De Militaire Inlichtingenen Veiligheidsdienst 1
De rol van de krijgsmacht is de laatste jaren veranderd. Inlichtingen nemen in de huidige veiligheidscontext een steeds belangrijkere plaats in. Tijdens een crisisbeheersings operatie is het bijvoorbeeld belangrijk dat de militairen in het veld vroegtijdig weten dat de tegen stander een aanslag aan het voor bereiden is. De Militaire Inlich tingen- en Veiligheids dienst (MIVD) is verantwoordelijk voor het leveren van deze inlichtingen. Een andere belangrijke taak is de departementsleiding en de Commandant der Strijdkrachten te voorzien van inlichtingen, zodat zij kunnen beslissen over het starten of voortzetten van crisisbeheersings-, vredes- en humanitaire operaties. Van informatie tot inlichtingenproduct Een inlichtingenproduct ligt er niet zomaar. Daar gaat een heel traject aan vooraf, van informatie verzamelen tot analyseren en interpreteren. Om tot goede inlichtingen te komen, verzamelt de MIVD onder meer gegevens uit open bronnen (zoals openbare of betaalde databases) en beeldmateriaal (zoals luchtfoto s en satellietbeelden). Ook wordt informatie Onder het motto Vooruitziend Vermogen voor Vrede en Veiligheid is de MIVD een flexibele, betrouwbare en unieke leverancier van kwalitatief hoogwaardige inlichtingen- en veiligheidsinformatie. De dienst levert daarmee een onmisbare bijdrage aan het formeren, het in stand houden en het inzetten van de Nederlandse krijgsmacht. De MIVD bevordert daarmee de efficiëntie en effectiviteit van het Nederlandse defensieapparaat binnen de nationale en internationale context waarin Defensie opereert. Over deze activiteiten legt de MIVD op transparante wijze verantwoording af aan zijn opdrachtgevers en behoeftestellers. De dienst voert zijn taken uit conform de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Wiv) 2002 en de Wet Veiligheidsonderzoeken (Wvo). De MIVD werkt nauw samen met de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst en de Nationaal Coordinator Terrorismebestrijding. 2
uitgewisseld met partner- en zusterdiensten en de inlichtingengemeenschappen binnen de NAVO en de EU. Tot slot wordt informatie verkregen uit geheime inlichtingenoperaties en draadloze communicatie. Dit gebeurt binnen de wettelijke kaders en onder toezicht van de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen en Veiligheids diensten. De afdeling Geheime Inlichtingen Operaties is een van de afdelingen die bijzondere bevoegd heden heeft binnen de gegeven wettelijke kaders. Bij wet is geregeld dat de MIVD voor zijn taakuitvoering eerst alle beschikbare open bronnen en informatie van derden gebruikt. Als dat niet voldoende oplevert, mogen bijzondere bevoegdheden worden ingezet om inlichtingen te verkrijgen, zoals observeren en volgen of het inzetten van agenten. Dit is alleen toegestaan na goed keuring door de minister van Defensie. Dezelfde wettelijke kaders zijn ook van toepassing op de activiteiten van de afdeling Signals Intelligence. Informatie wordt ook verkregen door interceptie van wereldwijde draadloze telecommunicatie. Hierbij valt te denken aan bijvoorbeeld satellietsignalen en hoogfrequent radioverkeer. Daarnaast is 3
De taken van de MIVD bestaan uit: A. Het verrichten van onderzoek: 1. naar het potentieel en de strijdkrachten van andere staten voor een juiste opbouw en een doeltreffend gebruik van de krijgsmacht; 2. naar factoren die van invloed zijn op de handhaving en bevordering van de internationale rechtsorde voor zover de krijgsmacht daarbij is betrokken. B. Het verrichten van veiligheidsonderzoeken zoals bedoeld in de Wet veilig heidsonderzoeken. C. Het verrichten van onderzoek dat nodig is voor het nemen van maatregelen om: 1. activiteiten te voorkomen die als doel hebben de veiligheid of paraatheid van de krijgsmacht te schaden; 2. een juist verloop van mobilisatie en concentratie van de strijdkrachten te bevorderen; 3. een ongestoorde voorbereiding en inzet van de krijgsmacht zoals bedoeld in onderdeel A, onder 2 te garanderen. D. Het bevorderen van maatregelen ter bescherming van de onder C genoemde belangen. Hier onder vallen ook de maat regelen ter beveiliging van de niet-openbare gegevens van de krijgsmacht. E. Het verrichten van onderzoek naar andere landen. De onderwerpen van onderzoek hebben een militaire relevantie en zijn door de minister-president aangewezen. F. Het opstellen van dreigingsanalyses ten behoeve van de beveiliging van personen, en de bewaking en beveiliging van objecten en diensten met een militaire relevantie. 4
