lessentabel vmbo schooljaar 2016-2017 Sectorleiding vmbo-pro april 2016 1
Auteur: Auteur Beknopte toelichting inhoud: Jan Podt Sectorleiding vmbo-pro In het vmbo is een werkgroep lessentabel, op verzoek van de sectorleiding, in gesprek om de onderwijskundige ontwikkelingen te vertalen in de lessentabel vmbo. De werkgroep is gevraagd om advies uit te brengen aan de sectorleiding. Routing in school: Vervangt: eerdere lessentabel Vastgesteld door de rector: Klik hier als u een datum wilt invoeren. Sectorleiding: Vmbo-Pro voor besluitvorming Datum: 18 april 2016 Directie vergadering: besluit genomen op Datum: 20 april 2016 Medezeggenschapsraad: ter instemming Datum: 17 mei 2016 Communicatie: Netwerk: R-schijf en website 2
Inhoud Inleiding... 4 Samenvatting... 5 1. In de praktijk wordt er 2 uur LB gegeven in klas 1, en 2 uur EC in klas 2... 5 2. Het vak Frans niet meer aanbieden in het vmbo... 5 3. Extra vak en ondersteuning taal en rekenen... 5 4. Carmel Class met aanhangend vak in 3GT loslaten... 5 5. Carmel Classes leerjaar 4gt een half jaar aanbieden... 5 6. Fit for Life/Carmel Class klas 1+2+3BB/KB... 5 7. LOB minithema s/ D&P... 5 Beschrijving huidige situatie... 6 Uitgangspunten voor de vormgeving van de lessentabel vmbo... 6 Kaders... 7 Financiële kaders... 7 Raadpleging vmbo... 9 Lessentabel... 10 Officiële lessentabel 2014 2015... 10 Voorstel Lessentabel 2016-2017... 11 3
Inleiding In het vmbo wordt gewerkt aan de implementatie van de onderwijsvisie en de invoering van het vernieuwde beroepsgerichte programma. Het vmbo is pilotschool voor de invoering van het beroepsgerichte profiel Dienstverlening & Producten. De volgende ontwikkelingen hebben in de komende jaren invloed op de lessentabel in het vmbo: de beroepsgerichte programma s binnen het vmbo worden vernieuwd, aan het beroepsgerichte profiel Dienstverlening & Producten zijn twee verplicht te kiezen keuzevakken gekoppeld; het meerjarenbeleid 2016-2020 van het Carmel College Salland; koers 2020 Stichting Carmelcollege; de invulling van passend onderwijs; verbeteren van de aansluiting tussen vmbo-gt en havo; het realiseren van domeinen in het vmbo die beter passen bij onze onderwijskundige ambities; verwachte krimp leerlingen en de invloed hiervan op de begroting van de sector vmbo-praktijkonderwijs; wijziging normuren vmbo (3700 klokuren) ingaande 1 augustus 2015; afspraak directie-mr om alleen voor schooljaar 2015-2016 extra formatie in te zetten voor een vrij te kiezen vak (2 uur) of 1 lesuur begeleiding (taal en-of rekenen). Het goed vormgeven van de onderwijsontwikkelingen in het vmbo vraagt mogelijk om een nieuwe lessentabel voor schooljaar 2016-2017. Daarvoor moeten diverse keuzes gemaakt worden m.b.t. D&P, profielvakken, keuzevakken, LOB, Carmel Classes, etc. Deze keuzes vereisen discussie en dialoog over doorontwikkeling van het onderwijsprogramma. Doelstelling is om in gezamenlijkheid te komen tot een goed en afgewogen lessentabel behorende bij ons onderwijsprogramma. Genoemde ontwikkelingen zijn aanleiding om een werkgroep te vragen de sectorleiding te adviseren met betrekking tot een mogelijke herziening van de lessentabel 2016-2017 en/of aanpassingen voor de daaropvolgende schooljaren. Hiervoor is In het vmbo een brede werkgroep samengesteld, medewerkers krijgen de mogelijkheid om invloed uit te oefenen door deelname aan werkgroepen of feedback te geven in klankbordgroepen (leergebieden). Uit gesprekken met de werkgroep en reacties van leergebieden is gebleken dat een duurzame herziening van de lessentabel op dit moment nog niet mogelijk is. Wel zijn een aantal tussentijdse aanpassingen geformuleerd met betrekking tot de tabel voor schooljaar 2016-2017. Deze tussentijdse aanpassingen zijn in dit document vertaald in de lessentabel 2016-2017. Met de werkgroep is afgesproken om in schooljaar 2016-2017 verder te spreken over de aanpassing van de lessentabel op langere termijn. Namens de sectorleiding vmbo-praktijkonderwijs, Jan Podt sectordirecteur 4
