Makkelijk bereikbaar via directe telefoonnummers

Precisie O-ringen

Makkelijk bereikbaar via directe telefoonnummers kunt ook onze online-catalogus raadplegen met bijna 35.000 standaard-voorraadartikelen. www.eriks.nl Afsluiters en instrumentatie Kunststof leidingsystemen Slangen, toebehoren en compensatoren Industriële kunststoffen T (072) 514 18 00 E afsluiters@eriks.nl T (072) 514 18 11 E leidingsystemen@eriks.nl T (072) 514 18 22 E slangen@eriks.nl T (072) 514 18 33 E kunststoffen@eriks.nl klepafsluiters schuifafsluiters terugslagkleppen filters kijkglazen condenspotten reduceertoestellen veiligheidstoestellen peilglazen overstortventielen ont- en beluchters kogelkranen vlinderkleppen pneumatische en elektrische actuators en aandrijvingen membraanafsluiters slangafsluiters meet- en regelcomponenten voor: - druk - temperatuur - doorstroming - niveau regelafsluiters magneetventielen buizen en fittingen van: - Superflo ABS - Air-Line Xtra - PE - PP - PVC - PVC-C - PVDF kogelkranen membraanafsluiters vlinderkleppen klepafsluiters terugslagkleppen filters overstortventielen reduceerventielen magneetventielen beugels van kunststof, verzinkt staal en VS gereedschap lijmen kunststof tanks muurdoorvoeringen reparatieklemmen slangen van: - rubber - kunststof - PTFE - metaal slangkoppelingen koppelingsystemen slangklemmen slanghaspels slangwagens hydraulische slangen fittingen en koppelingen voor hydrauliek compensatoren van: - rubber - metaal - weefsel - PTFE halffabrikaten en eindproducten van: Eriflon-PTFE - PVDF - PCTFE Ertalon - PA6 en PA66 Ertacetal - POM Ertalyte - PETP ylatron Fluorosint Torlon Techtron PEEK/PS/PEI Meldin-PI Trovidur/Epradur PVC Multilene PE en PP Polycarbonaat Acrylaat - PMMA - PET Epratex/Tufnol-PF (hardweefsel) Hapa - PF (hardpapier) X rate/vk (glasvezelversterkte kunststoffen) Erlan/hino Hyde -P Flens-, pompas- en spindelafdichtingen Dynamische afdichtingen O-ringen & technisch rubber Algemeen T (072) 514 18 44 E afdichtingen@eriks.nl T (072) 514 18 55 E afdichtingen@eriks.nl T (072) 514 18 66 E afdichtingen@eriks.nl T (072) 514 15 14 E info@eriks.nl metallieke en semimetallieke afdichtingen - spiraalgewonden - ring type joint - kamprofiel - isolatiesets flensafdichtingen en stansdelen van: - elastomeren - vezelplaat - PTFE-plaat/band - grafiet plaat stopbuspakkingen mechanical seals oliekeerringen eri-sleeve asbussen V-ringen PS seals afdichtingen, geleidingen en afstrijkers voor hydraulische en pneumatische cilinders Multiseals OmniSeals veergeactiveerde PTFE-afdichtingen eindkappen KVSP smeermiddelen vetten lekzoeksprays vloeibare pakkingen rubber vormartikelen profielen van: - celrubber - sponsrubber - massief rubber opblaasbare pakkingen O-ringen X-ringen melkkoppelingsringen back-up ringen snoeren lijmen assortimentsdozen trillingdempers Wanneer u op zoek bent naar een artikel dat u niet zo snel op deze pagina opgesomd ziet staan, belt u dan gerust met een van onze EIKS Servicecenters (zie achterzijde).

Precisie O-ringen EIKS bv Postbus 280 1800 BK Alkmaar T 072 514 18 66 F 072 515 56 45 info@eriks.nl www.eriks.nl 845039-2012

afdichtingen Inhoud pagina 1. Afdichtingsprincipe van O-ringen 4 2. O-ringtoepassingen 6 3. Ontwerpen met O-ringen 8 3.A. Elastomeerkeuze 8 3.B. Spleetextrusie/Steunringen 15 3.C. eometrie/bewerking van de groef in statische toepassingen 18 1. roefafmetingen voor axiale inbouw 19 2. roefafmetingen voor radiale inbouw 20 3. roefafmetingen voor trapeziumgroef 21 4. roefafmetingen voor driehoeksgroef 22 5. roefafmetingen voor vacuümafdichting 23 3.D. eometrie/bewerking van de groef in dynamische toepassingen 24 1. roefafmetingen voor schuivende vloeistofafdichtingen 25 2. Spiral - steunringen volgens AS 568 26 3. roefafmetingen voor schuivende gasafdichtingen 27 4. roefafmetingen voor roterende afdichtingen met X-ringen 28 3.E. eometrie/bewerking van de groef voor Teflex O-ringen 30 3.F. eometrie/bewerking van de groef voor PTFE O-ringen 32 4. Montage van O-ringen 33 Vervormingskrachten 34 O-ring (dé) montage set 37 5. iet afdichting-technisch gebruik van O-ringen 38 6. Maattabellen 39 7. Diversen, O-ringen met las 51 O-ring rubbersnoer 52 O-ring assortimentsdozen 53 Aansprakelijkheid Ondanks de voortdurende zorg en aandacht die EIKS besteedt aan de samenstelling van de geleverde informatie, kan EIKS niet instaan voor de volledigheid, juistheid of voortdurende actualiteit van deze informatie. Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en is niet bedoeld als advies. EIKS is niet aansprakelijk voor enige schade ten gevolge van het gebruik van deze informatie, daaronder begrepen schade ten gevolge van onjuistheid of onvolledigheid van de informatie, tenzij de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van EIKS. 2

precisie o-ringen Inleiding Dit EIKS handboek voor O-ring afdichtingen is een bron van kennis voor constructeurs, inkopers en voor gebruikers van O-ringen. Het boek bevat gedetailleerde informatie over rubbercompounds, inbouwprincipes met groefafmetingen en maattabellen. In de maattabellen worden alle afmetingen vermeld welke bij EIKS standaard voorradig zijn. Vele andere afmetingen zijn op aanvraag leverbaar. Indien het noodzakelijk is dat de toe te passen O-ringen in geval van reparatie universeel wereldwijd verkrijgbaar moeten zijn, dan raden wij u aan O-ringen toe te passen volgens de afmetingsnorm AS 568 A. Dit zijn de 3-cijferige codenummers in de maattabellen. De standaard-voorraad EIKS O-ringen zijn volgens de bestaande O-ringnormen waarvan de bekendste zijn: Amerika AS 568 A Engeland BS 1806 Zweden SMS1586 Frankrijk AFO 47501 Duitsland DI 3770 en DI 3771 Daarnaast zijn ook O-ringen volgens de Japanse norm JIS B 2401 en vele nietgenormeerde afmetingen op aanvraag leverbaar..b. Het is praktisch onmogelijk om al onze ervaringen op het gebied van O-ringafdichtingen in deze documentatie vast te leggen. Aarzelt u dan ook niet om bij verdere vragen contact met ons op te nemen. 3

afdichtingen l. Afdichtingsprincipe van O-ringen Wat is een O-ring? Een O-ring is een cirkelvormig afdichtingselement, waarvande doorsnede eveneens cirkelvormig is. Aan deze cirkelvormige doorsnede heeft dit element zijn naam te danken. (fig. 1). De meeste O-ringen zijn vervaardigd uit een elastomeer. Er zijn ook andere materialen, bijv. PTFE waarbij het afdichtingsprincipe dan afwijkt. d Hoe dicht een O-ring af? Door de totale constructie van de O-ring en het af te dichten object, vormt de O-ring als het ware een blokkade tussen twee ruimten. Hierdoor kan het af te dichten medium de O-ring niet passeren. Dit afdichtingsconcept kan zowel toegepast worden in dynamische als in statische situaties. In dynamische situaties is de O-ring toe te passen bij een schuivende beweging, maar ook bij een draaiende beweging. De O-ring is dus een zeer universeel inzetbaar afdichtingselement. (fig. 2 en 3). Bij statische afdichtingen is de indrukking van de O-ring doorgaans ca. 15-25%. Er is hierbij een gering verschil tussen radiale en axiale inbouw. Bij dynamische afdichtingen is de indrukking ca. 8-20%. Er is hierbij een gering verschil tussen vloeibare en gasvormige media in verband met de wrijving. O-ringen met kleine snoerdiktes worden naar verhouding procentueel aanmerkelijk meer ingedrukt dan met grotere snoerdiktes, om de relatief grotere groeftoleranties te kunnen overbruggen. De hiermee overeenkomende groefdiepten zijn in de respectievelijke groefmaattabellen aangegeven. Het begrip groefdiepte wordt gemeten inclusief de afdichtspleet. Voor de huidige rubbercompounds met betere elastische eigenschappen is het vereiste indrukkingspercentage iets lager dan in vroegere uitgaven. In dit boek wordt overwegend de richtlijn gevolgd volgens E. DI 3771/5+7. Een dynamische situatie kan echter kritisch zijn in bepaalde opzichten zoals bijv. hoge druk of temperatuur. In zo n situatie is het dan beter te kiezen voor een specifiek voor die omstandigheden ontwikkeld afdichtingselement. Fig. 1 w d = O-ring binnendiameter w = O-ring snoerdiameter medium medium Fig. 2 medium Fig. 3 4

precisie o-ringen Hoe functioneert de O-ring afdichting? it het voorgaande blijkt, dat de O-ring, mits op de juiste wijze ingedrukt, een afdichting vormt tegen het medium (reactiekracht). evenstaande schetsjes tonen dit nog eens duidelijk aan. (fig. 4, 5 en 6) Door de druk van het medium, zal de (eveneens zeer viskeuze) O-ring-massa vervormen en wordt de O-ring met grote kracht (afhankelijk van de druk van het medium) tegen de afdichtingsvlakken gedrukt. Bij een te grote druk van het medium ten opzichte van de hardheid van het rubber en/of een te grote spleet tussen de af te dichten onderdelen, dreigt zelfs het gevaar van extrusie van de O-ring in deze spleet. Het resultaat kan dan een beschadigde O-ring zijn, die niet meer kan afdichten. (fig. 7 en 8) Mede van belang zijn dus de indrukking van de O-ring en de spleetgrootte. De spleet die toegelaten mag worden hangt af van de druk van het medium. aarmate deze druk hoger wordt, zal de toegestane spleet kleiner worden. Er kan echter ook voor een hardere rubbersoort gekozen worden, die zal meer weerstand bieden tegen extrusie..b. Meer over de onderwerpen toelaatbare spleet en steunringen vindt u op pagina 15 en verder (hoofdstuk 3-B). Een zeer belangrijke eigenschap van de O-ring, eigenlijk van het elastomeer, waarvan de O-ring vervaardigd is, is het terugverend vermogen, ook na verloop van tijd en bij verschillende temperaturen. Als een O-ring (dus het elastomeer) deze eigenschap mist, zal het duidelijk zijn, dat de O-ring niet meer terugveert. Zij verliest haar initiële afdichtwerking en zal ook bij hogere drukken deze afdichtende werking niet meer herkrijgen. De blijvende vervorming is dan te groot. Dit begrip is beter bekend onder de naam compression set. In Hoofdstuk 3, pagina 12 wordt daar verder op ingegaan. Fig. 4 Fig. 5 Fig. 6 Ook kan men gebruik maken van zgn. back-up ringen, ook wel steunringen genoemd, die de spleet overbruggen. (fig. 9) Fig. 7 Fig. 8 Fig. 9 5

afdichtingen 2. O-ringtoepassingen De O-ring is een universeel afdichtingselement, dat in meerdere opzichten relatief goedkoop is: de O-ring zelf is niet duur de constructie er omheen is compact en eenvoudig In grote lijnen worden onderscheiden: statische toepassingen dynamische toepassingen Fig. 10 Statisch Hierbij doen zich 3 situaties voor: 1) De O-ring snoerdiameter wordt axiaal ingedrukt, b.v. als afdichting tussen vlakke flenzen. (fig. 10) Fig. 11a 2) De O-ring snoerdiameter wordt radiaal ingedrukt. (fig. 11 a en b) 2a) De O-ring snoerdiameter wordt axiaal ingedrukt, maar dan in een speciale situatie, waar de O-ring mechanisch wordt vastgehouden, b.v. een deksel, dat regelmatig open- en dichtgaat. (fig.12) druk f Fig. 11b 3) De O-ring wordt geplet. De O-ring is niet-zelf-werkend, maar vult de af te dichten ruimte geheel (zgn. crush seal ). (fig. 13) Fig. 12 Fig. 13 6

precisie o-ringen Dynamisch De situaties, die zich hier kunnen voordoen, zijn: 1) Afdichting bij schuivende bewegingen; bv. stang- en zuigerafdichtingen van hydraulische/pneumatische ventielen of cilinders. (fig. 14a en b) 2) Afdichting bij oscillerende beweging, dit is een gecombineerde schuivende beweging met een draaiende beweging, bv. de spindel van een afsluiter. (fig. 15) Fig. 14a Fig. 14b 3) Afdichting bij roterende beweging. Hoewel een O-ring afdichting tot de mogelijkheden behoort, is deze toepassing kritisch omdat stuik-rek verschijnselen optreden. (fig. 16) Overige Een variëteit van oplossingen d.m.v. O-ringen, zoals bv. de toepassing van O-ringen als afstrijker, klepafdichting, buffer, aandrijving. (fig. 17) Fig. 15.B. Bij dynamische toepassingen kan de O-ring geen geleidingsfunctie toegekend worden. Fig. 16 Fig. 17 7

afdichtingen 3. Ontwerpen met O-ringen In de hoofdstukken 1 en 2 werd reeds aangegeven waar O-ringen toegepast kunnen worden. Op de volgende pagina s zullen de parameters voor ieder van deze gebieden expliciet worden aangegeven. Het behoeft evenwel geen betoog, dat er omstandigheden kunnen zijn, waarbij wij niet alle aspecten kunnen overzien. Hoofdstuk 3 is onderverdeeld in een 5-tal onderwerpen. 3.A. Keuze van het type elastomeer op grond van chemische en physische eigenschappen. 3.B. Spleetextrusie met betrekking tot hardheid. Toepassing van back-up ringen. Invloed van temperatuur op hardheid. 3.C. eometrie/bewerkingen van de groef voor O-ringen in de diverse statische toepassingen. 3.D. eometrie/bewerkingen van de groef voor O-ringen in de diverse dynamische toepassingen. 3.E. 3.F. eometrie/bewerkingen van de groef voor Teflex O-ringen. eometrie/bewerkingen van de groef voor PTFE O-ringen. 3.A. Elastomeerkeuze Van de (volgens ISO 1629) 7 groepen elastomeren die ca. 25 typen onderscheiden, zullen in dit bestek slechts de belangrijkste besproken worden, zoals die meest voor O-ringen gangbaar zijn..b. De aanduidingen volgens ISO-norm zijn verschillend van die volgens ASTM-normen. In dit boek hanteren wij de aanduiding volgens ISO 1629. angbare benaming Code volgens norm ISO 1629 (1987) ASTM D1418 (1992) ASTM D2000 SAE J200 itrile, Buna, Perbunan * B B BF Ethyleen-Propyleen, E.P. EPM EPM/ EPDM BA, CA EPDM Chloroprene, eopreen C C BE, BE Silicone VMQ VMQ FE Fluorsilicone FVMQ FVMQ FK Polyurethaan Viton, fluorelastomeer A E A E B FPM FKM HK Perfluorelastomeer, Kalrez ** FFPM FFKM - * edeponeerde handelsnaam van PEBA (B) is a registered Trademark of LAXESS Deutschland mbh ** edeponeerde handelsnaam van DuPont Performance Elastomers.B. Zie ook onze speciale Kalrez documentatie. 8

precisie o-ringen Tabel 3.A-1 Algemene Elastomeren selectie Type elastomeer (ASTM code) B EPM EPDM C VMQ PVMQ FVMQ A E FPM Viton FFPM (perfluorelastomeer) (Kalrez ) TEFLEX combinatie VMQ/ FEP FPM/FEP algemeen Te leveren hardheden ( Sh.A) T max 4 continu C T min 4 continu C 40-90 110-35 40-90 130-55 20-90 120-45 30-80 230-60 60-80 170-55 60-95 80-30 60-90 204-15 65-90 316 4 ) -50 4 ) n.v.t. 200-60 4 ) Compression set Slijtvastheid asdichtheid Z Z - -Z* Alkoholen Aldehyden Alkaliën Aminen Esters, Alkyl Fosfaat (Skydrol) Esters, Aryl Fosfaat Esters, Silicate Ethers Ketonen Koolwaterstoffen, alifatisch Koolwaterstoffen, aromatisch Koolwaterstoffen, gehalogeniseerd Lucht Oliën, dierlijk Oliën, mineraal, hooganiline Oliën, mineraal, laaganiline Oliën, plantaardig Olie, silicone Water/Stoom Zuren, anorganisch Zuren, organisch Z - - 1 ) - Z Z Z Z - 1 ) Z Z 2 ) Z - 1 ) - - Z - 1 ) Z - - Z - - 1 ) Z Z Z Z Z Z Z Z - - - - Z Z Z - 3 ) Z 1 ) Z 1 ) Z 4 ) + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +.B. Deze informatie is bedoeld als richtlijn voor een eerste keuzebepaling. Daarnaast dient u de chemische bestendigheidslijst te raadplegen. Wij zenden u deze op aanvraag graag toe. Tabel niet geadviseerd redelijk - niet tot redelijk goed - redelijk tot goed Z zeer goed uitstekend 1) In zijn algemeenheid juist, echter chemische bestendigheidslijst specifiek raadplegen. 2) Soms krimpt EPM/EPDM iets. 3) Afhankelijk van type FPM. 4) Afhankelijk van compound. = DuPont Performance Elastomers 9

