Rapport Lid NLingenieurs ISO-9001 gecertificeerd Concept Laboratorium voor Akoestiek Bepaling van de geluidisolatie van een verplaatsbare systeemwand type Obi-wand met aluminium stijlen, fabrikaat Obimex b.v. Rapportnummer A 2552-1-RA d.d. 9 augustus 2013 Peutz bv Lindenlaan 41, Molenhoek Postbus 66, 6585 ZH Mook Tel. (024) 357 07 07 Fax (024) 358 51 50 info@mook.peutz.nl Paletsingel 2, Postbus 696 2700 AR Zoetermeer Tel. (079) 347 03 47 Fax (079) 361 49 85 info@zoetermeer.peutz.nl Oosterweg 127, Haren (Gn) Postbus 7, 9700 AA Groningen Tel. (050) 520 44 88 Fax (050) 526 31 78 info@groningen.peutz.nl Montageweg 5 6045 JA Roermond Tel. (0475) 324 333 info@roermond.peutz.nl www.peutz.nl Peutz GmbH Düsseldorf, Dortmund, Berlin info@peutz.de www.peutz.de Peutz SARL Paris, Lyon Info@peutz.fr www.peutz.fr Peutz bv London info@peutz.co.uk www.peutz.co.uk Daidalos Peutz bvba Leuven Info@daidalospeutz.be www.daidalospeutz.be Peutz bv Sevilla info@peutz.es www.peutz.es Opdrachtgever: Obimex B.V. Twentepoort West 39 7609 RD ALMELO Rapportnummer: A 2552-1-RA Datum: 9 augustus 2013 Köhler Peutz Geveltechniek bv Zoetermeer Info@gevel.com www.gevel.com Opdrachten worden aanvaard en uitgevoerd volgens 'De Nieuwe Regeling 2011' KvK: 12028033. BTW: NL004933837B01 Ref.: TS/RA//A 2552-1-RA
Inhoud 1. INLEIDING 3 2. NORMSTELLING EN RICHTLIJNEN 4 3. ONDERZOCHTE CONSTRUCTIE 6 4. METINGEN 8 4.1. Methode 8 4.2. Nauwkeurigheid 8 4.2.1. Herhaalbaarheid (r) 8 4.2.2. Reproduceerbaarheid (R) 9 4.3. Omgevingscondities 9 4.4. Meetresultaten 9 A 2552-1-RA concept 2
1. INLEIDING In opdracht van Obimex B.V. te Almelo zijn geluidisolatiemetingen uitgevoerd aan: een verplaatsbare systeemwand type Obi-wand met aluminium stijlen, fabrikaat Obimex b.v. De metingen zijn verricht in het Laboratorium voor Akoestiek van Peutz bv te Mook, zie figuur 1. 1 Voor het uitvoeren van bovengenoemde metingen is het Laboratorium voor Akoestiek erkend door de Stichting Raad voor Accreditatie (RvA). De RvA is lid van de EA MLA 1 1 EA MLA: European Accreditation Organisation MultiLateral Agreement: http://www.europeanaccreditation.org EA: Certificates and reports issued by bodies accredited by MLA and MRA members are considered to have the same degree of credibility, and are accepted in MLA and MRA countries. A 2552-1-RA concept 3
2. NORMSTELLING EN RICHTLIJNEN De metingen zijn uitgevoerd conform het kwaliteitshandboek van het Laboratorium voor Akoestiek en de volgende normen: ISO 10140-2:2010 N.B. Acoustics - Laboratory measurements of sound insulation of building elements Part 2: Measurement of airborne sound insulation De norm ISO 10140-2 is binnen alle landen van de EG aanvaard als Europese Norm EN ISO 10140-2:2010 Andere normen waarnaar in voorliggend rapport verwezen wordt zijn: ISO 10140-1:2010 N.B. Acoustics - Laboratory measurements of sound insulation of building elements Part 1: Application rules for specific products De norm ISO 10140-1 is binnen alle landen van de EG aanvaard als Europese Norm EN ISO 