Longfunctieonderzoeken

Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Longgeneeskunde Longfunctieen

Eerste afspraak U wordt verwacht op de longfunctieafdeling (nr. 19): Er is aangekruist voor welk(e) (en) u in aanmerking komt: Spirometrie (flow-volumetest) (p.2) Spirometrie (flow-volumetest) met medicatie (p.3) Residubepaling (p.4) Bodybox (bodyplethysmografie) (p.5) Diffusiecapaciteit- (p.6) Methacholinebromide provocatie (p.7) Hyperventilatieprovocatietest (p.8) Fietstest (inspannings) (p.9) Inspanningsastma (p.10) Zes minuten wandeltest (p. 12) Mantouxtest (p.14) Vetvrije massa index (VVMI) (p.15) Shunt meting (p.16) MIP/MEP-test (p.17)

Tweede afspraak U wordt verwacht op de longfunctieafdeling (nr. 19): Er is aangekruist voor welk(e) (en) u in aanmerking komt: Spirometrie (flow-volumetest) (p.2) Spirometrie (flow-volumetest) met medicatie (p.3) Residubepaling (p.4) Bodybox (bodyplethysmografie) (p.5) Diffusiecapaciteit- (p.6) Methacholinebromide provocatie (p.7) Hyperventilatieprovocatietest (p.8) Fietstest (inspannings) (p.9) Inspanningsastma (p.10) Zes minuten wandeltest (p. 12) Mantouxtest (p.14) Vetvrije massa index (VVMI) (p.15) Shunt meting (p.16) MIP/MEP-test (p.17)

1 Algemene informatie Binnenkort wordt u in het ziekenhuis verwacht voor één of meer longfunctieen. Door middel van deze en kan worden vastgesteld hoe goed uw longen werken. In deze brochure vindt u informatie over de gang van zaken tijdens de verschillende en. Dag van het U kunt voor het gewoon eten en drinken. U hoeft dus niet nuchter te komen. Bij de meeste en moet u een mondstuk in de mond nemen. Daarom wordt u verzocht om tijdens het geen lippenstift op te hebben. Het is belangrijk dat u rustig en ontspannen aan het begint. Probeert u daarom ruim op tijd aanwezig te zijn. Als u niet op de afgesproken tijd kunt komen, wilt u dat dan tijdig doorgeven? U kunt bellen naar nummer (0592) 32 52 35. Vergeet u niet om uw ponskaartje/patiëntenpas mee te nemen naar het. Uitslag van het De en worden uitgevoerd door een longfunctieanalist. Deze geeft de uitkomsten door aan de specialist die de en heeft aangevraagd. De betreffende specialist zal de uitslag met u bespreken of u krijgt bericht via uw huisarts. Vragen? Als u na het lezen van deze brochure nog vragen hebt, kunt u contact opnemen met de polikliniek Longgeneeskunde. Men is op werkdagen bereikbaar van 8.30 tot 16.30 uur op telefoonnummer (0592) 32 52 35.

2 Spirometrie (flow-volumetest) Door middel van dit kan worden vastgesteld met hoeveel kracht u kunt blazen en hoe groot uw longinhoud is. het Tijdens de ademtest hebt u een mondstuk in uw mond dat verbonden is met een meetapparaat. Een klemmetje op uw neus zorgt ervoor dat er geen lucht via uw neus ontsnapt. Het meetapparaat registreert hoeveel lucht u maximaal kunt inademen en uitademen en hoe snel u dat kunt. Er worden twee verschillende metingen gedaan: 1. U haalt een keer of tien gewoon adem. Vervolgens ademt u diep uit en daarna zo diep mogelijk in. 2. U haalt een keer of tien gewoon adem. Vervolgens ademt u diep in en blaast u zo krachtig en zo lang mogelijk uit. Om goed te kunnen zien hoeveel u maximaal kunt in- en uitademen worden de metingen verschillende keren herhaald. Het duurt ongeveer een kwartier.

