2 Transportbalans 6
Vol energie In deze uitgave maakt TenneT TSO B.V. de balans op over 26 inzake de voornaamste technische bedrijfsresultaten. Niet alleen zijn gegevens vermeld over onze infrastructurele bedrijfsmiddelen, maar ook is aangegeven hoe we deze middelen hebben ingezet ten behoeve van het faciliteren van de elektriciteitsmarkt. 24 uur per dag vol energie Als Transmission System Operator en onafhankelijk beheerder van het landelijk transportnet is TenneT verantwoordelijk voor de 'snelwegen' van het Nederlandse elektriciteitsnet dat alle regionale netten en het Europese net met elkaar verbindt. De organisatie streeft naar een optimale dienstverlening voor een goed functionerende elektriciteitsmarkt in Nederland en in Noordwest-Europa. TenneT werkt dan ook continu aan de versterking van die Nederlandse elektriciteitsmarkt in Europees perspectief. Dat doen we onder meer door, de aanleg van een kabel naar Noorwegen, de realisatie van marktkoppeling en de ontwikkeling van initiatieven als de bouw van een kabel naar Engeland en een interconnector naar Duitsland. We streven naar een hoge kwaliteit van alle activiteiten en leveren diensten en producten aan klanten op een effectieve en efficiënte manier. Uitgangspunt daarbij blijft dat een betrouwbare elektriciteitslevering van goede kwaliteit is gewaarborgd. De nieuwe wet 'onafhankelijk netbeheer' regelt dat per 1 januari 28 het beheer van de hoogspanningsnetten van 11 kv en hoger in handen komt van TenneT. Nu worden deze netten nog beheerd door regionale energiebedrijven. TenneT gaat bouwen aan één landelijk transportnet, dat de ruggengraat vormt van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening. 1
Nederlands transportnet 31 december 26 Op dit overzicht van het Nederlands transportnet zijn de hoogspanningsverbindingen weergegeven. Hiervan wordt het 38 kv- en het 22 kv-gedeelte met de grensoverschrijdende verbindingen door TenneT beheerd. TenneT beheert ook een belangrijk gedeelte van het 15 kv-net in Zuid-Holland. Datzelfde geldt voor de weergegeven 38 kv- en 22 kv-schakel- en/of transformatorstations, alsmede voor een aantal van de 15 kv-schakel- en transformatorstations in Zuid-Holland. Electriciteitstransportnet TenneT TSO B.V. 38 kv-station/bovengrondse verbinding/kabel 22 kv-station/bovengrondse verbinding/kabel 15 kv-station/bovengrondse verbinding/kab Feda Eemshaven 16 MVA Diemen Gronau TenneT Project NorNed Project Randstad 38 naam van het station grensoverschrijdende verbinding landelijk bedrijfsvoeringscentrum TenneT Electriciteitstransportnet regionale netbeheerders 15 kv-station/bovengrondse verbinding/kabel 11 kv-station/bovengrondse verbinding/kabel Oudehaske 4 MVA Louwsmeer 4 MVA Bergum 4 MVA Vierverlaten 56 MVA Zeyerveen 4 MVA Weiwerd 51 MVA Meeden 53 MVA Diele Meeden-Duitsland 4 92 262 3 665 285 Centrales (Powerplants) vermogen tussen 6 en 25 MW vermogen groter dan 25 MW Regionale netbeheerders Import, export per buitenlandverbinding Nederland totaal Lelystad 5 MVA Ens Hessenweg 1 7 MVA Zwolle 27 346 5 887 26 23 691 5 398 25 import in GWh export in GWh Beverwijk 5 MVA Oostzaan 15 MVA Hengelo 7 MVA Gronau Diemen 185 MVA Hengelo-Duitsland Maasvlakte 1 4 MVA Bleiswijk 5 MVA Krimpen 1 4 MVA Dodewaard 1 4 MVA Doetinchem 95 MVA 7 466 1 6 248 12 Crayestein 1 4 MVA Geertruidenberg 9 MVA Boxmeer 5 MVA Eindhoven 1 85 MVA Borssele 9 MVA Meerhout Maasbracht 1 35 MVA Zandvliet Borssele/ Geertruidenberg- België 2 642 1 284 1 614 1 35 Maasbracht-België 2 377 4 32 2 817 3 769 Gramme Rommerskirchen Siersdorf Maasbracht-Duitsland 9 941 2 9 347 27 2
Transportnet TenneT Onderstaande grafieken geven een indruk van de circuitlengten, het aangesloten vermogen van transformatorcircuits en het aangesloten vermogen van de productie-eenheden in ons 38-, 22- en 15 kv-hoogspanningsnet. Aangesloten vermogen van transformatoren (inclusief grootverbruikers) In 26 zijn twee 38 kv-stations in bedrijf genomen, Oostzaan en Beverwijk. Hierdoor is het aangesloten vermogen van transformatoren in het 38 kv-net met 2 MVA toegenomen. Het aangesloten vermogen van transformatoren 15 kv is gewijzigd. Dit als gevolg van een aangepast nominaal vermogen van een transformator in Gouda. 26 25 24 23 22 38 kv 17 6 15 6 15 1 15 1 14 6 MVA 22 kv 4 81 4 81 4 86 4 81 4 81 MVA Circuitlengte De 38 kv-circuitlengte is 2.52 kilometer. De 22 kv-circuitlengte is 683 kilometer. De 15 kv-circuitlengte is 551 kilometer. 2.5 km 2. 1.5 1. 38 kv 22 kv 15 kv 15 kv 5 2* 5 189* - - - MVA *) transformatoren in eigendom van TenneT Zuid-Holland 5 26 25 24 23 22 Aangesloten vermogen van productie-eenheden Het aangesloten vermogen van productie-eenheden is in 26 gelijk gebleven. 26 25 24 23 22 38 kv 3 68 3 68 3 68 3 68 3 68 MVA 22 kv 3 16 3 16 3 16 3 16 3 16 MVA 15 kv 1 615* 1 615* - - - MVA *) productievermogen aangesloten op het net van TenneT Zuid-Holland 3
