mpulse. nr.2
to or see not to see that is the question
Licht als verbindende factor Den Bosch. Een unieke stad in Europa, mede door het schootveld dat grenst aan de oude wal. In het centrum van deze stad delen drie gebouwen een belangrijke centrale functie. Het Stadhuis, Stadskantoor en Bestuurscentrum. Door de architectuur van Dirk Jan Postel en de ondersteunende factor van unieke lichtoplossingen, zijn ze nu voelbaar met elkaar verbonden. project. Samenhang door transparantie De gemeente van s-hertogenbosch wilde de gemeentelijke diensten op een geheel nieuwe manier aan de burgers presenteren. Daarbij was het doel om eenheid te creëren, en ook zichtbaar te blijven per onderdeel. Een vraag voor de architect: hoe zorg je dat de historische structuur bewaard blijft? Ruimte en eenheid creëren door glazen gevels aan de binnenzijde, bleek één van de oplossingen. Zo zijn het Bestuurscentrum en het historische Stadhuis met elkaar verbonden en is in het Stadskantoor een flexibel en licht kantoorconcept doorgevoerd. Het historische stadhuis, uit het einde van de gouden eeuw, verloor door de herindeling haar vergaderfunctie, en is vooral de gemeente gaan representeren in al haar aspecten. Licht, als verbindende factor, is voelbaar tot in het kleinste kamertje: zo zijn de toiletten in de drie gebouwen volgens het zelfde principe vormgegeven en origineel verlicht. Vorm of effect? De functie van licht. Soms heeft een ruimte nog iets nodig om echt tot zijn recht te kunnen komen. Bijvoorbeeld een speciaal ontworpen armatuur die meegaat in de beweging van de ruimte of die aansluit bij het verhaal van een gebouw. Maar ook moet er soms simpelweg een probleem opgelost worden, zonder dat de lichtbron zichtbaar mag zijn. Bijvoorbeeld omdat oude kroonluchters moeten blijven hangen, terwijl ze beperkt licht bieden. Of omdat een ruimte met glazen wanden geen verlichting in de wand kan hebben, maar wel iets extra s nodig heeft om de hoogte te benadrukken Facts & figures Opdrachtgever: Gemeente s-hertogenbosch Architect: Dirk Jan Postel, Kraaijvanger.Urbis Verlichting: Arpalight Projektverlichting, Bavel Installateur: Burgers Ergon Fotograaf: Palladium Photodesign (Oliver Schuh), Christian Richters
Ruimtelijke ervaring De entree van het stadskantoor heeft een bijzonder plafond wat lijkt open te gaan. Of, zoals de architect Dirk Jan Postel het omschrijft; Je kunt het zien als een fontanel. Door deze opengaande beweging blijf je de natuurlijke ruimte van buiten voelen terwijl je binnenloopt. Om deze architectonische keuze te benadrukken, zijn speciale armaturen ontwikkeld. Na diverse berekeningen over de stralingshoek is de betonconstructie aangepast voor deze specials. Ze benadrukken de belijning van het dak op een subtiele maar krachtige manier. Om lengte en transparantie van de hal nog meer voelbaar te maken, is gekozen voor armaturen op de pilaren die zowel naar beneden als naar boven gericht licht bieden. Saamhorigheid door vorm Zowel in de vergaderruimtes als de raadszaal van het bestuurscentrum, is gebruik gemaakt van ronde armaturen. In de raadszaal versterkt de elipsvormige plafondverlichting de architectuur en zorgt dat het plafond meedoet in de ruimte. Om het strakke vierkante ontwerp van de kleinere vergaderruimte nog krachtiger neer te zetten, is als armatuur voor een robuust rond gebaar gekozen. Dit speciaal ontwikkelde armatuur biedt diverse schakelingen. Bijvoorbeeld indirecte verlichting voor presentaties en directe verlichting voor vergaderingen. project. Lijnenspel In het stadskantoor is gezocht naar een verbindende factor die de diverse flexplekken in sfeer ondersteunt. In de kantoren is naast de inbouw basisverlichting het speciaal ontwikkelde Norrak profiel toegepast. Per werkplek varieert de uitvoering van dit profiel met subtiel gericht licht als resultaat.