3 Spirometrie (flow-volumetest) met medicatie Door middel van dit kan worden vastgesteld hoe groot uw longinhoud is en wat het effect is van een luchtwegverwijdend medicijn. Voorbereiding thuis In het schema hieronder is aangegeven welke medicijnen u voor het niet mag gebruiken en hoe lang van tevoren u daarmee moet stoppen. Andere medicijnen mag u gewoon doorgebruiken. 24 uur van te voren stoppen Stofnamen Salbutamol, Fenoterol,Terbutaline, Rimiterol, Ipratropium, Formoterol, Salmeterol, Tiotropium, Theofylline. Merknamen Aerolin, Airomir, Berodual, Atrovent, Berotec, Bricanyl, Ventolin, Foradil, Oxis, Serevent, Seretide, Symbicort, Serevent, Spiriva, Theolin, Foster. het Tijdens de ademtest hebt u een mondstuk in uw mond dat verbonden is met een meetapparaat. Een klemmetje op uw neus zorgt ervoor dat er geen lucht via uw neus ontsnapt. Het meetapparaat registreert hoeveel lucht u maximaal kunt inademen en uitademen en hoe snel u dat kunt. Bij de ademopdrachten ademt u diep in en blaast u zo krachtig en zo lang mogelijk uit. U ademt ook maximaal diep uit en maximaal diep in. U krijgt tijdens het een luchtwegverwijdend medicijn toegediend, bijvoorbeeld Ventolin. Het medicijn ademt u via de mond in. Na een kwartier wordt de ademtest herhaald. Het duurt ongeveer drie kwartier.

4 Residubepaling Door middel van dit kan worden vastgesteld hoeveel lucht er in uw longen achterblijft als u zo diep mogelijk hebt uitgeademd. het Tijdens de ademtest ademt u door een mondstuk dat is verbonden met een meetapparaat. Een klemmetje op uw neus zorgt ervoor dat er geen lucht via uw neus ontsnapt. U ademt in uw eigen tempo. Na ongeveer tien ademhalingen ademt u één keer diep uit. Daarna ademt u weer drie tot zeven minuten in uw eigen tempo. Als laatste ademt u nogmaals diep uit en vervolgens diep in. Het duurt een kwartier.

5 Bodybox (bodyplethysmografie) Door middel van dit kan worden vastgesteld hoeveel moeite het u kost om adem te halen. het Gedurende het zit u in een doorzichtige cabine, die lijkt op een telefooncel. Het is een afgesloten ruimte, maar u kunt op ieder moment de deur openmaken. Tijdens de ademtest ademt u door een mondstuk dat is verbonden met een meetapparaat. Een klemmetje op uw neus zorgt ervoor dat er geen lucht via uw neus ontsnapt. Eerst ademt u een minuut rustig in en uit. Daarna wordt de luchttoevoer één of twee seconden geblokkeerd, maar u probeert wel door te ademen. U krijgt het daar niet benauwd van. Vervolgens kunt u weer gewoon ademen. Aan het einde van de test ademt u diep in en daarna diep uit. Het duurt een kwartier.

6 Diffusiecapaciteit Door middel van dit kan worden vastgesteld hoe snel de zuurstof die u inademt in uw bloed terechtkomt. het Tijdens de ademtest hebt u een mondstuk in uw mond. Een klemmetje op uw neus zorgt ervoor dat er via uw neus geen lucht kan ontsnappen. Het mondstuk is verbonden met een meetapparaat. Na enkele ademhalingen ademt u zo diep mogelijk uit. Dan ademt u zo diep mogelijk in. Tijdens de diepe inademing hoort u een sissend geluid. Daarna houdt u tien seconden uw adem in en daarna ademt u lang uit. Vervolgens kunt u weer gewoon ademen. De test wordt minimaal twee keer gedaan. Om de meting goed te kunnen uitvoeren, is het belangrijk om te weten of u misschien last hebt van bloedarmoede. Als dat uit eventueel eerder bloed nog niet bekend is, moet er tijdens de ademtest een druppeltje bloed bij u worden afgenomen. Dit gebeurt door een prikje in uw vinger. Het duurt een kwartier.

