Noble Light..... the best for your sight!
Elektromagnetische straling nm 10 13 ZWEEDSE MIJL FM KM 10 11 MW KW METER 10 9 VHF TV 10 7 RADAR INFRAROODSTRALING 10 5 ZICHTBAAR LICHT 10 3 UV-STRALING DE ZON RÖNTGENSTRALING 10 GAMMASTRALING 10-1 10-3 KOSMISCHE STRALING 10-5 10-7 10-9 10-11 10-13 Het zichtbare licht IR ROOD ORANJE GEEL GROEN BLAUW VIOLET UV 380 GOLFLENGTE nm 780 700 600 500 400 GEVOELIGHEID OOG 2
LICHT VAN NOBLE LIGHT 3 Peesvlies Oog Vaatvlies Netvlies Hoornvlies Gele vlekken Lens Pupil Lens- (ciliaire) spier Blinde vlekken Glaslichaam Iris Gezichts zenuw Noble Light AB
0,8 0,6 0,4 0,2 0 Gevoeligheid oog RELATIEVE GEVOELIGHEID NACHT DAG 400 500 600 700 Staven De kegels reageren voornamelijk op het geel-groene deel van het spectrum. Maximale ontvankelijkheid wordt bereikt bij 555 nm. De staven reageren op duisternis en hebben een maximale ontvankelijkheid bij 507 nm. GOLFLENGTE Kegels 4
80% van alle informatie krijgen we via het gezichtsvermogen. 5
Accommodatievermogen - leeftijd Het oog wordt ouder en de spieren worden stijf. De elasticiteit van de lens vermindert. Meer licht is nodig en de behoefte aan een bril ontstaat. 10 5 ACCOMMODATIEVERMOGEN 10 20 30 40 50 60 BRIL NODIG LEEFTIJD (JAAR) 6
Schaduwen Slechte schaduwen zijn schaduwen die door onjuist geplaatste verlichting ontstaan. Harde schaduwen krijgen we door een onvoldoende armaturen. Goede schaduwen maken het makkelijker om te begrijpen wat we zien. 7
Verblinding Donkere kamer Verblinding onstaat door het verkeerde soort armatuur of door onjuist geplaatste armatuur. 8 Verblinding door reflectie komt door glanzende instrumenten en spiegelende oppervlaktes.
Verblindingsbescherming De vorm van verblindingsbescherming is van zeer grote betekenis. Door effen oppervlaktes op de bovenkant van het rooster wordt het licht in bepaalde gevallen wel tot 30% geabsorbeerd. Rondstralende armaturen met prismaroosters zijn daarom ongeschikt voor de behandelkamer. Verblinding kan worden voorkomen doordat de armatuur is voorzien van een effectieve verblindingsbescherming zodat alleen het juiste wordt verlicht. 9
Verlichtingssterktes Kantoor 1.000 Lux Zonlicht 100.000 Lux In de schaduw van een boom 10 000 Lux Maanlicht < 1 Lux 10
Visuele veiligheid Verlichtingssterkte Veiliger kijken door hogere verlichtingssterkte. % 100 80 60 40 20 0 VISUELE VEILIGHEID 11 10 100 1000 10 000 100 000 20 000 VERLICHTINGSSTERKTE (LUX)
800 400 200 Visuele snelheid Contrastgevoeligheid Verlichtingssterkte Door hogere verlichtingssterkte eenvoudiger en sneller kijken en minder contrasten ervaren. VISUELE SNELHEID 10 100 1000 10 000 100 000 20 000 VERLICHTINGSSTERKTE (LUX) 40 20 10 CONTRASTGEVOELIGHEID 10 100 1000 10 000 100 000 20 000 VERLICHTINGSSTERKTE (LUX) 12
2,2 2,0 1,8 1,6 1,4 1,2 1,0 Gezichtsscherpte - Verlichtingssterkte GEZICHTSSCHERPTE 10 100 1000 10 000 20 000 100 000 VERLICHTINGSSTERKTE (LUX) Door hogere verlichtingssterkte is de gezichtsscherpte beter en worden minder details ervaren. Max gezichtsscherpte wordt verkregen bij ong. 20.000 lux. 13
Leeftijd - Verlichtingssterkte 20 jaar 40 jaar 60 jaar Uit de plaatjes blijkt dat iemand van 40 twee keer zo veel licht nodig heeft als iemand van 20. Iemand van 60 heeft 10 keer zo veel licht nodig om dezelfde visuele prestatie te bereiken. 14
Verlichtingssterkte 1:4 Als de operatielamp de enige verlichting is in de operatiekamer raken de ogen van het personeel snel vermoeid omdat de ogen zich voortdurend moeten aanpassen (adapteren) aan de verschillende verlichtingsvormen. Als de tandarts zijn blik verplaatst van de sterk verlichte mondopening naar het blad om een instrument te pakken..daarna is weer sprake van een verblinding als de blik weer naar de mondopening wordt gericht. De ogen kunnen zich niet snel genoeg aanpassen aan het sterke licht van de operatielamp. In de verlichtingsverhouding mogen variaties tussen de operatielamp en het operatieveld niet hoger zijn dan 1:4. Dit betekent dat de ruimteverlichting ong.5000 lux moet zijn. 15 Door voortdurende ontwikkeling van nieuwe operatielampen, vezellicht, instrumenten enz. is het steeds noodzakelijker om voldoende ruimteverlichting te hebben.