10140-1:2010 ISO 10140-4:2010 N.B. Acoustics - Laboratory measurements of sound insulation of building elements Part 4: Measurement procedures and requirements De norm ISO 10140-4 is binnen alle landen van de EG aanvaard als Europese Norm EN ISO 10140-4:2010 ISO 10140-5:2010 N.B. Acoustics - Laboratory measurements of sound insulation of building elements Part 5: Requirements for test facilities and equipment De norm ISO 10140-5 is binnen alle landen van de EG aanvaard als Europese Norm EN ISO 10140-5:2010 ISO 140-2:1991 N.B. Acoustics - Measurement of sound insulation of building elements - Part 2: Determination, verification and application of precision data De norm ISO 140-2 is binnen alle landen van de EG aanvaard als Europese Norm EN 20140-2:1993 ISO 717-1:2013 N.B. Acoustics - Rating of sound insulation in buildings and of building elements - Part 1: Airborne sound insulation De norm ISO 717-1 is binnen alle landen van de EG aanvaard als Europese Norm EN ISO 717-1:2013 A 2552-1-RA concept 4
NPR 5079:1999 Geluidwering in woongebouwen Het bepalen en hanteren van ééngetalsaanduidingen voor de geluidwering in gebouwen en van bouwelementen. A 2552-1-RA concept 5
3. ONDERZOCHTE CONSTRUCTIE Onderstaande gegevens zijn verstrekt door de opdrachtgever en/of verkregen uit eigen waarnemingen. De metingen zijn verricht aan het wandsysteem type Obi-wand met aluminium profielen, met afmetingen breedte x hoogte x diepte = 4300 x 2800 x 100 mm. Een viertal varianten zijn onderzocht, te weten: variant 1, visueel gesloten wand voorzien van steenwol in de spouw variant 2, visueel gesloten wand voorzien van glaswol in de spouw variant 3, wand voorzien van een raam met afmetingen: breedte x hoogte x diepte = 1120 x 1120 x 100 mm. Opbouw beglazing: ruit ca. 6 mm gelaagd glas (33.1) ca. 85 mm luchtgevulde spouw 6 mm gelaagd glas (33.1). variant 4, idem variant 3 waarbij het raam is voorzien van een ruit van 6 mm gelaagd glas (33.1). Visueel gesloten wand (variant 1 en 2) Wand met ruit (variant 3 en 4) De (basis) wandconstructie is opgebouwd uit een aluminium raamwerk aan weerszijden voorzien van een enkele gipsbeplating. De opbouw van de wandconstructie wordt in het volgende uiteengezet. Tegen de dagkanten van de meetopening is een raamwerk bevestigd. Het raamwerk bestaat uit: een aluminium plafondprofiel, een aluminium vloerprofiel, twee aluminium muuraansluitprofielen. A 2552-1-RA concept 6
Bovengenoemde profielen zijn, voorzien van twee schuimbanden (2 mm x 6 mm), tegen de meetopening bevestigd. Vervolgens zijn 100 mm brede aluminium profielen aangebracht (h.o.h. 1200 mm), zie figuur 3. Na het aanbrengen van het raamwerk is aan één zijde plaatmateriaal geplaatst en wel: gipskartonplaat (hoogte x breedte x dikte 2740 mm x 1185 mm x 12,5 mm) met afwerklaag, oppervlakte massa = ca. 9,9 kg/m 2, geschroefd middels een omegaprofiel op het raamwerk en afgedicht met een omega afdichtingsprofiel. Vervolgens is het absorptiemateriaal, te weten; Knauf RS 35 BLX steenwol volumieke massa