de afdeling Signals Intelligence verantwoordelijk voor het onder houden van contacten met diensten van andere landen voor het verkrijgen van informatie uit telecommunicatie. De verkregen informatie wordt door deze afdeling vervolgens verwerkt ten behoeve van onder meer de afdeling Inlichtingen en de afdeling Contra-Inlichtingen en Veiligheid. Voor dit proces beschikt de afdeling Signals Intelligence over eigen, hoogwaardige capaciteit op het gebied van linguïstiek, onderzoek, inhoudsanalyse, technische analyse en technische ondersteuning. De verwerving van deze Signals Intelligence is ondergebracht in de Nationale Sigint Organisatie (NSO), die deze activiteit voor zowel de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) als de MIVD uitvoert. Daartoe beschikt de NSO over twee sites: het Satelliet Grondstation in Burum en de site voor interceptie van hoogfrequent radio verkeer in Eibergen. In Eibergen is tevens het hoofdkwartier van de NSO gevestigd. De NSO biedt de onderschepte communicatie ter verwerking aan beide diensten aan. Daarnaast beschikt de NSO over Signals Intelligence detachementen die buiten de landsgrenzen, ten behoeve van de beide diensten, lokaal informatie kunnen ver zamelen. Dit gebeurt bijvoorbeeld in het kader van crisisbeheersingsoperaties. De afdeling Inlichtingen verwerkt de binnengekomen informatie tot inlichtingenproducten. Deze producten leveren een 5
wezenlijke bijdrage aan het besluitvormingsproces over deelname aan of het voortzetten van crisisbeheersings-, vredes- en humanitaire operaties. Beschermen eigen veiligheid Een andere taak van de MIVD is de bescherming, instandhouding en bevordering van de veiligheid van de defensieorganisatie. Dit houdt onder meer in dat er veiligheidsonderzoeken worden uitgevoerd naar personeel dat bij Defensie in dienst treedt. Daarnaast kijkt de afdeling Contra- Inlichtingen en Veiligheid in het bijzonder naar dreigingen in verband met spionage, subversie, sabotage en terrorisme. Dit gebeurt door middel van veldonderzoeken, debriefings en specifieke onderzoeken. Ondersteunen van operaties De MIVD levert ook capaciteiten aan de operationele inlichtingen- en veiligheidsketen van Defensie. Deze taak wordt ondersteund door de afdeling Militaire Operaties. Deze afdeling levert een bijdrage aan de (inter)nationale ontwikkelingen en samenwerking op het gebied van inlichtingenondersteuning en de daaraan 6
gerelateerde ontwikkeling van het Inlichtingen en Veiligheidsbeleid. De afdeling Militaire Operaties functioneert als smeerolie tussen de analyseteams van de MIVD en de Directie Operaties van Defensie. Ook draagt zij zorg voor de adequate voorbereiding, uitrusting en aansturing van MIVD-uitzendelementen. De afdeling Militaire Operaties zorgt er daarnaast voor dat de MIVD vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week bereikbaar is door middel van het operatiecentrum. Organisatie en werkwijze van de MIVD De MIVD is een onderdeel van de Bestuursstaf van het ministerie van Defensie. De organisatie ziet er als volgt uit: Directeur Plv. Directeur Devil s Advocate Stafafdeling Beleid Stafafdeling Control Kabinet Stafafdeling Ondersteuning Inlichtingen Contra-Inlichtingen en Veiligheid Militaire Operaties Signals Intellgence National SIGINT Organisatie Geheime Inlichtingen Operaties 7
Ministerie van Defensie Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst Van der Burchlaan 31, 2597 PC Den Haag Postbus 20701, 2500 ES Den Haag Telefoon: 070-44 190 27 Fax: 070-44 190 10 E-mail: mivd@mindef.nl Website: www.mindef.nl 8