Het invriezen van sperma
2
Deze folder gaat over cryopreservatie van semen, oftewel het invriezen van sperma. In overleg met uw behandelend specialist heeft u besloten dat uw sperma ingevroren zal worden. Dit zal gebeuren op het Fertiliteitscentrum van het St. Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg. Waarom wordt sperma ingevroren? De laatste jaren zijn er steeds meer succesvolle behandelingen voor mannen en jongens met een kwaadaardige aandoening. Helaas heeft de behandeling zelf nadelige en soms onherstelbare gevolgen voor de spermaproductie. Hierdoor kan zelfs onvruchtbaarheid ontstaan. Steeds vaker wordt daarom gebruik gemaakt van de mogelijkheid om vóór of zo snel mogelijk na het starten van de behandeling sperma te laten invriezen. Dit kan later, wanneer een kinderwens aanwezig is, gebruikt worden. Wanneer? U heeft gehoord dat u in aanmerking komt voor het invriezen van uw sperma. De bedenktijd die u krijgt is evenwel vaak kort. Enerzijds zal, in het algemeen, zo snel mogelijk met de behandeling begonnen worden. Anderzijds moet het sperma vóór aanvang van de behandeling of zo snel mogelijk na het starten van de behandeling, worden ingevroren. Als u besloten heeft uw sperma te laten invriezen, moet u zo snel mogelijk een afspraak maken met het Fertiliteitscentrum. Wat gaat er gebeuren? Ofschoon het op het Fertiliteitscentrum de gewoonste zaak van de wereld is dat mannen hun sperma brengen (bijvoorbeeld om te zien of en waarom ze verminderd vruchtbaar zijn), zal het voor u wellicht een onverwacht en moeilijk onderdeel van uw behandeling zijn. In deze folder wordt u geïnformeerd wat gaat gebeuren. Het sperma moet kort na het produceren bewerkt worden. Als het mogelijk is worden drie spermamonsters ingevroren. Het sperma kan thuis geproduceerd worden indien het semen binnen één uur na productie op het laboratorium kan worden ingeleverd. Dit kan tussen 8:00 en 9:00 uur. Ook is bij het laboratorium een ruimte beschikbaar waar u het sperma kunt produceren. Het is belangrijk dat u beseft dat niet ieder spermamonster geschikt is om in te vriezen en daarom zal het sperma eerst onderzocht worden. Er zal gekeken worden of voldoende bewegende zaadcellen aanwezig zijn. 3
Het verkregen sperma kan ongeschikt zijn omdat u door uw ziekte niet voldoende fit bent. Als uw zaadcellen geschikt zijn, wordt het sperma eerst verdund met een stof om het goed te houden, waarna het in rietjes wordt bewaard. Het aantal rietjes is sterk afhankelijk van de hoeveelheid sperma, dat bij een zaadlozing wordt geproduceerd en het aantal in de spermavloeistof aanwezige zaadcellen. De rietjes met uw gegevens worden vervolgens in een tank met vloeibare stikstof bewaard; dit is cryopreservatie. Hoe kan ik mij voorbereiden? Wij zijn ons ervan bewust dat door uw ziekte en de op handen zijnde behandeling uw hoofd niet direct naar invriezen van sperma staat. Wij begrijpen dat wanneer u nog geen relatie heeft of er nog geen kinderwens is, het invriezen van sperma een voor u bijna onwezenlijk onderdeel van uw behandeling is. Het Fertiliteitsteam zal proberen u zo uitvoerig mogelijk voor te lichten en uw vragen zo goed mogelijk te beantwoorden. Belangrijk advies: o Vooraf de penis niet wassen met zeep. o Geen condoom of glijmiddel gebruiken. o Het sperma moet worden verkregen door masturbatie. o Eén ejaculatie per semenpotje. o Het sperma moet rechtstreeks in het potje worden opgevangen o Na productie het sperma op kamertemperatuur of lichaamstemperatuur