M a d e f o r b u i l d i n g b u i l t f o r l i v i n g Kruislings ver lijmd hout
C O L O F O N KLH Massivholz GmbH Uitgever en verantwoordelijke voor de inhoud: KLH Massivholz GmbH Oplage: Kruislings verlijmd hout, versie 02/2013 De inhoud van deze brochure is het intellectuele eigendom van het bedrijf en auteursrechtelijk beschermd. Elke vorm van vermenigvuldiging is strikt verboden en alleen mogelijk met schriftelijke toestemming van de uitgever.
I n h o u d 01 Pr oductbeschrijving 02 02 Pr oduct voordelen toepa s singen 04 03 Technische specificaties 06 04 Standa ardpl aten en pl a atconstructie 07 05 Technische goedkeuringen en cer tificaten 09 06 Opper vl ak ten 10 07 Oppervl aktekwaliteit van KLH massief houten pl aten - uiterlijke kenmerken 11 08 K waliteitsdefinities voor KLH ma s sief hout pl aten 12 09 Gebruiksa anwijzing voor KLH massief houten pl aten in zichtkwaliteit 14 0 1
P r o d u c t b e s c h r i j v i n g Kruislings verlijmd hout Kruislings verlijmd hout Kruislings verlijmd hout (Duitse afkorting: KLH) bestaat uit lagen sparrenhout die kruislings over elkaar op gerangschikt en op elkaar verlijmd zijn en met een perskracht van 0,6 N/mm² tot grote massief houten elementen zijn gevormd. Door de kruislingse configuratie van de lengte-en dwarsrichting van de lagen wordt de uitzetting en krimp van het hout in het vlak van de plaat minimaal en worden de statische belastbaarheid en maatvastheid aanzienlijk verhoogd. Om schade door parasieten, schimmels of insecten uit te sluiten, wordt in overeenstemming met de Europese technische goedkeuring, technisch gedroogd hout met een houtvochtigheid van 12% (+/-2%) gebruikt om KLH massief houten platen te produceren. Om onze hoge materiaalkenmerken te bereiken, worden alle houten lamellen bij ons intern gesorteerd alvorens ze worden gebruikt (aanvullend op de gebruikelijke kwaliteitscontrole). Verlijming Verlijmen gebeurt met oplosmiddelvrije en formaldehydevrije PUR-lijm die is getest en in overeenstemming is met DIN 68141 en andere strenge criteria van MPA Stuttgart, en goedgekeurd voor de productie van dragende en niet-dragende houten bouwelementen en speciale constructies conform DIN 1052 en EN 15425. De lijm wordt automatisch aangebracht over het gehele oppervlak met een geoptimaliseerde hoeveelheid lijm. Als gevolg van de hoge perskracht wordt een hoge hechtingskwaliteit bereikt. 0 2
P r o d u c t b e s c h r i j v i n g MA XIMUM AFMETING Oppervl akken Maximale lengte 16,50 m Maximale breedte 2,95 m Maximale dikte 0,50 m Minimum productielengtes Geproduceerd breedten op aanvraag 8,25 m, in stappen van 5 cm 2,40 / 2,50 /2,73 / 2,95 m 2,25 m KLH massief houten platen worden standaard aangeboden in niet-zicht, industriezicht- en woonzichtkwaliteit. Speciale oppervlakken kunnen worden geleverd op aanvraag. Zie voor verdere informatie, evenals informatie over de kwaliteit van de respectievelijke oppervlakken de volgende pagina s en op www.klh.at CNC-ZAGEN Het in de fabriek zagen en afwerken vindt plaats met behulp van de modernste CNC-technologie. De basis daarvoor vormen de door de opdrachtgever of het bouwbedrijf vrijgegeven productie- en zaagplannen. De nauwkeurigheid van het zagen ligt in het bereik van toleranties in de bouw - volgens DIN 18203/Deel 3 voor wand-, vloer-, plafond- en dakelementen van houtmaterialen. Bovendien kan voor elementmaten van > 1 m² van een nauwkeurigheid van +/- 2 mm uitgegaan worden voor standaard zaagwerkzaamheden en plaatsoorten en bij een houtvochtigheid van 12%. Zie ook de door ons aangegeven toleranties bij het zagen van platen op www.klh.at MONTAGE De op maat gemaakte KLH massief houten elementen worden geleverd aan de bouwplaats vlak voordat ze nodig zijn, en worden daar met behulp van een bouwkraan in de kortst mogelijke bouwtijd geassembleerd door deskundige timmer- of bouwbedrijven. De combinatie van traditie, goed onderbouwd vakmanschap en state-of-the-art houtbouwtechnologie maakt individuele constructies met blijvende waarde en bijzondere aandacht voor milieu en energieverbruik mogelijk. 0 3
