien d.m.v. flexibele aanzuigarmen. Bij gebruik van de spuitcabine is een extra filter aangebracht voor mistafzuiging. ELEKTRA 31.460,00 26,78% 7 70 70. ELEKTRICITEIT - BINNENNET 7 70 70.00. elektriciteit / binnennet - algemeen incl. 7 71 71. ELEKTRICITEIT - SCHAKELAARS EN CONTACTDOZEN 7 71 71.00. elektriciteit / schakelaars en contactdozen - algemeen incl. 7 72 72. ELEKTRICITEIT - LICHTARMATUREN 7 72 72.00. elektriciteit / lichtarmaturen - algemeen incl. 7 73 73. ELEKTRICITEIT - TELECOM, ADSL,... 7 73 73.00. elektriciteit / telecom, adsl,... - algemeen incl. 7 74 74. BRAND- & GASDETECTIESYSTEEM 7 74 74.00. brand- & gasdetectiesysteem - algemeen incl. 7 74 74. VEILIGHEIDSVOORZIENINGEN 7 75 75.00. veiligheidsvoorzieningen - algemeen incl. 7 75 75.10. geheel van branddetectie en melding, gasdetectie, alarmen, noodverlchting,... TOTAAL DEEL TECHNIEKEN ( excl. BTW ) 117.455,00 100%

OPPERVLAKTETABEL OPPERVLAKTETABEL N FUNCTIE NETTO-OPPERVLAKTE ( m2 ) N FUNCTIE 1 Grafisch atelier 145 m2 6 Uitspuitcabine gevraagd 85 m2 bijkomend 60 m2 2 Tentoonstellingsruimte 150 m2 7 Sanitair waarvan gemeenschappelijk gebruik 56 m2 8 Stooklokaal 9 Luchtgroep 3 Archief 53 m2 10 Inkomvolume TO-OPPERVLAKTE ( m2 ) 4 Werkhuis 41 m2 N 5 FUNCTIE Donkere kamer NETTO-OPPERVLAKTE 39 m2 ( m2 ) 145 m2 6 Uitspuitcabine 9 m2 150 m2 7 Sanitair 17 m2 56 m2 8 Stooklokaal 2 m2 9 Luchtgroep 7 m2 53 m2 10 Inkomvolume 13 m2 41 m2 39 m2

ZEEFDRUK Janus P. Lemaire (Prutpuss)