7 Methacholinebromide provocatietest Door middel van dit kan worden vastgesteld hoe gevoelig uw luchtwegen zijn. Voorbereiding thuis In het schema hieronder is aangegeven welke medicijnen u voor het niet mag gebruiken en hoe lang van te tevoren u daarmee moet stoppen. Andere medicijnen mag u gewoon doorgebruiken. 24 uur van te voren stoppen Stofnamen Salbutamol, Fenoterol,Terbutaline, Rimiterol, Ipratropium, Formoterol, Salmeterol, Tiotropium, Theofylline. Merknamen Aerolin, Airomir, Berodual, Atrovent, Berotec, Bricanyl, Ventolin, Foradil, Oxis, Serevent, Seretide, Symbicort, Serevent, Spiriva, Theolin, Foster. het U ademt door een mondstuk. U krijgt een klemmetje op uw neus, zodat er geen lucht ontsnapt. De lucht die u inademt bevat methacholinebromide (een prikkelende stof voor de luchtwegen). Tijdens de ademtest wordt de concentratie methacholinebromide stapsgewijs verhoogd. Na elke nieuwe ingeademde concentratie wordt gemeten hoeveel lucht u krachtig kunt wegblazen. Als uw luchtwegen niet overgevoelig zijn merkt u niets van de methacholinebromide. Als er wel sprake is van overgevoeligheid kunt u gaan hoesten, last krijgen van kortademigheid of een piepende ademhaling krijgen. U krijgt een luchtwegverwijdend medicijn als dat gebeurt, waardoor de klachten weer verdwijnen. Een kwartier daarna wordt de meting herhaald. Het duurt een uur.

8 Hyperventilatie-provocatietest Door middel van de hyperventilatietest kan worden vastgesteld of uw klachten veroorzaakt worden door een verkeerde manier van ademen. Voorbereiding thuis U wordt verzocht thuis een vragenlijst in te vullen over uw klachten en deze mee te nemen op de dag van het! Het is wenselijk dat u tijdens het geen nagellak op hebt. het U ademt door een soort masker dat verbonden is met een meetapparaat. U ademt één minuut in uw eigen tempo, daarna twee minuten in een hoog tempo en diep, vervolgens weer vijf minuten zo gewoon mogelijk. Het apparaat registreert hoe vaak u in- en uitademt en hoeveel koolzuur u uitademt. Tijdens de ademtest wordt uw hartslag gecontroleerd. Hiervoor krijgt u tien zuigers op uw borst, die gekoppeld zijn aan een meetapparaat. Als u een bh draagt, mag u die aanhouden. Een klemmetje om uw vinger meet de zuurstofverzadiging. Tijdens de ademtest kunt u last krijgen van duizeligheid, kortademigheid of andere hyperventilatieachtige klachten. Na afloop wordt met u besproken wat u tijdens de test hebt gevoeld. Het duurt drie kwartier.

9 Fietstest (inspannings) Door middel van een fietstest kan worden vastgesteld hoe uw lichaam reageert op lichamelijke inspanning. Voorbereiding thuis Het is verstandig om kleren aan te trekken waarin u gemakkelijk kunt fietsen. het Tijdens de fietstest zit u op een hometrainer. (Heel soms wordt er gebruik gemaakt van een loopband). U hebt een masker voor uw gezicht waar u gewoon door kunt ademen. De uitgeademde lucht gaat via een slang naar een meetapparaat. Het apparaat meet de zuurstofopname en koolzuurafgifte. Op uw rug en borst krijgt u zuigers om uw hartslag te meten. In verband daarmee is het nodig dat u tijdens de fietstest een ontbloot bovenlichaam hebt. Als u een bh draagt, mag u die aanhouden. Tijdens de test krijgt u een soort knijpertje aan uw vinger waarmee de zuurstofverzadiging in uw bloed wordt gemeten. Op die vinger mag u geen nagellak gebruiken. We meten ook de bloeddruk. In het begin fietst u heel licht. Daarna wordt de hometrainer iedere minuut zwaarder afgesteld. Om een zo goed mogelijk beeld te krijgen van uw lichamelijke conditie, is het belangrijk dat u zo lang mogelijk doorgaat met fietsen. Wanneer u niet meer verder kunt fietsen wordt de hometrainer lichter gezet. U fietst nog vijf minuten uit. In totaal duurt het fietsen ongeveer een kwartier. Voorafgaand aan de fietstest en als u op uw hardst fietst, wordt er wat bloed afgenomen uit uw pols om het zuurstofen koolzuurgehalte te meten. Het duurt ongeveer een uur.

