GYNAECOLOGIE Het fertiliteitsonderzoek Vruchtbaarheidsonderzoek Binnenkort komt u op de polikliniek gynaecologie in verband met kinderwens. In deze folder zullen we in het kort de werkwijze in ons ziekenhuis beschrijven. Dit zal ook tijdens het eerste gesprek met uw arts aan bod komen. Alle vragen die tijdens het lezen van deze folder of tijdens het onderzoek of de behandeling bij u opkomen kunt u aan uw arts stellen. De bevruchting Normaal gesproken zal bij een regelmatige cyclus iedere maand in één van de eierstokken een eicel rijpen. Het vrijkomen van de eicel uit het eiblaasje (= follikel) is de eisprong (= ovulatie). Dit is meestal ronde de 14 e dag van de cyclus. Cyclusdag 1 noemen we de dag dat de menstruatie goed doorzet. Voor de kans op een zwangerschap is het noodzakelijk dat bij de man voldoende goed bewegende zaadcellen worden geproduceerd in de zaadballen. Bij de zaadlozing komen de zaadcellen in de schede van de vrouw terecht. Als de zaadlozing in de vruchtbare periode van de vrouw plaatsvindt, kan een bevruchting optreden. Dit gebeurt meestal in een van de eileiders. Daarna kan de bevruchte eicel zich innestelen in het baarmoederslijmvlies. 1
Verminderde vruchtbaarheid Bij een normaal vruchtbaar paar is de kans op een zwangerschap 15-20 % per cyclus. Na 12 maanden is 80% zwanger. Na 24 maanden is dit bijna 90%. Met het vorderen van de leeftijd neemt de kans op een zwangerschap echter af. Ook andere factoren zoals roken, alcoholgebruik, overgewicht en gebruik van bepaalde medicijnen verkleinen de kans op een zwangerschap. We spreken over verminderde vruchtbaarheid indien na 12 maanden geen zwangerschap is ontstaan, mits de vrouw een regelmatige cyclus heeft én er regelmatig geslachtsgemeenschap plaatsvindt gericht op de eisprong. Dit zal bij één op de 6 paren het geval zijn. Bij 30% zal er een probleem bij de vrouw zijn, bij 30% is dit bij de man het geval en bij 30% is de combinatie van déze man en déze vrouw een probleem. In 10% van de gevallen zullen alle onderzoeken normaal zijn en worden dus geen afwijkingen gevonden. Dan spreken we van onbegrepen verminderde vruchtbaarheid. Vruchtbaarheidsonderzoeken Werkwijze op de polikliniek In het Laurentius ziekenhuis worden de vruchtbaarheidsonderzoeken en behandelingen voor een groot deel uitgevoerd door de fertiliteitsarts, onder verantwoordelijkheid van de gynaecologen. De meeste onderzoeken zullen dus op de dagen dat de fertiliteitsarts aanwezig is gepland worden. Indien noodzakelijk zult u op andere dagen door een van de gynaecologen gezien worden. Thuis heeft u beiden reeds een digitale vragenlijst ingevuld en indien aangegeven onderzoek laten verrichten. Het eerste bezoek Tijdens het eerste bezoek aan de fertiliteitarts zal de vragenlijst met u doorgenomen worden en zullen eventuele aanvullende vragen gesteld worden. Ook zullen de uitslagen van reeds verricht onderzoek met u besproken worden. Daarna zal een lichamelijk 2
onderzoek van de vrouw plaatsvinden. Dit bestaat uit een inwendig onderzoek waarbij zoo nodig enkele kweken kunnen worden afgenomen. Hiervoor wordt een eendenbek gebruikt. Dit onderzoek is meestal niet pijnlijk. Daarna wordt nog een inwendige echo gemaakt om de baarmoeder en eierstokken te beoordelen. Zo kan gekeken worden of en hoe een eiblaasje (follikel) groeit. Ook dit onderzoek is niet pijnlijk. Het is wel wenselijk dat u een lege blaas heeft voordat het onderzoek plaatsvindt. Het is verstandig om kort vóór het onderzoek