afdichtingen Tabel 3.A-2 B itrile Buna Perbunan Standaard EIKS-compounds (specificaties worden op verzoek toegezonden) Hardheid Shore A Elastomeertype Compoundnummer Temperatuurbereik ( C) 1) Toepassing aanbevolen media 36624 70-35 tot +110 standaardmateriaal voor hydraulische en smeeroliën 47702 90-25 tot +110 dierlijke en plantaardige oliën, acetyleen, alcoholen, water, lucht, brandstoffen en vele andere media HB 88625 70-40 tot +150 gehydreerd B materiaal geschikt voor toepassing met olie, heet water/stoom en sommige freonsoorten tevens goed verouderingsbestendig EPDM 55914 70-55 tot +130 standaardcompound voor heet water en stoomtoepassingen goed bestand tegen vele oplosmiddelen, zuren en hydraulische vloeistoffen op esterbasis niet bestand tegen plantaardige, dierlijke en minerale oliën VMQ (Siliconen) 55918 80-55 tot +130 eigenschappen vergelijkbaar met 55914, maar hogere hardheid 55914PC 70-50 tot +150 eigenschappen vergelijkbaar met 55914, maar met betere chemische bestendigheid, betere mechanische eigenschappen en hogere temperatuurbestendigheid 55918PC 80-50 tot +150 eigenschappen vergelijkbaar met 55914PC, maar met hogere hardheid 55641 70-50 tot +150 eigenschappen als 55914PC, maar volgens FDArichtlijnen geproduceerd 55111-50 tot +150 EPDM-compound met KIWA-goedkeur 714166 60-60 tot +230 materiaal voor lage en hoge temperaturen, lucht, zuurstof en heet water/stoom (tot 150 C). In verband met de mechanische eigenschappen is het aan te raden siliconen alleen voor statisch gebruik toe te passen 714177 70-60 tot +230 als 714166, maar met hardheid 70 Shore 714991 70-60 tot +230 als 714177, maar volgens FDA klasse 1 richtlijnen geproduceerd 714625 70-60 tot +230 als 714177, maar met DVW-toelating 714940 70-60 tot +230 als 714177, maar met KTW-keur 714950 70-60 tot +230 als 714177, maar met WC-keur THT -50 tot +300 speciale siliconenkwaliteit bestand tot 300 C FMVQ 701966 70-80 tot +190 fluorsiliconen heeft betere olie/brandstofbestendigheid en betere mechanische eigenschapppen dan siliconen 701070 70-80 tot +190 als 701966, maar met specifieke mechanische eigenschappen 701080 80-80 tot +190 als 701070, maar met specifieke mechanische eigenschappen 10

precisie o-ringen Tabel 3.A-2 Standaard EIKS-compounds (specificaties worden op verzoek toegezonden) Hardheid Shore A Elastomeertype Compoundnummer Temperatuurbereik ( C) 1) Toepassing aanbevolen media Aflas -10 tot +220 fluorelastomeer dat redelijk oliebestendig en tevens heetwater/stoombestendig en verouderingsbestendig is, minder goede mechanische eigenschappen FPM Viton 51414 75-20 tot +205 hoogwaardig elastomeer, zeer goed bestendig tegen vele chemicaliën, goed bestand tegen olie, vet en brandstoffen, zeer goed verouderingsbestendig en tevens goed in vacuümtoepassingen niet goed in heet water en stoom 514320 90-15 tot +205 als 51414, maar voor hoge drukken 514162 90+ -10 tot +220 compound speciaal voor zeer hoge drukken en bestand tegen explosieve decompressie 514641 75-20 tot +205 51414, maar geproduceerd volgens FDA-richtlijnen Extreme 75-20 tot +200 Viton compound met de hoogst mogelijke chemische resistentie in Viton Vraag naar onze specifieke documentatie Viton fluorelastomers. Teflex Teflex/Viton nvt -15 tot +205 door elastische Viton rubber kern en chemisch resistent geheel gesloten FEP (gemodificeerd PTFE) ommanteling, een zeer chemisch resistent materiaal niet voor dynamische toepasssing FFPM Kalrez Teflex/siliconen nvt -60 tot +204 als Teflex/Viton, maar iets minder dichtende eigenschappen, wel veel beter bij lage temperaturen Kalrez, een materiaal met chemische resistentie vergelijkbaar met Teflon en met rubber eigenschappen grenzend aan die van Viton, tevens zeer stabiel bij hoge temperaturen meer dan uitstekend verouderingsbestendig 6375 75-20 tot +275 materiaal met de breedst mogelijke chemische resistentie, zeer goed in stoom, amines en EO/PO 7075 75-5 tot +327 chemisch zeer brede resistentie met hoogste temperatuurbereik 4079 75-10 tot +316 chemisch zeer brede resistentie met hoog temperatuurbereik 1050LF 81-5 tot +280 compound goed voor stoom en amines 3018 92-5 tot +280 compound met zeer hoge hardheid voor hoge druk/temperatuurtoepassingen 6230 75-20 tot +280 Kalrez compound met FDA-keur in de kleur zwart 6221 70-20 tot +280 Kalrez compound met FDA-keur in de kleur wit Sahara -10 tot +300 groep Kalrez compounds speciaal voor de semiconductorindustrie 1) De aangegeven temperaturen gelden voor de meeste media zoals aangegeven in de chemische bestendigheidslijst. Soms treden echter afwijkingen op die met het medium te maken hebben. Op verzoek zenden wij u graag uitvoerige documentatie over bovengenoemde materialen. 11

afdichtingen Hardheid De hardheid van een elastomere O-ring wordt meestal aangegeven in graden Shore A ( Sh. A) durometer. Deze meetmethode is in zijn algemeenheid voor de specificatie van het compound geaccepteerd. De meest gebruikte normen zijn ASTM D2240, DI 53505, BS2719, ISO 7619. In de praktijk is het echter moeilijk uitvoerbaar om deze hardheid aan een O-ring te controleren. Deze meting wordt namelijk per definitie uitgevoerd op een bij de norm geometrisch vastgelegd proefstukje met dikte 6 mm. Daarom is de meting volgens Micro- IHD (International ubber Hardness Degrees) meer in zwang gekomen om de hardheid van elastomere eindproducten te bepalen. Deze methode is vastgelegd in de normen ASTM D 1415 en DI 53519. In het gebied tussen 40 en 75 IHD is het meetverschil tussen IHD en Shore A gering, vooropgesteld dat aan een proefstukje met dikte 6 mm wordt gemeten. Compression set evulkaniseerd rubber heeft een groot herstelvermogen. Als de opgelegde belasting of deformatie verdwijnt, keert het materiaal in korte tijd grotendeels in de oorspronkelijke vorm terug. Een zekere mate van vervorming blijft echter vrijwel altijd zichtbaar. Dit verschijnsel wordt meestal aangeduid als blijvende vervorming, compression set of (permanent) set. estelasticiteit is een maatstaf voor het resterend afdichtend vermogen. Deze uitdrukking is al eerder gebruikt (o.a. tabel 3.A-1). Dit begrip wordt gehanteerd om aan te geven hoe groot het vermogen is van een elastomeer bijv. een O-ring, om na indrukking terug te keren tot zijn originele dikte. De compression set wordt uitgedrukt in een percentage en wordt als volgt bepaald: Hoe lager de uitkomst, hoe beter de kwaliteit in dit opzicht. De compression set-waarde loopt op, naarmate de temperatuur stijgt. De meest gebruikte normen voor blijvende vervormingsproeven onder constante deformatie bij kamertemperatuur of hoger zijn ASTM D 395, methode B, en DI 53517 De hardheid van een O-ring is in sommige opzichten belangrijk: hoe zachter het elastomeer, hoe beter het materiaal zich aanpast aan het afdichtingsvlak. Des te beter is het afdichtend vermogen, vooral bij lage drukken. hoe zachter het compound, hoe minder kracht nodig is om de O-ring te vervormen. bij dynamische toepassingen dient men er rekening mee te houden, dat het wrijvingscoëfficiënt van een zachter elastomeer groter is dan van een harder compound. Een harder compound echter zal bij dezelfde indrukking meer kracht uitoefenen op het tegenvlak, zodat per saldo de wrijvingskracht bij toepassing van hardere O-ringen groter is. bij stijgen van de temperatuur zal het elastomeer in beginsel zachter worden. a verloop van tijd zal verharding optreden. Dit is het gevolg van veroudering van het elastomeer (het vulkanisatieproces wordt langzaam vervolgd) m.b.t. de spleetextrusie wordt in hoofdstuk 3-B teruggekomen op dit onderwerp. Treksterkte en rek bij breuk De treksterkte is de kracht op het moment dat de rubber breekt, gedeeld door de doorsnede van de proefstaaf in ongedeformeerde toestand. De rek bij breuk is de procentuele verhouding van de afstand tussen twee op de rubber aangebrachte merkstrepen op het moment van breken en de oorspronkelijke afstand tussen die strepen. Voor trekproeven gebruikt men haltervormige trekstaven in de vorm van dumb-bells. De staven worden met een constante snelheid van meestal 500 mm/min, stuk getrokken, waarbij kracht en verlenging van de rubber worden geregistreerd. ormen zijn onder meer ASTM D 412, DI 53505 en BS 903 Part A3. Specificatiebladen itvoerige specificatiegegevens over bovenvermelde eigenschappen bij de diverse rubbercompounds zenden wij u op aanvraag toe. indrukking compression set c t o t s t 1 t 0 -t 1 C = x100% t 0 -t s oorspronkelijke O-ring doorsnede ingedrukte O-ring doorsnede O-ring doorsnede na test Fig. 18 Compression Set 12

precisie o-ringen Permeabiliteit m.b.t. gassen/ vacuüm Alle elastomeren zijn permeabel voor gassen, de één meer dan de ander. De permeabiliteit hangt af van de samenstelling van het elastomeer, maar ook van de bedrijfstemperatuur. Hoe hoger de temperatuur, hoe hoger de permeabiliteit van het elastomeer. Het is dus niet eenvoudig om de grootte van de permeabiliteit aan te geven. Wel kunnen we een globale indicatie geven van rangorde waarin de permeabiliteit van de diverse elastomeren kan worden ingedeeld. Butylrubber (II) is over het algemeen het minst permeabel. Dit compound wordt echter praktisch niet toegepast voor fabricage van O-ringen. De verdere volgorde van geringe naar grotere permeabiliteit is: A B met hoog AC-gehalte B met laag AC-gehalte FFPM FPM EP/EPDM SB Siliconen (VMQ) en Fluorsiliconen (FVMQ) hebben een grote permeabiliteit. O.a. bij toepassing in de hoogvacuümtechniek speelt permeabiliteit of gasdoorlaatbaarheid en ontgassing van O-ringen een grote rol en dient rekening gehouden te worden met deze fenomenen. rotere indrukking van de O-ring en toepassing van hoog-vacuüm vetten geven verbetering. Bij gebruik van O-ringen in vacuümtechnieken worden speciale groefafmetingen toegepast. Zie tabel groefafmetingen voor vacuümtoepassingen, pag. 23. Ook bij hoge gasdrukken en plotselinge drukvermindering dient rekening gehouden te worden met de permeabiliteit van elastomeren. Indien gas onder hoge druk de gelegenheid krijgt in voldoende mate in het elastomeer binnen te dringen, dan zal bij plotselinge drukvermindering dit binnengedrongen gas gaan expanderen en weer uit het elastomeer willen treden. Indien dit abrupt geschiedt, is de mogelijkheid niet uitgesloten, dat daarbij de O-ring wordt beschadigd. Dit verschijnsel wordt explosion after decompression genoemd. Over het algemeen wordt aangenomen dat bij drukken hoger dan ca. 30 a 40 bar (3 a 4 MPa), dit fenomeen kan optreden. Eén en ander is afhankelijk van de gasdruk, temperatuur en rubbercompound. Verbetering kan worden gevonden in graduele verlaging van de gasdruk, toepassing van rubber met een grotere hardheid en hoog soortelijk gewicht en het gebruik van dunnere O-ringen. Ontgassing Sommige rubbercompounds bevatten na vulkanisatie nog relatief vluchtige bestanddelen, die met name uit het compound ontsnappen bij hoogvacuüm toepassingen. Het gevolg hiervan is: moeilijk bereiken/handhaven van het vacuüm volumevermindering van de O-ring Ook hier is de temperatuur van belang, hoe hoger de temperatuur, hoe groter de ontgassing. De volumevermindering kan voor een groot deel gecompenseerd worden door de O-ring bij inbouw meer te comprimeren dan normaal. Bij toepassing in hoog-vacuüm wordt om deze redenen dan ook vaak gebruik gemaakt van Viton (FPM) en Kalrez. itzettingscoëfficiënt Ofschoon voor verschillende elastomeren de lineaire en volumetrische uitzettingscoëfficiënt verschillend is, kan ruwweg aangenomen worden dat de uitzettingscoëfficiënt voor rubber ca. 10 x zo groot is als voor staal, namelijk ca. 1,50 x 10-6/ K. De volumetrische uitzettingscoëfficiënt is ca. 3 x zo groot als de lineaire. Voor Kalrez en Viton compounds gelden zelfs nog grotere uitzettingscoëfficiënten dan voor de meest gangbare elastomeren, namelijk ca. 2,30 x lo -6 / K. Met het ontwerpen van groefafmetingen bij temperaturen > 150 C moet hiermee rekening gehouden worden. Wij kunnen u hierbij adviseren. Met ons Kalseal computerprogramma berekenen wij voor u de optimale groefafmetingen. Brittleness bij lage temperatuurgedrag aarmate de temperatuur lager wordt, neemt de thermische bewegelijkheid van de moleculen af: de rubber wordt steeds stijver. De respons op spanningsof deformatieveranderingen wordt ook steeds trager. Beneden een bepaalde temperatuur is er van moleculaire bewegelijkheid nauwelijks meer sprake, de rubber wordt dan glasachtig. Het effect is reversibel, bij opwarmen wordt de rubber weer elastisch. De temperatuur waarbij de rubber glasachtig en bros wordt, kan ondermeer worden bepaald met een brittleness -apparaat. De methode is beschreven in bijvoorbeeld ISO 812, ASTM 2137, BS 903 Part A25 en ASTM D746. Opslag van elastomere O-ringen De toelaatbare opslagtijd van gevulkaniseerde elastomere O-ringen is afhankelijk van het type elastomeer. De tabel 3.A-3 is gedeeltelijk overgenomen uit het Mil-HDBK695 c, waarbij 3 groepen synthetische elastomeren worden onderscheiden. De waarden in deze tabel zijn minimale waarden. In de praktijk kunnen er bij tussentijdse controles langere opslagperiodes worden aangehouden. T.a.v. de opslag wordt het volgende geadviseerd: omgevingstemperatuur bij voorkeur niet boven +25 C droge omgeving afschermen van zonlicht en Vhoudend kunstlicht lucht en met name ozonhoudende lucht veroorzaakt veroudering van rubber. opslag waarbij circulerende lucht wordt vermeden, geniet de voorkeur en opslag bij ozon-genererende toestellen dient uitgesloten te worden. vermijd contact met vloeistoffen, semimetalen en metalen gedurende opslag. rubber artikelen dienen spanningsloos opgeslagen te worden. Hang dus bv. nooit O-ringen aan een spijker op! Op aanvraag zullen wij u graag uitgebreide voorschriften/adviezen m.b.t. opslag Toezenden (DI 7716/ISO 2230). 13

afdichtingen Tabel 3.A-3 MIL-HDBK-695C Overzicht globale houdbaarheid van producten vervaardigd uit diverse rubbers Type of rubber Common or Trade ame ASTM D1418 Abbreviation Maximum (tot 20 jaar) ASTM D2000 Abbreviation Silicone Silicone Q FE TA Fluorosilicone Silastic LS FVMQ FK TA Polysulfide Thiokol T BK SA Fluorocarbons Fluorel, Viton FKM HK - Polyacrylate Acrylic ACM, AM DF,DH TB Chlorosulfonated Polyethylene Isobutylene/ Isoprene emiddeld (5 tot 10 jaar) Hypalon CSM CE - Butyl II AA, BA S Polychloroprene eoprene C BC, BE SC Polyether rethane rethane E B - Polypropylene oxide Propylene oxide PO - - Ethylene/propylenediene Ethylene/propylene Ethylene propylene terpolymer Ethylene propylene copolymer EPDM BA, CA - EPM BA, CA - Epichlorohydrin Hydrin 100 CO - - Minimum (3 tot 5 jaar) Butadiene/acrylonitrile itrile, B B BF, B, BK, CH SB Butadiene/styrene SB SB AA, BA S Cis-polybutadiene Butadiene B AA Cis 1, 4, polyisoprene atural, pale crepe AA Cis 1, 4, poly isoprene Synthetic natural I AA Polyester urethane rethane A - - MIL-STD-417 Designation Deze tabel geeft alleen informatie over de houdbaarheid bij opslag van rubbercompounds en niet over de leverbaarheid van O-ring compounds. Aanduiding van elastomeren volgens ISO verschilt van ASTM- en MIL-aanduiding. 14

precisie o-ringen 3.B. Spleetextrusie/Steunringen Zoals reeds in hoofdstuk 1 vermeld, kan een hoge mediumdruk zgn. extrusie van de O-ring (door de spleet) veroorzaken (fig. 19). Dit fenomeen kan, afhankelijk van de parameters, (zoals druk, temperatuur, hardheid, spleetgrootte) op verschillende manieren voorkomen worden: door een nauwere spleet toe te passen zal het moeilijker worden om de O-ring door de spleet te persen. door een O-ring van een grotere hardheid toe te passen, wordt hetzelfde effect bereikt. Bij dynamische toepassingen dient men er wel rekening mee te houden, dat een hardere O-ring meer wrijving veroorzaakt. (bij gelijke samendrukking, zie pagina 12). door de spleet a.h.w. te blokkeren voorkomt men dit fenomeen nagenoeg geheel. Dit blokkeren wordt gedaan met behulp van back-up of steunringen. (fig. 22).B.2 In situaties, waarbij onder hoge druk maatveranderingen kunnen optreden, dient hiermede rekening te worden gehouden. Voorbeeld is een hydraulische cilinder, waarbij de zuigerafdichting gevormd wordt door een O-ring. Indien de cilinderwand relatief zwak is, zal de cilinderdiameter onder hoge druk toenemen, waardoor een grotere spleet wordt veroorzaakt tussen zuigerlichaam en cilinder. spleet druk Fig. 19 Snoerdiam. W in mm Tabel 3.B-1 max. spleet S 70 Sh.A max. spleet S 90 Sh.A S boring 1,0-2,0 2,0-3,0 3,0-4,0 4,0-6,0 >6,0 0,1 mm 0,1 mm 0,15 mm 0,15 mm 0,18 mm 0,15 mm 0,15 mm mm mm 5 mm max. spleet bij volledige excentriciteit zuigerstang S max. spleet bij volledige concentriciteit Waarden gelden voor max. 100 bar (10 M Pa) mediumdruk en ca. 20 C. Bij hogere drukken adviseren wij steunringen toe te passen. In bovenstaande tabel 3.B-1 worden de maximaal toegestane spleten vermeld voor de verschillende snoerdiameters tot een maximale mediumdruk van 100 bar (10 M Pa) (zie fig. 20 voor het begrip max. spleet). Omdat de meest voorkomende hardheden 70 Sh.A en 90 Sh. A zijn, zijn slechts deze 2 hardheden in de tabel en in de grafiek opgenomen. De grafiek geeft globaal weer welke spleten toelaatbaar zijn voor hogere drukken dan 100 bar (10 MPa) bij toepassing van 90 Sh.A (fig. 21). Waarden voor andere hardheden kunnen geëxtrapoleerd worden. ebruik een hardheid van 90 Sh.A voor hogere drukken dan 100 bar (10 MPa). Druk/Bar Fig. 20 Onder maximaal toelaatbare spleet wordt verstaan de maximaal te overbrugggen ruimte. Hardheid.B.1 In hoofdstuk 3.A werd er onder het onderwerp hardheid reeds op gewezen, dat bij verhoogde temperaturen het elastomeer in beginsel eerst zachter wordt. Deze teruggang in hardheid kan groot zijn (afhankelijk van temperatuur kan de teruggang oplopen tot zo n 10 a 20 punten Sh.A). Het omgekeerde gebeurt echter ook - bij lagere temperatuur wordt het rubbercompound harder, al zal bij stijging van temperatuur het compound zich volledig herstellen. Fig. 21 Toelaatbare spleet in mm. Maximaal toelaatbare spleet bij ca. 20 C, snoerdiameter W 6,0 m. bij hardheid 70 Sh.A 90 Sh.A 15