P R O D U C T V O O R D E L E N - T O E P A S S I N G E N PRODUCT VOORDELEN Ecologisch duurzaam bouwmateriaal Aanbevolen voor ecologisch bouwen Positieve milieubalans Gezond, behaaglijk binnenklimaat Massief houten constructie met blijvende waarde Vrijheid in architectuur Flexibel ontwerp zonder een rasterpatroon Combineerbaar met staal, glas en andere materialen Uitstekende statische eigenschappen Economisch omgaan met ruimte dankzij slanke onderdelen Technisch goedgekeurd en CE-gecertificeerd bouwproduct Productieproces met kwaliteitscontrole Geprefabriceerde elementen met een hoge maatnauwkeurigheid CNC-gestuurd zagen van de elementen Levering direct op de bouwplaats Eenvoudig te installeren Korte bouwtijd Droge bouwmethode Gebouwen zijn in korte tijd klaar voor bewoning TOEPASSINGSGEBIEDEN KLH massief houten platen worden gebruikt als dragende, versterkende elementen, maar ook als niet-dragende elementen. Vrijstaande huizen en rijtjeshuizen Woongebouwen met meerdere verdiepingen Openbare gebouwen Hotels en restaurants Bejaardentehuizen Scholen en kinderdagverblijven Kantoor- en administratieve gebouwen Evenementenhallen Industriële en commerciële gebouwen Verbouwingen en uitbreidingen Bruggen 0 4
0 5 Architect: SBA Architekt DI Oliver Seindl Fotograf Theny
T E C h n i s C h e S P E C i f i C a t i e s P r o d u c t P r o d u c t n a a m / m e r k A a n v u l l e n d e p r o d u c t o m s c h r i j v i n g G e b r u i k Grootformaat massief houten plaat bestaand uit kruislings verlijmde houten lamellen Kruislings verlijmd hout (KLH) X -Lam, Cross Laminated Timber (CLT), BSP (Brettsperrholz) Bouwelementen voor wanden, plafonds en daken D u u r z a a m h e i d Bruikbaarheidklassen 1 en 2 volgens EN 1995-1-1 H o u t s o o r t e n P l a a t s t r u c t u u r L a m e l l e n S t e r k t e k l a s s e V e r l i j m i n g P e r s d r u k H o u t v o c h t i g h e i d s g r a a d M a x i m u m a f m e t i n g e n R e k e n b r e e d t e n A f w e r k i n g s l a a g / k w a l i t e i t e n G e w i c h t K r i M P Vuren (grenen, dennenhout, alpenden en andere houtsoorten op aanvraag) 3, 5, 7, of meer lagen naargelang constructieve vereisten Dikte 10 tot 45 mm, technisch gedroogd, op kwaliteit gesorteerd en in zwaluwstaartverbinding (met extra interne sortering om conformiteit aan onze hoge materiaaleisen te waarborgen) C 24 volgens EN 338, maximaal 10% C16 is toegestaan (volgens ETA-06/0138) Formaldehydevrije PUR-lijm, volgens EN 301, erkend t.b.v. dragende en niet-dragende bouwdelen voor binnen en buiten Minimaal 0,6 N/mm² 12% (+/- 2% ) bij levering Lengte 16,50 m / breedte 2,95 m / dikte tot 0,50 m 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 m Niet-zicht (NSI) / industriezicht (ISI) / woonzicht (WSI) 5,5 kn/m³ volgens EN 1991-1-1:2002 t.b.v. constructieve berekeningen 500 kg/m³ voor het bepalen van het transportgewicht in het vlak (breedte/lengte) 0,01% per % verandering van de houtvochtigheid, in dikte 0,24 % per % verandering van de houtvochtigheid W a r m t e g e l e i d i n g λ = 0,13 W/(m*K) volgens EN ISO 10456 W a r m t e c a p a c i t e i t c p = 1600 J/(kg*K) volgens EN ISO 10456 D i f f u s i e w e e r s t a n d μ = 25 tot 50 volgens EN ISO 10456 L u c h t d i c h t h e i d B r a n d c l a s s i f i c a t i e KLH massief houten platen kunnen in het algemeen als luchtdichte laag beschouwd worden. Aansluitingen, verbindingen en openingen zijn adequaat af te dichten Euroklasse D-s2, d0 A f b r a n d s n e l h e i d Volgens ETA - 06/0138 0 6