ca. 35 kg/m 3, dikte 60 mm (variant 1) Knauf TP 416 glaswol volumieke massa ca. 15 kg/m 3, dikte 60 mm (variant 2 t/m 4) aangebracht tussen de stijlen. Tot slot is de beplating aan de andere zijde op identieke wijze op het raamwerk vastgezet. De gepresenteerde resultaten gelden alleen voor de hier beproefde monsters onder de laboratorium omstandigheden zoals omschreven. Het laboratorium kan geen uitspraak doen over de representativiteit van de onderzochte monsters. Voorliggend rapport is geldig zolang de toegepaste constructies en/of materialen ongewijzigd zijn. A 2552-1-RA concept 7
4. METINGEN 4.1. Methode De metingen zijn uitgevoerd conform ISO 10140-2 in de isolatiemeetruimten van Peutz bv te Mook. Een nadere omschrijving van de meetruimten is in figuren 1 en 2 van dit rapport gegeven. De geluidisolatiemetingen worden in twee richtingen uitgevoerd door verwisseling van zend- en ontvangfunctie. De uiteindelijke geluidisolatiewaarden zijn gemiddeld over beide meetrichtingen. In ISO 10140-2 wordt de luchtgeluidisolatie van een object gedefinieerd als de "sound reduction index R" welke wordt bepaald volgens vergelijking 1 en uitgedrukt in db : R=L 1 L 2 10 log S A (1) waarin : L 1 = geluiddrukniveau in de zendruimte [db] L 2 = geluiddrukniveau in de ontvangruimte [db] S = oppervlakte van het te testen object [m 2 ] A = equivalente geluidabsorptie [m 2 ] in de ontvangruimte berekend volgens : A= 0,16V T (2) waarin : V = volume van de ontvangruimte [m 3 ] T = nagalmtijd in de ontvangruimte [s] 4.2. Nauwkeurigheid De nauwkeurigheid van de berekende geluidisolaties kan getalsmatig worden uitgedrukt in termen van de herhaalbaarheid (binnen één laboratorium) en de reproduceerbaarheid (tussen verschillende laboratoria). 4.2.1. Herhaalbaarheid (r) Wanneer kort na elkaar twee keer een geluidisolatiemeting wordt uitgevoerd met een zelfde methode aan een identiek meetobject onder gelijkblijvende omstandigheden is de waarschijnlijkheid 95% dat het verschil tussen de twee metingen onderling maximaal r bedraagt. A 2552-1-RA concept 8
Om inzicht te krijgen in de herhaalbaarheid van de luchtgeluidisolatiemetingen tussen twee meetruimten van Peutz bv is een onderzoek uitgevoerd conform ISO 140-2. Uit dit onderzoek blijkt dat de herhaalbaarheid in de frequentiebanden 100 t/m 250 Hz maximaal r = 2,0 db bedraagt en daarboven tot 3150 Hz maximaal r = 1,3 db. De herhaalbaarheid betrekking hebbende op de ééngetalswaarde R w bedraagt maximaal r = 0,7 db, zodat bij afronding op hele db's (zoals in ISO 717 voorgeschreven) uitgegaan kan worden van een nauwkeurigheid van ±1 db. Uit deze meetresultaten blijkt dat herhaalbaarheid (ruimschoots) voldoet aan de eisen gesteld in ISO 140-2. 