10 Inspanningsastma Door middel van het kan worden vastgesteld of bij u een astmatische reactie ontstaat wanneer u zich lichamelijk inspant. Voorbereiding thuis In het schema hieronder is aangegeven welke medicijnen u voor het niet mag gebruiken en hoe lang van tevoren u daarmee moet stoppen. Andere medicijnen mag u gewoon doorgebruiken. 24 uur van te voren stoppen Stofnamen Salbutamol, Fenoterol,Terbutaline, Rimiterol, Ipratropium, Formoterol, Salmeterol, Tiotropium, Theofylline. Merknamen Aerolin, Airomir, Berodual, Atrovent, Berotec, Bricanyl, Ventolin, Foradil, Oxis, Serevent, Seretide, Symbicort, Serevent, Spiriva, Theolin, Foster. 4 dagen van te voren stoppen Claritine, Hismanal, Incidal, Aerius, Lomudal, Phenergan, Tavegil, Telfast, Tilade, Triludan, Xyzal, Zyrtec, Mizollen, Allerfre, Zaditen, Tinset e.d. Het is verstandig om voor het kleren aan te trekken waarin u gemakkelijk kunt fietsen of hardlopen. In de vier uur voorafgaand aan het mag u niet sporten of zware lichamelijke inspanning verrichten. Ook is het af te raden om op de fiets naar het ziekenhuis te komen.

11 Inspanningsastma het Eerst wordt er een ademtest gedaan om te kunnen bepalen hoeveel longinhoud u hebt. Een beschrijving van deze test vindt u bij Spirometrie (p.2). Daarna neemt u plaats op een hometrainer of een loopband. U fietst of loopt ongeveer zeven minuten. Geleidelijk wordt de loopband of fiets zwaarder gezet. Ook hebt u tijdens de test een apparaatje om waarmee uw hartslag gemeten wordt. In verband daarmee is het nodig dat u tijdens de test een ontbloot bovenlichaam hebt. Als u een bh draagt, mag u die aanhouden. Na het fietsen of lopen wordt er om de paar minuten een ademtest gedaan. Als u ten gevolge van het fietsen of lopen een astmatische reactie krijgt, kunt u gaan hoesten, last krijgen van kortademigheid of een piepende ademhaling. Indien nodig krijgt u daarvoor een medicijn. Als u niet astmatisch reageert zult u deze klachten niet hebben. Het totale duurt vijf kwartier.

12 Zes minuten wandeltest De zes minuten wandeltest is onder andere bedoeld voor mensen met COPD. Door middel van deze test kan worden bepaald tot welke inspanning u in staat bent. het De wandeltest vindt plaats onder begeleiding van een longfunctieanalist. Voor de test wordt in het ziekenhuis een vast parcours uitgezet. Op tijd aanwezig Op de afgesproken tijd meldt u zich op de longfunctieafdeling. Om zo uitgerust mogelijk aan de start te verschijnen, is het belangrijk dat u ongeveer een kwartier van te voren aanwezig bent. Na aankomst wordt u verzocht plaats te nemen in de wachtruimte. Tijdens de test Tijdens de wandeltest hebt u een klemmetje om een van uw vingers om uw hartslag te meten en de zuurstofverzadiging van uw bloed. Voordat u van start gaat, meet de longfunctieanalist de rustwaarden. Gedurende zes minuten loopt u in een stevig tempo. Tijdens het lopen wordt nauwkeurig bijgehouden hoeveel meter u aflegt. De longfunctieanalist vertelt u steeds hoeveel tijd er al is verstreken. Mocht u zich om wat voor reden dan ook tijdens het wandelen niet lekker voelen, dan kunt u altijd besluiten om te stoppen of om de test even te onderbreken.

13 Zes minuten wandeltest Het neemt in totaal ongeveer een half uur in beslag. De rusttijd van een kwartier voorafgaand aan de test is hierbij inbegrepen. Meestal wordt de wandeltest eens in de zoveel tijd herhaald, zodat duidelijk wordt hoe uw inspanningscapaciteit zich ontwikkelt in relatie tot uw longaandoening.

14 Mantouxtest Door middel van een Mantouxtest kan worden vastgesteld of uw lichaam afweerstoffen heeft gevormd tegen de tuberkelbacterie. Dit is de bacterie die tuberculose kan veroorzaken. Afweerstoffen worden door het lichaam geproduceerd wanneer het besmet is (geweest) met de tuberkelbacterie of wanneer het is ingeënt tegen tuberculose. het Inbrengen van de vloeistof U krijgt een prikje in de huid van uw onderarm waarbij een heel kleine hoeveelheid tuberculine vloeistof wordt ingespoten. Daarna gaat u weer naar huis. Aflezen van de huidreactie De vloeistof moet een paar dagen inwerken. Om te kunnen bekijken hoe u op de inspoten vloeistof reageert, wordt u na drie dagen terugverwacht op de longfunctieafdeling. Als er geen reactie van de huid optreedt, betekent dit dat uw lichaam geen afweerstoffen heeft aangemaakt. Het is dan zeker dat u niet besmet bent (geweest) met de tuberkelbacterie. Als er wel een reactie van de huid optreedt (er ontstaat dan een rood bultje of een kleine verdikking op uw onderarm), wil dat nog niet zeggen dat u tuberculose hebt! Het betekent alleen dat u ooit tuberkelbacteriën in uw lichaam hebt gehad of dat er op dit moment tuberkelbacteriën in uw lichaam zitten. Ook als u bent ingeënt tegen tuberculose zal uw huid op de vloeistof reageren. Het neemt beide keren niet meer dan een paar minuten in beslag.