S T A N D A A R D P L A T E N E N P L A A T C O N S T R U C T I E KLH - STANDA ARDPLATEN EN PLAATCONSTRUCTIE D E K L A A G I N R I C H T I N G V A N D E D W A R S R I C H T I N G V A N D E P L A A T D D ( W A N D ) Nominale dikte in lagen Lamelstructuur [mm] Standaard plaatbreedte Plaatlengte in mm D L D L D [m] maximaal [m] KLH 57mm 3s DD 19 19 19 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 * KLH 88mm 3s DD 27 34 27 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 94mm 3s DD 30 34 30 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 100mm 3s DD 30 40 30 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 * KLH 120mm 3s DD 40 40 40 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 95mm 5s DD 19 19 19 19 19 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 128mm 5s DD 30 19 30 19 30 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 140mm 5s DD 19 40 22 40 19 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 158mm 5s DD 30 34 30 34 30 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 180mm 5s DD 30 40 40 40 30 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 * KLH 200mm 5s DD 40 40 40 40 40 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 D E K L A A G I N R I C H T I N G V A N D E L E N G T E R I C H T I N G V A N D E P L A A T ( P L A F O N D / D A K ) Nominale dikte in lagen Lamelstructuur [mm] Standaard plaatbreedte Plaatlengte in mm L D L D L D L [m] maximaal [m] KLH 60mm 3s DL 19 22 19 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 78mm 3s DL 19 40 19 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 90mm 3s DL 34 22 34 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 95mm 3s DL 34 27 34 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 108mm 3s DL 34 40 34 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 ** KLH 120mm 3s DL 40 40 40 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 95mm 5s DL 19 19 19 19 19 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 100mm 5s DL 19 21,5 19 21,5 19 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 117mm 5s DL 19 30 19 30 19 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 125mm 5s DL 19 34 19 34 19 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 140mm 5s DL 34 19 34 19 34 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 145mm 5s DL 34 21,5 34 21,5 34 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 162mm 5s DL 34 30 34 30 34 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 182mm 5s DL 34 40 34 40 34 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 ** KLH 200mm 5s DL 40 40 40 40 40 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 201mm 7s DL 34 21,5 34 22 34 21,5 34 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 226mm 7s DL 34 30 34 30 34 30 34 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 208mm 7ss DL 68 19 34 19 68 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 230mm 7ss DL 68 30 34 30 68 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 248mm 7ss DL 74 30 40 30 74 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 ** KLH 260mm 7ss DL 80 30 40 30 80 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 ** KLH 280mm 7ss DL 80 40 