bewaren, b.v. in binnenzak. Bij de eerste afspraak levert u in op het laboratorium: o Het cryopreservatie contract (volledig ingevuld en ondertekend). o De brief van uw behandelend arts, de artsenverklaring. o Het eerste semenpotje voorzien van naam en tijdstip productie. o Het bijbehorende aanvraagformulier voorzien van ponsplaatje, gegevens inzender, datum en tijdstip van semen productie. Bij de tweede en derde afspraak neemt u mee: o Het tweede dan wel derde semenpotje voorzien van naam en tijdstip productie. o Het bijbehorende aanvraagformulier voorzien van ponsplaatje, gegevens inzender, datum en tijdstip van semen productie. Bij de balie Medische Microbiologie kunt u vragen naar een fertiliteitanalist. Deze zal alles ter controle persoonlijk in ontvangst nemen. 4
Om 16:30 uur die dag kunt u contact op nemen met het Fertiliteitscentrum over de resultaten en eventueel een volgende afspraak. Hoe lang wordt het sperma bewaard? Het Fertiliteitscentrum van het St. Elisabeth ziekenhuis heeft de mogelijkheid om het ingevroren sperma op te slaan in de "spermabank". Voor het invriezen van sperma wordt een bewaarovereenkomst gesloten met het St. Elisabeth ziekenhuis voor de duur van 5 jaar, met een verlengmogelijkheid van steeds nog eens 5 jaar. Het sperma mag niet zonder uw nadrukkelijke toestemming vernietigd worden. Behalve in geval van overlijden van de patiënt, dit staat in het cryocontract. Het hoe en wat van het bewaren van het sperma en het eventueel gebruik daarvan om een kind te krijgen gebeurt in samenspraak met het Fertiliteitsteam. Bij verandering in de leefsituatie zoals verhuizingen of overlijden is het erg belangrijk dat het Fertiliteitscentrum op de hoogte wordt gesteld. Het is goed dat u beseft dat het proces van invriezen kan leiden tot kwaliteitsverlies van het sperma. Het invriezen van sperma is geen garantie dat behandeling van onvruchtbaarheid later mogelijk is. Bovendien betekent het invriezen van sperma niet dat vanzelfsprekend een verplichting bestaat van het St. Elisabeth Ziekenhuis om met het ingevroren zaad te behandelen. Deze afweging zal worden gemaakt door het Fertiliteitsteam. Als u een kinderwens hebt, kunt u zich tot het Fertiliteitsteam wenden om te overleggen over de mogelijkheden die aanwezig zijn. Kosten De kosten van het invriezen en bewaren zijn op dit ogenblik (Januari 2005) 907,65 euro. De vergoeding is afhankelijk van de verzekeringsmaatschappij bij wie u verzekerd bent en voor welk pakket. Het is belangrijk om bij uw verzekering na te gaan of dit wordt vergoed. Vraag om de vergoeding t.b.v. fatherhoodbanking of naar een medisch adviseur. Waar? Het Fertiliteitscentrum bevindt zich aan het einde van de hoofdgang bij de Medische Microbiologie, Zone 15, zie ook de beschrijving en kaart op www.fertiliteit.info. 5
Tot slot Hebt u na het lezen van deze folder nog vragen, stel ze dan gerust. Het Fertiliteitteam is gaarne bereid om uw vragen te beantwoorden en informatie te geven. Het telefoonnummer is: 013-5392634. Ook kunt u de web-sites www.fertiliteit.info en www.cryopreservatie.nl bezoeken. Adressen St. Elisabeth ziekenhuis Hilvarenbeekseweg 60 5022 GC Tilburg 013-5391313 Fertiliteitscentrum St. Elisabeth ziekenhuis Tilburg 013-5392634 TweeSteden ziekenhuis Dr Deelenlaan 5 5042 AD Tilburg 013-4655655 Verpleegkundig Specialist Oncologie Niek Golsteijn 013-4655234 Fertiliteits consulent Ans Harbers 013-4655496 Deze folder is gemaakt in samenwerking met het Elisabeth ziekenhuis. 6