naar het toilet te gaan. Indien noodzakelijk zal bij de man ook onderzoek verricht worden van de testikels, bijballen en zaadleiders. Dit zal afhangen van de kwaliteit van het zaad. Het vervolg De arts zal het verloop van uw cyclus verder vervolgen tot de eisprong. Als de eisprong is geweest, wordt aan u gevraagd 7 dagen later bloed te laten prikken. Hiermee kan bewezen worden of er sprake is geweest van een goede eisprong. Baarmoederfoto (HSG) Het kan zijn dat uw arts een röntgenfoto van de baarmoeder en eileiders wil laten maken. Het maken van een röntgenfoto van de baarmoeder is zeker een onderdeel van het vruchtbaarheidsonderzoek indien u eerder een chlamydia-infectie heeft doorgemaakt. Bij dit onderzoek wordt beoordeeld of de baarmoeder normaal van vorm is en de eileiders doorgankelijk zijn. Hiervoor wordt contrastvloeistof via de baarmoedermond in de baarmoeder gespoten. Dit kunt u volgen via een televisiescherm. U krijgt meteen de uitslag. Voor meer informatie hierover verwijzen we naar de folder HSG verkrijgbaar bij het secretariaat van de poli gynaecologie en te vinden op onze website www.lzr.nl/gynaecologie Kijkoperatie (laparoscopie) In enkele gevallen zal geen röntgenfoto gemaakt worden maar meteen gekozen worden voor een kijkoperatie van de buik. Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn als u ooit een ernstige infectie (bijvoorbeeld blinde darmontsteking met abcesvorming) heeft gehad of bij hevige menstruatiepijnen. Ook is het mogelijk dat u al meerdere 3
malen in de buik geopereerd bent en er daardoor mogelijk verklevingen aanwezig zijn. Ook dan kan voor een kijkoperatie gekozen worden. Dit zal door een gynaecoloog uitgevoerd worden. Tijdens deze ingreep wordt meteen de doorgankelijkheid van de eileiders beoordeeld door deze door te spuiten. Deze ingreep zal onder algehele narcose plaatsvinden. Begeleiding We proberen bovenstaande onderzoeken in een zo kort mogelijke tijd te doorlopen. Dit zal soms variëren van één maand tot enkele maanden, afhankelijk van de uitslagen. Indien u geen regelmatige cyclus heeft, kan van dit schema afgeweken worden en zal in de meeste gevallen sneller gestart worden met een behandeling. De eerlijkheid gebiedt ons u mede te delen dat het ons niet in alle gevallen zal lukken een zwangerschap tot stand te brengen. Een (klein) gedeelte van alle patiënten die zich aanmeldt op de polikliniek met ongewenste onvruchtbaarheid zal kinderloos blijven. Er wordt van u gevraagd om meerdere keren kort het ziekenhuis te bezoeken voor bijvoorbeeld een echo onderzoek of bloedonderzoek. Het is goed voor te stellen dat een vruchtbaarheidsonderzoek spanningen en onzekerheid met zich meebrengt en vragen bij u oproept. Wij zullen proberen u zo goed mogelijk te behandelen en zoveel mogelijk te begeleiden in de periode dat u op onze polikliniek komt. Nog vragen? Als u vragen hebt, stelt u ze dan gerust. Op werkdagen kunt u tussen 08.30 en 16.30 uur altijd contact opnemen met het secretariaat gynaecologie. Telefoonnummer: (0475) 38 20 11/ (0475) 38 24 12. 4
Meer informatie Meer informatie vindt u op: www.nvog.nl/voorlichting (Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie) www.freya.nl: Indien wenselijk bestaat de mogelijkheid contact op te nemen met de landelijke patiëntenvereniging voor ongewenst kinderloze echtparen Via deze vereniging kunt u in contact komen met andere mensen die ongewild kinderloos zijn. Patiëntencommunicatie Laurentius Ziekenhuis 14287100 april 2017 5