DUIKEN IN EKEREN DIVE MASTER BRIEFING

DUIKEN IN EKEREN DIVE MASTER BRIEFING Dit document bevat een volledige briefing, duikplaatsoverzicht en een noodassistentieplan voor gebruik in Ekeren. Veel leesplezier en een leuke en veilige duik gewenst. Steven

2 WIE BEN IK? Naam: DUIKEN IN EKEREN Steven Vandenhoute Leeftijd: 30 Aantal duiken: 145 DIVE MASTER BRIEFING INHOUDSTAFEL Geschiedenis Put van Ekeren... 3 Locatie... 4 In het water... 5 Put van Ekeren: kaart beeldenpark... 6 Vergunning... 11 Veiligheid en afspraken... 12 Duiktekens... 17 Noodassistentieplan... 19 Procedure bij spoedeisend duikongeval... 20 Primaire zorg workflow... 21 Enkele sfeerbeelden... 22 Appendix A... 24

3 GESCHIEDENIS PUT VAN EKEREN De Ekerse dijk vormde van oudsher de verbinding tussen het dorp Ekeren en de Schelde en vormde een bijkomende bescherming van de polders ten zuiden van de dijk. De oorsprong ervan gaat terug tot het einde van de Tachtigjarige oorlog in 1648. In deze periode waren de dijken in en rond de Scheldepolders herhaaldelijk doorgebroken. Sinds 1632 stond heel het poldergebied tussen de Kauwensteinsedijk (grens Oorderen Lillo) en de stad Antwerpen onder water. In 1649-1651 werden dan de Wilmarsdonkse en Ekerse dijk aangelegd van de Schelde via Wilmarsdonk naar het Ekerse hoogland toe. Hierbij werden een aantal reeds bestaande geulen en plassen mee ingedijkt en kwamen deze aan de zuidzijde (binnendijkse kant) te liggen. Aldus ontstond het Welencomplex van de Ekerse dijk, zoals het meest oostelijke gedeelte tussen Wilmarsdonk en Ekeren genoemd wordt. Het polderlandschap bleef vrijwel intact tot het begin van de 20 ste eeuw. Een eerste belangrijke ingreep was de aanleg van het rangeerstation Antwerpen-Noord (1925-1930), met het uitgraven van de 2 Ekerse putten voor het ophogen van de bodem in het station en als waterreservoir voor de stoomtreinen. De belangrijkste aantasting van het polderlandschap kwam echter in de jaren zestig toen het dorp Wilmarsdonk met de grond gelijk werd gemaakt. Het Churchilldok werd gegraven ten westen van de Ekerse Putten en een nieuw tracé van de Noorderlaan werd aangelegd op enkele honderden meters ten westen van de Ekerse putten. In het kader van de boomplantactie (maart 1988) werden hier een groot aantal boompjes aangeplant, in samenwerking met de scholen. Aan de oostzijde van het Verlegde Schijn breide de dorpskom van Ekeren zich geleidelijk uit en werd in het begin van de jaren zeventig de autosnelweg Antwerpen, Bergen-op-Zoom aangelegd. Hierdoor werd een langwerpig sikkelvormig terrein afgesneden (nu: Ekers Moeras). Er ontwikkelde zich hier een moerassig gebied met stilstaand water. Op dit terrein gebeurden nog allerlei ingrijpende wijzigingen, waaronder opspuitingen (nog in 1981), het doorsteken van de oorspronkelijke dijkjes en aanleggen van nieuwe vergravingen. Er werd zelfs een deel van het gebied omgeploegd. Aan de westelijke rand werd een wandelweg gecreëerd met aanplantingen van allerlei sierbomen en -struiken. Deze weg maakt deel uit van het gebied Muisbroek, dat verder de Ekerse dijk zelf en de Ekerse Putten omvat en toegankelijk is vanuit Ekeren via een voetgangersbrug over de autostrade. Dit domein, dicht bij de stad Antwerpen en midden in een drukke wereldhaven, is een uniek stukje prachtige natuur waar het zalig vertoeven is. De vijvers (de put van Ekeren), die gegraven werden als waterwinning voor de toenmalige stoomrangeerlocomotieven van de spoorwegen, herbergen thans een groot aantal inheemse vissoorten en zijn een rustplaats voor waterwild en trekvogels. Naast de watersporten die er beoefend kunnen worden, is het ook rustig wandelen rond de vijvers. Er zijn wandelpaden aangelegd langswaar je, omringd door de natuur, rustig kunt wandelen.