40 40 80 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 KLH 247mm 8ss DL 68 21,5 68 21,5 68 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 ** KLH 300mm 8ss DL 80 30 80 30 80 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 ** KLH 320mm 8ss DL 80 40 80 40 80 2,40 / 2,50 / 2,73 / 2,95 16,50 Opmerking Standaardtypen plaat zonder enig kenmerk zijn verkrijgbaar in niet-zicht kwaliteit, industriezichtkwaliteit en woonzichtkwaliteit. Standaardtypen plaat gekenmerkt met ** in niet-zicht en industriezichtkwaliteit, gekenmerkt met * alleen in niet-zicht kwaliteit. Speciale plaatstructuren zijn op aanvraag beschikbaar. Door toepassing van dubbele lagen kan bijvoorbeeld de stijfheid van de plaat in de lengte of de breedte verder worden verbeterd. De brandwerendheid van de KLH massief houten platen kan ook worden beïnvloed door aanpassing van de opbouw en kan eventueel worden verbeterd met betrekking tot specifieke projecteisen. 0 7
0 8 Architecten + : DI Sonja Hohengasser, DI Jürgen P. Wirnsberger
T E C h n i s C h e g o e d K e u r i n g e n e n C e r t i f i C a t e n E U R O P E S E T E C H N I S C H E G O E D K E U R I N G E T A - 0 6 / 0 1 3 8 B O U W T E C H N I S C H E G O E D K E U R I N G V O O R D U I T S L A N D Z - 9. 1-4 8 2 T E C H N I S C H E G O E D K E U R I N G V O O R F R A N K R I J K A T - 3 / 1 2-7 3 1 T E C H N I S C H E G O E D K E U R I N G V O O R S P A N J E A I T I M 3 1-0 1 K W A L I T E I T S M A N A G E M E N T C o n f o r m I S O E N 9 0 0 1 : 2 0 0 8 M I L I E U B E H E E R C o n f o r m I S O E N 14 0 0 1 : 2 0 0 4 M I L I E U P R O D U C T V E R K L A R I N G ( E P D ) C o n f o r m I S O 14 0 2 5 P E F C - G E C E R T I F I C E E R D D O W N L O A D E N V A N C E R T I F I C A T E N Alle goedkeuringen en certificaten kunnen worden gedownload op www.klh.at. Op verzoek sturen we ze u graag in gedrukte vorm toe. 0 9
O P P E R V L A K K E N Architect: Hiendl Schineis Architektenpartnerschaft Eckhart Matthäus Fotografie KLH massief houten platen zijn verkrijgbaar in niet-zicht (NSI), industriezicht (ISI) en woonzicht (WSI) kwaliteit, afhankelijk van de toepassing en het gebruik. Speciale oppervlakken en/of andere soorten hout zijn beschikbaar op aanvraag. Houd er rekening mee dat kleine beschadigingen bij dubbelzijdige uitvoering van zichtvlakken als gevolg van de manipulatie van de elementen niet uitgesloten kunnen worden. Het uiterlijk van de houtkwaliteit aan het oppervlak wordt beschreven in de volgende tabel, Oppervlakte kwaliteit van KLH massief houten platen - kenmerken. De hieronder genoemde kwaliteitsdefinities voor oppervlakken in zichtkwaliteit verwijzen in het algemeen naar platen met een enkel zichtbaar oppervlak. Platen met twee zichtbare vlakken in gelijke en/of andere afwerkingen (bijv. ISI/WSI - een kant industriezicht, een kant woonzicht) zijn beschikbaar op aanvraag en na een consult. Let op de relevante informatie op de volgende pagina Kwaliteit van het oppervlak van KLH massief houten platen - kenmerken Kwaliteitsdefinities voor KLH massief houten platen Instructies voor het gebruik van KLH massief houten platen in zichtkwaliteit Deze informatie en de kwaliteitsdefinities kunnen ook worden gedownload op www.klh.at 1 0