4.2.2. Reproduceerbaarheid (R) Wanneer twee keer een geluidisolatiemeting wordt uitgevoerd met een zelfde methode aan een identiek meetobject in verschillende laboratoria onder andere omstandigheden is de waarschijnlijkheid 95% dat het verschil tussen de twee metingen onderling maximaal R bedraagt. Mede op basis van diverse onderzoeken is in ISO 140-2 aangegeven welke reproduceerbaarheid verwacht mag worden. De reproduceerbaarheid van de ééngetalswaarde R w bedraagt ca. R=3 db. 4.3. Omgevingscondities In onderstaande tabel 1 zijn de ten tijde van de geluidisolatiemetingen gemeten omgevingscondities weergegeven. Tabel 1 Omgevingscondities tijdens de metingen ruimte temperatuur [ C] relatieve vochtigheid [%] 1 20 70 2 20 72 4.4. Meetresultaten De resultaten van de geluidisolatiemetingen worden weergegeven in de tabellen 2 en 3 en in de figuren 4 t/m 7. De metingen zijn uitgevoerd in tertsbanden. De resultaten van de octaafbanden zijn uit deze meetresultaten berekend. In de tabellen en grafieken worden de gevonden isolatiewaarden per frequentieband gegeven. Uit deze waarden zijn verder nog de "weighted sound reduction index R w" en de aanpassingstermen C en C tr conform ISO 717-1 berekend en aangegeven. A 2552-1-RA concept 9
Tabel 2 variant nr. spouwvulling record nr. Meetresultaten visueel gesloten systeemwand opbouw 12,5 mm gips 75 mm spouw 12,5 mm gips GELUIDISOLATIE [db] 1 2 60 mm steenwol #33 60 mm glaswol figuur nr. 4 5 frequentie [Hz] 1/3 oct. 1/1 oct. 1/3 oct. 1/1 oct. 50 19,1 18,2 63 80 19,5 15,9 17,8 17,5 17,8 #42 17,8 100 125 160 17,8 22,7 20,1 19,8 19,3 21,5 20,9 20,5 200 250 315 29,8 36,6 37,5 33,2 30,3 35,5 36,9 33,3 400 500 630 37,0 38,2 41,5 38,5 36,4 38,4 42,0 38,4 800 1000 1250 44,3 45,6 47,5 45,6 44,0 45,1 47,0 45,2 1600 2000 2500 48,0 46,0 40,4 43,6 48,2 46,2 40,2 43,5 3150 4000 5000 R w(c;c tr) C 100-5000;C tr,100-5000 C 50-3150;C tr,50-3150 C 50-5000;C tr,50-5000 38,5 42,2 41,2 45,6 40(-2;-7) db (-1;-7) db (-2;-9) db (-2;-9) db 38,4 42,2 41,1 45,8 41(-3;-7) db (-2;-7) db (-3;-9) db (-2;-9) db A 2552-1-RA concept 10
Tabel 3 variant nr. ruit opbouw record nr. Meetresultaten systeemwand opbouw 12,5 mm gips 75 mm spouw (60 mm glaswol) 12,5 mm gips met ruit (1,15 m 2 ) GELUIDISOLATIE [db] 1 33.1 85 33.1 #51 figuur nr. 6 7 frequentie [Hz] 1/3 oct. 1/1 oct. 1/3 oct. 1/1 oct. 50 17,4 18,4 63 80 17,4 18,3 17,7 17,8 17,8 2 33.1 #58 18,0 100 125 160 19,7 22,3 21,3 21,0 20,1 23,0 21,4 21,3 200 250 315 29,3 35,6 37,6 32,7 28,6 33,1 35,2 31,4 400 500 630 36,8 38,8 42,4 38,8 34,7 36,3 38,4 36,2 800 1000 1250 45,0 46,2 47,5 46,1 40,0 40,7 41,3 40,6 1600 2000 2500 47,7 44,6 39,3 42,5 40,6 38,6 35,1 37,5 3150 4000 5000 R w(c;c tr) C 100-5000;C tr,100-5000 C 50-3150;C tr,50-3150 C 50-5000;C tr,50-5000 38,2 41,6 44,9 41(-3;-7) db (-2;-7) db (-3;-9) db (-2;-9) db 40,7 36,0 39,9 43,2 38(-2;-4) db (-1;-4) db (-2;-6) db (-1;-6) db 38,7 A 2552-1-RA concept 11
De isolatiewaarden zijn berekend uit de metingen onder laboratoriumomstandigheden. In de praktijk kunnen andere waarden verkregen worden onder invloed van onder andere de begrenzingen van de constructie, de afmetingen van het ontvangvertrek, het aanwezig zijn van geluidlekken enz. (zie onder andere: NPR 5079). Mook, Th. W. Scheers Hoofd Laboratorium voor Akoestiek dr. ir. M.L.S. Vercammen directeur Dit rapport bestaat uit: 12 pagina's, 7 figuren. A 2552-1-RA concept 12