15 Vetvrije massa index (VVMI) Door middel van dit wordt de hoeveelheid vetvrije massa van uw lichaam gemeten, onder andere om te bepalen hoeveel spiermassa u hebt. Naar aanleiding van de sresultaten kan training of bijvoeding worden geadviseerd. Voorbereiding voor het Wij vragen u om uw sieraden (voor zo ver mogelijk) voor het af te doen. Probeert u ook voor het naar het toilet te gaan, zodat uw blaas leeg is. het Uw lengte en gewicht worden gemeten. Daarna gaat u op een bank liggen. Er worden elektroden op uw rechterhand, rechterpols, rechterenkel en rechtervoet geplakt. Daarvoor is het nodig dat u uw rechterschoen en uw rechtersok of -kous uittrekt. Verder mag u uw kleren aanhouden. De elektroden worden aangesloten op een meetapparaat. Aan de hand van de uitkomsten van de meting kan worden vastgesteld hoeveel vetvrije massa u hebt. U voelt niets van het. Het neemt een kwartier in beslag. Als u een pacemaker of ICD hebt of zwanger bent, kan het niet plaatsvinden.

16 Shuntmeting Door middel van dit kan worden vastgesteld of al uw bloed door uw longen stroomt (voor de opname van zuurstof) of slechts een deel van uw bloed. het U krijgt een masker voor uw gezicht met daaraan een slang met een soort ballon. In de ballon zit 100% zuurstof. Gedurende een half uur ademt u door het masker zuurstof in. U kunt gewoon ademhalen. Na een half uur wordt er een beetje bloed afgenomen uit uw pols om te meten hoeveel zuurstof er in uw bloed is gekomen. Het neemt een uur in beslag.

17 MIP/MEP-test Door het meten van de maximale inspiratoire druk (MIP) en de maximale expiratoire druk (MEP) kan de kracht van de ademhalingsspieren worden bepaald. het U ademt door een mondstuk dat verbonden is met een meetapparaat. Een klemmetje op uw neus zorgt ervoor dat er geen lucht via uw neus ontsnapt. Eerst ademt u zo ver mogelijk uit. Vervolgens krijgt u een klep voor uw mond. U moet dan zo hard mogelijk aan de klep zuigen. Op dat moment wordt gemeten met hoeveel kracht u kunt inademen (MIP) Nadat u zo diep mogelijk hebt ingeademd, krijgt u een klep voor uw mond waar u zo hard mogelijk tegenaan moet blazen. Op dat moment wordt gemeten met hoeveel kracht u kunt uitademen (MEP). Het is de bedoeling dat u deze ademtesten enkele malen herhaalt. Het duurt ongeveer een half uur.

Hebt u een opmerking of een klacht? De medewerkers en specialisten van het Wilhelmina Ziekenhuis Assen doen hun best u de juiste (medische) zorg te geven. Mocht er toch iets gebeuren waarover u niet tevreden bent, dan verzoeken wij u om dat door te geven. U kunt dat doen aan degene die direct verantwoordelijk is of aan de ombudsfunctionaris van het ziekenhuis. Deze is bereikbaar via: e-mailadres: ombudsfunctionaris@wza.nl telefoonnummer: (0592) 32 56 24/32 55 55 (maandag t/m donderdag) postadres: WZA t.a.v. ombudsfunctionaris, postbus 30 001, 9400 RA Assen Meer informatie over de klachtenprocedure vindt u op www.wza.nl/patienten/een-klacht 2013 Wilhelmina Ziekenhuis Assen

Wilhelmina Ziekenhuis Assen Europaweg-Zuid 1 Postbus 30001 9400 RA Assen Telefoon (0592) 32 55 55 www.wza.nl longg01 1013