O P P E R V L A K T E K W A L I T E I T V A N K L H M A S S I E F H O U T E N P L A T E N - U I T E R L I J K E K E N M E R K E N KENMERKEN OPPERVL AK TEK WALITEIT A B C Houtsoortenmengsel niet toegestaan niet toegestaan; bij vuren 10% dennen toegestaan toegestaan Uiterlijk en kleur in kleur en structuur gelijkmatig in kleur en structuur grotendeels gelijkmatig geen eisen Knoesten Gezonde, vast vergroeide knoesten bij vuren tot 40 mm doorsnee toegestaan, enkele zwarte knoesten toegestaan Gezonde, vast vergroeide knoesten en enkele zwarte knoesten toegestaan toegestaan Deuvels toegestaan toegestaan toegestaan Harskanalen enkele tot 3 mm x 40 mm toegestaan enkele tot 5 mm x 60 mm toegestaan toegestaan Herstelde harskanalen toegestaan toegestaan toegestaan Ingegroeide schors niet toegestaan enkele toegestaan toegestaan Scheuren enkele scheuren in het oppervlak toegestaan enkele scheuren toegestaan enkele scheuren toegestaan Mergstraal enkele tot 400 mm lengte toegestaan toegestaan toegestaan Drukhout enkele plekken toegestaan toegestaan toegestaan Aantasting door insecten niet toegestaan niet toegestaan enkele kleine gaten van niet actieve larven toegestaan Verkleuring(blauw, bruin) niet toegestaan lichte verkleuring toegestaan toegestaan Rot niet toegestaan niet toegestaan niet toegestaan Spinthout bij grenen en lariks toegestaan smalle stroken van 20% van de lamellenbreedte toegestaan toegestaan Kwaliteit van de oppervlakteafwerking enkele kleine fouten in het hout toegestaan enkele fouten in het hout toegestaan geen eisen Nabewerking van het oppervlak toegestaan toegestaan toegestaan 1 1
K W A L I T E I T S D E F I N I T I E S V O O R K L H M A S S I E F H O U T E N P L A T E N NIET- ZICHT K WALITEIT in vuren (NSI) KLH massief houten platen in niet-zicht kwaliteit zijn geschikt als dragende elementen die over het algemeen na de montage betimmerd worden. Er zijn dus geen bijzondere eisen aan het uiterlijk van het oppervlak. Houtsortering gebeurt op basis van de sterkteklasse C 24 uitgevoerd met een gering aandeel C 18. INDUSTRIEZICHTK WALITEIT in vuren eenzijdig uitgevoerd (ISI) KLH massief houten platen in industriezichtkwaliteit zijn geschikt voor industriële gebouwen met lage eisen qua oppervlakken (bijvoorbeeld als plafondelementen in industriële gebouwen). Industriezichtkwaliteit is niet geschikt voor zichtbare oppervlakken in woongebouwen. Het uiterlijk van het oppervlak komt overeen met de uiterlijke kenmerken uit klasse B van de tabel Kwaliteit van het oppervlak van KLH massief houten platen - kenmerken. De lamellen hebben soms zwaluwstaartverbindingen, afhankelijk van de oriëntatie van de deklaag (DL/DD). Het oppervlak is geschaafd, gefreesd en selectief licht geschuurd; enkele ruwe plekken en kleine stukjes eruit zijn mogelijk als gevolg van het schaven. Voor het behandelen van het oppervlak met verf, lak, etc., raden wij het gebruik van woonzichtkwaliteit aan. De maximale voegbreedte bij een houtvochtigheid van 12% (+/- 2%) is 4 mm. De breedte van de lamellen is aan de fabrikant voorbehouden. INDUSTRIEZICHTKWALITEIT in vuren, volledig geschuurd, eenzijdig uitgevoerd (ISI, geschuurd) Oppervlaktekwaliteit als voor ISI, met het verschil dat het oppervlak geschaafd en volledig geschuurd is. BELANGRIJK Wij raden ten zeerste af om uit kostenoverwegingen industriezichtkwaliteit in plaats van woonzichtkwaliteit voor zichtbare oppervlakken in woonruimten te gebruiken. Informeer alle betrokkenen bij het project en geef de kwaliteitsdefinitie door indien nodig. In de montageprijs dient een kleine post voor nabewerking mee te worden genomen. 1 2