roject. Historie verlicht De monumentale ruimte van het Stadhuis vroeg om een eigen aanpak: hoe behoud je een klassieke sfeer, maar breng je vergeten hoeken tot leven? Zeker 80% van de verlichting is speciaal ontworpen, en geeft licht aan vergeten schatten. Zo zijn in de hal speciale armaturen toegepast met gasontladingslichtbronnen voor een goede kleurweergave van de muurdecoraties. product. by Belux Tijdloos gefilterd De wandlampen brengen de huidige tijd terug in de historische vormen van het gebouw. Op de basis van het armatuur is een stoffen diffuser geklikt, zodat de milieubewuste lichtbron warm van sfeer wordt. Noodverlichting is geïntegreerd in de armaturen. Met allure trouwen De verlichte plafondschilderingen in de hal voor de trouwzaal maken het luxe gevoel nog groter als je de trouwzaal betreedt. De plafonnière is zo vormgegeven dat deze op een eigentijdse manier aansluit bij de oude schilderingen. In de trouwzaal zijn de kroonluchters bewaard gebleven, na een aanpassing van de lichtbron voor meer licht. Disk: onderkoelde charme De minimalistische Disk van Belux heeft zo haar eigen charme. Met het zachte licht en de brede lichtverdeling slaat dit armatuur een elegante brug tussen kantoor en woning. En dat was precies de bedoeling van de ontwerper Daniel Kübler. Ik wilde een lamp ontwerpen die een kalmerende invloed uitstraalt en vrij is van enigerlei ruimtelijke oriëntatie. De platte en ronde reflector van deze multifunctioneel inzetbare armaturen-familie doet denken aan een draaiende tol. De twee ronde TL lichtbronnen in de reflector zorgen voor zowel indirecte ruimteverlichting als directe lees- en werkverlichting. Uitvoeringen: staand, pendel en geïntegreerd in tafel Schakelingen: on/off touchedimmer, multisens, DALIdimbaar. Kleuren: wit/warm wit, aluminium en chroom Lichtbronnen: 2x TL cirkellichtbron 55w & 60w www.belux.com
Fotografie: Harold Pereira Architect Dirk Jan Postel: Zonder licht geen gevoel van ruimte interview. De fascinatie van architect Dirk Jan Postel (1957) voor glas is bekend en transparantie is een belangrijk thema in zijn werk. Maar, zoals hij zelf formuleert: Ik ben niet bezig om zoveel mogelijk gebouwen van glas te maken, maar zoek naar het contrast tussen licht en donker, en bevrijd een gebouw graag van zijn van nature knellende effect. Dirk Jan noemt drie projecten die veel vertellen over zijn werkwijze en stijl. Als belangrijkste project: het stadsproject in Den Bosch. Dirk Jan: Hier kwamen alle expertises samen en konden we modern bouwen in een Europese binnenstad, zoiets vraagt bescheidenheid en aanpassingsvermogen. Tegelijkertijd kon ik door met het ontwikkelen van mijn visie op transparantie. Ook is dit project zo belangrijk geweest door de opdrachtgever. Hij was bezield en nam tegelijkertijd verantwoordelijkheid voor zijn keuzes. Bij het ontwikkelproces ben je ook bezig met zaken die je nog niet precies weet. Pas achteraf blijkt dat je intuïtie tot bepaalde ruimtelijke principes heeft geleid. Dit wordt mooi zichtbaar bij de Britse school in Den Haag. Bij dit gebouw is het me gelukt om een plek te creëren waar je even stil wordt. Een school vol rennende kinderen, maar als je dan in het midden de tuin instapt, houd je even je adem in. Een gebouw met karakter. Ook door bijvoorbeeld de iets buigende gevellijn, die voelt als een arm van een moeder die het kind zachtjes een duwtje geeft. Het derde project wat zicht geeft op mijn denkwijze, is het kleine glazen tempeltje in de Bourgogne, temple de l amour. Ook daar krijg je een gevoel van stilte en is er geen harde grens tussen binnen en buiten. Zoals ik ooit uitlegde aan een collega-architect: It s about avoiding barriors and extend space. Kijk, op inspirerende locaties loop je door als het koud is of regent. Als op zo n plek een gebouw zou staan wat buiten en binnen optimaal verenigt, dan kan je - zonder de kou - rustig genieten van de prachtige locatie. Ik denk echt dat het gezond is voor ons om een band te behouden met de omgeving en het seizoen, oftewel: met de realiteit. Licht is