Samenvatting In dit overzicht staat een korte samenvatting van de wijzigingen in de lessentabel 2016-2017 waarvoor de sectorleiding vmbo-praktijkonderwijs instemming vraagt van de medezeggenschapsraad van het Carmel College Salland. Ter informatie is het advies van de werkgroep en de terugkoppeling vanuit leergebieden toegevoegd. 1. In de praktijk wordt er 2 uur LB gegeven in klas 1, en 2 uur EC in klas 2 Het leergebied M&M heeft als wens 2 uur LB in klas 1 en 2 uur EC in klas 2 te geven i.p.v. 1 les EC en 1 les LB in beide leerjaren. 2. Het vak Frans niet meer aanbieden in het vmbo Wordt niet meer als basisvak gezien voor het vmbo. De werkgroep adviseert het vak te schrappen van de lessentabel. Voor leerlingen die geïnteresseerd zijn of die willen doorstromen naar havo, zou het als keuzemodule aangeboden kunnen worden. De organisatoren CC-FFL krijgen de opdracht om te onderzoeken of het een mogelijkheid is om Frans als keuzeblok aan te bieden voor leerlingen binnen de uren CC/FFL onderbouw. 3. Extra vak en ondersteuning taal en rekenen De projectgroep is van mening dat het extra vak mag verdwijnen. Vaak keuze van ouders i.p.v. van leerling. Ondersteuning: is wel een wens deze te continueren, maar liever als soort keuzestudie uren, graag modulair. Voor komend schooljaar zijn er geen financiën of andere mogelijkheden gevonden om de ondersteuning binnen de lessentabel aan te kunnen bieden. Wel blijft het een onderwerp van gesprek binnen de projectgroep en zullen de opties die voorgesteld worden (bijv. taaktijd inzetten), bekeken worden op haalbaarheid. 4. Carmel Class met aanhangend vak in 3GT loslaten Koppeling van Carmel Classes in 3 en 4 GT met aanhangend vak heeft geen extra waarde. Leerlingen krijgen door hun keuze voor de Carmel Class een examenvak waarvoor ze zelf niet willen kiezen. Voorstel is om de koppeling los te laten in komend leerjaar 3GT (en dat in 2017-2018 door te zetten). Alle leergebieden reageren hierop zeer positief. Aandacht voor de Carmel Class Art &Music met tekenen: deel van PTA-programma zit in de CC; in het leergebied K&C is het gesprek gevoerd. Het leergebied K&C komt met het voorstel om tekenen in klas 2G op te hogen van 1 naar 2 lessen (ten koste van handvaardigheid, van 2 naar 1 les). Het hele leergebied K&C kan zich hierin vinden. De oplossing wordt ook gevonden in het volgende bespreekpunt: 5. Carmel Classes leerjaar 4gt een half jaar aanbieden Voorstel: CC klas 4 een half jaar (2 uur) aanbieden i.p.v. heel jaar. Daarmee wordt er formatie gespaard die ingezet kan worden voor het ophogen van een examenvak van 2 lessen naar 3 lessen per week (richten op examen). Alle leergebieden reageerden positief op dit voorstel. 6. Fit for Life/Carmel Class klas 1+2+3BB/KB Is een speerpunt in ons meerjarenbeleid en moet behouden blijven (talentontwikkeling, 21e-eeuwse vaardigheden). Nadeel is dat leerlingen erg veel uren maken (31+2). De projectgroep vindt het lastig om hiervoor een oplossing te vinden, ten koste van wat zou dit moeten gaan? Voorstel is om het voor komend schooljaar nog buiten de lessentabel aan te bieden en te blijven zoeken naar kansen/mogelijkheden om het te integreren in het curriculum. 7. LOB minithema s/ D&P LOB kan nog niet weggezet worden in leergebieden, dan verdwijnt het. Minithema s zijn net opgezet; nu geen drastische beslissingen, maar eerst evalueren en versterken. De doorlopende leerlijn met D&P bovenbouw moet verstevigd worden, waardoor er wellicht lestijd gewonnen kan worden. Mentoren hebben zich dan ook meer ontwikkeld tot coach. 5