afdichtingen Steunringen (back-up ringen) Bij hoge drukken is het wenselijk om extra stappen te ondernemen om spleetextrusie tegen te gaan. Over het algemeen wordt aangenomen, dat tot ca. 100 bar (10 MPa) een hardheid van 70 Sh.A bij kamertemperatuur voldoende hard is om extrusie te voorkomen, mits de juiste spleet wordt aangehouden (zie tabel 3.B-1). Om alle risico s te vermijden raden wij echter aan deze drukgrens lager aan te houden en wel op ca. 80 bar (8 MPa). Boven deze grens is het raadzaam om op de grotere hardheid van 90 Sh.A over te stappen. Bovendien adviseren wij om bij de hogere drukken zgn. steunringen toe te passen, die de spleet a.h.w. tot 0 mm terugbrengen. Bij flensverbindingen kunnen geen steunringen worden toegepast. Er zijn echter speciale afdichtingselementen voor dit doel beschikbaar. Steunringen worden vervaardigd van een materiaal dat harder is dan de O-ring zelf. Het meest toegepaste materiaal is PTFE, al dan niet voorzien van een vulstof. Verder worden ook harde rubbersoorten als materiaal voor steunringen toegepast. Voor speciale doeleinden worden ook wel thermisch hoog te belasten kunststoffen zoals polyamiden toegepast, (bijvoorbeeld Vespel ). Fig. 22 toont dat de steunring altijd ingebouwd wordt aan die kant van de O-ring, waar geen mediumdruk is. Indien de O-ring beurtelings aan beide zijden belast wordt met een hoge druk, dienen 2 steunringen ingebouwd te worden. Overigens heeft de toepassing van een steunring aan beide zijden van de O-ring altijd de voorkeur indien voldoende ruimte aanwezig is. Bij toepassing van steunringen dient de breedte van de groef voor de O-ring aangepast te worden. Hiertoe dient de groefbreedte F volgens tabellen vergroot te worden met 1x of 2x de dikte van de steunring. mediumdruk steunring steunring medium- druk steunringen steunringen Fig. 22 16

precisie o-ringen Vormen van steunringen Enkele vormen van steunringen toont fig. 23. De spiraalgewonden steunring is een veel voorkomende uitvoering, die door de niet-eindloze constructie gemakkelijk te monteren is. Daarentegen vormt de grote flexibiliteit van dit type soms een moeilijkheid. Bij de gestandaardiseerde afmetingen dient men er op te letten dat de hoogte van de steunring overeenkomt met de groefdiepte inclusief de afdichtspleet. De eindloze massieve steunringen verdienen de voorkeur. Deze worden precies op maat gemaakt. Deze ringen kunnen echter alleen in groefconstructies worden gebruikt, uitgezonderd grote maten in bijzondere gevallen. De massieve steunringen met snede kunnen in ongedeelde groefconstructies worden gemonteerd en vereisen nauwkeurige maatvoering om de snede te laten sluiten. Bij hoge drukken resp. hoge temperaturen adviseren wij massieve steunringen zonder snede toe te passen. Veel gebruikt zijn de geprofileerde steunringen van B 90 Sh.A, welke voor een aantal afmetingen uit voorraad leverbaar zijn. In kritische situaties kunnen bij zeer hoge drukken (tot 400 bar/40 MPa) de spanningen in de O-ring ter plaatse van de hoeken zeer hoog oplopen. Om splijten van de O-ring te voorkomen, wordt aangeraden om gebruik te maken van geprofileerde steunringen (zie fig. 24). l.v.m. de vele maatvoeringen van O-ringen, adviseren wij u, indien u steunringen wilt toepassen, vooraf contact met ons op te nemen. Het is helaas niet mogelijk tabellen hiervoor te maken. Voor de O-ringen volgens de Amerikaanse maatvoering AS568 bestaan wèl genormde spiraalgewonden steunringen. Deze gelden echter uitsluitend voor groefafmetingen voor O-ringen toegepast in schuivende constructies. In tabel 3.D-2 op pagina 26 zijn de relevante gegevens vermeld. eprofileerde steuning......... 45 spiraal gewonden massief met snede massief De juiste afmetingen van deze steuningen voor de verschillende O-ring maten zenden wij u op aanvraag. Fig. 23 Fig. 24 17

afdichtingen 3.C. eometrie/bewerking van de groef voor O-ringen in diverse statische toepassingen Oprekken van O-ringen in de afdichtgroef Het kan voorkomen, dat een O-ring niet exact past op de inwendige diameter, dat wil zeggen dat de O-ring iets opgerekt gemonteerd moet worden. Het oprekken van O-ringen heeft tot gevolg dat de snoerdiameter van de O-ring kleiner wordt. Bij de bepaling van groefafmetingen dient hiermede rekening te worden gehouden. Fig. 25 geeft globaal weer, met welk percentage de snoerdiameter kleiner wordt bij een bepaald rekpercentage van de O-ring. Het oprekken van O-ringen in de groef dient beperkt te worden tot max. 5%. Stuiken van O-ringen Het kan ook voorkomen, dat de O-ring iets gestuikt moet worden om in de groef te passen. Als regel geldt dat het stuikpercentage niet meer dan 3% van de uitwendige diameter van de O-ring mag bedragen. afname snoer ø van de O-ring 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 rek- inwendige diameter O-ring Fig. 25 Montage, assemblage van O-ringen en onderdelen, voorzien van O-ringen In hoofdstuk 4 pagina 33 worden deze onderwerpen nader besproken. Wij attenderen er echter al in dit stadium van dit handboek op, dat bepaalde voorzieningen in de constructie (zoals bv. afschuiningen) belangrijk kunnen zijn. 18

precisie o-ringen 3.C-1 roefafmetingen Voor O-ringen, die axiaal worden ingedrukt in een statische situatie zoals fig. 26 ook wel flensafdichtingen genoemd. emiddelde waarden volgens DI 3771, aanbevolen voor nieuwe constructies. Druk van buiten Fig. 26 Fig. 27 Druk van binnen hoeken breken ca. 0,15 mm 5ϒ F max 1,6 90ϒ 0.8 0.8 roefdiepte E is inclusief afdichtspleet E Hier kunnen zich 2 situaties voordoen: a: de druk komt van binnen: de O-ring diameter dient zodanig gekozen te worden dat de buitendiameter aanligt tegen de buitengroefrand. b: de druk komt van buiten: de O-ring diameter dient zodanig gekozen te worden dat de binnendiameter aanligt tegen de binnenkant van de groefwand. Bij gassen en vacuümtoepassingen kan de bewerking van 0,8 mm in 0,4 mm veranderd worden om betere resultaten te krijgen. evenstaande tabel 3.C-1 vermeldt de afmetingen voor groeven volgens fig. 27. S ø Snoer W 0,90 1,0-1,02 1,20 1,25-1,27 1,42 1,50 1,60-1,63 1,78* - 1,80 1,90 2,0 2,20-2,21 2,40 2,46 2,50 2,62* 2,70 2,95 3,0 3,15 3,50-3,53* 3,60 4,0 4,50 4,70 4,80 5,0 5,33* - 5,34 5,50 5,70 5,80 6,0 6,40 6,50 6,90 6,99* 7,0 7,50 8,0 8,40 9,0 10,0 11,0 12,0 13,0 14,0 16,0 18,0 20,0 Tol. snoer ø ± 0,08 0,09 0,1 11 0,13 0,15 0,16 5 % indrukking 25 22 21,6 21,4 21,2 21,0 20,8 2 20,3 2 20,0 19,8 19,7 19,6 19,4 19,3 19,2 19,1 19,0 18,7 18,6 18,4 18,1 18,0 17,9 17,8 17,7 17,6 17,6 17,5 17,4 17,3 17,2 17,1 17,0 17,0 16,8 16,6 16,5 16,3 16,0 15,7 15,5 15,3 15,2 15,1 15,0 15,0.B. bij toepassing van 1 of 2 steunringen dient de maat F vergroot te worden met 1 of 2 x de breedte van de steunring. S stelt de maximaal toelaatbare spleet voor: zie Fig. 20. ubber heeft een meer dan 10-voudige uitzettingscoëfficiënt t.o.v. staal Tabel 3.C-1 Diepte groef E 0,65 0,80 0,90 0,95 1,10 1,15 1,25 1,40 1,50 1,60 1,75 1,90 1,95 2,00 2,10 2,15 2,40 2,40 2,55 2,85 2,90 3,25 3,70 3,85 3,95 4,10 4,35 4,50 4,70 4,80 4,95 5,30 5,40 5,70 5,80 5,80 6,25 6,65 7,00 7,50 8,40 9,25 10,15 11,00 11,85 13,60 15,30 17,00 Tol. -0,0 +0,02 +0,03 +0,04 +0,05 +0,06 +0,06 +0,08 +0,1 +0,15 +0,3 Breedte groef FO +0,15 1,30 1,40 1,70 1,80 2,00 2,10 2,20 2,50 2,60 2,80 3,10 3,30 3,40 3,40 3,60 3,70 4,00 4,10 4,30 4,80 4,90 5,40 6,10 6,40 6,50 6,80 7,20 7,40 7,70 7,80 8,10 8,60 8,80 9,30 9,40 9,40 10,00 10 11,30 12,20 13,30 14,70 16,00 17,30 18,70 21,20 24,00 26,50 (zie pagina 13). Bij groefconstructies voor temperaturen > 150 C moet hiermee rekening worden gehouden. Met ons Kalseal computer programma berekenen wij voor uw hoge temperatuurtoepassingen de optimale groefafmetingen. S zie tabel 3.B-1 zie tabel 3.B-1 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 19

afdichtingen 3.C-2 roefafmetingen Voor O-ringen, die radiaal worden ingedrukt in een statische situatie zoals fig. 28. ø Snoer W Tol. snoer ø ± % indrukking Tabel 3.C-2 Diepte groef E Tol. -0,0 Breedte groef Fo +0,15 S Fig. 28 0,90 1,0-1,02* 1,20 1,25-1,27* 1,42 1,50 1,60-1,63 1,78* - 1,80 1,90 0,08 22,5 19,5 19,1 18,9 18,7 18,5 18,3 18,0 17,8 0 0,83 0,95 1,00 1,15 1,20 1,30 1,45 1,55 +0,02 +0,03 1,20 1,35 1,65 1,70 1,95 2,10 2,20 2,40 2,60 zie tabel 3.B-1 hoeken breken ca. 0,15 mm 5ϒ F max 1,6 90ϒ 0.8 0.8 E S 2,0 2,20-2,21 2,40 2,46 2,50 2,62* 2,70 2,95 3,0 3,15 3,50-3,53* 3,60 0,09 0,1 17,7 17,5 17,3 17,2 17,1 16,9 16,8 16,7 16,6 16,5 16,2 16,1 1,65 1,80 2,00 2,00 2,05 2,15 2,20 2,45 2,50 2,60 2,90 3,00 +0,04 +0,05 2,75 3,00 3,20 3,40 3,40 3,60 3,70 4,00 4,00 4,30 4,80 4,85 4,0 4,50 4,70 4,80 15,9 15,6 15,5 15,4 3,35 3,80 3,95 4,00 +0,06 5,40 5,80 5,90 6,00 Fig. 29 roefdiepte E is inclusief afdichtspleet Tabel 3.C-2 vermeldt de afmetingen voor de groeven volgens fig. 29, gemiddelde waarden volgens DI 3771, aanbevolen voor nieuwe constructies. 5,0 5,33* - 5,34 5,50 5,70 5,80 6,0 6,40 6,50 6,90 6,99* 0,13 0,15 15,3 15,2 15,1 15,1 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 4,20 4,50 4,70 4,80 4,90 5,10 5,40 5,50 5,80 5,90 +0,06 +0,08 +0,1 6,10 6,50 7,00 7,20 7,30 7,60 8,10 8,20 8,70 8,80 zie tabel 3.B-1.B. bij toepassing van 1 of 2 steunringen dient de maat F vergroot te worden met 1 of 2x de breedte van de steunring. S stelt de maximaal toelaatbare spleet voor: zie fig. 20 pagina 15. Opmerking ubber heeft een meer dan 10-voudige uitzettingscoëfficiënt t.o.v. staal (zie pagina 13). Bij groefconstructies voor temperaturen > 150 C dient men hiermee rekening te houden. 7,0 7,50 8,0 8,40 9,0 10,0 11,0 12,0 13,0 14,0 16,0 18,0 20,0 0,16 5 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 15,0 5,90 6,40 6,80 7,20 7,70 8,50 9,40 10 11,10 11,90 13,60 15,30 17,00 +0,15 +0,3 8,80 9,60 10 10,80 11,55 12,70 14,10 15,30 16,60 17,80 20 23,00 25,00 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 Met ons Kalseal computerprogramma berekenen wij voor uw hoge temperatuurtoepassingen de optimale groefafmetingen. maten in mm * = orm AS 568 A 20

precisie o-ringen 3.C-3 roefafmetingen Voor O-ringen, die axiaal worden ingedrukt in een trapeziumvormige groef (fig. 30). Eϒ - 0,05 0.8 F 1 F 2 24ϒ ±1ϒ Fig. 30 Soms is het nodig om de O-ring in de groef vast te houden. Een zgn. zwaluwstaartvormige groef kan dan uitkomst brengen. Het zal duidelijk zijn dat de vervaardiging van zo n groef niet eenvoudig is. Daarom wordt in overweging gegeven de toepassing ervan te beperken tot de meest noodzakelijke situaties (zeker bij kleine snoerdiameters). Tabel 3.C-3 vermeldt slechts groefafmetingen voor de meest voorkomende snoerdiameters. Voor overige snoerdiameters kunnen de groefafmetingen geëxtrapoleerd worden. 1,6 1 2 ø Snoer W 3,0 3,5-3,53* 4,0 4,5 5,0 5,33* 5,5 5,7 6,0 6,5 6,99* - 7,0 2,40 2,80 3,20 3,65 4,15 4,40 4,6 4,8 5,05 5,50 5,95 Diepte roef E+0-0,05 Breedte roef F2 ± 0.05 2,45 2,80 3,10 3,50 3,85 4,10 4,20 4,35 4,55 4,90 5,25 Tabel 3.C-3 Breedte roef F1 ±0,05 2,60 3,05 3,40 3,75 4,10 4,35 4,60 4,75 4,95 5,30 5,65 0,4 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 1,5 1 5 5 5 5 5 5 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 7,5 6,40 5,60 6,00 1,5 0,4 8,0 8,4 8,5 9,0 9,5 6,85 7,25 7,35 7,80 8,20 6,00 6,25 6,35 6,70 7,05 6,50 6,80 6,90 7,25 7,60 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 10,0 8,70 7,40 7,95 1,5 * = orm AS 568 A maten in mm F2 is bewerkingsmaat, F1 is afrondingsmaat. 2 21

afdichtingen 3.C-4 roefafmetingen Voor O-ringen in zgn. driehoeksgroeven. ø Snoer W F Tabel 3.C-4 breedte groef tol. F 8,0 8,0 O-ring 45 45 0.8 f 1 1,5 1,6 1,78* 2,0 2,4 2,5 2,62* 3,0 3,5 3,53* 1,45 2,00 2,15 2,40 2,70 3,25 3,40 3,55 4,10 4,80 4,85 +0,08 +0,08 +0,08 +0,08 +0,12 +0,12 +0,12 +0,12 + + + F Fig. 31 Ook dit type groef behoort niet tot de normaal gangbare. De kans op extrusie is groot omdat de O-ring geplet wordt. De spleet moet dus zo klein mogelijk gehouden worden. De uitwendige diameter van de O-ring moet ongeveer overeenkomen met de uitwendige diameter van de groef. 4,0 4,5 5,0 5,33* 5,5 5,7 6,0 6,5 6,99* 7,0 7,5 8,0 8,4 8,5 5,50 6,15 6,85 7,35 7,55 7,85 8,25 8,95 9,60 9,60 10,30 11,00 11,55 11,70 + +0,15 + + + + +0,3 +0,3 +0,3 +0,3 +0,3 +0,3 +0,3 +0,3 1,0 1,0 1,0 1,0 9,0 9,5 12,40 13,05 +0,4 +0,4 1,0 1,0 10,0 1 11,0 11,5 12,0 12,5 13,0 13,5 14,0 14,5 15,0 13,70 14,40 15,10 15,80 16,50 17,15 17,85 18,50 19,20 19,90 20,60 +0,4 +0,4 +0,4 +0,4 +0,4 + + + + + + 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 maten in mm * = orm AS 568 A 22

