PATIËNTEN INFORMATIE AAMBEIEN
Mevrouw, mijnheer Binnenkort word je opgenomen in het dagziekenhuis van het AZ Lokeren. Wij vragen je om deze folder aandachtig te lezen. Indien je nog vragen hebt, aarzel dan niet deze te stellen. Deze brochure is een algemene leidraad. Soms kan jouw behandeling in de praktijk anders lopen dan staat beschreven in deze brochure. Dit zal altijd door jouw chirurg aan jou kenbaar worden gemaakt. Indien je door ziekte niet aanwezig kan zijn, gelieve je behandelende arts zo spoedig mogelijk te verwittigen. 2
Wat? Aambeien (hemorroïden) zijn uitgezakte zwellichamen nabij de anus. Deze zwellichamen heeft iedereen. Ze bevinden zich aan de binnenkant op het eind van de endeldarm en het begin van de sluitspier. Zo n zwellichaam is een sponsachtig netwerk van bloedvaatjes dat bedekt is door een dun laagje slijmvlies. Wanneer de zwellichamen tegen elkaar aanliggen, sluiten ze de anus lucht- en lekdicht af. Aambeien zijn dus eigenlijk gezwollen bloedvaten. Soms zijn ze zo gezwollen dat ze naar buiten uitpuilen. Dit geeft een pijnlijk gevoel, vooral tijdens en na de stoelgang. Soms bloeden ze of raken ze ontstoken. Overigens zijn niet alle bloedingen uit de anus het gevolg van aambeien. Ook als je zeker weet dat je aambeien hebt, kan dat bloeden toch door iets anders veroorzaakt worden. Daarom moet de arts in geval van bloedingen altijd vaststellen waardoor deze bloedingen ontstaan. Risicofactoren Meerdere factoren bevorderen het ontstaan van aambeien: Veel zitten. Onvoldoende lichaamsbeweging. Een te hoog lichaamsgewicht... Maar de voornaamste oorzaak is obstipatie. Klachten Aambeien kunnen verschillende klachten met zich meebrengen. Soms zakken ze uit, mogelijk zelfs door de sluitspier heen naar buiten. Dit geeft meestal een propgevoel. Het slijmvlies op de aambei kan kwetsbaar worden, waardoor er bij het afvegen wat helderrood bloed op het toiletpapier komt. Het is ook mogelijk dat er wat darmslijm en/of dunne ontlasting door de sluitpier lekt. Dit veroorzaakt vaak hinderlijke jeuk. 3
Als de aambeien in de anus afknellen, zwellen ze verder op en bestaat de kans dat ze beschadigd raken. Hierdoor verlies je wat helderrood bloed na of op de ontlasting. De sluitspier van de anus en de huid rondom dit gebied raken daardoor meestal geïrriteerd, wat een branderig gevoel en jeuk tot gevolg heeft. Wanneer de inklemming verder toeneemt, ontstaat vaak pijn en eventueel een pijnlijke zwelling in de anus. Er vormt zich dan een bloedstolsel in de aambei (getromboseerd hemorroïd). Aambeien die eenmaal zijn uitgezakt, blijven uitgezakt. Kunnen we de klachten verminderen? Met bepaalde maatregelen en leefregels kunnen klachten worden voorkomen of verzacht. Klachten kunnen worden voorkomen door de stoelgang zacht te houden. Daarvoor is het eten van voldoende vezelrijke voeding (zemelen, bruin brood enz.) en het drinken van voldoende water noodzakelijk. Bij aandrang voor ontlasting dient het toiletbezoek niet te lang te worden uitgesteld. Een zeker regelmaat voorkomt dat op ongelegen momenten de ontlasting opgehouden moet worden. Het zoveel mogelijk vermijden van persen voorkomt klachten van uitzakkende aambeien. Probeer voor wat meer beweging te zorgen, zeker als je een zittend leven leidt. Als je te zwaar bent, probeer wat af te vallen. Gebruik niet te veel koffie, thee, koolzuurhoudende dranken en suiker. Ze prikkelen de anus en daar kan je jeuk en uitslag van krijgen. Wanneer ondanks het nemen van voorgenoemde maatregelen en leefregels de klachten toch voortduren, is verdere behandeling noodzakelijk. 4
