Workshop Bijenhotel
1 Blauwe ertsbij 2 Kleine roetbij Wespbij Zweefvlieg - grote ogen - 1 paar vleugels 3 - korte antennes 4
Bij of Wesp? Bijen - Stuifmeel en nectar (larvenvoedsel) - Verzamelapparaat - vroege soorten - meestal behaard (vertakte haren) Wespen - Dierlijk larvenvoedsel -Geen verzamelapparaat -Later op het jaar -Meestal kaal
Samenwonen of happy single? Sociaal 1 koningin (voortplanting) Werksters met strikte taakverdeling Leven samen in 1 nest +- 22 soorten hommels en 1 soort Honingbij Solitair Ieder vrouwtje plant zich voort Geen werksters Elk vrouwtje eigen nest +- 300 soorten solitaire bijen in Vlaanderen
Happy single Het overgrote deel van de wilde bijen maakt een eigen nest en leeft alleen. 1 vrouwtje staat in voor de nestbouw en voedselvoorziening
Happy single Eenzame bijen, maar leven vaak toch in kolonies
Semi-sociaal Zelfde nestgang, wachterbijen,
(Clepto-)Parasieten Eten eitje/larve gastheer op en stelen stuifmeel Worden ook wel koekoeksbij genoemd Vaak specifieke interactie (1 op 1) +- 85 soorten
Solitaire bijen steken niet!? - Angel meestal niet sterk genoeg - Ontwijkingsgedrag
Solitaire bijen steken niet!? - Mannetjes hebben geen angel Foto : Nicolas Vereecken
Nestbouw Zelfgegraven nesten in de grond (51%) Zandbijen, zijdebijen Uitgeknaagde nesten (5%) Stengelmerg : Blauwe ertsbij, Andoornbij Dood hout : Blauwzwarte houtbij Holle ruimten (14%) Stengels Kevervraatgangen (Tronkenbij) Gallen (Hylaeus pectoralis) Slakkenhuisjes (Osmia bicolor/aurulenta)
Grondnesten Tekening : Jeroen de Rond
Steilwanden: Gewone sachembij Foto : Maarten Jacobs
Bijzondere steilwand
Sachembij 15
Leemwand 16
Kunstwand uit leem 17
Leemmodule - 4 leem, 4 zand, 1 kalk - Weinig water! - Kleine vlakken 18
Hout : Blauwzwarte houtbij Foto : Nicolas Vereecken
Dood hout : Andoornbij 20
Holle stengels Holle stengels of met merg Riet, bamboe, sedum, framboos, vlier, «knoop» ad achterkant Opletten voor splijten: Ijzerzaag, slijpschijf, snoeischaar Eventueel samenbinden of klemmen Geen plastiek/glas 21
Geen plastiek 22
Verticale stengels 23
Nestplaats : houtgangen
Rosse metselbij Foto : Nicolas Vereecken
Boorgangen 26
Boorgangen Boorgaten 3-4-5-6-8-(10) Hard, duurzaam hout Eik, Robinia, Kastanje, (es) Langshout Kopshout best gekliefd Proper boren : geen gerafelde randen Eventueel afschuren 27
Boorgangen 28
Steenboor Kan ook in baksteen Niet in «Ytong» Snelbouwbaksteen is niet efficiënt 29
30
Aandachtspunten Hang je bijenkast naar het zuiden In de zon (uit de regen) Proper maken hoeft niet Vogels kunnen stengels wegpikken kippengaas
Creatief met bijenhotels 32
Terracotta 33
Afwerking van het nest Vele soorten personaliseren hun nieuwe nestruimte. Zo beschermen ze hun larven tegen parasieten.
Metselen
Zijden vliesbehang Foto : Nicolas Vereecken
Bladerbehang 37
Wolbehang (plantenharen)
Levenscyclus Tronkenbij Poppen Eieren Larven Rustlarve in cocon Rustlarve in cocon Jan Feb Maart April Mei Juni Juli Aug Sept Okt Nov Dec
Ontpoppen
Eerst komt, eerst maalt? - Mannetjes meestal vroeger dan vrouwtjes - Mannetjes liggen aan het uiteinde!
«Keuze» van geslacht -Moeder beslist : - Bevruchte eicel wordt dochter - Onbevruchte eicel wordt zoon
Nectar drinken - Nectar bevat veel suikers en zorgt voor energie - Lange tongen bezoeken diepe bloemen - Korte tongen bezoeken ondiepe bloemen. - Honingbijen bewaren geconcentreerde nectar als honing. Met deze energie verwarmen ze hun nest.
Lange of korte tong?
Stuifmeel eten - Stuifmeel bestaat grotendeels uit eiwitten en dat zijn de bouwstenen van een nieuw bijenlichaam. - Honigbijen maken er met behulp van speciale klieren koninginnebrij van, een soort krachtvoer. Foto : Nicolas Vereecken
Stuifmeel verzamelen pootharen klompjes buikharen
Alleseter of fijnproever? - Sommige soorten eten om het even welk stuifmeel, een groot deel van de soorten is gespecialeseerd op 1 plantensoort, -genus, of -familie. Asbij, alleseter Grijze zandbij, gespecialiseerd op wilg
Specialist : Klimopzijdebij Foto : Maarten Jacobs
Nesthulp : Hommels
51
52
53
54