precisie o-ringen 3.C-5 roefafmetingen Voor O-ringen in vacuümafdichting. Snoerdikte ø W Tabel 3.C-5 roefdiepte E +0,05-0,0 roefbreedte F+0,15-0,0 Bij hoog vacuümtoepassingen speelt de gasdoorlaatbaarheid of permeabiliteit en de ontgassing van de O-ring een belangrijke rol. Deze eigenschappen verschillen sterk bij de diverse elastomeren en zijn ook sterk afhankelijk van temperatuur en medium. Speciale informatie hierover kan op aanvraag verstrekt worden. Zie ook de opmerkingen op pagina 13. Bij het construeren van een O-ringgroef voor vacuümafdichting is het belangrijk dat de groef zo goed mogelijk door de O-ring wordt opgevuld. Dit omdat bij vacuüm bijna altijd een zekere mate van krimp van het rubber optreedt en bovendien voorkomen dient te worden dat de O-ring in de groef kan rollen of schuiven. De af te dichten vlakken moeten zo glad mogelijk bewerkt zijn. In het algemeen heeft vooral Viton zeer goede eigenschappen voor de meeste vacuümafdichtingen. Daar waar maximale eisen gesteld worden bij vacuüm en hogere temperaturen geeft Kalrez de beste resultaten. Omdat voor Kalrez en Viton de meeste keuze wat betreft afmeting bestaat in O-ringen volgens S-norm AS 568A zijn hiernaast voor de snoerdiktes volgens AS 568A de groefafmetingen voor vacuümtoepassing opgegeven. 1,78 2,62 3,53 5,33 7,00 maten in mm 1,27 1,88 2,57 3,86 5,11 2,11 3,00 3,99 5,99 7,75 23

afdichtingen 3.D. eometrie/bewerkingen van de groef voor O-ringen in diverse dynamische toepassingen Zoals in hoofdstuk 2 Dynamische toepassingen wordt vermeld, zijn m.b.t. de afdichtingtechniek een drietal toepassingen te vinden voor O-ringen, schuivend, oscillerend en roterend. De groefmaten voor schuivende en oscillerende bewegingen zijn identiek. Er wordt onderscheid gemaakt in vloeistofafdichtingen en gasafdichtingen. Voor algemene opmerkingen verwijzen wij u naar de voorgaande hoofdstukken, alsmede naar hoofdstuk 3.C. Wrijving Het onderwerp wrijving is reeds ter sprake gebracht in hoofdstuk 3.A bij het onderwerp Hardheid. Indien blijkt, dat de wrijving in een bepaalde toepassing te groot is, zijn er enkele oplossingen. De praktijk moet uitwijzen welke de meest geschikte is. De meest voor de hand liggende oplossingen zijn: vergroten van de groefdiepte het kiezen van een andere hardheid het kiezen van een andere type elastomeer of een ander compound met lagere wrijvingscoëfficiënt het kiezen van een X-ring afdichting P medium wrijving beweging P medium wrijving beweging Fig. 32a Spleetextrusie wordt bevorderd Spleetextrusie Ook hier geldt hetgeen in hoofdstuk 3.B wordt vermeld. Bij een schuivende beweging zal de neiging tot spleetextrusie vergroot worden indien de richting van de wrijvingskracht op de O-ring gelijkgericht is aan de richting van de mediumdruk. Dus indien de constructie in gunstige zin kan worden aangepast, zal dit altijd in het voordeel werken m.b.t. de spleetextrusie (zie fig. 32a en b). Plaatsing van de O-ring Meestal is er sprake van 2 verschillende materialen, die ten opzichte van elkaar afgedicht moeten worden. Het verdient de voorkeur, dat de O-ringgroef opgenomen wordt in het deel met de geringste hardheid. Indien beide (metaal)delen op elkaar inlopen, is de kans dat het hardste deel het minst beschadigd wordt, het grootst. Daarmee blijft een goed loopvlak behouden. Fig. 32b Spleetextrusie wordt tegengegaan Oppervlaktebewerkingen van groef en loopvlak Fig. 34 toont naast de geometrie ook de eisen met betrekking tot oppervlaktebewerking. De oppervlaktebewerking van het loopvlak dient te liggen tussen en 0,4 u.m a. Een ruwere bewerking werkt een snelle slijtage van de O-ring in de hand, een te fijne bewerking brengt de smering in gevaar, met als gevolg stickslip en onregelmatige slijtage. 24

precisie o-ringen 3.D-1 roefafmetingen Voor O-ringen, toegepast in constructies voor schuivende bewegingen en oscillerende bewegingen zoals onderstaand afgebeeld. Afdichting van hydraulische of andere vloeistoffen, hoog visceuze smerende media. emiddelde waarden volgens DI 3771, aanbevolen voor nieuwe constructies. Fig. 33 hoeken breken ca. 0,15 mm 5ϒ F max 1,6 90ϒ 0.8 0.8 E Fig. 34 S Snoerdiameter W 0,90 1,0-1,02* 1,20 1,25-1,27* 1,42 1,50 1,60-1,63 1,78* - 1,80 1,90 2,0 2,20-2,21 2,40 2,46 2,50 2,62* 2,70 2,95 3,0 3,15 3,50-3,53* 3,60 4,0 4,50 4,70 4,80 5,0 5,33* - 5,34 5,50 5,70 5,80 6,0 6,40 6,50 6,90 6,99* 7,0 7,50 8,0 8,40 Tol. snoer Ø ± 0,08 0,09 0,1 0,11 0,13 0,15 0,16 % indrukking 21,5 21,2 20,8 20,4 20,0 19,6 19,2 18,5 18,0 17,5 16,5 15,5 15,3 15,0 14,5 13,3 13,2 13,2 13,1 13,0 13,0 13,0 12,5 12,5 12,5 12,5 12,0 12,0 12,0 12,0 12,0 12,0 12,0 12,0 12,0 12,0 12,0 12,0 12,0 Tabel 3.D-1 Diepte groef E 0 0,80 0,95 1,00 1,15 1,25 1,30 1,45 1,55 1,65 1,85 2,00 2,05 2,10 2,25 2,30 2,55 2,60 2,75 3,10 3,15 3,50 3,90 4,10 4,20 4,30 4,70 4,85 5,00 5,10 5,30 5,60 5,70 6,00 6,10 6,10 6,60 7,00 7,40 Tol. -0,0 +0,02 +0,03 +0,04 +0,05 +0,05 Breedte groef F+0 1,20 1,35 1,60 1,70 1,85 1,90 2,15 2,30 2,40 2,50 2,75 3,00 3,10 3,15 3,20 3,30 3,60 3,65 3,80 4,20 4,30 4,80 5,45 5,75 5,85 6,10 6,35 6,50 6,80 7,00 7,15 7,70 7,80 8,30 8,40 8,40 9,00 9,60 10,00 S zie tabel 3.B-1 zie tabel 3.B-1 9,0 12,0 7,90 10,80 1,0 10,0 12,0 8,80 11,90 1,0 1,0 1,0 1,0 roefdiepte E is inclusief afdichtspleet evenstaande tabel 3.D-1 vermeldt de afmetingen voor groeven volgens fig. 34. maten in mm * = orm AS 568 A.B. ubber heeft een meer dan 10- voudige uitzettingscoëfficiënt t.o.v. staal (zie pag. 13). Bij groefconstructies voor temperaturen > 150 C moet hiermee rekening worden gehouden. Met ons Kalseal computerprogramma berekenen wij voor uw hoge temperatuurtoepassingen de optimale groefafmetingen. 25

afdichtingen 3.D-2 roefafmetingen bij gebruik van steunringen volgens AS 568A afmetingen in dynamische vloeistofafdichtingen Voor de O-ringen volgens de Amerikaanse maatvoering AS 568A bestaan genormde spiraalgewonden steunringen. Wij hebben deze in PTFEuitvoering in voorraad. evenstaande tabel laat zien wat de maatvoeringen van de steunringen zijn en welke groefbreedten wenselijk zijn. Snoerdiameter W T Dikte steunring +0.00-0.25 mm Tabel 3.D-2 M andbreedte +0.00-0.25 mm roef - breedte F voor één steunring +0.10-0.00 mm roefbreedte F voor twee steunringen +0.10-0.00 mm M T O-ing Druk 1,78 2,62 3,53 5,33 7 1,5 1,5 1,5 1,8 2,6 1,45 2,25 3,1 4,7 6,1 3,8 4,7 5,7 8,15 11 5,3 6,2 7,2 9,95 13,6 maten in mm F Fig. 35 X-ringen Voor dynamische toepassingen worden in plaats van O-ringen veelal ook X-ringen toegepast. De X-ring is een zelfdichtende rubberafdichting met vier afgeronde afdichtingslippen aan de hoeken. Zij is in eerste instantie ontworpen om de O-ring te vervangen in die gevallen, waar de O-ring minder goed of in het geheel niet functioneerde. De vier afgeronde afdichtingslippen hebben een groot afdichtend vermogen en vormen een gunstige smeergroef. De benodigde diametrale samenpersing is minder groot dan bij de O-ringen. Hierdoor is vooral bij dynamische toepassingen de slijtage en de wrijving minder groot. De afmetingen van de X-ringen komen overeen met de afmetingen van de O-ringen volgens AS 568A. De groefafmetingen zijn echter afwijkend (minder indrukking). Zie speciale X-ring handboek. Bij schuivende bewegingen kan, vooral bij gebrek aan voldoende smering een O-ring gaan rollen en torderen. Dit kan aanleiding geven tot lekkage en breuk. Door het rechthoekig profiel van de X- ring wordt ook tordering tijdens bedrijf in dynamische toepassingen of tijdens montage voorkomen. De zekerheid van een goede afdichting wordt hierdoor verhoogd. Zie ook pagina 29 voor groefmaten. W Fig. 36 Fig. 37 26

precisie o-ringen 3.D-3 roefafmetingen Tabel 3.D-3 Voor O-ringen, toegepast in constructies voor schuivende bewegingen en oscillerende bewegingen zoals afgebeeld (fig. 38). Afdichting van gasvormige of slecht smerende media. emiddelde waarden volgens DI 3771, aanbevolen voor nieuwe constructies. Snoerdiameter W 0,90 1,0-1,02* 1,2 1,25-1,27* 1,42* 1,5 1,60-1,63 1,78* - 1,80 1,90 % indrukking 20 17,2 16,5 16,3 16 15,7 15,5 14,9 14,5 Diepte groef E 2 0,83 1 1,05 1,19 1,26 1,35 1,5 1,6 Tol. 0 +0,02 +0,03 Breedte groef po +0 1,2 1,3 1,6 1,7 1,85 1,9 2 2,2 2,3 S zie tabel 3.B-1 2 2,20-2,21 2,4 2,46 2,5 2,62* 2,7 2,95 14,2 13,8 13,4 13,2 13 12,8 12,7 12,3 1,7 1,9 2,1 2,15 2,2 2,25 2,3 2,6 +0,04 2,5 2,75 2,9 3,1 3,1 3,2 3,3 3,6 3 3,15 3,50-3,53* 3,6 12,1 11,5 11,3 11,2 2,65 2,8 3,1 3,15 +0,05 3,6 3,8 4,2 4,3 Fig. 38 4 4,5 4,7 4,8 1 1 10,1 10 3,55 4,05 4,2 4,3 +0,06 4,8 5,4 5,6 5,8 hoeken breken ca. 0,15 mm 5ϒ F max 1,6 90ϒ 0.8 0.8 E S 5 5,33* - 5,34 5,5 5,7 5,8 6 6,4 6,5 6,9 6,99* 9,8 9,7 9,6 9,6 9,5 9,5 9,4 9,4 9,3 9,3 4,5 4,8 4,95 5,15 5,25 5,45 5,8 5,9 6,25 6,35 +0,08 +0,1 5,9 6,3 6,6 6,7 6,8 7,1 7,6 7,7 8,2 8,3 zie tabel 3.B-1 7 7,5 9,3 9,2 6,35 6,8 8,3 8,9 1 Fig. 39 8 8,4 9,2 9,1 7,25 7,65 +0,15 9,4 9,9 1 1 roefdiepte E is inclusief afdichtspleet 10 9 9 11,8 1 evenstaande tabel 3.D-2 vermeldt de afmetingen voor groeven volgens fig. 39 (Voor toleranties op de snoerdikte 0 w zie tabel 3.C-1). Met ons Kalseal computerprogramma berekenen wij voor uw hoge temperatuurtoepassingen de optimale groefafmetingen. maten in mm *= orm AS 568 A Voor dynamische toepassingen, met name kritische situaties zoals b.v. gasafdichtingen of slecht smerende media, wordt ook het gebruik van X-ringen aanbevolen, (maatvoering vlgs. AS 568A). 27

afdichtingen 3-D.4 roefafmetingen voor constructies met roterende bewegingen Zoals reeds in Hfdst. 2 wordt opgemerkt, is deze toepassing bij snelheden boven 30 m./min. kritisch voor O-ringen. De voorkeur dient gegeven te worden aan afdichtingelementen, die specifiek voor dit doel ontworpen zijn, zoals o.a. oliekeerringen en PS-seals (zie specifieke documentatie). Indien genoemde rotatieafdichtingen niet in de constructie kunnen worden toegepast, dan geeft inbouw van X-ringen volgens het zgn. otoprincipe een mogelijkheid. Bij de constructie met behulp van een X-ring wordt ervan uitgegaan dat deze stil staat in het huis en dat de as draait in de X-ring. Indien een X-ringconstructie wordt overwogen als afdichting bij een roterende beweging, verdienen de volgende punten overweging. Het zgn. ow-joule effect. In zijn algemeenheid zal een elastomeer onder trekspanning de neiging hebben zich verder samen te trekken als het elastomeer verwarmd wordt. Indien een X-ring onder trekspanning om een as gemonteerd wordt en de as vervolgens roteert, zal de wrijving niet alleen initiële slijtage van de afdichting resp. de as veroorzaken, maar er ontstaat ook warmte. Deze warmte zal een verdere krimp van de X-ring diameter veroorzaken. De X-ring mag dus niet opgerekt om de as gemonteerd worden. Met andere woorden de inwendige diameter van de ring dient ca. 2 tot 5 % groter te zijn dan de as-diameter. De X-ring wordt gestuikt ingebouwd. De oppervlaktebewerking van de groef dient altijd ruwer te zijn dan die van de af te dichten as om meedraaien van de X-ring te voorkomen. Zorg voor een goede lagering van de as. De X-ring kan geen lagerfunctie hebben. Zorg altijd voor voldoende smering om verharding door te hoge wrijvingswarmte te voorkomen. Het meest optimale rubbercompound voor deze toepassing heeft een hardheid van 80-90 Sh.A en is voorzien van een goede smering. medium druk 0,4 max. X-ring zo dicht mogelijk bij medium S d A D Kies niet voor een constructie, waarbij de X-ring in de groef van een as valt. De ring heeft dan de neiging met de as mee te draaien door de centrifugaal werking. Vermijd temperaturen beneden -30 C (i.v.m. te grote krimp) en temperaturen boven +100 C (ow- Joule effect). L Fig. 40 1 A=d+2x /2 S Beperk omtreksnelheden tot ca. 120m/min. (2m/s) bij lagere drukken (ca. 10 bar/1 MPa). Bij hogere drukken, 30 bar (3 MPa) (en lagere omtreksnelheden) wordt aangeraden gebruik te maken van ongedeelde (massieve) back-up ringen. Met klem wordt echter aangeraden andere afdichtingsconstructies te overwegen bij hoge drukken. Beperk tot as ø 100 mm zo mogelijk de snoerdiameter van de X-ringen tot de reeks van ø 2,62 tot ø 5,33 mm en kies ø 6,99 voor asmaten > 110 mm. 28

precisie o-ringen Inbouwgegevens Onderstaande tabel geeft de groefafmetingen voor inbouw van de X-ringen aan. ØA ØB ØC ØD E2 W d d+2w E1 E1 F2 F F1 E2 F + Fig. 41 Tabel 3.D-4 Inbouwgegevens X-ring nr: Profieldikte*** dynamisch groefdiepte* statisch roefafmetingen zonder back-up ring groefbreedte** met 1 back-up ring met 2 back-up ringen adius Max. toelaatbare afdichtspleet W E1 E2 F+ F+ F2 S max. 4001 1,02 ± 0,08 0,80 + 0,025 5 + 0,025 1,2 - - 0,1 0,05 4002 1,25 ± 0,08 1,00 + 0,025 0,90 + 0,025 1,4 - - 0,15 0,05 4003 1,52 ± 0,08 1,30 + 0,025 1,20 + 0,025 1,7 - - 5 0,08 4003 1 / 2 1,02 ± 0,08 0,80 + 0,025 5 + 0,025 1,2 - - 0,1 0,05 4005A 1,50 ± 0,08 1,30 + 0,025 1,20 + 0,025 1,7 2,6 3,5 5 0,08 4004-4050 1,78 ± 0,08 1,55 + 0,025 1,40 + 0,025 2,0 3,5 5,0 5 0,10 4102-4178 2,62 ± 0,08 2,35 + 0,025 2,25 + 0,025 3,0 4,4 5,8 0,4 0,15 4201-4284 3,53 ± 0,10 3,25 + 0,025 3,00 + 0,025 4,0 5,4 6,8 0,4 0,15 4309-4395 5,33 ± 0,13 4,95 + 0,050 4,75 + 0,025 6,0 7,8 9,5 0,6 0 4425-4475 7,00 ± 0,15 6,50 + 0,050 6,20 + 0,025 8,0 8,0 13,0 0,6 0 * Bij excentrische montage van de zuiger of doorbuigen van de stang, zowel bij vacuüm als bij lagedruktoepassingen, kan de diameter van de groefbodem worden aangepast. ** Indien een verhoogde zwelling van het X-ringmateriaal is te verwachten, kan de groefbreedte tot ± 15% worden vergroot. *** Voor andere X-ringafmetingen worden groefafmetingen op aanvraag verstrekt. 29