4 LOCATIE Adres: Ekersedijk 2030 Antwerpen Ekeren GPS coördinaten: Noord 51 17 00 Oost 04 23 00 - Indien je vanaf Brussel (E19), Hasselt (E313) of Gent (E17) komt, dan volg je de ring rond Antwerpen richting Breda. - Na ongeveer 3km voorbij het Sportpaleis neem je de afslag Bergen-op-Zoom (A12) - Neem op deze autosnelweg (A12) de eerste afslag (nr.13) richting Antwerpen Ekeren kaai 1-490 - Waar deze afrit splitst, neem je de richting Ekeren kaai 101-490 - Op het einde van de afrit kom je aan lichten. Je kan hier enkel de baan rechtdoor volgen, richting haven (je bent nu op de Noorderlaan) - Je rijdt nu steeds rechtdoor. Na het derde verkeerslicht rijd je nog steeds rechtdoor over een viaduct. - Aan het volgende verkeerslicht blijf je de weg met een zachte bocht naar rechts volgen. - Volg nog steeds de richting kaai 466-772 - Voorbij de volgende zachte bocht naar links zie je na 500m op je linkerkant het Churchilldok en op je rechterkant een spoorweg. - Ongeveer 250m verder is er op de rechterkant een klein zijstraatje, er staat ook een bord Domein Muisbroek. - Hier rijd je in. Over de spoorweg en aan het eind van dit donkere kasseiweggetje kom je op de parking uit. - Je kan ook verder door rijden naar de andere samenkomst plaats aan de hangars. Hiervoor hou je links aan op de parking en rij je langs de vijver voor naar de andere kant. -

5 IN HET WATER De put van Ekeren is een zeer geschikte plaats om opleidingsduiken te doen. Heel veel duikers hebben er dan ook hun eerste duiken gedaan. Het zicht is er meestal vrij behoorlijk en er is geen stroming om rekening mee te houden. Het is tevens een ideale plaats voor oefeningen en bepaalde openwaterproeven te doen. Nachtduiken zijn er zonder aanvraag en toelating van AVOS niet toegestaan. Om in de put van Ekeren te mogen duiken, moet je in het bezit zijn van een vergunning. (cfr. Vergunning p.10) De vijver heeft een oppervlakte van 12 hectare en het diepste punt is er 21m. Aan de westelijke zijde, dichtbij de ruime parking, is er een steiger met duiktrap voorzien, alsook een trap aan de meest westelijke zijde.

6 Put van Ekeren: kaart van het beelden park Extra kaarten voor gebruik kan je vinden in Apendix A

7 De vaste erkende beelden door AVOS zijn: 1. De Buddy s 2. Buste van naakte vrouw

8 3. Piranha 4. Duvelbord

9 5. Een vaas (Amphoor) 6. Engel

10 7. Het zeepaardje Naast deze beelden kan je ook genieten van de fauna en flora in het water. De vijver herbergt een diversiteit aan vissen: blankvoorn, karper, baars, paling, snoek en modderkruiper zijn hier volop aanwezig. Ook rivierkreeftjes en driehoeksmosseltjes zijn er te vinden. Bovendien is deze put gekend voor zijn rijkdom aan fossiele zeeschelpen. Blankvoorn goudkarper Baars Paling Snoek Kleine modderkruiper Driehoeksmoss el Rivierkreeftje Tussen het wier zwemmen grote scholen jonge zoetwaterbaarsjes en kleine snoeken. Af en toe zwemt er een groot exemplaar tussendoor. Het maken van een nachtduik is hier zeker de moeite waard. Het wemelt dan echt van de vissen. Fascinerend zijn de jachtpartijen van de snoek, die heus niet terugdeinst om onder de ogen van een duiker een visje binnen te werken. Als het donker is, vind je de meeste vis buiten de put.

