P u b l i e k e R u i m t e 2 0 1 1 praktijkboek tekst: Ontwerpbureau Pauwels Begraafplaats Centrum, Lommel De stad Lommel geeft haar zes begraafplaatsen een opknapbeurt. In 2008 was de begraafplaats Centrum aan de beurt. Het parkeerterrein, de inkom en de parkbegraafplaats zelf werden aangepakt. In 2004 besliste de stad Lommel om haar zes begraafplaatsen in overeenstemming te brengen met de regelgeving omtrent begraafplaatsen. Dit wil onder meer zeggen het integreren van columbariummuren, strooiweide en urnenvelden. Tegelijkertijd wilde de stad haar begraafplaatsen een opknapbeurt geven, ze volledig ingroenen, de toegankelijkheid voor minder mobiele personen verzekeren, en oude en verwaarloosde graven ruimen om tege xxxx Opdrachtgever Stadsbestuur Lommel Mario Geuens Hertog Janplein 1 3920 Lommel T +32 (0)11 39 98 13 mario.geuens@lommel.be www.lommel.be Opdrachthouder ontwerp Ontwerpbureau Pauwels Michel Pauwels Mercatorpad 5 3000 Leuven T +32 (0)16 20 89 01 info@pauwelsontwerp.be www.pauwelsontwerp.be Begraafplaats Centrum Lommel moet te komen aan toekomstige begraafprognoses. Ten slotte was er ook de vraag om elke begraafplaats een duidelijke identiteit te geven door het aanbrengen van een eigen (poëtische) toets. Twee ontwerpbureaus gingen in nauw overleg met de stadsdiensten aan het werk, met de bedoeling de renovatie en herinrichting in fases te laten uitvoeren (fase 1 startte in 2005, de vijfde fase zal uitgevoerd worden in 2011). De stad maakte van de gelegenheid gebruik om alle graven individueel te Buro Voor Vrije Ruimte Christian Vermander, Thomas Van Mol Visserij 106 9000 Gent T +32 (0)9 225 56 65 info@bvvr.be www.bvvr.be fotograferen en digitaal te verwerken, een ambitieus monnikenwerk. Dat leverde een gebruiksvriendelijk instrument voor de dienst Bevolking op. Parksfeer Het belangrijkste uitgangspunt van de algemene conceptvisie is het integreren van de Lommelse begraafplaatsen in hun typische landschapskader (zandgrond, berken, dennen, eiken ), hen in te bedden in dit groene decor. De begraafplaatsen worden groene zones in parksfeer die uitnodigen tot wandelen en mediteren. Ze versterken het reeds substantiële groenpatrimonium van Lommel. 135
In de bestaande begraafplaats werden nieuwe sferen gecreëerd, zoals deze bezinningsruimte Wat betreft de materiaalkeuze voor urnenvelden, columbarium, strooiweide wordt gestreefd naar uniformiteit en harmonisering voor alle begraafplaatsen. Lommel krijgt een eigen stijl en vormgeving mee, herkenbaar doorheen al haar begraafplaatsen. Iedere begraafplaats heeft ook enkele eigen accenten (door vormgeving, keuze van beplanting en poëzieteksten) zodat ze haar eigenheid en identiteit bewaart. Leesbare begraafplaats De vernieuwing van de begraafplaatsen is gericht op hedendaagse tendensen en op toekomstige ontwikkelingen op het gebied van begraven (crematie, verstrooien, urnenvelden.). Elke begraafplaats heeft een afscheidsruimte, gedefinieerd en toegankelijk door een sobere verharding in kleiklinkers. De bestaande graven zijn ingekleed met groenblijvende haagstructuren, waarbij ook rekening gehouden is met het vrijmaken van concessies in de toekomst. Deze groenstructuur draagt bij tot de leesbaarheid van de begraafplaatsen en onderlijnt de parkachtige, rustgevende sfeer ervan. Budgettering en rationeel onderhoud worden niet uit het oog verloren. De maatvoering van paden en open ruimtes draagt bij tot gemakkelijke toegankelijkheid en onderhoud. Ook de toegankelijkheid voor personen met een handicap is voor elke begraafplaats afzonderlijk onder de loep genomen. 136
Opdrachthouder uitvoering Slegers Algemene Aannemingen Roel Peeters, Walter Demey Tipstraat 140 3740 Beverst-Bilzen T +32 (0)11 35 03 10 roel.peeters@slegers.be www.slegers.be parkeerterrein Vanopré bvba Jos Vanopré Doelstraat 32 3545 Halen T +32 (0)13 44 11 10 vanopre@skynet.be Locatie Norbert Neeckxlaan, Lommel, provincie Limburg Kostprijs studieopdracht 76.450,00 euro (excl. btw) Kostprijs uitvoering 925.627,00 euro (excl. btw) Uitvoeringstermijn 155 dagen Realisatie 2008-2009 Sobere inkom In 2008 werd de begraafplaats Centrum aangepakt. De parkeerplaats, gelegen buiten de afsluiting, lag er vrij desolaat bij. In het nieuwe ontwerp kreeg ze een duidelijke structuur, met speciale aandacht voor een veilige verkeersafwikkeling. Het volledige parkeerterrein is ingekleed met streekeigen heidebeplanting, aangevuld met voornamelijk inheemse eik. De veelheid van materialen in de zone van de inkom werd versoberd (gebakken straatstenen en grasmat). De hele zone is geherstructureerd zodat een duidelijke en overzichtelijke circulatie mogelijk is. De bouwvallige muren en de inkomtoren zijn hersteld waar mogelijk, afgebroken en heropgebouwd waar nodig. De inkomzone heeft ook een fietsenstalling. 138
P u b l i e k e R u i m t e 2 0 1 1 praktijkboek Begraafplaats in zones De verzamelruimte met kapel geeft toegang tot de achtergelegen parkbegraafplaats die is opgedeeld in verschillende zones. Er is een afscheidsruimte met een afscheidstafel en enkele rijen zitbanken. De columbariummuren zijn opgetrokken uit metselwerk en natuursteen. Tegemoetkomend aan de problematiek van de volzette en verouderde columbariummuren achterin het park zijn de urnen verhuisd naar de nieuw ontworpen columbariumkamers vooraan in het park, die elk een veelheid van nissen hebben. De binnenruimtes zijn verhard in breuksteen met grasvoegen. Langs de muren zelf is een verhard pad in natuursteentegels aangelegd. Een pad in betonnen stapstenen met natuursteengranulaat verbindt de columbariumkamers met elkaar. Verder is er ruimte voor grondurnen, met de mogelijkheid tot latere uitbreiding. Er zijn twee verdiepte strooiweides met gedenkmuur. Er is een omhaagde ruimte voor moslimgraven. Ten slotte is er een zone voor klassieke begraving. In de parkbegraafplaats zijn de bestaande beplanting en parkbomen zoveel mogelijk behouden. De reeds aanwezige groenstructuur is versterkt met bloeirijke Rhododendronmassieven. Een vloer van breuksteen met grasvoegen is typerend voor de columbariumkamers Elke begraafplaats in Lommel kreeg een eigen stijl en vormgeving 139