COMPOSIETEN IN BEWEGING WCCS Conferentie Emmen, 11 februari 2016 Ir. Jos ter Laak Algemeen Directeur j.terlaak@ctcgroup.nl
CTC Energie Bouw & Infra Transport Specials CTC s focus ligt op constructieve toepassingen van composieten J. ter Laak 2
CTC Maakbare ontwerpen die aan internationale standaarden voldoen J. ter Laak 3
Waarom composieten? Gewichtsbesparing (CO 2 -reductie, energiebesparing) Duurzaam / hoge levensduur, minder onderhoud Duurzaam / lage LCA-scores Hoge mate van vormvrijheid (vrijdragend) Integratie van onderdelen / minder onderdelen Integratie van functies Modulaire opbouw Composieten bieden nieuwe mogelijkheden voor een groot aantal toepassingen J. ter Laak 4
Een composiet kipper Lengte: 6, 9 en 12 m Hoogte: 1.5 m Breedte: 2.55 m Voor asfalt, zand en grind 25 T lading -20 C tot +170 C (geïsoleerd) Betaalbaar Doel is brandstofbesparing door een lichtere kip-bak: 4000 2000 kg (z. afdekkappen) J. ter Laak 5
Kan dat dan? De markt moest wel even wennen: Zo n Tupperware bakkie, dat kan nooit! Gelijmd, dat valt toch zo uit elkaar! Kan k der ook nen spieker in houw n? En als er dan wat kapot gaat? Composiet, dat is toch dat dure ruimtevaartspul? Kunststof smelt toch bij die temperaturen? Ja, maar het werkt wel anders dan bij metaal, hout of beton J. ter Laak 6
Betaalbare composiet kipper Stalen kipperbak ca 4000 kg, 30.000 (7,5 /kg) Composiet kipperbak ca 2000 kg, 30.000 (15 /kg) Wereldwijd gemiddelde prijs verwerkt composiet: Westerse one-off prijs verwerkt composiet: ca. 8,6 /kg ca. 20-25 /kg Glasvezels: 1,5-3,5 /kg Koolstofvezel: 20 /kg voor het goedkoopste type Polyester: 2-3 /kg (tot 80 C, langdurig constructief gebruik) Epoxy, Vinylester: 5 /kg (tot 80 C, langdurig constructief gebruik) Tooling harsen: 7,5-15 /kg (tot 110 à 150 C) PA6, PPO/PPE: 3,5-4 /kg (tot 110 à 150 C mits versterkt) PS, PPS, PEI: 7,5-11,5 /kg (>> 150 C) Composiet oplossingen relatief duur door noodzaak mallen en lage automatiseringsgraad J. ter Laak 7
Waar hulp zoeken? Bron: Fraunhofer IWES Technologie overnemen van een andere toepassing is geen garantie op succes J. ter Laak 8
Composieten in windenergie Samenstelling gemiddelde wiek [kg] (50 m lang) Glas 5.920 Hars + lijm 2.870 Kernmaterialen 460 Metaaldelen 510 Coating 240 Totaal 10.000 Productiekenmerken Cyclustijd 24 h Bedrijfsvoering 24/7 Efficiency 7.5 kg/manuur Verkoopprijs Eur/VS: 10-12 /kg Verkoopprijs Azië: 7-8 /kg Ter vergelijking: stel materiaalkosten op 5 /kg en integraal manuurtarief op 55 /uur, dan bedragen de directe kosten voor de gemiddelde wiek 8,3 /kg Waarom zou een betaalbare composiet kipper dan niet kunnen? J. ter Laak 9
Wiekproductie Hoge mate manafhankelijk zo komen we er niet! J. ter Laak 10
Productietechniek Passend bij vorm, afmetingen, complexiteit en volume, liefst gemechaniseerd J. ter Laak 11
Productietechniek Autoclaaf technologie Handmatig, 1 kipper per keer Materiaal: -Hoogwaardige epoxy -Glasvezel Duurt te lang Kost te veel manuren Voor prototypen ideaal, maar niet geschikt voor seriebouw kippers J. ter Laak 12
Productietechniek Tape laying technologie Geautomatiseerd 2 kippers in 1 stap Met robots doorhalen en afwerken Materiaal: -PA6 (lasbaar, slagvast, T-/C-resistent) -Glasvezel Capaciteit moet nog fors omhoog: -Optimalisatie machine & software -Optimalisatie materiaal Enige gemechaniseerde techniek voor grotere, samengestelde producten J. ter Laak 13
Wiekproductie SSP Nordex Nordex Goede tooling en prefabricage verhogen efficiency J. ter Laak 14
Wiekproductie De toekomstige fabricage? Bestaande techniek aanpassen aan het product J. ter Laak 15
Wiekproductie Gautomatiseerde afwerking J. ter Laak 16
Fiby 5 jaar later Resultaten Van idee naar prototype in 6 maand (najaar 2010) Eerste prijs JEC Innovation Awards Transportation (maart 2011) 3 stuks gebouwd en uitgeleend in de wegenbouw en agrosector Succesvol getest met zand, grind, split, asfalt, zetmeel, bierborstel, 25T laadvermogen (getest tot 34T) Massa kipperbak 1760 kg (redesign na test) Veel minder temperatuurverlies asfalt; centrale kan 20 C lager gestookt Buitenkant wordt niet warm (max +2 C gemeten over 2,5 uur) Stiller bij laden, rijden en lossen Lading lost veel beter (asfalt!, zetmeel!) Zeer beperkte slijtage; geen overige schade Minder belasting in de onderconstructie Interesse omgezet in productieorders J. ter Laak 17
Hoe verder? FIBY Products BV Infusie technologie Grote samengestelde producten Semi-geautomatiseerd Bewezen voor volumes tot ca. 300 st/jr Kipperbakken combineren met gelijksoortige producten Containers, swap bodies Balkons, daken, vloeren Bruggen, sluisdeuren, stuwkleppen Slimme maltechnieken Mechaniseren Eén technologie en het gecombineerde volume van gelijksoortige producten J. ter Laak 18
Composites in motion DANK VOOR UW AANDACHT Composite Technology Centre Jos ter Laak j.terlaak@ctcgroup.nl www.ctcgroup.nl www.ctcgroup.nl J. ter Laak 19