Onderzoek De klachten die aambeien kunnen geven, kunnen ook voorkomen bij andere afwijkingen van de endeldarm of de anus. Het is daarom van belang dat er een goed onderzoek gebeurt van de anus, het anale kanaal en het begin van de endeldarm. Zo nodig moet er tevens een uitgebreid kijkonderzoek (coloscopie) en/of röntgenfoto van de dikke darm gebeuren. Dit komt vooral voor bij patiënten boven de vijftig jaar. Bij jongere patiënten is over het algemeen het onderzoek van de anus en het anale kanaal voldoende. De chirurg zal het onderzoek doen in een knie-/ellebooghouding of de linkerzijligging. Daarbij kijkt hij naar de omgeving van de anus en de anus zelf en voert ook nog met de vinger en de anusscoop een inwendig onderzoek van de anus en begin van de endeldarm uit. Behandeling De behandeling van aambeien is afhankelijk van de graad waarin ze voorkomen: Graad 1: gezwollen aambeien die gemakkelijk bloeden, vooral tijdens de ontlasting. Graad 2: uitgezakte aambeien na de ontlasting die spontaan terug wegtrekken. Graad 3: de uitgestulpte aambeien moeten manueel teruggeduwd worden. Graad 4: de uitgestulpte aambeien blijven continu uitwendig aanwezig. Rubberbandligatie Een veel toegepaste methode is het afbinden van het overtollige slijmvlies met behulp van elastische rubberbandjes. Je ligt in voorovergebogen houding op een behandeltafel waarbij de arts een kort klein kijkbuisje in de anus schuift om de (inwendige) aambeien te visualiseren. Met behulp van een speciaal zuigapparaatje worden de aambeien aangezogen waarna een rubber elastieken bandje eromheen wordt geplaatst. De aambeien worden zo afgekneld, verschrompelen en komen met de ontlasting mee naar buiten. Hier merk je over het algemeen niets van. Het inbrengen van het kijkbuisje geschiedt bijna altijd pijnloos. 5
Zoniet, dan wordt de behandeling onder narcose in daghospitalisatie verricht. Soms kun je wat napijn ervaren waarvoor een eenvoudige pijnstiller afdoende helpt. Het slijmvlies sterft binnen 7 tot 10 dagen af en het wondje geneest met een littekentje. Deze rubberbandligatie duurt ongeveer 5 minuten. Infraroodbehandeling Een ander methode is het dichtschroeien van de bloedvaatjes in de aambei met behulp van infrarood licht. Ook dit zorgt ervoor dat de aambeien afsterven. Sclerosering Een andere mogelijkheid is het inspuiten van een irriterende vloeistof onder het slijmvlies. Als, gevolg van de daarmee optredende reactie, verkleeft het slijmvlies aan de onderlaag. Chirurgische ingreep Een chirurgische ingreep is vereist voor graad 3 en 4, of indien een conservatieve behandeling (scleroserende inspuiting, elastische afbinding) onvoldoende is. Deze ingreep zal meestal via daghospitalisatie gebeuren. In het vervolg van deze brochure zal je meer informatie kunnen lezen betreffende het chirurgisch behandelen van aambeien en de opnameprocedure van het AZ Lokeren. Meebrengen naar het ziekenhuis Lijst met de medicatie die je thuis inneemt. (Neem je bloedverdunners? Vermeld ook de eventuele stopdatum.) Radiologische opnamen / labo-uitslagen / EKG. (indien van toepassing) Bloedgroepkaart. Anesthesievragenlijst: volledig ingevuld en ondertekend Toestemmingsverklaring : ingevuld en ondertekend. Documenten die je hebt meegekregen van de behandelende arts. Eventuele andere medische gegevens van arts/huisarts. 6
Aanmelden in het ziekenhuis Op de dag van de opname ga je eerst naar de automaat die zich net voorbij de schuifdeur aan de ingang bevindt. Selecteer dagopname, neem je ticket en neem plaats in de wachtruimte. Wanneer jouw nummer op de monitors rond de wachtruimte verschijnt, mag je je naar de balie begeven. Je brengt je identiteitskaart mee en, indien aangesloten, ook de gegevens van je hospitalisatieverzekering. Nadat je de patiëntenklevers hebt ontvangen, begeef je je naar het dagziekenhuis. Je mag links vooraan plaatsnemen in de wachtzaal waar een verpleegkundige je zal komen halen. Eerst zal de verpleegkundige samen met jou alle documenten in orde brengen en je daarna naar de voorbereidingskamer brengen. De verpleegkundige geeft je een operatieschort en bereidt je voor op de ingreep. Vanuit de voorbereidingskamer word je met je bed naar het operatiekwartier