Samenvatting: Uit eerder vastgestelde problemen is duidelijk gebleken dat kwantitatieve en kwalitatieve eisen aan de verlichting voor tandartsen noodzakelijk zijn. KWANTITATIEVE EISEN: Hoge verlichtingssterkte van ong. 5000 lux in de ruimte en een laag energieverbruik. KWALITATIEVE EISEN: Optimale kleurweergave, minimale verblinding en minimale warmtestraling. 16
TEST Plaats een luxmeter op 80 cm afstand van de mondholte die verlicht moet worden door de operatielamp. Stap daarna ong. een ca. ½ meter uit het operatieveld. Loop 2-3 keer terug naar de oorspronkelijke positie van de luxmeter. Uit de hoge uitslag blijkt hoe extreem de oogspier wordt belast. Uw luxmeter zou in het buitenste gebied 5000 lux moeten aangeven. 17
Hoe wordt aan de kwantitatieve eisen voldaan? 18
1:4 ong. 5 000 lux ong. 20 000 lux 19 De ruimteverlichting moet ter hoogte van het hoofd van de patiënt ong. 5000 lux zijn.
Reflectiegetallen Voor een optimaal effect van een armatuurinstallatie is het wenselijk dat het plafond, de muren en de vloer een bepaald deel van het invallende licht reflecteren. Het plafond zou ong. 90% moeten reflecteren Muren met ramen zouden ong. 70-80% moeten reflecteren Overige muren zouden ong. 70% moeten reflecteren Uitrusting en meubels zouden ong. 40% moeten reflecteren De vloer zou ong. 20-30% moeten reflecteren Om dit te bereiken is het belangrijk om kleurstelling en verlichting gelijktijdig af te stemmen. 20
Kleurtemperatuur 400 500 600 700 nm Uit bovenstaande curve blijkt het verschil in kleurtemperatuur tussen een gloeilamp en daglicht. De gloeilamp geeft een geelrood licht. Kleurenspectrum bij zgn. tl5-buizen. Kleurtemperatuur 5200 Kelvin. 400 500 600 700 nm 21
Kleurtemperatuur - Energiedichtheid RELATIEVE ENERGIE 400 500 600 700 nm De ruimteverlichting van de operatiekamer zou een verlichtingssterkte van 5000 lux moeten hebben. De zgn. fluorescerende buislampen met een kleurtemperatuur van 6000 Kelvin geven een zeer koud, blauw licht af. Noble Light heeft daarom gekozen voor een tl-buis met een kleurtemperatuur van ong 5200 Kelvin. Daglicht Gloeilamp 400 500 600 700 nm 400 500 600 700 nm tl-buis - warmwit tl-buis - daglicht 400 500 600 700 nm 400 500 600 700 nm 22
Wit licht Alleen rood licht wordt gereflecteerd Rood oppervlak 23
Licht en kamertemperatuur 700 watt/m 2 Noble Light 300 watt 120 watt 24
Licht - Warmte Met zonwering aan de binnenkant van het raam wordt 56% van de warmte binnengelaten. Met zonwering tussen de ramen wordt 35% van de warmte binnengelaten. 25 Met zonwering aan de buitenkant van de ramen wordt slechts 9% van de warmte binnengelaten.