daarbij essentieel. Zonder licht geen gevoel van ruimte. De laatste tijd durf ik meer duisternis te maken, omdat vanuit dit duister geredeneerd een klein lichtpunt al genoeg kan zijn om dat gevoel van transparantie te geven. Op dat moment neem je de ruimte helemaal waar. Zo liep ik als zesjarige rond in het museum voor Volkenkunde, waar mijn moeder werkte. Vaak wandelde ik naar een zaal met vijf grote Buddhabeelden. Een donkere ruimte met van bovenaf wat licht. Je moest wennen aan de schemer, maar dan zag je zoveel, dat was prachtig. Het gebruik van kunstlicht is een vak apart. Ik gebruik kunstlicht vooral als sfeermaker. Daarbij werk ik in de uitermate plezierige situatie dat we hier de basis voor lichtontwerp starten, en dat de lichtontwerpers van Arpalight ons vervolgens halverwege ontmoeten. Een co-makership waarbij techniek en creativiteit in een open proces heen en weer bewegen. Zo zijn prachtige oplossingen bedacht om bijvoorbeeld in het oude stadhuis in Den Bosch bestaande wandschilderingen te verlichten. Verborgen lampen geven een mooi kristallijnlicht op de schilderingen, efficiënt en energiezuinig. Of zoiets simpels als de kantine, waar de belichting onzichtbaar achter Facts & figures Projecten: Britse School, Den Haag (Scholenbouwprijs 98) Temple de l Amour II De glazen brug, Rotterdam Tentoonstelling Transparances, Parijs Residentie Nederlandse ambassade, Peking Stadskantoor Utrecht Museum Dordrecht Toekomst: Voorjaar 2008 verschijnt in de Masterseries van Images Publishing zijn boek Transparencies de bar is geplaatst. Dan is het meteen geen kantine meer, maar een espressobar. Ik heb een goed gevoel over de toekomst als het gaat om deze verbinding tussen binnen en buiten, in combinatie met de ontlasting van het milieu. Zo worden er stappen gezet richting licht wat reageert op natuurlijke omstandigheden. Kijk voor meer informatie over Dirk Jan Postel op www.dirkjanpostel.nl.
realisation. Een groot gebaar Facts & figures Project & opdrachtgever: Maartenshof Groningen Architect: Ton Overtoom, Team Vier Architecten, Groningen Interieurarchitect: Ruth van de Most Van Spijk, Glimmen Verlichting: Arpalight Projektverlichting Producten: Schirmleuchte, Nimbus Fotograaf: Rob Hoekstra Het verzorgings- en verpleegtehuis Maartenshof in Groningen onderging een metamorfose. Het bestaande pand werd gerestyled en het gezondheidscentrum voor senioren werd uitgebreid met een aanbouw. Arpalight Projectverlichting kreeg de taak om de verlichting te verzorgen van de entree voor zowel het binnen- als buitengedeelte. Opdracht: creëer intimiteit en sfeer die passend is bij de functie van het gebouw. Een uitdaging gezien de hoge entree van het verzorgingscomplex. Arpalight koos voor de Schirmleuchte van Nimbus. De Schirmleuchten zorgen voor een goede basisverlichting en zijn een decoratief element in de ruimte. Bovendien kan dit armatuur zowel binnen als buiten toegepast worden. De hoogte van het entreegedeelte van het verzorgingscentrum vraagt om een groot gebaar. De enorme afmeting van de Schirmleuchte vult met gemak de ruime en hoge entreehal waardoor deze meer intimiteit krijgt. De armatuur van Nimbus is ook buiten toegepast, waardoor binnen en buiten één geheel vormen. Met name s avonds, wanneer de verlichting aan is, is het repeterende effect groot. De armatuur is uit te voeren met verschillende kleuren lichtbronnen. Voor het Maartenshof koos Arpalight uit functionele overwegingen voor de neutrale kleur 83 warm wit. www.nimbus-design.com Sfeermaker De Schirmleuchte is als uitvergrote schemerlamp een sfeermaker van de eerste orde. Dit armatuur uit de collectie van Nimbus is ontworpen door Dietrich Brennenstuhl en Markus Mohn. Het product bestaat uit een stalen frame en een kunststof zeildoek voor de kap. Per armatuur zijn vier lichtbronnen toegepast van elk 36 watt, TL fluorescentie. Schirmleuchte is in twee maten te verkrijgen. Groot: kap 1,80 meter hoog en doorsnee 0,80 meter. Totale hoogte: 4,50 meter. Klein: kap 1,44 meter hoog en doorsnee van 0,64 meter. Totale hoogte: 3,60 meter.