afdichtingen 3.E. eometrie/bewerkingen van de groef voor Teflex O-ringen itvoering De Teflex O-ring is een O-ring die uit een elastomeerkern bestaat met een naadloze Teflon -FEP ommanteling. We onderscheiden de typen met een massieve elastomeer kern en de typen met holle elastomeer kern. d2 ød1 TEFLO -FEP massieve kern viton of silicone Holle kern silicone Algemene productinformatie FEP is net als PTFE volledig opgebouwd uit fluor en koolstofatomen. Door de ingebouwde CF3 wordt in vergelijking met PTFE een lager smeltpunt en geringe viskositeit verkregen. FEP is dus wel geschikt voor spuitgieten. De maximale gebruikstemperatuur ligt bij +205 C. Doordat de koolstof-fluor verhouding bij FEP gelijk is aan die van PTFE, evenals de sterke chemische C-F binding, zijn de chemische en elektrische eigenschappen zeer goed. Maatvoering De Teflex O-ring is in verschillende standaardreeksen verkrijgbaar: Amerikaanse/Britse norm Zweedse norm Metrische afmetingen Maatvoering Snoerdikte d2 mm Inches Dikte Teflon-FEP mantel Fig. 42 Door zijn eenvoudige geometrische vorm en toepassingswijze biedt de Teflex O-ring voor veel moeilijke afdichtingproblemen een effectieve oplossing. De uitvoering met massieve kern wordt bij voorkeur voor statistische afdichtingen gebruikt en de uitvoering met holle kern voor semi-dynamische afdichtingen. Werking Bij de Teflex O-ring zorgt de naadloze, gelijkmatige en volledige ommanteling van Teflon -FEP voor de afdichting. De elastomeerkern zorgt voor een voortdurende aanpassing en gelijkmatige aandrukking van de mantel op de plaats van de afdichting. De Teflex O-ring gedraagt zich dan als een hoogviskeuze vloeistof. Een druk die op de afdichting wordt uitgeoefend, plant zich met vrijwel gelijke sterkte voort in alle richtingen. De aandrukkrachten die door de inbouw van de Teflex O-ring worden teweeggebracht, worden door de druk van het af te dichten medium overlapt. Er ontstaat een totale afdichtende aandrukking die bij stijgende mediumdruk toeneemt. FEP Copolymeer van Tetrafluoretheen en Hexafluorpropeen F F F F F F C C C C C C F F CF 3 F F F Fluoretheen propeen vanaf 1,78 0,070 5 mm 0,010 inch 2,62 0,103 5 mm 0,01 inch 3,53 0,139 5 mm 0,01 inch 5,33 1 0,40 mm 0,015 inch 7,00 75 0 mm 0,02 inch TEFLO = Du Pont TEFLEX= EIKS De Teflex O-ring is leverbaar in de volgende afmetingen: Snoerdiameter mm 1,50-2,00 2,40-2,62 3,31-3,53 3,80-4,00 4,30-4,50 5,00 5,33 5,50-6,00 6,30-7,00 7,50-8,00 9,00-9,50 10,00 11,00-12,50 14,00 15,00-18,00 19,00-20,00 25,40 31,75 Afmetingen kleinste i.d. met silicone kern mm 7,65 9,19 12,25 18,64 20,00 21,00 21,59 28,00 36,00 50,80 88,90 101,60 120,65 152,40 177,80 203,20 228,60 250,00 kleinste i.d. met Viton kern mm 12,37 12,37 20,64 21,82 22,00 23,16 24,00 33,00 50,00 76,20 88,90 101,60 120,65 152,40 177,80 203,20 228,60 250,00 De Teflex O-ring kan ook in andere afmetingen en in uitvoeringen met rechthoekig of elliptisch profiel worden geleverd. De profieldikte dient daarbij niet kleiner dan 2,62 mm te zijn, om zo voldoende veerkracht te kunnen waarborgen. 30

precisie o-ringen Eigenschappen Zeer goede chemische bestandheid tegen chemicaliën. Temperatuurbereik van -60 C tot +205 C (afhankelijk van rubber compound). Drukvastheid tot 700 bar (70 MPa), ook bij vacuüm bruikbaar. Lage compression set. iet-hechtende eigenschappen (geen slip-stick effect). afgezien van bijv. afsluiterspindels en glijringdichtingen, dient de Teflex O-ring alleen bij kleine p.v.-waarden en pas na voorafgaande proefnemingen te worden gebruikt. De Teflex O-ring mag bij montage niet te scherp gebogen worden, omdat anders de FEP-mantel knikt. Zie voor verdere toepassingsparameters de speciale Teflex O-ring documentatie die op aanvraag wordt toegezonden. Montage Bij het monteren mag de Teflex O-ring geen scherpe overgangen, bewerkingssporen, schroefdraden, doorvoergaten e.d. passeren. eeds met een zeer kleine beschadiging is de Teflex O-ring onbruikbaar. Vóór inbouw van de Teflex O-ring moeten alle oppervlakken met zuivere olie of vet worden ingewreven. Bij een moeilijke montage in een groef in de cilinderwand of in de zuiger is de Teflex O-ring soepeler te maken door deze in water of olie te verwarmen. Daardoor kan de ring iets beter worden gerekt en gestuikt. Afschuiningen in de constructie zijn, voor het onbeschadigd aanbrengen van de O-ring, een vereiste. roefafmetingen Over het algemeen kunnen groefafmetingen aan de onderstaande tabel worden ontleend. Het gaat daarbij om dezelfde waarden als die voor O-ringen. Wenken voor de constructie De Teflex O-ring is net zoals alle andere O-ringen van elastomeren, aan een blijvende vervorming (drukvervormingsrest, compression set) onderhevig. Deze blijvende vervorming wordt door de belasting en de daarmee gepaard gaande vermoeidheid van het materiaal veroorzaakt. Teflex O-ringen met een kleine snoerdiameter vertonen een relatief hoge drukvervormingsrest (compression set). Kleine afmetingen hebben bovendien, in procenten uitgedrukt, grote toleranties. Er moet naar worden gestreefd, dat een Teflex O-ring met een zo groot mogelijke snoerdiameter wordt gebruikt. Wij raden aan de Teflex O-ring bij voorkeur statisch te gebruiken, waarbij een axiale of een radiale beginindrukking kan worden gekozen. Voor dynamische afdichtingen, O-ring snoer diameter (mm) roefafmetingen roefdiepte E +0,1 statisch/ semidynamisch* roefbreedte F +0,1 adius 2,6 2,05 2,35 3,5 3,0 2,4 2,6 4,0 3,53 2,9 3,05 4,5 4,0 3,3 3,5 5,0 5,0 4,1 4,4 6,5 1,0 5,34 4,5 4,7 7,0 1,0 5,7 4,85 5,0 7,5 1,0 7,0 6,0 6,2 9,5 1,0 8,4 7,25 7,5 11,0 1,5 *roef in zuiger verdient de voorkeur. Maten in mm. Oppervlakteruwheid Druk Afdichtvlakken a 0,4-0,8 t 3-6,3 roefwanden a 1,6 t 11-16 Fig. 43 F Fig. 44 0-5 Vacuüm a 0,1 t 0,8 Teflon Silicone E 31

afdichtingen 3.F. eometrie/bewerking van de groef voor PTFE O-ringen De minder goede elastische eigenschappen van PTFE maken het alleen mogelijk om PTFE O-ringen in te zetten voor statische afdichtingen in axiale groefconstructies. E max. speling 0,13 mm Druk F=d+10% van d (d=snoerdiameter) F =d+10% van d 2 Fig. 46 Fig. 45 iteraard vereist het comprimeren van een PTFE O-ring veel meer boutkracht dan bij gebruik van een O-ring uit elastomeer. Een PTFE O-ring wordt wel als drukafdichting gebruikt in een axiale groef, maar niet in een radiale groef. Bij gebruik van een PTFE O-ring in radiale groefconstructie kan geen druk worden afgedicht. Een PTFE O-ring is dan alleen te gebruiken als bijv. een drukloze scheidingsafdichting. Omdat een PTFE O-ring moeilijk is op te rekken en moeilijk is samen te drukken verdient het aanbeveling de groefafmeting zo te kiezen dat er een schuifpassing ontstaat. PTFE O-ringen toegepast in halfronde groefconstructie geven een beter afdichtingsresultaat dan in de gebruikelijke O-ringgroeven. Bij het gebruik maken van PTFE O-ring in axiale groef- of flensconstructie kan de normale groefdiepte worden toegepast. In verband met de optredende koude vloei van PTFE wordt optimaal resultaat bereikt bij gebruik van nevenstaande groefconstructie. E = 0,8 à 0,9 d (voor snoerdiameters 1,78 tot 5,33 mm) E = 0,9 à 0,85 d (voor snoerdiameters 5,33 tot en met 7 mm) bewerking afdichtvlakken a = 0,4-0,8 t = 3-6,3 Fig. 47 Druk Indien een PTFE O-ring bij montage wordt verwarmd tot bijv. +80 C à +100 C is deze soepeler en gemakkelijker te monteren. Kalrez heeft veel betere elastische eigenschappen dan PTFE. Het verdient aanbeveling, daar waar de chemische of thermische omstandigheden dit vereisen, in plaats van PTFE de toepassing van Kalrez te overwegen. 32

precisie o-ringen 4. Montage van O-ringen Het aanbrengen van schuine kanten Het is van het grootste belang, dat bij het ontwerpen van afdichtingen door middel van een O-ring rekening wordt gehouden met het aanbrengen van afgeschuinde kanten. Dit is om beschadiging o.a. bij montage te voorkomen. In vele gevallen is alleen afronding van de scherpe hoeken onvoldoende. De figuren 48a en 48b geven hiervan enkele voorbeelden. voor cilinders (A) (B) minimum 0.75 mm 10-20 Fig. 48a De ring wordt afgeknepen en vernield als gevolg van Een juiste afschuining het ontbreken van een verzekert een eenvoudige afgeschuinde kant. montage welke geen moeilijkheden zal opleveren. voor zuigerstangen en plunjers minimum 0.75 mm radius min. 2.35 mm Smering oede smering van de O-ring en de metalen delen is bij inbouw altijd noodzakelijk, onafhankelijk van de vraag of de O-ring toegepast wordt onder statische of dynamische omstandigheden. Omdat sommige smeermiddelen een nadelig effect op bepaalde rubbercompounds hebben (veroorzaken zwelling of krimp) raden wij aan om een inert smeermiddel toe te passen. Zo n inert smeermiddel is bijv. Silubrine, een speciaal synthetisch vet, geschikt om toegepast te worden bij de montage van B, C, FPM, EP en VMQ. Met name bij het toepassen van EP rubber zijn alle smeermiddelen op basis van minerale, dierlijke of plantaardige olie of vet absoluut ongeschikt. Silubrine 10-20 (A) Deze constructie wordt het meest aanbevolen. Fig. 48b Waar de O-ring bij montage zoals in hydraulische kleppen enz. een gat moet passeren, moeten voorzorgsmaatregelen getroffen worden, teneinde het afknijpen van de ring te voorkomen. Dit kan geschieden door extra afschuiningen aan te brengen zoals in fig. 49. (B) Deze constructie kan eveneens worden toegepast. Automatische montage Montage van grote series O-ringen bij serieproductie geschiedt vaak machinaal d.m.v. automaten of montagerobots. Om een goede automatische montage van O-ringen mogelijk te maken moet daarmee bij het ontwerpen en vormgeving van de af te dichten onderdelen reeds rekening mee worden gehouden (maximaal oprekken of vervormen van de O-ring, passeren van scherpe randen, etc.). Wij verstrekken hieromtrent graag advies. huis radius 1.50 mm klepstang minimum 0.75 mm (A) 10-30 Fig. 49 (B) Aan deze constructie geeft men de voorkeur. Deze constructie kan eveneens worden toegepast. Bij een gewenste volumedoorlaat is het raadzaam meerdere gaten met een kleine diameter toe te passen dan enkele gaten met een grote diameter. Dit voorkomt afknijpen van de O-ringen. 33

afdichtingen Vervormingskrachten De kracht nodig om een O-ring te vervormen (te comprimeren) is afhankelijk van de mate van indrukking, de hardheid, de snoerdiameter en de totale omtreklengte. De omtreklengte wordt gemeten op de gemiddelde hartlijndiameter van de O-ring. Ook de temperatuur en de samenstelling van de O-ring (het rubbercompound) spelen een rol. Het is dus niet mogelijk exacte cijfers te produceren. Om echter toch een idee te krijgen over welke orde van grootte men moet denken, laten onderstaande grafieken zien welke de benodigde krachten per omtreklengte ongeveer zijn, bij 10%, 20%, 30% en 40% indrukking voor de hardheden 70 Sh.A en 90 Sh.A bij omgevingstemperatuur..b. De omtreklengte wordt gemeten aan de gemiddelde hartlijndiameter van de O-ring. Omtreklengte= DX3,14 40% 70 90 30% 70 90 % indrukking 20% Hardheid sh.a 70 90 90 10% 70 90 5% 70 1 2 3 4 5 6 7 8 910 20 30 40 60 80 100 50 70 90 200 300 400 600 500 snoer ø 1,78 mm Benodigde kracht /cm per omtreklengte Fig. 50 34

precisie o-ringen 40% 70 90 30% 70 90 % indrukking 20% 10% Hardheid sh.a 70 90 70 90 5% 70 90.1.2.3.4.5.6.7.8.9 1 2 3 4 5 678 910 20 30 40 snoer ø 2,62 mm Benodigde kracht /cm per omtreklengte Fig. 51 50 70 90 200 300 400 600 800 1000 60 80 100 500 700 900 40% 70 90 90 30% 70 % indrukking 20% Hardheid sh.a 70 90 90 10% 70 5% 70 90.1.2.3.4.5.6.7.8.9 1 2 3 4 5 678 910 20 30 40 60 80 100 50 70 90 snoer ø 3.53 Benodigde kracht /cm per omtreklengte 200 300 400 600 800 1000 500 700 900 Fig. 52 35

afdichtingen 40% 70 90 30% 70 90 % indrukking 20% Hardheid sh.a 70 90 90 10% 70 5% 70 90.1.2.3.4.5.6.7.8.9 1 2 3 4 5 678 910 20 30 40 snoer ø 5.33 Benodigde kracht /cm per omtreklengte Fig. 53 50 70 90 200 300 400 600 800 1000 60 80 100 500 700 900 40% 70 90 30% 70 90 % indrukking 20% Hardheid sh.a 70 90 90 10% 70 5% 70 90.1.2.3.4.5.6.7.8.9 1 2 3 4 5 678 910 20 30 40 snoer ø 6,99 mm Benodigde kracht /cm per omtreklengte Fig. 54 50 70 90 200 300 400 600 800 1000 60 80 100 500 700 900 36

precisie o-ringen O-ring (dé)montageset Het monteren of demonteren van O-ringen geeft in vele gevallen problemen. Meestal is de plaats waar de O-ring zich bevindt moeilijk bereikbaar, of is de afmeting gering, zodat zonder goede hulpmiddelen verwerking vrijwel onmogelijk is. Om bij het oplossen van dit probleem de helpende hand te bieden, hebben wij een set met speciaal ontworpen en uitgezochte gereedschappen samengesteld. De instrumenten zijn verpakt in een etui en bevinden zich elk in een afzonderlijk vakje. Deze set is van onschatbare waarde voor werktuigkundigen en monteurs die betrokken zijn bij montage van O-ringen in pneumatische, hydraulische of andere apparaten. De instrumenten zijn vervaardigd van corrosievaste materialen, die tegen de meeste vloeistoffen bestand zijn. ebruik van de set Het gebruik van de instrumenten zal na korte tijd duidelijk zijn. iettemin geven we een aantal voorbeelden ter illustratie. Fig. 55 Fig. 56 Fig. 57 Fig. 58 Fig. 59 Priem Wordt gebruikt om kleine O-ringen op moeilijke plaatsen te verwijderen, indien het beschadigen van de O-ring niet van belang is (fig. 55). Haakse priem Wordt gebruikt om O-ringen op moeilijke plaatsen te verwijderen door deze uit de groef te wippen. Plaats het instrument zoals aangegeven (fig. 56), draai het en beweeg de hendel in de richting van de wand (fig. 57). Vlakke gebogen priem Wordt gebruikt om de O-ring uit de groef te verwijderen zoals aangegeven (fig. 58) en om de ring in de groef aan te brengen door deze omhoog te trekken tot de ring in de groef springt (fig. 59). Fig. 60 Fig. 61 Fig. 62 Fig. 63 Fig. 64 Haak voor montage Om O-ringen in de groef aan te brengen duwt men de ring voorbij de groef (fig. 60). Men gebruikt de hiel van het instrument om een gedeelte van de ring in de groef te duwen (fig. 61) en de puntige kant om de O-ring geheel op zijn plaats te brengen (fig. 62). Pincet Wordt gebruikt om de O-ring in een vloeibaar smeermiddel te dompelen en om het af te dichten onderdeel op zijn plaats te brengen, wanneer dit niet met de hand kan. Lancet Wordt gebruikt om O-ringen te verwijderen in gevallen dat de groef dicht aan de oppervlakte ligt (fig. 63). Kan ook gebruikt worden om de O-ring in de groef te plaatsen (fig. 64) en om een reeds gemonteerde O-ring van smeermiddel te voorzien. 37

afdichtingen 5. iet afdichtingstechnische toepassingen van O-ringen voor diverse situaties Er zijn tal van voorbeelden, waarbij de O-ring in feite oneigenlijk werd toegepast, maar waarvoor hij uitermate geschikt bleek. Een van de meest bekende voorbeelden is de aandrijfsnaar, toegepast bij kleine vermogens. Een bijkomend voordeel is vaak, dat men gebruik kan maken van standaard O-ringmaten in standaard rubbercompounds. De volgende aanbevelingen zouden wij willen opsommen. De rek beperkt houden tot 10 à 15%. De groeven in de pulleys dienen halfrond te zijn en een radius te hebben die gelijk is aan de radius van de O-ringen. De diameter van de pulley (in de groefbodem) mag niet kleiner zijn dan 4 x de O-ring snoerdiameter. De meest toegepaste zijn O-ringen uit ethyleenpropyleen rubber, of uit polyurethaan. Afhankelijk van omstandigheden kunnen echter diverse rubbercompounds ingezet worden. Wij zullen u graag advies uitbrengen als nadere bijzonderheden bekend zijn. Andere toepassinggen zijn o.a. bekleding van aandrijfwieltjes transportbandjes (bijv. in fotokopiëerapparatuur).b. Indien het noodzakelijk is dat de toe te passen O-ringen in het geval van reparatie universeel wereldwijd verkrijgbaar moeten zijn, dan raden wij u aan O-ringen toe te passen volgens de afmetingsnorm AS 568A. Dit zijn de 3- cijferige codenummers in de maattabellen op de volgende pagina s. 38