K W A L I T E I T S D E F I N I T I E S V O O R K L H M A S S I E F H O U T E N P L A T E N WOONZICHTK WALITEIT in vuren, eenzijdig uitgevoerd ( WSI) KLH massief houten platen in woonzichtkwaliteit zijn geschikt voor gebruik als permanent zichtbare oppervlakken in woongebouwen. Voor DD-platen in woonzichtkwaliteit worden gelamineerde eenlaagsplaten gebruikt. Voor DL-platen, worden in de breedte verlijmde lamellen met zwaluwverbinding gebruikt. Het oppervlak wordt geschaafd en geschuurd. Het uiterlijk van het oppervlak komt overeen met de uiterlijke kenmerken uit klasse AB van de tabel Kwaliteit van het oppervlak van KLH massief houten platen - kenmerken. De maximale voegbreedte bij een houtvochtigheid van 12% (+/- 2%) is 2 mm. Alle overgangen van de breedteverbindingen van de platen worden afgeschuind tijdens het zaagproces van de plaat. WOONZICHTKWALITEIT invuren, oppervlak geborsteld, eenzijdig uitgevoerd ( WSI, geborsteld) Oppervlaktekwaliteit als voor WSI, met het verschil dat het oppervlak geschaafd en geborsteld is. BELANGRIJK Elementen die worden geproduceerd in woonzichtkwaliteit vereisen speciale zorg. Kijk met het oog daarop en voor informatie over de installatie van zichtbare oppervlakken op www.klh.at In de montageprijs dient een kleine post voor nabewerking mee te worden genomen. Werkplanning/Binnenarchitectuur: Karl Dreer GmbH Architect/Ontwerp: Bembé Felix en Sebastian Dellinger Dirk Wilhelmy 1 3
G E B R U I K S I N S T R U C T I E S V O O R K L H M A S S I E F H O U T E N P L A T E N I N Z I C H T K W A L I T E I T ALGEMENE INFORMATIE OVER HOUT ALS BOUWMATERIA AL VERANDERING VAN HOUTVOCHTIGHEID EN DE EFFECTEN OP HET ZICHTBARE OPPERVL AK Hout als bouwmateriaal grijpt terug op een eeuwenoude traditie, en wordt zeer gewaardeerd vanwege zijn eigenschappen en het daarmee samenhangende binnenklimaat. Comfort, welzijn, een gevoel van veiligheid en harmonie met de natuur zijn - naast de positieve effecten op het milieu - belangrijke argumenten voor zowel particuliere als publieke opdrachtgevers. HOUT IS ALTIJD UNIEK Hout heeft onder meer hygroscopische eigenschappen en is niet homogeen in structuur en uiterlijk - elke houten lamel is daardoor uniek. Dankzij technologische vooruitgang en de meest uiteenlopende productietechnieken heeft hout nu veel verschillende toepassingsmogelijkheden - zij het als 50 jaar oude, direct verweerde dakspaan op een dak, als een statisch effectieve draagconstructie van een 8 verdiepingen tellend gebouw of als het fijnste fineer met een dikte van 0,8 mm voor de meubelindustrie. Hoe hout ook wordt verwerkt en geproduceerd, de eigenschappen ervan blijven altijd hetzelfde. EFFECTEN VAN DE HYGROSCOPISCHE EIGENSCHAPPEN De hygroscopische eigenschap is enerzijds een essentiële factor voor een comfortabel binnenklimaat, maar anderzijds ook verantwoordelijk voor het veranderen van het volume van hout bij absorberen of vrijkomen van vocht. Dit heet het uitzetten en krimpen van hout. Bij de productie van KLH massief houten platen is het proces van het uitzetten en krimpen tot een vrijwel verwaarloosbare mate verminderd door het kruislings lijmen van technisch gedroogde houten lamellen met een houtvochtigheid van 12% (+/- 2%). Tijdens de montagefase of de ruwbouwfase zijn KLH massief houten platen onderhevig aan seizoensinvloeden en de klimaatschommelingen op de bouwplaats. Daarom kan, afhankelijk van de duur van deze fase, de houtvochtigheid van KLH massief houten platen dus variëren. Zodra een gebouw wordt gebruikt, zal de houtvochtigheid van de KLH massief houten platen zich aanpassen aan een gemiddelde van ongeveer 8-11%, afhankelijk van de luchtvochtigheid die heerst in het gebouw. Dit proces, dat tot 3 jaar kan duren, heeft geen invloed op het draagvermogen van de elementen. Het kan echter resulteren in een visuele wijziging in het uiterlijk van het oppervlak als gevolg van de eigenschappen van hout als natuurlijk bouwmateriaal. Er kunnen scheuren en/of voegen ontstaan. INTERACTIE TUSSEN PLAATSTRUCTUUR, BELASTBAARHEID EN DE DIKTE VAN DE DEKLAMEL KLH massief houten platen worden gebruikt als bouwelementen voor wanden, plafonds en daken. Als zodanig vervullen ze daarmee ook de statische en structurele fysische eisen. De zichtzijde als zodanig is een mogelijk aanvullend esthetisch aspect. 1 4