two invitations. 1 Tweedaagse architectuurreis 2 naar Gent en Delta Light 19 en 20 mei 2008 17 maart 2008 Contrast of harmonie De Gentse binnenstad staat bekend om haar bijzondere en oude architectuur. Via deze unieke reis krijgt u zicht op de historie van deze Belgische architectuur. U ziet daarbij hoe moderne verlichtingsproducten een rol spelen bij het uitlichten van oude architecturale panden. Daarbij onderzoeken we al doende de spanningslijn tussen historie en moderne verlichtingsmogelijkheden. We beginnen deze reis bij Delta Light; het bedrijf bij uitstek als het gaat om moderne verlichtingsproducten. Delta Light is gevestigd in het imposante House of Light, een 25.000 m² grote black box waarin burelen, productie, showrooms en een eigen trainingcentrum onder één dak huizen. The House of Light is een realisatie van architectenbureau Govaert en Vanhoutte uit Brugge. Gedurende deze reis wordt u rijkelijk ondergedompeld in architectonische producten en hun lichteffect. Daarbij bezoeken we samen met u verschillende projecten waarbij voelbaar is hoe moderne lichtarchitectuur zich kan verhouden tot klassieke gebouwen. Aanmelden Wilt u deelnemen aan deze bijzondere reis? Dan kunt u zich aanmelden via www.arpalight.nl Let op: er kunnen maximaal 40 deelnemers mee. Programma Maandag 19 mei: Reis met luxe touringbus naar België Rondleiding Delta Light Inleiding architectuur & verlichting Lichtlaboratorium Projectbezoek Govaert en Vanhoutte Diner: Culinaire rondgang in Gent Overnachting in centrum Gent Dinsdag 20 mei: Historische panden en architectonische verlichting Presentatie door Delta Light en Arpalight Architectuur in/rond Gent: bezoek aan diverse projecten Lunch Terugreis met luxe touringbus Eéndaagse workshop naar Antwerpen en iguzzini Uitlichten van gebouwen België is een bron van inspiratie als het gaat om architectuur. Als deze bijzondere architectuur dan ook nog eens goed wordt uitgelicht, is het plaatje af. Antwerpen biedt zicht op een aantal zeer unieke objecten. Graag nodigen wij u uit voor de workshop Architectuur uitgelicht. Historische panden krijgen met het juiste licht allure. Bij moderne gebouwen kan belichting de architecturale lijn benadrukken of versterkt het de commerciële waarde van het gebouw. We bezoeken met u onder meer de prachtige historische Augustinus kerk, tevens locatie van de workshop. Daarnaast ziet u in een rondleiding diverse gebouwen die op een uitzonderlijke manier aangelicht zijn. Een praktische workshop waarbij het te bereiken lichteffect centraal staat. Ook komt de techniek aan de orde, waarbij gekeken wordt naar verschillende soorten armaturen, optieken, lichtbronnen en het gebruik van kleur. Uiteindelijk krijgt u de gelegenheid om zelf te experimenteren met producten, om het effect te ervaren. Aanmelden Wilt u graag veel toegepaste kennis en ervaring opdoen in één dag? Meldt u dan aan via www.arpalight.nl. Let wel: we werken in een kleine groep voor een maximaal resultaat, dus reageer snel. Programma Ontvangst Arpalight 12.00 uur (Bavel) Presentatie: Uitlichten van gebouwen, een vak apart. Busreis naar Antwerpen Ontvangst bij i Guzzini Workshop in Augustinus muziekcentrum Bezoek aan diverse lichtprojecten in de binnenstad Diner Einde 22.00 uur (Bavel)