precisie o-ringen 6. Maattabellen Op de volgende pagina s vindt u ±2000 maten O-ringen, welke naar inwendige diameter zijn gerangschikt. Zo goed als alle O-ringen volgens.s. (AS 568A)-, British Standard-, Zweedse - en DInormen vindt u hierin opgenomen benevens een groot aantal zeer gangbare millimetermaten. De ontwikkeling van de O-ringtechniek gaat snel, zodat dit matenassortiment steeds groeiende is. aadpleeg ons steeds wanneer u speciale wensen heeft over afmetingen of rubbercompounds. a er bij de keuze van een O-ring van uit dat een iets te kleine O-ring in de groef tot 5% mag zijn opgerekt terwijl een iets te grote O-ring tot 3% in de groef mag zijn gestuikt. Zeer veel van deze O-ringen zijn direct voorradig. Een overzicht van ons gehele assortiment vindt u op www.eriks.nl. Een beperkt aantal maten O-ringen is bovendien uit voorraad leverbaar in andere hardheden of andere rubbersoorten. Attentie Om misverstanden te voorkomen, wijzen wij u erop dat u op de komende pagina s veel maten zonder codenummer aantreft. Ook deze maten zijn voorraadmaten en in diverse rubbercompounds direct leverbaar! bestelt deze door de inw. Ø en snoer Ø op te geven; bijv. 9x2 mm plus het gewenste rubbercompound en hardheid. Maatvoering w d orm. 4 X 1,02 001 1,07 X 1,27 002 1,15 X 1 000 1,25 X 1 1,25 X 2,62 102 1,42 X 1,52 003 1,5 X 1 1,78 X 1,78 004 1,8 X 1,8 X 1 1,8 X 1,2 1,8 X 1,5 2 X 1 2 X 1,5 2 X 1,6 2 X 2 2,06 X 2,62 103 2,2 X 1,6 OO 2,3 X 0,9 2,35 X 1 2,4 X 1,05 2,4 X 1,9 O 2,5 X 1 2,5 X 1,2 2,5 X 1,3 2,5 X 1,5 2,5 X 1,6 2,57 X 1,78 005 2,6 X 1,2 2,6 X 1,9 1 2,6 X 2,4 2,8 X 1,6 2,85 X 2,62 104 2,9 X 1,78 006 2,9 X 2,62 3 X 1 3 X 1,1 3 X 1,5 3 X 2 3 X 3 3,1 X 1,6 3,1 X 2,6 3,2 X 1,5 3,2 X 1,78 3,3 X 2,4 3,4 X 1,9 2 3,5 X 1 3,5 X 1,5 3,6 X 2,4 3,63 X 2,62 105 3,68 X 1,78 007 3,7 X 1,02 3,7 X 1,6 3,9 X 1,27 Maatvoering orm. 4 X 1 4 X 1,5 4 X 2 4 X 2,5 4 X 3 4,1 X 1,6 4,2 X 1,9 3 4,3 X 2,4 4,34 X 3,53 201 4,42 X 2,62 106 4,47 X 1,78 008 4,5 X 2 4,6 X 2,4 4,7 X 1,42 901 4,7 X 1,6 4,76 X 1,78 4,8 X 1,6 4,9 X 1,9 4 5 X 1 5 X 1,2 5 X 1,5 5 X 2 5 X 2,5 5 X 3 5 X 3,5 5 X 4 5,1 X 1,1 5,1 X 1,6 5,23 X 2,62 107 5,28 X 1,78 009 5,3 X 2,4 5,6 X 2 5,7 X 1,9 5 5,94 X 3,53 202 6 X 1 6 X 1,5 6 X 2 6 X 2,5 6 X 3 6 X 4 6,02 X 1,63 902 6,02 X 2,62 108 6,07 X 1,78 010 6,1 X 1,6 6,3 X 2,4 6,3 X 2,5 6,4 X 1,9 5A 6,5 X 3 6,6 X 2,4 6,75 X 1,78 7 X 1 7 X 1,5 7 X 2 7 X 2,5 7 X 3 7,1 X 1,6 7,2 X 1,9 6 7,3 X 2,4 7,5 X 1,5 7,5 X 2 39

afdichtingen Maatvoering w d orm. 7,52 X 3,53 203 7,6 X 2,4 7,6 X 2,62 109 7,65 X 1,63 903 7,65 X 1,78 011 7,93 X 4,76 8 X 1 8 X 1,25 8 X 1,5 8 X 1,7 8 X 1,9 6A 8 X 2 8 X 2,4 8 X 2,5 8 X 3 8 X 3,5 8 X 4 8 X 5 8,1 X 1,6 8,3 X 2,4 8,35 X 2,7 8,5 X 1,27 8,5 X 1,5 8,5 X 2 8,5 X 2,5 8,6 X 2,4 8,73 X 1,78 8,75 X 1,78 8,9 X 1,9 7 8,9 X 2,7 8 8,92 X 1,83 904 9 X 1 9 X 1,2 9 X 1,5 9 X 2 9 X 2,2 9 X 2,5 9 X 3 9 X 4 9 X 6 9,1 X 1,6 9,12 X 3,53 204 9,2 X 2,62 110 9,25 X 1,78 012 9,3 X 2,4 9,5 X 1,6 9,5 X 2 9,6 X 2,4 9,8 X 1,9 9,92 X 2,62 10 X 1 10 X 1,3 10 X 1,5 10 X 2 Maatvoering orm. 10 X 2,2 10 X 2,5 10 X 3 10 X 3,5 10 X 4 10 X 5 10,1 X 1,6 10,3 X 2,4 10,47 X 5,33 309 1 X 2 1 X 2,5 1 X 2,7 9 10,6 X 2,4 10,69 X 3,53 205 12 X 1,83 905 17 X 2,62 111 10,82 X 1,78 013 11 X 1 11 X 1,3 11 X 1,5 11 X 2 11 X 2,5 11 X 3 11 X 3,5 11 X 4 11,1 X 1,6 11,11 X 1,78 11,3 X 2,4 11,4 X 2,8 11,5 X 2,2 11,5 X 3 11,6 X 1,2 11,6 X 2,4 11,9 X 1,98 906 11,91 X 1,78 11,91 X 2,62 12 X 1 12 X 1,5 12 X 2 12 X 2,5 12 X 3 12 X 4 12 X 5 12 X 5,6 12 X 7 12 X 8 12,07 X 5,33 310 12,1 X 1,6 12,1 X 2,7 10 12,29 X 3,53 206 12,3 X 2,4 12,37 X 2,62 112 12,37 X 2,76 12,42 X 1,78 014 12,5 X 2 12,7 X 2,62 13 X 1 13 X 1,5 13 X 2 13 X 2,5 Maatvoering orm. 13 X 3 13 X 3,5 13 X 4 13 X 4,5 13 X 5 13,1 X 1,6 13,1 X 2,62 13,26 X 1,52 13,3 X 2,4 13,4 X 2,8 13,46 X 2,08 907 13,5 X 1,3 13,5 X 1,5 13,6 X 2,3 13,6 X 2,4 13,6 X 2,7 11 13,64 X 5,33 311 13,87 X 3,53 207 13,95 X 2,62 113 14 X 1 14 X 1,5 14 X 1,78 015 14 X 2 14 X 2,5 14 X 3 14 X 3,5 14 X 4 14 X 5 14,1 X 1,6 14,3 X 2,4 14,5 X 3 15 X 1 15 X 1,5 15 X 2 15 X 2,5 15 X 3 15 X 4 15 X 5 15,08 X 2,62 15,1 X 1,6 15,1 X 2,7 12 15,24 X 5,33 312 15,3 X 2,4 15,4 X 2,8 15,47 X 3,53 208 15,5 X 1,3 15,55 X 2,62 114 15,6 X 1,78 16 15,6 X 2,4 15,88 X 2,62 16 X 1 16 X 1,25 16 X 1,5 16 X 2 16 X 2,5 16 X 3 16 X 3,5 16 X 4 16 X 4,5 16 X 5 40

precisie o-ringen Maatvoering w d orm. 16,1 X 1,6 16,3 X 2,4 16,36 X 2,21 908 16,4 X 1 16,7 X 1,45 16,82 X 5,33 313 16,9 X 2,7 17 X 1 17 X 1,5 17 X 2 17 X 2,5 17 X 3 17 X 4 17 X 5 17,04 X 3,53 209 17,1 X 1,6 17,12 X 2,62 115 17,17 X 1,78 017 17,3 X 2,4 17,86 X 2,62 17,93 X 2,46 909 18 X 1 18 X 1,5 18 X 2 18 X 2,5 18 X 3 18 X 3,5 18 X 4 18 X 5 18 X 6 18 X 8,5 18,1 X 1,6 18,2 X 3 18,3 X 2,4 18,3 X 3,6 15 18,4 X 2,7 14 18,42 X 5,33 314 18,5 X 1,2 18,5 X 1,5 18,64 X 3,53 210 18,72 X 2,62 116 18,77 X 1,52 18,77 X 1,78 018 19 X 1 19 X 1,5 19 X 2 19 X 2,5 19 X 3 19 X 4 19 X 5 19,05 X 1,78 19,1 X 1,6 19,18 X 2,46 910 19,2 X 3 Maatvoering orm. 19,2 X 3,2 19,3 X 2,4 19,5 X 1 19,5 X 1,5 19,5 X 2,4 19,8 X 3,6 16 19,99 X 5,33 315 20 X 1 20 X 1,3 20 X 1,5 20 X 2 20 X 2,5 20 X 3 20 X 3,5 20 X 4 20 X 4,5 20 X 5 20 X 6 20,1 X 1,6 2 X 3 22 X 3,53 211 24 X 2,62 20,3 X 1,6 20,3 X 2,4 20,3 X 2,62 117 20,35 X 1,78 019 20,63 X 2,62 21 X 1 21 X 2 21 X 3 21 X 4 21,1 X 1,6 21,2 X 3 21,3 X 2,4 21,3 X 3,6 21,5 X 2,4 21,5 X 4,5 21,59 X 5,33 316 21,6 X 2,4 21,82 X 3,53 212 21,9 X 2,62 118 21,92 X 2,95 911 21,95 X 1,78 020 22 X 1 22 X 1,5 22 X 2 22 X 2,5 22 X 2,62 22 X 3 22 X 4 22 X 4,5 22 X 5 22,1 X 1,6 22,2 X 3 22,22 X 2,62 22,3 X 2,4 22,6 X 1,1 22,8 X 0,9 23 X 1,5 23 X 2 Maatvoering orm. 23 X 2,5 23 X 3 23 X 3,5 23 X 3,6 18 23 X 4 23 X 5 23 X 6 23,17 X 5,33 317 23,3 X 2,4 23,3 X 2,4 23,39 X 3,53 213 23,4 X 2 23,47 X 2,62 119 23,47 X 2,95 912 23,5 X 1 23,5 X 2,4 23,52 X 1,78 021 23,81 X 2,62 24 X 1 24 X 1,2 24 X 1,5 24 X 2 24 X 2,5 24 X 3 24 X 4 24 X 5 24 X 5,5 24,2 X 3 24,2 X 5,7 24,5 X 2,4 24,5 X 4,5 24,6 X 3 24,6 X 3,6 19 24,77 X 5,33 318 24,99 X 3,53 214 25 X 1 25 X 1,5 25 X 2 25 X 2,5 25 X 3 25 X 3,5 25 X 4 25 X 5 25 X 8 25,07 X 2,62 120 25,1 X 1,6 25,12 X 1,78 022 25,2 X 3 25,3 X 2,4 25,3 X 3 25,4 X 1,6 25,5 X 3 25,8 X 3,53 26 X 1 26 X 1,2 26 X 1,5 26 X 2 26 X 2,5 26 X 3 26 X 4 41

afdichtingen 42 Maatvoering w d orm. 26 X 5 26,2 X 3 26,2 X 3,6 20 26,34 X 5,33 319 26,57 X 3,53 215 26,61 X 2,95 914 26,65 X 2,62 121 26,7 X 1,78 023 27 X 1,5 27 X 2 27 X 2,5 27 X 3 27 X 4 27 X 5 27,1 X 1,6 27,3 X 2,4 27,5 X 3 27,5 X 4,5 27,6 X 2,4 27,8 X 3,6 21 28 X 1 28 X 1,2 28 X 2 28 X 2,5 28 X 3 28 X 4 28 X 4,5 28 X 5 28,17 X 3,53 216 28,25 X 2,62 122 28,3 X 1,78 024 29 X 2 29 X 4 29,1 X 1,6 29,2 X 3 29,3 X 1 29,3 X 3,6 22 29,4 X 1 29,5 X 3 29,52 X 5,33 321 29,6 X 2,4 29,74 X 2,95 916 29,74 X 3,53 217 29,82 X 2,62 123 29,87 X 1,78 025 29,9 X 1 30 X 1 30 X 2 30 X 2,5 30 X 3 30 X 3,5 30 X 4 30 X 4,5 30 X 5 Maatvoering orm. 30 X 6 3 X 3 30,3 X 2,4 3 X 1 30,8 X 3,6 23 31 X 1,5 31 X 2 31 X 2,5 31 X 3 31 X 4 31 X 4,5 31 X 5 31,12 X 5,33 322 31,2 X 3 31,34 X 3,53 218 31,42 X 2,62 124 31,47 X 1,78 026 31,5 X 3 31,5 X 4,5 31,6 X 2,4 31,8 X 1 31,8 X 1,4 31,8 X 1,5 31,82 X 5,33 32 X 1,5 32 X 2 32 X 2,5 32 X 3 32 X 3,5 32 X 4 32 X 5 32 X 5,7 32 X 6 32 X 8 32,1 X 1,6 32,2 X 3 32,5 X 3,6 24 32,69 X 5,33 323 32,92 X 3,53 219 33 X 2 33 X 2,5 33 X 2,62 125 33 X 3 33 X 5 33,05 X 1,78 027 33,3 X 2,4 34 X 2 34 X 2,5 34 X 3 34 X 3,5 34 X 4 34 X 5 34,1 X 3,6 25 34,2 X 3 34,2 X 5,7 34,29 X 5,33 324 34,5 X 3 34,52 X 3,53 220 34,6 X 2,4 34,6 X 2,62 126 34,65 X 1,78 028 Maatvoering orm. 35 X 1,2 35 X 1,5 35 X 2 35 X 2,5 35 X 3 35 X 4 35 X 5 35 X 6 35 X 7 35 X 10 35,1 X 1,6 35,2 X 3 35,2 X 5,7 35,6 X 3,6 26 36 X 1,78 36 X 2 36 X 3 36 X 4 36 X 5 36 X 6 36,09 X 3,53 221 36,17 X 2,62 127 36,2 X 3 36,6 X 3,6 37 X 1 37 X 2 37 X 2,5 37 X 3 37 X 4 37,1 X 1,6 37,2 X 3 37,3 X 3,6 27 37,47 X 3 920 37,47 X 5,33 325 37,5 X 3 37,6 X 2,4 37,69 X 3,53 222 37,77 X 2,62 128 37,82 X 1,78 029 38 X 2 38 X 2,5 38 X 3 38 X 4 38 X 5 38 X 7 38 X 10 38,5 X 4 39 X 1 39 X 2 39 X 2,5 39 X 4 39 X 6,5 39,2 X 3 39,2 X 5,7 39,35 X 2,62 129 39,45 X 1,78 39,5 X 4,5 39,6 X 2,4 39,69 X 3,53 40 X 1,2

precisie o-ringen Maatvoering w d orm. 40 X 1,5 40 X 2 40 X 2,5 40 X 3 40 X 4 40 X 4,5 40 X 5 40 X 6 4 X 3 40,64 X 5,33 326 40,87 X 3,53 223 40,95 X 2,62 130 41 X 1,5 41 X 1,78 030 41 X 2 41 X 3 41 X 4 41 X 5 41,2 X 5,7 41,28 X 3,53 41,6 X 2,4 42 X 1 42 X 1,5 42 X 2 42 X 3 42 X 3,5 42 X 4 42 X 5 42 X 6 42 X 8 42,1 X 1,15 42,2 X 3 42,52 X 2,62 131 42,86 X 3,53 43 X 2 43 X 3 43 X 3,5 43 X 4 43 X 5 43 X 8 43,4 X 3,6 43,5 X 3 43,69 X 3 924 43,82 X 5,33 327 44 X 2 44 X 2,5 44 X 3 44 X 4 44 X 5 44 X 6 44,04 X 3,53 224 44,1 X 1,6 44,12 X 2,62 132 44,17 X 1,78 031 Maatvoering orm. 44,2 X 3 44,2 X 5,7 44,45 X 3,53 44,5 X 3 44,6 X 2,4 45 x 1 45 X 1,5 45 x 2 45 x 2,5 45 x 3 45 x 3,5 45 x 4 45 x 5 45,2 x 3 45,7 x 2,62 133 45,84 x 1,78 46 x 2 46 x 2,5 46 x 3 46 x 4 46 x 5 46,04 x 3,53 46,2 x 3 46,3 x 4 46,4 x 1,2 46,99 x 5,33 328 47 x 1,5 47 x 2 47 x 2,5 47 x 3 47 x 4 47 x 5 47 x 7 47,2 x 5,7 47,22 x 3,53 225 47,3 x 2,62 134 47,35 x 1,78 032 47,6 x 2,4 47,63 x 3,53 48 x 2 48 x 3 48 x 4 48 x 4,5 48 x 5 48 x 6 48 x 10 48,9 x 2,62 135 49 x 3 49,2 x 5,7 49,21 x 3,53 49,5 x 3 49,5 x 4,5 49,6 x 2,4 50 x 1.50 50 x 2 50 x 2,5 50 x 3 50 x 4 50 x 5 50 x 6 50 x 6,5 Maatvoering orm. 50,17 x 5,33 329 50,3 x 2,4 50,39 x 3,53 226 50,47 X 2,62 136 52 X 1,78 033 50,8 X 3,53 51 X 1,5 51 X 2 51 X 3 51 X 3,5 51 X 5 51,1 X 1,6 51,2 X 5,7 51,6 X 2,4 52 X 1,5 52 X 2 52 X 3 52 X 4 52 X 5 52,07 X 2,62 137 52,39 X 3,53 52,5 X 5,7 53 X 2 53 X 2,5 53 X 3 53 X 4 53 X 5 53 X 5,7 53,1 X 3 928 53,34 X 5,33 330 53,5 X 1,2 53,57 X 3,53 227 53,64 X 2,62 138 53,7 X 1,78 034 53,98 X 3,53 54 X 1,5 54 X 2 54 X 3 54 X 4 54 X 5 54 X 6 54 X 7 54,2 X 3 54,2 X 5,7 54,5 X 3 54,6 X 2,4 55 X 1 55 X 1,5 55 X 2 55 X 2,5 55 X 3 55 X 3,5 55 X 4 55 X 5 55,2 X 3 55,2 X 5,7 55,25 X 2,62 139 55,56 X 3,53 56 X 2 56 X 3 43