Op de zandvlakte word je geregeld vergezeld van paling die door het water glijdt, maar duik ook eens boven het wier aan de zijkanten, daar is s nachts enorm veel te beleven. VERGUNNING Watersporters en wie in de Put van Ekeren wil gaan duiken, dienen een vergunning aan te vragen bij AVOS. Deze vergunning kan je via de duikclub aanvragen. De aanvrager van de vergunning wordt hierbij wel geacht bewust te zijn van de risico s van zijn/haar sporttak, over voldoende kennis en ervaring te beschikken en te duiken binnen de grenzen van het persoonlijk brevet. Het uitreiken van een vergunning engageert in geen enkel opzicht de verantwoordelijkheid van AVOS bij gebeurlijke ongevallen. Een persoonlijke DAN-verzekering is dan ook verplicht. Vergunninghouders van de Put van Ekeren, verplichten er zich toe hun persoonlijke vergunning voor te leggen aan elk bevoegd persoon die hierom vraagt. Tijdens het beoefenen van de watersportactiviteit dient de vergunning, op een van buitenuit zichtbare plaats, in het voertuig achtergelaten te worden. Het voertuig dient geparkeerd te zijn op het voor de watersporters voorbehouden gedeelte van de parking. Enkel de vergunde activiteiten mogen beoefend worden binnen de periodes voorzien in de vergunning. Het te water gaan en het beoefenen van de activiteit dient te geschieden strikt binnen de afgebakende zones, zoals ook aangeduid op het plan. Een uitgebreid en een Up-to-Date uittreksel van de vergunning vind je op: www.avos.be 11

VEILIGHEID EN AFSPRAKEN Briefing Een goede briefing is KORT en GOED en behandeld volgende 6 punten: Kennismaking en inwinnen van inlichtingen Controleer de duikboekjes van je mededuiker(s): brevet, verzekering, dieptekwalificatie Stel jezelf voor en vraag aan je mededuiker(s) om dat vervolgens ook te doen: Brevet Dieptekwalificatie Laatste duik, indien successieve duik (herhalingsduik): diepte, duiktijd, oppervlaktetijd Medische problemen (oren, sinussen, tanden, (deco-) ongevallen, ziekte, medicatie,...) Bezwarende factoren Ervaring met de duikplaats Beschrijving van de duiklocatie Bodemdiepte Bezienswaardigheden, fauna, flora,... Gevaren Specifieke afspraken Doel van de duik op deze locatie (plezier, specifieke wensen of proeven?) Gebruik hiervoor de documentatie van pagina 4 tot 10. Reglementering, schikkingen en veiligheidsregels Duiktekens (cfr. Duiktekens p. 16) Melden van halve druk en reserve Duiktijd Verliesprocedure (kort rondkijken, opstijgen binnen de max stijgsnelheid (<10m/min) tot oppervlakte en daar op elkaar wachten) Veiligheidstrap 5 min. op -5m of uitduiken Veiligheidsvoorzieningen (cfr. Noodassistentieplan p. 18) Vertel waar de zuurstoffles en EHBO koffer zich bevinden Gebruik van buddyline Lokale reglementering Bij nachtduik: lamp aansteken bij het te water gaan en aanlaten tot terug uit het water. Eventueel een licht op de kant als lichtbaken. 12