Naam: Flos 45 Ontwerp: Tim Derhaag Fabrikant: Flos Materiaal: teak / geanodiseerd aluminium of zwart gelakt. inspiration. Naam: Whisky Soda Ontwerp: Dietrich Brennenstuhl, Markus Mohn Fabrikant: Nimbus Materiaal: aluminium. Naam: Pencil Ontwerp: J.M. Wilmotte Fabrikant: iguzzini Materiaal: aluminium, met chromen afwerking. Naam: Wing Ontwerp: Delta Light Materiaal: aluminium grijs gelakt. Lichtbron: Led Naam: Colour Woody. Projector voor variabel gekleurd licht Ontwerp: Mario Cucinella Fabrikant: iguzzini Materiaal: spuitgegoten aluminium Naam: Solar Bud Ontwerp: Ross Lovegrove Fabrikant: Luceplan Uniek: Geen elektra nodig, wordt opgeladen door de zon. Naam: Boletus Outside Ontwerp: Jorge Pensi Fabrikant: B.Lux Materiaal: Bovendeel van aluminium, body van polyethyleen. Naam: Light Disc Outdoor Ontwerp: Alberto Meda & Paolo Rizzatto Fabrikant: Luceplan Materiaal: polycarbonaat met opaal of heldere diffusor Naam: Tree 4000 Ontwerp: Pete Sans Fabrikant: Vibia Materiaal: Polyethyleen. Voet: wit of bruin gelakt. Naam: Romeo Outdoor Ontwerp: Philippe Starck Fabrikant: Flos Materiaal: Metallic geweven polyethyleen in diverse kleurcombinaties.
Een greep uit de projecten die wij samen met diverse architecten en installateurs realiseerden references. Zuidwester Jeugdzorg, Etten-Leur. Dick Embregts Interieurarchitectuur, Breda Joint Aviation Authorities, Hoofddorp. Walter Sant/Gispen Kantoorinrichters, Culemborg Centrumplan Noord, Wassenaar. Provast, Den Haag Cook & NY, Sneek. Interieur architect Heineken Impulse wordt mede mogelijk gemaakt door: Deltalight iguzzini Nimbus Belux Zuwe Hofpoort Ziekenhuis, Woerden. Ex Interiors, Vreeswijk Anton Jurgens Apotheek, Oss. Meijerink & Verhoeven, Utrecht Fotografie: Dennis Sies fotografie, Utrecht Van Lier Schoenenmode, Nieuwegein. Gielissen Interiors & Exhibitions, Eindhoven De Meijerhal, Brabanthallen, s-hertogenbosch. Woonhuis, Amstelveen. Van Egmond Totaal Architectuur, Noordwijk Boekhandel De Meent, Papendrecht. Binnert Overdiep, Heerenveen. Interieurbouw Apeldoorn Colofon Hoofdredactie: Arpalight Concept en realisatie: Lime C Artdirection en vormgeving: Freddy Vermeulen Drukwerk: NPN Drukkers Redactieadres: Arpalight Projektverlichting, Ambachtsweg 2, 4854 MK Bavel. T +31 (0)161 438 448, E info@arpalight.nl. Impulse nr. 2, januari 2008 Aan de informatie in deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of overgenomen zonder bronvermelding of schriftelijke toestemming van Arpalight. Impulse is een uitgave van Arpalight Projektverlichting en wordt gratis verspreid onder relaties. Kijk voor meer informatie over de projecten op www.arpalight.nl
www.arpalight.nl