G E B R U I K S I N S T R U C T I E S V O O R K L H M A S S I E F H O U T E N P L A T E N I N Z I C H T K W A L I T E I T Hoe dikker de randlamel of deklaaglamel, hoe hoger het draagvermogen van het KLH-element. Dit is de reden waarom voor oppervlakken in woonzichtkwaliteit deklaaglamellen van 19-34 mm worden gebruikt, afhankelijk van het plaattype dat wordt gebruikt. Wat een positief effect heeft op het draagvermogen kan een negatief effect op het uiterlijk hebben vanwege mogelijke vorming van scheuren of voegen. In wezen geldt hetzelfde als in de meubelindustrie - hoe dunner de randlamel of deklaaglamel, hoe uniformer het uiterlijk van het zichtbare oppervlak. Omdat KLH-elementen voornamelijk worden gebruikt als dragende constructiedelen, kunnen zichtbare oppervlakken van KLH massief houten platen niet worden vergeleken met zichtbare oppervlakken uit de meubelindustrie. SCHOMMELINGEN IN HET BINNENKLIMA AT Als er schommelingen in het binnenklimaat zijn (bijvoorbeeld verandering van de luchtvochtigheid of binnentemperatuur), krijgt hout als bouwmateriaal een compenserende functie - ofwel door vocht uit de lucht te absorberen of door houtvocht aan de lucht af te staan. In het geval van abrupte schommelingen kan het voorkomen dat er meer vocht wordt afgegeven op het oppervlak dan daadwerkelijk kan worden geleverd aan de buitenkant vanuit de kern van de plaat. Dit leidt tot spanningen op het oppervlak, wat kan leiden tot scheuren en/of voegen - afhankelijk van de dikte van de randlamel of deklaaglamel. Vooral bij gebeitste oppervlakken in een lichte kleur (wit) kunnen scheuren en/ of voegen duidelijk zichtbaar zijn. A ANBEVELINGEN VAN KLH MASSIVHOLZ GMBH Hout is een natuurlijk, niet-homogeen bouwmateriaal - gelieve opdrachtgevers dienovereenkomstig te adviseren De grootst mogelijke zorgvuldigheid is vereist bij het hanteren en monteren van in het bijzonder KLH-elementen met zichtbare oppervlakken Geef instructies voor alle daaropvolgende werkzaamheden tijdens de bouw Hoge schommelingen in het binnenklimaat moeten zoveel mogelijk worden vermeden, zowel tijdens de bouwfase als in het begin van het gebruik. Houd de luchtvochtigheid in het gebouw op 40-60 % om 12 % (+/- 2%) houtvochtigheid in de KLH massief houten platen te behouden (bijvoorbeeld door het gebruik van luchtbevochtigers, kamerfonteinen, planten,...) De vorming van scheuren en/of voegen kan zelfs niet worden uitgesloten als de grootste zorg wordt toegepast bij de behandeling van KLH massief houten platen, vooral bij licht en/of wit gebeitste oppervlakken kan een hiermee verband houdend ongewenste contrast ontstaan. O p m e r k i n g Deze gebruiksaanwijzing is bedoeld voor architecten/planners en aannemers. Geef ook relevante informatie aan opdrachtgevers door of verwijs ze naar onze website www.klh.at 1 5
N o t i t i e s
K L H M a s s i v h o l z G m b H A-8842 Katsch a. d. Mur 202 Tel +43 (0)3588 8835 0 Fax +43 (0)3588 8835 20 of fice@klh.at www.klh.at Bezoekadres KLH ( op afspraak) Landweerstraat-Zuid 93r NL-5349 AK Oss / Netherlands Tel: 0031 (0) 412 63 50 08 Mob: 0031 (0) 6 20 90 54 06 klh@gebroedersvandoleweerdbv.com www.gebroedersvandoleweerdbv.com www.pefc.at Uit liefde voor de natuur.