Gepland duikverloop Te water gaan: Duikleider > mededuiker (> hekkensluiter) Rechte sprong, achterwaartse val,... Kompas instellen Afdalen en tijdens de duik: Hoe zakken we? Waar is ieders plaats onder water (mededuiker rechts van duikleider,...) Stijgen: Niemand dieper of voor de duikleider Niemand hoger of achter de hekkensluiter Gegroepeerd duiken = voldoende aansluiten Regelmatige controle van eigen manometer en duikcomputer als die van de mededuiker(s) Bij problemen de duikleider, hekkensluiter of dichtste mededuiker verwittigen De duikleider is het referentiepunt Stijgen begint op aangeven van de duikleider Niemand is hoger dan de duikleider Niemand is dieper dan de hekkensluiter Stijgsnelheid wordt aangegeven door de duikleider Het water verlaten: Eerst de hekkensluiter, dan de mededuiker en als laatste de duikleider Buddycheck Elke duiker geeft kort uitleg over de werking van zijn uitrusting. Controleer: Druk op de fles Werking van de jacket Werking van de ontspanners Aansluiting van de inflators (jacket/droogpak) Loodgordel Computer, kompas, duiklamp, mes, tuba, masker en palmen 13

Debriefing Bedank je mededuikers voor de duik Geef de duikgegevens op: Duikdiepte Duiktijd Uur in het water Uur uit het water Saturatiefactor Temperatuur van het water Bespreek de duik: Positieve en negatieve situaties tijdens de duik Bezienswaardigheden, fauna, flora,... Incidenten (accidenten) Geen vrijduik gedurende de eerstvolgende 3 uur Geen zware inspanningen na de duik Vliegverbod (12u voor vliegtuig met drukcabine, 24u voor vliegtuig zonder drukcabine => algemeen aangenomen 24u vliegverbod) Oppassen met vervoer over hoge bergpassen 14

Duikgroepen Belangrijk bij het verdelen van de duikgroepen is te weten of er speciale verwachtingen zijn. Willen er duikers proeven/oefeningen doen? Wil iemand iets speciaals gaan bekijken? Wil iemand een experiment doen? Op basis van deze verwachtingen kunnen de duikgroepen samengesteld worden. Verdeel de groepen op basis van Ervaringsniveau en brevet (probeer zoveel mogelijk ervaringen te mixen) Leeftijd en fysiek Aansluitende kennis Kennis van duikplaats Beginnende duikers zeker bij een ervaren buddy plaatsen Verwachtingen Indien er opleidingen/oefeningen te doen zijn, moet er zeker gezien worden dat de instructeurs correct verdeeld zijn. In onderstaande lijst kan je de duikgroepen noteren en achterlaten bij de kantwacht. Dit is een onmisbaar document voor de kantwacht. Hierop kan hij controleren wie er in het water is, wie met wie duikt en wie al terug uit het water is. Dit om, in geval van een incident, de juiste informatie direct bij de hand te hebben. Bij het duiken is er geen communicatie tussen de duikgroepen en de kantwacht. Het is dan ook heel belangrijk dat de duikgroepen zich aan de afspraken houden die gemaakt zijn met betrekking tot de plaats van het in het water gaan, uit het water gaan en de max. duiktijd. 15

PLOEG DUIKLEIDER BUDDY 1 BUDDY 2 UUR TE WATER UUR UIT WATER 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Hulpdiensten info: Adres: Put van Ekeren - Ekersedijk (Noorderlaan ter hoogte van het Churchilldok Ekeren Medische spoeddiensten: 100 of 112 (GSM) Zuurstof en EHBO koffer bevinden zich:... Zie achteraan voor extra formulieren 16