Hoogste belasting De hoogste belasting valt meestal in de decembermaand rond 17.3 uur wanneer de verwarming en verlichting volop aanstaan. Dit jaar viel de hoogste belasting veel eerder dan in andere jaren. Het is niet statistisch te verklaren maar waarschijnlijk omdat de maand december relatief zo warm was, is de hoogste belasting eerder in het jaar, in januari gevallen. In de toekomst kan de hoogste belasting ook in de zomer vallen door het toenemend gebruik van airconditioning bij hoge temperaturen. De totale vraag schommelt op piekmomenten rond de 15. megawatt (MW). Hoogste belasting De hoogste belasting op het Nederlandse hoogspanningsnet van het door TenneT waargenomen productievermogen inclusief import viel in 26 op 12 januari tussen 17.3 en 17.45 uur en bedroeg 14.846 MW. Deze hoogste waarde was 378 MW (2,5%) minder dan de hoogste waarde in 25 en 755 (4,8%) minder dan in 24. MW 16 14 12 1 8 6 4 2 2 4 6 8 12 januari 26, 17.3-17.45 uur (14.846 MW) 9 december 25, 17.3-17.45 uur (15.224 MW) hoogste belastingmoment 1 12 14 16 18 2 22 24 uur 4
Hoogste belasting Stationsgegevens op de dag van de hoogste belasting 12 januari 26, 17.3 17.45 uur Weergegeven zijn de uitwisselingen van vermogen op de koppelpunten (= de verbindingen van het transportnet van TenneT met de onderliggende netten). De uitwisselingen zijn gemeten aan de secundaire zijde van de transformator op het overdrachtspunt. De gegevens tonen de situatie op het moment van de hoogste belasting in 26. -432-145 155 belasting in MW blindvermogen in Mvar spanning in kv transport naar 38 kv / 22 kv transport vanaf 38 kv / 22 kv -19-37 113-134 -41 113-141 -43 113 Vierverlaten -121-4 114 Zeyerveen -164-15 116-21 5 231-147 -51 115-64 -89 231 489 78 41 * per juni 26 in bedrijf Beverwijk Niet in bedrijf* Oostzaan Niet in bedrijf* -343-4 157-53 -27 114-391 -21 112-432 -145 155-174 -5 154-274 14 153-412 -69 153-884 -85 157-669 -38 16-481 -38 16 1548 3 44-473 -7 157-168 -14 155-29 -14 152-963 -43 156-441 -113 157 177-78 47-159 -45 157 1629 52 43 5
Bijstellen onbalans We zijn verantwoordelijk voor een veilig, betrouwbaar en doelmatig systeem. Kort gezegd betekent dat het handhaven en beschermen van de balans tussen vraag en aanbod. In feite is er continu een lichte onbalans op het elektriciteitsnet die wij moeten bijstellen. Die onbalans wordt veroorzaakt doordat aanbod van en vraag naar elektriciteit met zoveel spelers op de markt nooit helemaal op elkaar afgestemd kan worden. Wel worden vraag en aanbod zo nauwkeurig mogelijk ingeschat. Hiervoor is een systeem van programmaverantwoordelijkheid ontwikkeld. Elke dag ontvangen wij van de programmaverantwoordelijken, partijen die één of meer aansluitpunten hebben op het net, hun energieprogramma s. In deze programma's staat hoeveel elektriciteit zij de volgende dag verwachten te leveren of te ontvangen. Wij controleren voortdurend op landelijk niveau de mate van onbalans en sturen waar nodig bij. Onbalans van PV-partijen op dagbasis Weergegeven is de gezamenlijke onbalans per dag van alle programmaverantwoordelijke (PV) partijen in de periode van 1 januari tot en met 28 december 26. De staafjes tonen het volume per dag van de positieve onbalans (overschot) en negatieve onbalans (tekort). 1 MWh overschot 5-5 tekort -1 januari februari maart april mei juni Onbalans per dag 1 MWh overschot 5-5 tekort -1 juli augustus september oktober november december 6