gebracht. Het is belangrijk dat je bepaalde individuele informatie zoals suikerziekte, allergieën, bloed verdunnende medicatie enz. op voorhand meldt aan jouw behandelende arts. Voor de ingreep Indien, om gelijk welke reden (bijvoorbeeld koorts), de ingreep niet kan doorgaan, verwittig dan zo snel mogelijk de behandelende arts of het ziekenhuis. Je dient nuchter te zijn, dit wil zeggen niet eten of drinken (ook geen kauwgom of water) gedurende 6 uur voorafgaand aan de heelkundige ingreep. Roken is ook niet toegestaan. Preoperatieve onderzoeken (indien nodig) worden vooraf door de huisarts of in het ziekenhuis uitgevoerd. Draag geen juwelen of nagellak. Loszittende tandprothesen vragen we uit te doen kort voor het vertrek naar de operatiezaal, ook bij plaatselijke verdoving. Dit is in geval er moet overgegaan worden naar een algemene verdoving (voorzie hiervoor het nodige materiaal). Kunstlenzen worden uitgedaan kort voor het vertrek naar de operatiezaal (voorzie hiervoor het nodige materiaal). Breng opbergmateriaal voor een bril mee, indien nodig. Was de dag van de ingreep de operatiestreek grondig. 7
De verpleegkundige scheert de operatiestreek vlak voor de ingreep. Indien de dokter dit wenst dient de verpleegkundige jou voor de ingreep een lavement toe. In de operatiezaal plaatst de verpleegkundige steeds, om veiligheidsredenen, een infuus. Langs deze weg kan er, indien nodig, snel bijkomende medicatie toegediend worden. De verdoving De ingreep heeft plaats in de operatiezaal onder volledige verdoving. Als je volledig ontwaakt bent, mag je de operatiezaal verlaten en brengt een verpleegkundige je naar de ontwaakzaal, waar je verblijft tot je naar de kamer kan. De ingrepen LONGO-procedure Bij de LONGO-procedure wordt met een rond niettoestel een cylinder slijmvlies met onderliggend bindweefsel boven het anale kanaal weggenomen. Hierdoor worden de aambeien weer op hun normale plaats opgehangen en worden bovendien de toevoerende bloedvaatjes onderbonden zodat de aambeien nog meer schrompelen. Soms wordt ook de klassieke klaverbladexcisie volgens Miligan en Morgen toegepast, waarbij de aambeien worden verwijderd na onderbinding. Deze efficiënte methode is tevens de pijnlijkste. HAL-procedure Bij de HAL-procedure (Hemorrhoïdal Artery Ligatie) maakt de chirurg gebruik van een speciaal apparaatje dat de aanvoerende bloedvaten opspoort in de anus. Dit Dopplerapparaat geeft vrij nauwkeurig het aanvoerende bloedvat aan welke net onder het slijmvlies naar de aambei loopt. Door het plaatsen van een hechting via de anusopening rond het bloedvat, wordt de toevoer naar de aambei gestopt, schrompelt de aambei en zijn de klachten minder/verdwenen. Deze procedure wordt niet toegepast bij uitpuilende of getromboseerde hemorroïden. Na de ingreep De verpleegkundige zal je het uur van ontslag meedelen wanneer je op de kamer wordt geïnstalleerd. 8
Indien je je goed voelt, kan je dezelfde dag van de ingreep naar huis. Soms kan je keelpijn hebben als gevolg van het buisje dat tijdens de ingreep in jouw keel werd geplaatst. Het kan ook zijn dat je misselijk bent of de neiging hebt om te braken. Hiervoor krijg je, indien nodig, medicatie toegediend. Probeer de eerste 24 uur niet te zwaar te eten. Operaties aan de anus zijn dikwijls pijnlijk. Aarzel niet om de verpleegkundige aan te spreken voor extra pijnmedicatie. Het is mogelijk dat de dokter tijdens de operatie een spongostan in het anale kanaal plaatst om bloeding tegen te gaan. Hierdoor kan je valse stoelgangdrang ervaren. Deze spongostan zal zich tijdens de eerste dagen na de ingreep spontaan in één geheel of in kleine brokjes uit het kanaal verwijderen. Het infuus blijft zitten totdat je je goed voelt en totdat je spontaan kan plassen. De behandelende arts komt na de ingreep langs om verdere inlichtingen en een controleafspraak te geven (na enkele weken). Een tussentijdse controle