Hoe wordt aan de kwalitatieve eisen voldaan? 26
Rooster De verblindingsbescherming van Noble Light zorgt door zijn optimische vorm voor een optimale lichtefficiëntie. Hiermee wordt maximale lichtefficiëntie bereikt en het verblindingrisico is miniem. Verspreidingshoek 56. 27
IR-filter, die als standaard gelden, houden de neerwaartste warmtestraling tegen. 28
Door een geïntegreerd be- en ontluchtingssysteem is het effect van de tl-buis optimaal. Het maximale effect van 100% wordt bereikt omdat de lucht rond de tl-buis op ong. 35 wordt gehouden. De armatuur is volledig geventileerd en werkt met bovendruk. Daarmee wordt voorkomen dat stof naar binnendringt waardoor de lichtefficiëntie verslechtert. De lucht wordt schoongemaakt door een eenvoudig te vervangen filter. % 29 100 80 60 40 20 0-10 0 10 20 30 40 50 60 70 80 C Aangetoond is dat bij zgn. open armaturen het lichtverlies tot 30% kan oplopen. Om maximale verlichtingssterkte te bereiken zijn computerberekende reflectoren gebruikt. De ventilator draait op een laag toerental en is bijna geluidloos - slechts 31 dba.
% 100 0 10 ms a=60% Ballast/Starter circuit inductive 50 Hz 20 Met normale reactoren bestaat het gevaar datr een stroboscoopeffect optreedt (d.w.z. dat roterende instrumenten de andere kant op lijken te draaien). Het elektrische controlesysteem met de nieuwe 16 mm tl-buizen geeft een flikkeringsvrij licht en dat is zeer prettig voor het menselijk oog. Door ons nieuwe elektronische systeem vermindert het stroboscoopeffect en de tlbuis gaat direct aan. t % 100 0 Een laag energieverbruik betekent een stroomverbruik dat ong. 30% lager ligt dan bij gewone armaturen. Het elektronische HF-systeem < 35 khz zorgt er ook voor dat het licht absoluut stabiel is vergelijking met conventionele systemen < 50 Hz. 10 ms a=14% Elektronische HF-apparatuur met HFregulator ca. 35 khz 20 t 30
Plaatsing armatuur Plaatsing van de ruimteverlichting conform bovenstaande alternatieven hebben o.a. twee aanzienlijke nadelen: 1 Als de armaturen aan de kant van de tandartsstoel worden geplaatst, werken de tandarts en zijn assistente in hun eigen schaduwen. 2 Door het vierkant op afstand vermindert de verlichtingssterkte. 31
Verlichting - Afstand 1 LUX L LUX 400 2L 300 1/4 2 m LUX 200 A B Door het vierkant op afstand vermindert de verlichtingssterkte. De afstand tussen het werkoppervlak en de lichtbron (B) is groter dan wanneer de lichtbron direct boven de patiënt zou hangen (A). S 100 0 1 2 m S 32
Besparing 30%..door een elektronisch controlesysteem in combinatie met de nieuwe generatie van 16 mm tl-buizen. Fluorescerende tl-buizen gaan direct aan. Het licht is absoluut stabiel en het energieverbruik daalt met ong. 30%. 33
Plaatsing armatuur 1,4 m. 0,8 m. Noble Light 0,5 m. 5.000 LUX 34
4 20 000 1 5 000 LUX Door juiste verlichting wordt werken makkelijker en voorkomt stress en vermoeide ogen. Een tandarts heeft voor de mondholte een operatielamp nodig van ong. 20 000 lux. Uit onderzoeken blijkt dat de verhouding tussen de operatieverlichting en de ruimte niet groter dan 1:4 moet zijn. In de ruimte is dus ong. 5000 lux nodig. Met computerberekende reflectoren van puur aluminium wordt een maximale lichtefficiëntie bereikt. 20.000 LUX 5.000 LUX Noble Light armaturen geven een reflectievrij licht dat voldoet aan de huidige strenge eisen. 35
Box 2100 433 02 SÄVEDALEN, Sweden Tel: +46313367660 E-mail: info@noblelightab.se www.noblelightab.se 36