Buitenlandverbindingen Op het hoogste spanningsniveau van 38 kv is Nederland verbonden met het uitgestrekte Europese net. Drie verbindingen met Duitsland en twee met België zorgen voor toegang tot de Europese markt. Over deze verbindingen vinden internationale elektriciteitstransacties tussen marktpartijen plaats. Omdat verbonden internationale netten elkaar sterk beïnvloeden, wordt de beschikbare capaciteit dagelijks zorgvuldig afgestemd met de netbeheerders in de ons omringende landen. De afgelopen jaren importeerde Nederland meer elektriciteit dan dat er werd geëxporteerd. Uitwisseling buitenland Getoond wordt de beschikbare capaciteit en de maximale programmawaarde van de importen en exporten op dagbasis in 26. MW/uur 4 beschikbare importcapaciteit beschikbare exportcapaciteit import export 35 3 25 2 15 1 5 januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december Onwillekeurige uitwisseling Nederland ten opzichte van het buitenland Weergegeven zijn de verschillen van de fysieke energiestromen ten opzichte van het uitwisselingsprogramma met het buitenland in uurwaarden. In 69,5% van de uren is het verschil ten opzichte van het uitwisselingsprogramma met het buitenland beneden 2 MWh gebleven. Slechts in,5% van de tijd is de landelijke norm van beneden de 1 MWh niet gehaald. In 99,5% van de tijd werd de norm voor onwillekeurige uitwisseling gehandhaafd. 45 4 35 3 25 2 15 1 5 % van de tijd -22-18 -14-1 -6-2 2 6 1 14 18 22 te veel geïmporteerd te weinig geïmporteerd 26 25 7
Leveringszekerheid Het Nederlandse transport- en distributienet behoort tot de meest betrouwbare in Europa. De gemiddelde uitvalduur in ons land is erg laag: gemiddeld slechts een half uur per jaar per aansluiting. Met onze beheeractiviteiten zorgen we ervoor dat stroomtransport over onze netten onder vrijwel alle omstandigheden mogelijk is. Op 4 november 26 heeft een storing in het Duitse net ertoe geleid dat de frequentie in een deel van het Europese net tot 49Hz gedaald was. Hierdoor is ook in Nederland op regionale netten belasting afgeschakeld om de balans mede te herstellen. Transporten buitenlandverbindingen 26 in GWh Programma s Metingen Buitenlandprogramma s compensatie totaal verbindingen UCTE- programma s programma s import 26 25 67 52 25 659 27 346 import 25 23 46 55 23 11 23 691 export 26 4 187 13 4 2 5 887 export 25 4 795 13 4 88 5 398 Verdeling netto importcapaciteit 26 Per 31 december 26 In 26 bedroeg de totale netto importcapaciteit op de buitenland-verbindingen op de meeste dagen minimaal 335 MW. Indien de operationele situatie het toeliet werd de importcapaciteit verhoogd tot een maximum van 385 MW. In de maanden januari tot en met maart en oktober tot en met december is de importcapaciteit diverse dagen lager geweest dan 335 MW, dit in verband met de te verwachten (hoge) windproductie in Duitsland. Daarnaast is de importcapaciteit in de maanden juni, augustus en oktober diverse dagen lager geweest dan 335 MW in verband met de voorziene niet beschikbaarheid op de buitenlandverbindingen. Vanaf augustus is de maandcapaciteit verhoogd naar 1249 MW. Dit is ten koste gegaan van de dagcapaciteit. De verdeling van de importcapaciteit van 335 MW was in 26 als volgt: Verdeling januari t/m juli 26 Verdeling augustus t/m december 26 27% 27% 48% 36% 25% 37% Kengetallen storingen jaarcontracten TenneT had in 26 drie onderbrekingen en één storing die gevolgen hadden voor de levering van energie. maandcontracten dagcontracten * Daarnaast heeft het falen van een overspanningafleider in het sterpunt (15 kv) van een 38/15 kv-koppeltransformator in het 38 kv-station Eindhoven (storing) geleid tot automatische afschakeling van de 15 kv-stations Woensdrecht en Bergen op Zoom (niet geleverde energie 189 MWh). 26 25 24 23 22 Toelichting onderbrekingen Plaats: Dordrecht Merwedehaven Aanvang: Woensdag 1 maart 26 Getroffen afnemers: 248.744 Omvang: 3.389.7 verbruikersminuten 38kV/22kV storingen 17 39 14 16 18 onderbrekingen 2* niet geleverde energie ( MWh ) 194 Plaats: Alblasserdam Aanvang: Vrijdag 15 september 26 Getroffen afnemers: 55.665 Omvang: 5.773.991 verbruikersminuten 15 kv storingen 24 2 17 19 5 onderbrekingen 2 1 1 3 niet geleverde energie ( MWh ) 792 151 141 34 Plaats: Eemshaven Oost Aanvang: Dinsdag 3 oktober 26 Getroffen afnemers: 12.2 Omvang: 348.58 verbruikersminuten 8
Utrechtseweg 31 6812 AR Arnhem Postbus 718 68 AS Arnhem Telefoon (26) 373 11 11 Telefax (26) 373 11 12 E-mail servicecentrum@tennet.org Internet www.tennet.org