bij jouw huisarts wordt aangeraden één week na de operatie. Bespreek met de arts wanneer je eventuele thuismedicatie terug mag innemen. Nazorg Het operatiegebied kan de eerste dagen na de operatie erg pijnlijk zijn. Er wordt pijnstillende medicatie voorgeschreven alsook een relaxerend zitbadje met Kamillosan. De pijnmedicatie neem je best de eerste week tot tien dagen na de ingreep in. De eerste weken na de operatie kan er zwelling op of rond de aars optreden. Deze zwelling neemt af naarmate de genezing toeneemt. Ook hierdoor kan je valse stoelgangdrang ervaren. Sterke drank en specerijen kunnen de zwelling doen toenemen. Een vervelend probleem is het op gang brengen van de ontlasting na de operatie. Dit kan de eerste keer pijnlijk en bloederig zijn. Zorg voor een vlotte ontlasting door inname van een laxeermiddel (een of tweemaal per dag), eet voldoende vezels (groente en fruit) en drink veel water. Er wordt aangeraden de anus na ontlasting telkens grondig te reinigen met zuiver lauw water en al deppend te drogen. 9
De behandeling volgens de LONGO- of HAL-procedure kan een lichte nabloeding geven. Een beperkte hoeveelheid bloedverlies bij de ontlasting of na de verzorging is niet abnormaal. Het is belangrijk om een goede anale hygiëne te hanteren en de anale zone frequent te reinigen met zuiver lauw water door middel van een zitbad of de sproeier. Nadien dien je al deppend te drogen en de anale zone steeds af te dekken met een klein kompres. Op deze wijze houd je deze zone proper en kan je het vochtverlies goed observeren en evalueren. Het is aangeraden frequent te reinigen tot wanneer de wonde volledig hersteld is en het kompres droog blijft. De eerste twee weken moet teveel lichaamsbeweging worden vermeden en neem je best voldoende rust. De volledige genezing duurt ongeveer vier tot zes weken. Mogelijke complicaties Geen enkele ingreep is vrij van de kans op complicaties. Zo zijn er ook bij operaties voor aambeien de normale risico s op complicaties van een operatie. Ontsteking van het bloedvat in de arm waar het infuus in zit (flebitis). Ontsteking van de operatiezone. Urineweginfectie. Niet spontaan kunnen plassen (urineretentie). Nabloeding. Het gebeurt geregeld dat een patiënt na een operatie aan de anus in het begin moeilijk kan plassen. Dit komt doordat de sluitspier van de blaas zich te fel aanspant als reflex. Dit verdwijnt veelal spontaan als er geen onderliggende aandoeningen van de blaas of urinewegen aanwezig zijn. Het kan echter gebeuren dat de verpleegkundige (meestal eenmalig) een blaassondage moet uitvoeren om de blaas te ledigen. Als je drang hebt te urineren maar dit niet mogelijk blijkt, informeer dan zeker de verpleegkundige. In het geval van een nabloeding kan het zijn dat het plaatsen van een extra hechting noodzakelijk is. In uitzonderlijke gevallen kan het zijn dat men je nogmaals naar de operatiekamer brengt om onder volledige verdoving de wonde te inspecteren. Het nemen van bloedverdunnende medicatie kan het risico op nabloedingen verhogen. De arts kan kiezen om deze medicatie tijdelijk te stoppen. Het is dus belangrijk dat je dit vóór de behandeling met de chirurg bespreekt. 10
Verwittig de arts in geval van Koorts (meer dan 38 graden) of koude rillingen Hevige anale pijn ondanks pijnmedicatie Anaal bloedverlies met klonters Het medisch en verpleegkundige team van de dienst algemene heelkunde wenst je alvast een spoedig herstel. Aarzel niet om bij vragen of problemen contact op te nemen met het dagziekenhuis: tel. 09 340 82 50 (7-19 uur). Indien dringend: dienst spoed: tel. 09 340 80 40 (24/24 uur). 11
60500496 - AZ Lokeren 2017 Algemeen Ziekenhuis Lokeren Partner van het UZ Gent Lepelstraat 2 9160 LOKEREN Onthaal tel. 09 340 81 11 fax 09 340 81 91 Dagziekenhuis tel. 09 340 82 50 Spoed tel. 09 340 80 40 www.azlokeren.be info@azlokeren.be Auteur/verantwoordelijke: dr. De Keukelaere