afdichtingen 44 Maatvoering w d orm. 56 X 4 56 X 5 56,52 X 5,33 331 56,52 X 7 56,75 X 3,53 228 56,82 X 2,62 140 56,87 X 1,78 035 57 X 2 57 X 2,5 57 X 3 57 X 4 57 X 5 57 X 6,5 57 X 8 57,15 X 3,53 57,2 X 5,7 58 X 2 58 X 3 58 X 3,5 58 X 4 58 X 5 58,42 X 2,62 141 58,74 X 3,53 59 X 2 59 X 3 59 X 5 59,2 X 5,7 59,5 X 3 59,69 X 5,33 332 59,92 X 3,53 229 59,99 X 2,62 142 60 X 1 60 X 2 60 X 3 60 X 4 60 X 5 60 X 7 60 X 8 60,05 X 1,78 036 60,33 X 3,53 61 X 3,5 61 X 4,5 61 X 5 61,2 X 5,7 61,6 X 2,4 61,6 X 2,62 143 61,91 X 3,53 62 X 2 62 X 3 62 X 4 62 X 5 62 X 5,7 62,2 X 3 62,2 X 5,7 Maatvoering orm. 62,87 X 5,33 333 63 X 2 63 X 3 63 X 4 63 X 5 63 X 7 63,09 X 3,53 230 63,17 X 2,62 144 63,22 X 1,78 037 63,5 X 3,53 64 X 2,5 64 X 4 64 X 4,5 64 X 5 64,2 X 5,7 64,5 X 3 64,6 X 2,4 64,77 X 2,62 145 65 X 1,5 65 X 1,78 65 X 2 65 X 3 65 X 3,5 65 X 4 65 X 4,5 65 X 5 65,09 X 3,53 66 X 2 66 X 3 66 X 4 66 X 4,5 66 X 5 66 X 6 66,04 X 5,33 334 66,27 X 3,53 231 66,34 X 2,62 146 66,4 X 1,78 038 66,68 X 3,53 67 X 1,5 67 X 2 67 X 3 67 X 4 67 X 5 67,2 X 5,7 67,95 X 2,62 147 68 X 1,8 68 X 2 68 X 3 68 X 4 68 X 5 68 X 6 68 X 7 68,26 X 3,53 68,5 X 2 69 X 1,5 69 X 2 69 X 3 69 X 4 69 X 4,5 69 X 8 Maatvoering orm. 69,2 X 5,7 69,22 X 5,33 335 69,44 X 3,53 232 69,5 X 3 69,52 X 2,62 148 69,57 X 1,78 039 70 X 2 70 X 2,5 70 X 3 70 X 4 70 X 4,5 70 X 5 70 X 6,5 70 X 7 70 X 10 71 X 2 71 X 3 71 X 4,5 71,12 X 2,62 149 71,2 X 3 71,2 X 5,7 71,44 X 3,53 72 X 2 72 X 2,5 72 X 3 72 X 4 72 X 5 72 X 5,5 72,39 X 5,33 336 72,62 X 3,53 233 72,7 X 2,62 150 72,75 X 1,78 040 73 X 3 73 X 4 73 X 5 73,03 X 3,53 74 X 2 74 X 4 74 X 4,5 74,2 X 5,7 74,5 X 3 74,61 X 3,53 74,63 X 5,33 75 X 1 75 X 2 75 X 2,5 75 X 3 75 X 3,5 75 X 4 75 X 5 75 X 6 75 X 7 75 X 7,5 75 X 9 75,57 X 5,33 337 75,8 X 3,53 234 75,87 X 2,62 151 75,92 X 1,78 041 76 X 1,5 76 X 2

precisie o-ringen Maatvoering w d orm. 76 X 3 76 X 4 76 X 4,5 76 X 5 77 X 1,5 77 X 3 77 X 5 77 X 5,33 78 X 2 78 X 3 78 X 4 78 X 5 78,74 X 5,33 338 78,97 X 3,53 235 79 X 2,5 79,2 X 5,7 79,5 X 3 79,5 X 7 79,77 X 5,33 80 X 2 80 X 2,5 80 X 3 80 X 4 80 X 5 80 X 6 81 X 2 81 X 6 81,2 X 5,7 81,92 X 5,33 339 82 X 2 82 X 3 82 X 4 82 X 5 82 X 7 82,14 X 3,53 236 82,22 X 2,62 152 82,27 X 1,78 042 83 X 3 83 X 4 84 X 1,5 84 X 2 84 X 3 84 X 4 84 X 9 84,2 X 5,7 84,5 X 3 85 X 2 85 X 2,5 85 X 3 85 X 4 85 X 5 85 X 6 85 X 7 85 X 8 Maatvoering orm. 85,09 X 5,33 340 85,32 X 3,53 237 86 X 1,6 86 X 2 86,5 X 4 87 X 2 87 X 3 87 X 5 87,2 X 5,7 88 X 2 88 X 3 88 X 4 88 X 5 88 X 6 88,27 X 5,33 341 88,3 X 7 88,49 X 3,53 238 88,57 X 2,62 153 88,62 X 1,78 043 89 X 2 89 X 4 89,1 X 5,7 89,2 X 5,7 89,5 X 3 89,69 X 5,33 90 X 2 90 X 2,5 90 X 3 90 X 3,5 90 X 4 90 X 5 90 X 7 98 X 6,35 91 X 4 91,44 X 5,33 342 91,67 X 3,53 239 91,7 X 1,78 92 X 3 92 X 4 92 X 5 92 X 10 92,2 X 5,7 92,75 X 2,62 93 X 2 93 X 3 93 X 3,5 93 X 5 94 X 3 94 X 4 94 X 5,5 94 X 5,7 94,1 X 5,7 94,2 X 5,7 94,5 X 3 94,62 X 5,33 343 94,84 X 3,53 240 94,92 X 2,62 154 94,97 X 1,78 044 95 X 1,5 95 X 3 Maatvoering orm. 95 X 4 95 X 4,5 95 X 5 95 X 6 95 X 7,5 96 X 2 96 X 3 96 X 4 96 X 6 96,6 X 1,6 97 X 5 97,2 X 5,7 97,79 X 5,33 344 98 X 1,5 98 X 3 98 X 4 98 X 5 98,02 X 3,53 241 99,2 X 5,7 99,3 X 5,7 99,5 X 3 100 X 1,5 100 X 2 100 X 3 100 X 4 100 X 5 100 X 5,34 100 X 6 100 X 7 100 X 8 100 X 10 100,97 X 5,33 345 101,2 X 3,53 242 101,27 X 2,62 155 101,32 X 1,78 045 102 X 2 102 X 3 102 X 4 103 X 2,5 104 X 4 104 X 5,5 104 X 5,7 104,14 X 5,33 346 104,2 X 3 104,2 X 5,7 104,37 X 3,53 243 104,5 X 3 105 X 2 105,00 X 3 105 X 4 105 X 4,5 105 X 5 105 X 6 105 X 7 105 X 9 105 X 10 105 X 15 106 X 4 106,5 X 2,4 107 X 3 45

afdichtingen 46 Maatvoering w d orm. 107,32 X 5,33 347 107,54 X 3,53 244 107,62 X 2,62 156 107,67 X 1,78 046 108 X 3 108 X 4 108 X 5 108 X 8 109 X 2 109 X 5 109,1 X 5,7 109,2 X 5,7 109,5 X 3 109,5 X 5,33 109,5 X 5,5 110 X 2 110 X 3 110 X 4 110 X 5 110 X 6 110 X 7 110 X 8 110 X 11 110,49 X 5,33 348 112 X 3,53 245 112 X 3 112 X 4 112 X 5 112 X 11 113 X 3 113,67 X 5,33 349 113,67 X 7 425 113,89 X 3,53 246 113,97 X 2,62 157 114 X 2 114 X 6 114 X 8 114,02 X 1,78 047 114,2 X 5,7 114,3 X 5,7 114,5 X 3 114,7 X 7 115 X 1,6 115 X 2 115 X 4 115 X 5 115 X 6 115 X 9 116 X 4 116,84 X 5,33 350 116,84 X 7 426 117 X 2,7 117 X 4 117,07 X 3,53 247 Maatvoering orm. 117,5 X 5,34 118 X 2,5 118 X 3 118 X 4 118 X 5 119,2 X 5,7 119,3 X 5,7 119,5 X 3 120 X 2 120 X 3 120 X 4 120 X 5 120 X 6 120 X 10 120,02 X 5,33 351 120,02 X 7 427 125 X 3,53 248 120,32 X 2,62 158 120,37 X 1,78 048 12 X 5,34 121,5 X 2,2 122 X 3 122 X 4 123,19 X 5,33 352 123,19 X 7 428 123,42 X 3,53 249 124 X 3 124 X 4 124,3 X 5,7 124,5 X 3 124,6 X 7 125 X 2,4 125 X 2,5 125 X 4 125 X 5 125 X 8,3 125,6 X 2 126 X 2 126 X 2,2 126 X 4 126 X 6 126,37 X 5,33 353 126,37 X 7 429 126,6 X 3,53 250 126,67 X 2,62 159 126,72 X 1,78 049 127 X 3 127 X 4 127 X 5,34 128 X 2 128 X 3 128,00 X 4,00 128,00 X 5,00 128,00 X 5,30 128,00 X 6,00 129,10 X 5,70 129,20 X 5,70 129,50 X 3,00 129,54 X 5,33 354 129,54 X 7,00 430 Maatvoering orm. 129,77 X 3,53 251 130,00 X 2,00 130,00 X 3,00 130,00 X 4,00 130,00 X 5,00 130,00 X 6,00 130,00 X 8,00 130 X 5,33 130 X 5,34 132,00 X 4,00 132,00 X 5,00 132,72 X 5,33 355 132,72 X 7,00 431 132,95 X 3,53 252 133,02 X 2,62 160 133,07 X 1.78 050 134,20 X 5,70 134,30 X 5,70 134,50 X 3,00 134,50 X 6,99 135,00 X 4,00 135,00 X 5,00 135,00 X 6,00 135,00 X 10,00 135,89 X 5,33 356 135,89 X 7,00 432 136,00 X 4,00 136,12 X 3,53 253 137,00 X 3,00 138,00 X 3,00 138,00 X 6,00 139,00 X 5,00 139,07 X 5,33 357 139,07 X 7,00 433 139,20 X 5,70 139,30 X 3,53 254 139,30 X 5,70 139,37 X 2,62 161 139,50 X 3,00 139,70 X 5,34 140,00 X 2,00 140,00 X 3,00 140,00 X 4,00 140,00 X 5,00 140,00 X 6,00 140,00 X 10,00 140,00 X 15,00 142,00 X 3,00 142 X 4 142 X 6 142,24 X 5,33 358 142,24 X 7 434 142,47 X 3,53 255 142,9 X 5,34 143 X 5 143 X 6 144,1 X 8,4 144,2 X 5,7 144,3 X 5,7 144,5 X 3

precisie o-ringen Maatvoering w d orm. 145 X 3 145 X 4 145 X 5 145 X 5,5 145 X 6 145,42 X 5,33 359 145,42 X 7 435 145,64 X 3,53 256 145,72 X 2,62 162 146 X 4 148 X 3 148 X 5 148 X 6 148 X 10 148,59 X 5,33 360 148,59 X 7 436 148,82 X 3,53 257 149,1 X 8,4 149,2 X 5,34 149,2 X 5,7 149,3 X 5,7 149,5 X 3 150 X 3 150 X 4 150 X 5 150 X 6 150 X 8 151,77 X 5,33 361 151,77 X 7 437 152 X 3 152 X 3,53 258 152,07 X 2,62 163 153 X 6 153,5 X 3 154 X 3 154,1 X 8,4 154,2 X 5,7 154,3 X 5,7 154,5 X 3 155 X 3 155 X 4 155 X 5 155 X 6 155,6 X 7 157 X 3 158 X 5 158 X 6 158,12 X 5,33 362 158,12 X 7 438 158,34 X 3,53 259 158,42 X 2,62 164 159,1 X 8,4 159,2 X 5,7 159,3 X 5,7 Maatvoering orm. 159,5 X 3 159,5 X 7 160 X 3 160 X 4 160 X 5 160 X 6 160 X 8 160 X 10 161,9 X 7 162 X 3 164 X 3 164,1 X 8,4 164,2 X 5,7 164,3 X 5,7 164,47 X 5,33 363 164,47 X 7 439 164,5 X 3 164,7 X 3,53 260 164,77 X 2,62 165 165 X 2 165 X 3 165 X 4 165 X 5 165 X 6 166,7 X 7 167 X 3 168 X 3 168 X 4 168,3 X 6,99 169 X 3 169,1 X 8,4 169,3 X 5,7 169,5 X 3 170 X 3 170 X 4 170 X 5 170 X 6 170 X 8 170 X 15 170,82 X 5,33 364 170,82 X 7 440 171,04 X 3,53 261 171,12 X 2,62 166 172 X 3 172 X 4 172 X 6 174 X 3 174 X 3,5 174 X 6 174,1 X 8,4 174,2 X 5,7 174,3 X 5,7 174,5 X 3 174,6 X 7 175 X 3 175 X 4 175 X 5 175 X 6 176 X 5,5 177,17 X 5,33 365 Maatvoering orm. 177,17 X 7 441 177,4 X 3,53 262 177,47 X 2,62 167 178 X 10 179,00 X 3,00 179,10 X 8,40 179,20 X 5,70 179,30 X 5,70 179,50 X 3,00 180,00 X 2,00 180,00 X 4,00 180,00 X 5,00 180,00 X 6,00 180,00 X 8,00 181,00 X 6,99 182,00 X 3,00 183,00 X 4,00 183,50 X 3,00 183,52 X 5,33 366 183,52 X 7,00 442 183,74 X 3,53 263 183,82 X 2,62 168 184,00 X 3,00 184,10 X 8,40 184,20 X 5,70 184,30 X 5,70 184,50 X 3,00 185,00 X 4,00 185,00 X 4,50 185,00 X 5,00 185,00 X 6,00 186,00 X 3,00 186,00 X 7,00 187,30 X 7,00 188,00 X 3,00 188,00 X 6,00 189,10 X 8,40 189,20 X 5,70 189,87 X 5,33 367 189,87 X 7,00 443 190,00 X 3,00 190,00 X 4,00 190,00 X 5,00 190,00 X 6,00 190,10 X 3,53 264 190,17 X 2,62 169 192,00 X 3,00 192,00 X 4,00 192,00 X 7,00 193,30 X 4,00 193,30 X 7,00 193,50 X 5,00 193,70 X 7,00 194,00 X 2,00 194,00 X 5,70 194,10 X 8,40 194,20 X 5,70 194,30 X 5,70 194,50 X 3,00 195,00 X 3,00 47

afdichtingen 48 Maatvoering w d orm. 195,00 X 4,00 195,00 X 5,00 195,00 X 6,00 195,00 X 8,00 195 X 10 196,22 X 5,33 368 196,22 X 7 444 196,44 X 3,53 265 196,52 X 2,62 170 199,1 X 8,4 199,2 X 5,7 199,3 X 5,7 200 X 2 200 X 3 200 X 4 200 X 5 200 X 6 200 X 7 200 X 8 200 X 9 202,57 X 5,33 369 202,57 X 7 445 202,8 X 3,53 266 202,87 X 2,62 171 203 X 3 204 X 6 204,2 X 5,7 205 X 3 205 X 4 205 X 5 205 X 6 205 X 7,3 205 X 9 205 X 10 205 X 15 208 X 3 208,9 X 7 208,92 X 5,33 370 208,97 X 7 209,1 X 8,4 209,14 X 3,53 267 209,2 X 5,7 209,22 X 2,62 172 209,3 X 5,7 210 X 3 210 X 4 210 X 5 210 X 6 210 X 8 212 X 4 212 X 6,3 215 X 3 215 X 4 215 X 5 Maatvoering orm. 215 X 6 215,27 X 5,33 371 215,27 X 7 446 215,5 X 3,53 268 215,57 X 2,62 173 216 X 8 217 X 3 217 X 5 218 X 5,8 219,1 X 8,4 219,3 X 5,7 220 X 3 220 X 4 220 X 5 220 X 6 220 X 10 221,6 X 6,99 221,62 X 5,33 372 221,84 X 3,53 269 221,92 X 2,62 174 222 X 5 223 X 4 225 X 3 225 X 4 225 X 5 225 X 15 226 X 3 226 X 8 227,97 X 5,33 373 227,97 X 7 447 228 X 3 228 X 10 228,2 X 3,53 270 228,27 X 2,62 175 229 X 6 229,1 X 8,4 229,3 X 5,7 230 X 3 230 X 4 230 X 5 230 X 6 230 X 8 232 X 4 233 X 3 234,3 X 5,7 234,3 X 6,99 234,3 X 7 234,32 X 5,33 374 234,55 X 3,53 271 234,62 X 2,62 176 235 X 3 235 X 5 235 X 6 238 X 5 239,1 X 8 239,1 X 8,4 239,2 X 5,7 239,3 X 5,7 239,3 X 6,5 239,5 X 3 Maatvoering orm. 240 X 3 240 X 4 240 X 5 240 X 6 240 X 8 240 X 10 240 X 12 240 X 15 240,67 X 5,33 375 240,67 X 7 448 240,9 X 3,53 272 240,97 X 2,62 177 242 X 6 242 X 8 243 X 3 244 X 7 245 X 3 245 X 5 245 X 6 245 X 8 245 X 10 247 X 3 247 X 7 247,02 X 5,33 376 247,25 X 3,53 273 247,32 X 2,62 178 247,6 X 3,53 273 249,1 X 8,4 249,3 X 5,7 250 X 3 250 X 4 250 X 5 250 X 6 250 X 7 250 X 10 252 X 5 253,37 X 5,33 377 253,37 X 7 449 253,6 X 3,53 274 254 X 3 255 X 3 255 X 5 257 X 3 259 X 7 259,3 X 3 259,3 X 5,7 259,7 X 7 260 X 3 260 X 4 260 X 5 260 X 8 264 X 3 264 X 10 265 X 4 265 X 5 265 X 6 266,07 X 5,33 378 266,07 X 7 450 266,29 X 3,53 275 268,8 X 8,4