LABORATORIUM VOOR AKOESTIEK PEUTZ bv Lindenlaan 41, NL-6584 AC MOLENHOEK (LB) Verdieping OVERZICHT ventilator demper plenum demper vide nagalmkamer (E) vloeren/ daken (8) hamerzolder (9) afvoerleidingen opslag 2800+ vide Begane grond (afgesloten) doorvoeropening (A) b x h = 1300 x 1905 mm plenum ventilatieruimte (6) nagalmkamer (C) (D) ontvangkamer zendkamer sanitair overlangs- (5) meetruimten (4) (B) (3) (2) (1) (7) wc werkplaats cv spreekkamer analyse douche overhead-deur MEETOPENINGEN (b x h in mm): (B) 1000 x 2200 mm (C) 1500 x 1250 mm (D) 4300 x 2800 mm (E) 4000 x 4000 mm 0 1 2 3 4 5 m schaal rapport nr. A 2552-1 figuur nr. 1
LABORATORIUM VOOR AKOESTIEK PEUTZ bv Lindenlaan 41, 6584 AC MOLENHOEK (LB) ISOLATIE-MEETRUIMTES De meetruimtes voldoen aan de in ISO 10140-5 gestelde eisen. Verder gegevens: inhoud ontvangkamer: 111 m 3 inhoud zendkamer: 94 m 3 oppervlak proefwand: 12,0 m 2 Beide vertrekken zijn trillinggeïsoleerd opgesteld door het toepassen van een zogenaamde kamer-in-kamer constructie. Hierdoor wordt flankerende transmissie tot een minimum beperkt. hoogte: langs de wanden 2840 mm verloopt naar 2920 mm bij rand vloer-meetopening hoogte bij a: 3055 mm hoogte bij b: 3058 mm hoogte bij c: 3052 mm hoogte bij d: 3062 mm rapport nr. A 2552-1 figuur nr. 2
LABORATORIUM VOOR AKOESTIEK Aluminium stijlen Obi-wand rapport nr. A 2552-1 figuur nr. 3
LABORATORIUM VOOR AKOESTIEK LUCHTGELUIDISOLATIE VAN EEN SCHEIDINGSCONSTRUCTIE CONFORM ISO 10140-2:2010 opdrachtgever: Obimex B.V. onderzochte constructie: #1; visueel gesloten wand type Obi-wand met aluminium stijlen wandopbouw 12,5 mm gipsbeplating 75 mm spouw, voorzien van 60 mm steenwol 12,5 mm gipsbeplating 1/3 oct. 1/1 oct. ref. curve (ISO 717) 60 50 volume meetruimte: 111 m 3 40 volume meetruimte: 94 m 3 oppervlakte proefwand: 12 m 2 30 massa proefwand: ca. 20 kg/m 2 gemeten in: Peutz Laboratorium voor Akoestiek 20 Insulat versie 3.12 / 3.12.2 mode 1. bestandsnaam: a2552 S#:31-32 ##:33 signaal: breedband ruis bandbreedte: 1/3 octaaf ISO 717-1:2013 R w(c;c tr) = 40(-2;-7) db C 100-5000;C tr,100-5000 = (-1;-7) db C 50-3150;C tr,50-3150 = (-2;-9) db C 50-5000;C tr,50-5000 = (-2;-9) db publicatie is slechts toegestaan in de vorm van dit gehele blad 10 0 63 125 250 500 1k 2k 4k frequentie [Hz] 19,1 17,8 29,8 37,0 44,3 48,0 38,5 1/3 oct. 19,5 22,7 36,6 38,2 45,6 46,0 42,2 db 15,9 20,1 37,5 41,5 47,5 40,4 45,6 1/1 oct. 17,8 19,8 33,2 38,5 45,6 43,6 41,2 db Mook, 08-07-2013 rapport nr. A 2552-1 figuur nr. 4
LABORATORIUM VOOR AKOESTIEK LUCHTGELUIDISOLATIE VAN EEN SCHEIDINGSCONSTRUCTIE CONFORM ISO 10140-2:2010 opdrachtgever: Obimex B.V onderzochte constructie: #2; visueel gesloten wand type Obi-wand met aluminium stijlen wandopbouw 12,5 mm gipsbeplating 75 mm spouw, voorzien van 60 mm glaswol 12,5 mm gipsbeplating 1/3 oct. 1/1 oct. ref. curve (ISO 717) 60 50 volume meetruimte: 94 m 3 40 volume meetruimte: 111 m 3 oppervlakte proefwand: 12 m 2 30 massa proefwand: ca. 20 kg/m 2 gemeten in: Peutz Laboratorium voor Akoestiek 20 Insulat versie 3.12 / 3.12.2 mode 1. bestandsnaam: a2552 S#:40-41 ##:42 signaal: breedband ruis bandbreedte: 1/3 octaaf ISO 717-1:2013 R w(c;c tr) = 41(-3;-7) db C 100-5000;C tr,100-5000 = (-2;-7) db C 50-3150;C tr,50-3150 = (-3;-9) db C 50-5000;C tr,50-5000 = (-2;-9) db 10 0 63 125 250 500 1k 2k 4k frequentie [Hz] 18,2 19,3 30,3 36,4 44,0 48,2 38,4 1/3 oct. 17,5 21,5 35,5 38,4 45,1 46,2 42,2 db 17,8 20,9 36,9 42,0 47,0 40,2 45,8 1/1 oct. 17,8 20,5 33,3 38,4 45,2 43,5 41,1 db publicatie is slechts toegestaan in de vorm van dit gehele blad Mook, 08-07-2013 rapport nr. A 2552-1 figuur nr. 5
LABORATORIUM VOOR AKOESTIEK LUCHTGELUIDISOLATIE VAN EEN SCHEIDINGSCONSTRUCTIE CONFORM ISO 10140-2:2010 opdrachtgever: Obimex B.V onderzochte constructie: #3; wand type Obi-wand met aluminium stijlen voorzien van raam (1,25 m 2 ) wandopbouw 12,5 mm gipsbeplating 75 mm spouw, voorzien van 60 mm glaswol 12,5 mm gipsbeplating raamopbouw 33.1 gelaagd glas 85 mm spouw 33.1 gelaagd glas 1/3 oct. 1/1 oct. ref. curve (ISO 717) 60 50 volume meetruimte: 111 m 3 40 volume meetruimte: 94 m 3 oppervlakte proefwand: 12 m 2 30 massa proefwand: ca. 20 kg/m 2 gemeten in: Peutz Laboratorium voor Akoestiek 20 Insulat versie 3.12 / 3.12.2 mode 1. bestandsnaam: a2552 S#:49-50 ##:51 signaal: breedband ruis bandbreedte: 1/3 octaaf ISO 717-1:2013 R w(c;c tr) = 41(-3;-7) db C 100-5000;C tr,100-5000 = (-2;-7) db C 50-3150;C tr,50-3150 = (-3;-9) db C 50-5000;C tr,50-5000 = (-2;-9) db 10 0 63 125 250 500 1k 2k 4k frequentie [Hz] 17,4 19,7 29,3 36,8 45,0 47,7 38,2 1/3 oct. 17,4 22,3 35,6 38,8 46,2 44,6 41,6 db 18,3 21,3 37,6 42,4 47,5 39,3 44,9 1/1 oct. 17,7 21,0 32,7 38,8 46,1 42,5 40,7 db publicatie is slechts toegestaan in de vorm van dit gehele blad Mook, 08-07-2013 rapport nr. A 2552-1 figuur nr. 6
LABORATORIUM VOOR AKOESTIEK LUCHTGELUIDISOLATIE VAN EEN SCHEIDINGSCONSTRUCTIE CONFORM ISO 10140-2:2010 opdrachtgever:obimex B.V onderzochte constructie: #4; wand type Obi-wand met aluminium stijlen voorzien van raam (1,25 m 2 ) wandopbouw 12,5 mm gipsbeplating 75 mm spouw, voorzien van 60 mm glaswol 12,5 mm gipsbeplating raamopbouw 33.1 gelaagd glas 1/3 oct. 1/1 oct. ref. curve (ISO 717) 60 50 volume meetruimte: 111 m 3 40 volume meetruimte: 94 m 3 oppervlakte proefwand: 12 m 2 30 massa proefwand: ca. 20 kg/m 2 gemeten in: Peutz Laboratorium voor Akoestiek 20 Insulat versie 3.12 / 3.12.2 mode 1. bestandsnaam: a2552 S#:56-57 ##:58 signaal: breedband ruis bandbreedte: 1/3 octaaf ISO 717-1:2013 R w(c;c tr) = 38(-2;-4) db C 100-5000;C tr,100-5000 = (-1;-4) db C 50-3150;C tr,50-3150 = (-2;-6) db C 50-5000;C tr,50-5000 = (-1;-6) db 10 0 63 125 250 500 1k 2k 4k frequentie [Hz] 18,4 20,1 28,6 34,7 40,0 40,6 36,0 1/3 oct. 17,8 23,0 33,1 36,3 40,7 38,6 39,9 db 17,8 21,4 35,2 38,4 41,3 35,1 43,2 1/1 oct. 18,0 21,3 31,4 36,2 40,6 37,5 38,7 db publicatie is slechts toegestaan in de vorm van dit gehele blad Mook, 08-07-2013 rapport nr. A 2552-1 figuur nr. 7