17 DUIKTEKENS

19 NOODASSISTENTIEPLAN Hulpdiensteninformatie Put van Ekeren Ekersedijk (Noorderlaan ter hoogte van het Churchilldok) Ekeren Algemene diensten en ziekenhuizen MEDISCHE SPOEDDIENSTEN 100 of 112 (GSM) Lokale / Federale politie 101 Rode kruis 105 Antigif centrum +32 70 245 245 Antwerpen - Stuivenbergziekenhuis +32 3 217 75 75 Lange Beeldekensstraat 267, 2060 Antwerpen Antwerpen Universitair Ziekenhuis +32 3 821 30 55 Wilrijkstraat 10, 2650 Edegem Ekeren Jan Palfijn Ziekenhuis +32 3 640 21 11 Lange Bremstraat 70, 2170 Merksem Recompressiekamers in België Zeebrugge Centrum voor Duik en Hyperbare Geneeskunde Graaf Jansdijk, 8380 Zeebrugge Neder-Over-Heembeek Hyperbaar Centrum en Militair Hospitaal Afrit 6 op de ring rond Brussel Antwerpen Universitair Ziekenhuis Eenheid voor Hyperbare Geneeskunde +32 50 55 86 89 (Algemeen nummer) +32 50 55 87 13 (24/24) +32 2 264 48 68 (Algemeen nummer) +32 2 264 48 48 (24/24) +32 3 821 30 55 Wilrijkstraat 10, 2650 Edegem DAN Europe: +39 06 4211 8685 DAN Belgie: +32 2 262 22 82 DAN Nederland: +31 0223 65 82 20

20 Procedure bij spoedeisend duikongeval STOP, THINK, ACT Raak niet in paniek. Bekijk het probleem, bedenk de te zetten stappen. Stel mensen aan om te assisteren en delegeer taken. Verzamel gegevens van de patiënt: identiteit, medische achtergrond. Bel 112 Bel 112, vermeld 'duikongeval', geef enkel feiten aan de hulpdiensten, noem locatie en BLIJF AAN DE LIJN. Verifieer zeker dat er de hulpdiensten gestuurd worden. Bel DAN Bel DAN, meld het duikongeval. Dit hoeft niet direct te gebeuren, maar dient te gebeuren binnen 24u na het ongeval. Primaire zorg Verleen primaire zorg (beademing, reanimatie, zuurstof toedienen, serieuze bloedingen afbinden, shock management, rugletsel,...) Secundaire zorg Verleen secundaire zorg (eerste hulp, wonden- en ziektebeoordeling.) Wacht op hulpdiensten Wacht op de medische hulpdiensten, blijf intussentijd zorg verlenen. Stel iemand aan om de hulpdiensten op te wachten en ze direct de juiste richting uit te sturen. Stel iemand aan om het duikmateriaal te verzamelen, maar niets te demonteren. Wel flesdruk noteren Stel een rapport op, snel en accuraat, met de gegevens van de patiënt, wat er gebeurd is, welke stappen genomen zijn en geef mee aan de hulpdiensten. (delegeer deze taak)

21 Primaire zorg workflow u

22 ENKELE SFEER BEELDEN

24 APPENDIX A

25 Deze kleine plannetjes kan je uitknippen, plastificeren en bevestigen aan je pols met behulp van elastische band. Zo heb je altijd een plannetje bij de hand.

PLOEG DUIKLEIDER BUDDY 1 BUDDY 2 UUR TE WATER UUR UIT WATER 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Hulpdiensten info: Adres: Put van Ekeren - Ekersedijk (Noorderlaan ter hoogte van het Churchilldok Ekeren Medische spoeddiensten: 100 of 112 (GSM) Zuurstof en EHBO koffer bevinden zich:... 26

30 In dit werk is redelijk veel tijd gekropen. Daarom wil ik graag mijn vrouw Mieke en dochter Lotte bedanken voor het geduld dat ze hadden toen ik aan het werk was en hun niet de aandacht kon geven dat ze verdiende. Natuurlijk verdienen mijn instructeurs ook een pluim. Daarom ook een welgemeende Dank U...