precisie o-ringen Maatvoering w d orm. 269,1 X 8,4 269,3 X 5,7 270 X 3 270 X 4 270 X 5 270 X 6 270 X 10 272,4 X 6,99 273 X 3 274 X 3 275 X 4 275 X 5 275 X 8 278,7 X 7,4 278,77 X 5,33 379 278,77 X 7 451 278,99 X 3,53 276 279,3 X 5,7 280 X 3 280 X 4 280 X 5 280 X 6 280 X 8 280 X 10 285 X 4 285 X 5 285,1 X 7 287 X 3 288 X 4 289,2 X 5,7 289,3 X 5,7 290 X 4 290 X 5 290 X 6 291,47 X 5,33 380 291,47 X 7 452 291,69 X 3,53 277 292 X 10 295 X 5 295 X 6 297 X 4 297,8 X 7 299,3 X 5,7 300 X 3 300 X 5 300 X 6 300 X 7 300 X 8 300 X 9 300 X 10 302 X 8,4 304 X 8,4 304,17 X 5,33 381 304,17 X 7 453 Maatvoering orm. 304,39 X 3,53 278 305 X 5 305 X 6 310 X 3 310 X 4 310 X 5 310 X 6 310 X 6,5 310 X 8 312 X 4 315 X 3 315 X 5 315 X 6 315 X 7 315 X 10 316 X 9 316,87 X 7 454 318 X 5 319,2 X 3,53 319,3 X 5,7 320 X 3 320 X 3,5 320 X 4 320 X 5 320 X 6 320 X 7 320 X 8 321 X 5 324 X 6 325 X 3 325 X 5 325 X 6 325 X 7 325 X 10 326 X 8 329,57 X 5,33 382 329,57 X 7 455 329,79 X 3,53 279 330 X 4 330 X 5 330 X 6 330 X 8 330 X 9,5 330 X 10 331 X 3 333 X 7 335 X 4 335 X 6 335 X 7 335 X 9 339,3 X 5,7 340 X 4 340 X 5 340 X 5,33 340 X 6 340 X 8,6 340 X 10 342,27 X 7 456 345 X 3 345 X 5 Maatvoering orm. 345 X 7 347 X 6 349,3 X 5,7 350 X 3 350 X 4 350 X 5 350 X 6 350 X 8 354 X 3 354,97 X 5,33 383 354,97 X 7 457 355 X 4 355,19 X 3,53 280 359,3 X 5,7 360 X 5 360 X 6 360 X 7 360 X 8 360 X 10 364 X 3 365 X 6 365 X 7 367,67 X 7 458 370 X 4 375 X 6 375 X 8,4 376 X 7,6 378 X 4 378 X 12 379,3 X 5,7 380 X 4 380 X 5 380 X 6 380 X 8 380 X 10 380,37 X 5,33 384 380,37 X 7 459 389 X 3,53 281 382 X 3 385 X 3 385 X 5 385 X 6 390 X 4 390 X 10 393,07 X 7 460 395 X 4 395 X 5 397,7 X 5,7 398 X 3 399,3 X 5,7 400 X 5 400 X 6 400 X 7 400 X 8 405,26 X 3,53 282 405,26 X 5,33 385 405,26 X 7 461 410 X 4 411 X 2,8 412 X 7 49

afdichtingen Maatvoering w d orm. 412 X 10 415 X 5 415 X 8,4 417,96 X 7 462 419,1 X 8,4 419,3 X 5,7 422,2 X 6,2 422,2 X 6,9 425 X 3 425 X 3,5 425 X 4 425 X 8 429 X 6 430 X 5 430,66 X 3,53 283 430,66 X 5,33 386 430,66 X 7 463 439,3 X 5,7 440 X 3 440 X 4 442 X 12 443,36 X 7 464 444 X 4 444 X 8 450 X 3 450 X 8 450 X 10 456,06 X 3,53 284 456,06 X 5,33 387 456,06 X 7 465 459,1 X 4,57 459,3 X 5,7 460 X 5 460 X 7 460 X 8 462 X 10 468,76 X 7 466 470 X 4 470 X 5 475 X 3 479 X 3 479,3 X 5,7 480 X 6 480 X 7 480 X 9 481,38 X 5,33 388 481,46 X 7 467 488 X 3 490 X 5 490 X 7 490 X 8 491,49 X 5,33 492 X 4 494,03 X 4,57 Maatvoering orm. 494,16 X 7 468 498 X 14 499,3 X 5,7 500 X 5 500 X 7 500 X 8 505 X 3 505 X 6 506,78 X 5,33 389 506,86 X 7 469 508 X 8 518,5 X 3 520 X 5 520 X 8 520,06 X 7 522 X 8,7 525 X 6 532,18 X 5,33 390 532,26 X 7 470 541 X 3 541 X 7 545 X 7 545,47 X 7 550 X 7 550 X 9 552 X 3 557,58 X 5,33 391 557,66 X 7 471 562 X 3 562 X 7,5 571,5 X 6,35 574 X 7 580 X 10 580 X 18 582,68 X 5,33 392 582,68 X 7 472 584 X 3 589 X 5,33 594 X 5,7 596,27 X 7 596,9 X 5,33 598 X 10 600 X 9 603 X 3 608,08 X 5,33 393 608,08 X 7 473 610 X 3 610 X 6,35 615 X 8,4 623 X 3 625 X 7 629,3 X 5,7 630 X 8 633,48 X 5,33 394 633,48 X 7 474 637 X 10 647,07 X 7 648 X 7 658,88 X 5,33 395 658,88 X 7 475 Maatvoering 659 X 7 670 X 7 670 X 10 675,16 X 6,99 680 X 9 684 X 6,99 685 X 3 699 X 7 700 X 5 700 X 10 702,66 X 5,33 704,9 X 13,97 712,08 X 13,97 720 X 5 724 X 7 725,17 X 5,33 728,98 X 13,97 73 X 7 734 X 7 736 X 7 740 X 8,4 745 X 7 758,83 X 13,97 760 X 7 799 X 12 800 X 7 835,03 X 13,97 844 X 7 850 X 7 880 X 7 894 X 14 900 X 7 904 X 7 932,5 X 7 orm. 50

precisie o-ringen 7. Diversen O-ringen met las Indien de gewenste maat O-ring niet verkregen kan worden, is het mogelijk om voor statische afdichtingen de gewenste O-ring te verkrijgen door een grotere maat O-ring in te korten, en te voorzien van een gelijmde las of om uit rubbersnoer een ring met gelijmde of gevulkaniseerde las te vervaardigen. Bestel hiertoe onze universeelbox met O-ringsnoer, lijm, snij- en schuurgereedschap, of neem contact met ons op voor levering van deze ringen met gevulkaniseerde las. niverseel Service-box Voor productie en reparatie van snoerringen. Handige en overzichtelijke gebruiksaanwijzing ondersteunt u bij het lassen. Inhoud: itrile 70 Shore A precisiesnoer 5 meter van diktes 2, 2,62, 3, 3,53, 4, 5, 5,33, 6,7 mm Flacon sicometlijm ol band 2 meter Profielsnijmes Verstekplank Ontvettingsspray Vijl P.S. Ook leverbaar met siliconensnoer en/of FPM snoer. 51

afdichtingen itrilerubber snoer Overige compounds ø Tol. ø Tol. 1,6 ± 9 ±0,3 1,78 9,5 2 10 2,4 11 2,5 12 2,62 13 3 14 3,53 15 4 16 5 18 ±0,4 5,33 20 5,7 22 6 25 6,35 30 6,8 32 7 40 7,5 8 ±0,3 8,4 hardheid 70 Shore A, zwart volgens DI 7715, klasse 1 Viton 70 Sh. zwart ø mm Siliconen 70 Sh. transparant ø mm eopreen 60 Sh. wit ø mm eopreen 65 Sh. zwart ø mm E.P.D.M. 70 Sh. zwart ø mm E.P.D.M. 55 Sh. zwart ø mm Siliconen 70 Sh. rood ø mm B 90 Sh. zwart ø mm 1,60 2,0 3,0 11,0 1,60 11 6,0 3,0 5,0 6,0 1,78 2,62 3,53 1,78 8,0 2,0 3,0 4,0 2,0 10,0 2,62 3,50 5,0 2,62 12,0 3,0 4,0 5,70 3,0 3,53 5,0 6,0 3,53 4,0 5,70 7,0 4,0 4,75 6,0 8,0 5,0 5,0 7,0 9,0 5,33 5,33 8,0 10,0 5,70 5,70 9,0 12,0 6,0 6,0 10,0 13,0 7,0 6,35 12,0 14,0 8,0 7,0 16,0 15,0 8,40 8,0 18,0 16,0 10,0 8,40 18,0 11,0 9,0 20,0 12,0 10,0 25,0 14,0 11,0 30,0 15,0 12,0 16,0 13,0 20,0 15,0 30,0 16,0 20,0 Snoer volgens DI 7715 klasse 2 in volgende afmetingen. 52

precisie o-ringen Assortimentsdozen w eigen O-ringen magazijn. Type A. Bevat 435 O-ringen verdeeld over 30 maten. Leverbaar: itrile 70 Shore A itrile 90 Shore A Viton 70 Shore A 30x 30x 30x 30x 30x 006 (2,90 x 1,78) 007 (3,69 x 1,78) 008 (4,47 x 1,78) 009 (5,28 x 1,78) 010 (6,07 x 1,78) 30x 30x 20x 20x 10x 011 (7,65 x 1,78) 012 (9,25 x 1,78) 013 (10,82 x 1,78) 014 (12,42 x 1,78) 015 (14,0 x 1,78) 10x 10x 10x 15x 15x 016 (15,60 x 1,78) 017 (17,17 x 1,78) 018 (18,77 x 1,78) 110 (9,20 x 2,62) 111 (18 x 2,62) 15x 15x 10x 10x 10x 112 (12,37 x 2,62) 113 (13,95 x 2,62) 114 (15,54 x 2,62) 115 (17,12 x 2,62) 116 (18,72 x 2,62) 10x 5x 5x 5x 5x 117 (20,30 x 2,62) 118 (21,90 x 2,62) 119 (23,47 x 2,62) 210 (18,64 x 3,53) 211 (22 x 3,53) 5x 5x 5x 5x 5x 212 (21,82 x 3,53) 213 (23,39 x 3,53) 214 (24,99 x 3,53) 215 (26,57 x 3,53) 216 (28,17 x 3,53) Type B. Bevat 295 O-ringen verdeeld over 24 maten. Leverbaar: itrile 70 Shore A itrile 90 Shore A Viton 70 Shore A 15x 15x 15x 15x 15x 15x 019 (20,35 x 1,78) 020 (21,95 x 1,78) 120 (25,07 x 2,62) 121 (26,65 x 2,62) 122 (28,25 x 2,62) 123 (29,82 x 2,62) 15x 15x 15x 15x 15x 15x 124 (31,42 x 2,62) 125 (33,0 x 2,62) 126 (34,60 x 2,62) 217 (29,74 x 3,53) 218 (31,34 x 3,53) 219 (32.92 x 3,53) 15x 10x 10x 10x 10x 10x 220 (34,52 x 3,53) 221 (36,09 x 3,53) 222 (37,69 x 3,53) 223 (40,87 x 3,53) 224 (44,04 x 3,53) 225 (47,22 x 3,53) 10x 10x 10x 10x 5x 5x 226 (50,39 x 3,53) 325 (37,47 x 5,34) 326 (40,64 x 5,34) 327 (43,82 x 5,34) 328 (46,99 x 5,34) 329 (50,17 x 5,34) 53

afdichtingen Type C. Bevat 425 O-ringen verdeeld over 30 maten. Leverbaar: itrile 70 Shore A Viton 70 Shore A 20x 20x 20x 20x 20x 4 x 2 6 x 2 8 x 2 10 x 2 12 x 2 20x 20x 20x 20x 20x 3,3 x 2,4 4,3 x 2,4 5,3 x 2,4 6,3 x 2,4 7,3 x 2,4 20x 20x 15x 15x 15x 8,3 x 2,4 9,3 x 2,4 10,3 x 2,4 11,3 x 2,4 12,3 x 2,4 15x 15x 10x 10x 10x 13,3 x 2,4 14,3 x 2,4 15,3 x 2,4 16,3 x 2,4 17,3 x 2,4 10x 10x 10x 10x 10x 10 x 3 12 x 3 14 x 3 16 x 3 18 x 3 10x 5x 5x 5x 5x 19,2 x 3 20 x 3 22 x 3 24 x 3 26,2 x 3 Type D. Bevat 295 O-ringen verdeeld over 24 maten. Leverbaar: itrile 70 Shore A Viton 70 Shore A 15x 15x 15x 15x 15x 15x 18 x 2 20 x 2 25 x 3 26,2 x 3 28 x 3 29,2 x 3 15x 15x 15x 15x 15x 15x 32,2 x 3 34,2 x 3 36,2 x 3 30 x 4 32 x 4 34 x 4 15x 10x 10x 10x 10x 10x 35 x 4 38 x 4 40 x 4 42 x 4 45 x 4 46 x 4 10x 10x 5x 5x 5x 5x 48 x 4 35 x 5 40 x 5 45 x 5 48 x 5 50 x 5 54

precisie o-ringen Type I. Bevat 485 O-ringen verdeeld over 15 maten. Leverbaar: itrile 70 Shore A 0 1 2 3 4 2,4 x 1,9 2,6 x 1,9 3,4 x 1,9 4,2 x 1 4,9 x 1,9 5 6 7 8 9 5,7 x 1,9 7,2 x 1,9 8,9 x 1,9 8,9 x 2 1 x 2,7 10 11 12 13 14 12,1 x 2,7 13,6 x 2,7 15,1 x 2,7 16,9 x 2,7 18,4 x 2,7 Type D. Bevat 295 O-ringen verdeeld over 24 maten. Leverbaar: itrile 70 Shore A 10 11 12 13 14 15 12,1 x 2,7 13,6 x 2,7 15,1 x 2,7 16,9 x 2,7 18,4 x 2,7 18,3 x 3,6 16 17 18 19 20 21 19,8 x 3,6 21,3 x 3,6 23 x 3,6 24,6 x 3,6 26,2 x 3,6 27,8 x 3,6 22 23 24 25 26 27 29,3 x 3,6 30,8 x 3,6 32,5 x 3,6 34,1 x 3,6 35,6 x 3,6 37,3 x 3,6 28 29 30 31 32 33 37,47 x 5,33 40,64 x 5,33 43,82 x 5,33 46,99 x 5,33 50,17 x 5,33 53,34 x 5,33 55

EIKS vestigingen Afdichtingstechniek EIKS Servicecenters Alkmaar Toermalijnstraat 5 1812 L Alkmaar T (072) 514 15 14 F (072) 515 56 45 E info@eriks.nl Alkmaar Saffierstraat 3 1812 M Alkmaar T (072) 514 17 17 F (072) 514 16 25 E esc.alkmaar@eriks.nl Ede alvanistraat 34 6716 AE Ede T (0318) 43 96 14 F (0318) 64 01 04 E ede@eriks.nl Leeuwarden James Wattstraat 19 8912 AS Leeuwarden T (058) 215 05 87 F (058) 215 85 16 E leeuwarden@eriks.nl Deventer Teugseweg 27 7418 AM Deventer T (0570) 62 46 16 F (0570) 62 57 02 E info@ertbv.com Almelo Plesmanweg 12 7602 PE Almelo T (0546) 87 30 70 F (0546) 87 32 68 E almelo@eriks.nl Eerbeek Loubergweg 19 6961 EJ Eerbeek T (0313) 67 95 00 F (0313) 65 47 68 E eerbeek@eriks.nl Maastricht Amerikalaan 28 6199 AE Maastricht-Airport T (043) 604 91 80 F (043) 363 87 28 E maastricht@eriks.nl Amsterdam Dynamostraat 46-48 1014 BK Amsterdam-Westpoort T (020) 448 96 10 F (020) 613 77 65 E amsterdam@eriks.nl Eindhoven De Witbogt 22 a 5652 A Eindhoven T (040) 291 19 00 F (040) 291 19 09 E eindhoven@eriks.nl ijnmond Shannonweg 33, Haven 5079 3197 L otterdam-botlek T (010) 231 34 00 F (010) 296 96 18 E rijnmond@eriks.nl Arnhem Pieter Calandweg 46 6827 BK Arnhem T (026) 362 92 44 F (026) 361 00 63 E arnhem@eriks.nl Emmen Willem Schoutenstraat 11 b 7825 VV Emmen T (0591) 66 80 00 F (0591) 66 80 06 E emmen@eriks.nl oermond Ada Byronweg 11 6045 M oermond T (0475) 37 22 70 F (0475) 37 23 05 E roermond@eriks.nl Bergen op Zoom Van Konijnenburgweg 44 b 4612 PL Bergen op Zoom T (0164) 27 55 44 F (0164) 27 55 49 E bergenopzoom@eriks.nl Hengelo Hassinkweg 16 7556 BV Hengelo T (074) 291 57 57 F (074) 291 59 39 E hengelo@eriks.nl Tilburg Ellen Pankhurststraat 9 5032 MD Tilburg T (013) 571 45 61 F (013) 570 06 42 E tilburg@eriks.nl Delfzijl Deltaweg 30 9936 HK Farmsum T (0596) 63 38 20 F (0596) 63 38 29 E delfzijl@eriks.nl Hoorn De Factorij 35 d 1689 AK Zwaag T (0229) 21 28 82 F (0229) 21 93 74 E hoorn@eriks.nl Zwolle Ampèrestraat 27 8013 PT Zwolle T (038) 467 29 20 F (038) 467 29 29 E zwolle@eriks.nl Den Haag / Marofra eckar 2 2491 BD Den Haag T (070) 381 84 84 F (070) 381 84 36 E denhaag@eriks.nl ouda Marconistraat 117 2809 P ouda T (0182) 33 11 60 F (0182) 37 82 02 E gouda@eriks.nl Doetinchem Havenstraat 55 7005 A Doetinchem T (0314) 34 37 20 F (0314) 34 37 41 E doetinchem@eriks.nl roningen ouaanstraat 8 9723 CD roningen T (050) 368 49 99 F (050) 368 49 98 E groningen@eriks.nl www.eriks.nl