Beschrijving huidige situatie Ingaande schooljaar 2015-2016 is het vmbo opgedeeld in vier verticaal ingerichte onderwijsteams: twee teams basis-kader en twee teams gemengd-theoretische leerweg. In principe zitten leerlingen van hetzelfde niveau in één klas. Vanuit organisatorisch oogpunt (splitsingsnorm) is het mogelijk dat in basis-kader teams combinatieklassen worden samengesteld. De lessentabel is voor schooljaar 2015-2016, voor het derde leerjaar vmbo, voor één jaar aangepast. Afgesproken is om in dit overgangsjaar het extra keuzevak en ondersteuning op taal en rekenen aan te bieden en hier éénmalig extra formatie voor uit te geven. Dit heeft te maken met de keuze om ingaande schooljaar 2015-2016 de bufferweken (8 per leerjaar) te vervangen door projectweken (4 per leerjaar). Met deze keuze vervalt de mogelijkheid voor leerlingen om binnen de lessentabel een extra vak te kiezen. Uitgangspunten voor de vormgeving van de lessentabel vmbo De opdracht voor alle medewerkers in het vmbo is om met elkaar het inspirerende gesprek aan te gaan. De focus ligt daarbij nadrukkelijk op onderwijs en leerlingen in het besef dat individuele vakken onderdeel uitmaken van een groter geheel waar alle andere processen ook belangrijk zijn. De V in vmbo staat voor voorbereidend. De maatschappij en de arbeidsmarkt veranderen snel. Het aantal banen neemt af en de vraag naar flexibele arbeid neemt toe. Door technologische ontwikkelingen en de sterke automatisering verdwijnen banen en ontstaan nieuwe beroepen. De maatschappij vraagt ook om vaardigheden. Denk hierbij aan kritisch denken, probleemoplossend vermogen, creatief denken en sociale vaardigheden. Door samenwerking met het bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen willen wij het onderwijs zo actueel, realistisch en contextrijk mogelijk vormgeven. Ook wordt een leerling op het vmbo voorbereid op een vervolgopleiding op het mbo of de havo. Vier aspecten in samenhang bepalen de kwaliteit van ons onderwijs: 1. De basiskwaliteit is in de ogen van de inspectie altijd minimaal voldoende. rekening houdend met veranderende examens; integreren van taal- en rekenonderwijs in alle leergebieden; lesstof aanbieden in betekenisvolle gehelen; het programma is breed, praktisch en heeft een oriënterend karakter; 2. In het beleidsplan van de Stichting Carmelcollege (Koers 2020) wordt uitgegaan van drie gelijkwaardige functies van onderwijs: kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming, deze geven samen inhoud aan het begrip brede vorming. onderwijs moet voorbereiden en beter aansluiten op de vragen van de maatschappij, het vervolgonderwijs, de arbeidsmarkt en ouders-verzorgers en leerlingen; een school die midden in de samenleving staat en een duurzame verbinding heeft met de omgeving; onderwijs levert een bijdrage aan de persoonlijke vorming van de leerling; onderwijs speelt een rol in de sociale ontwikkeling van leerlingen en de overdracht van waarden, normen en gedragingen. Naast het aanleren van cognitieve vaardigheden is het onderwijs ook gericht op de persoonlijke en maatschappelijke vorming: de vorming van leerlingen als persoon en als actief deelnemer in de maatschappij. Deze aspecten komen niet alleen terug in de aangeboden lesstof, maar maken ook deel uit van de schoolcultuur en de wijze waarop wij met elkaar omgaan. 3. 21e eeuwse vaardigheden zoals doelen stellen, reflecteren, gemotiveerde en verantwoorde keuzes maken en digitale geletterdheid maken integraal onderdeel uit van ons curriculum. 6
integreren van het programma Fit for Life in het curriculum. 4. We maken in onze organisatie echt ruimte om recht te doen aan verschillen tussen leerlingen in de vorm van meer gepersonaliseerd leren. rekening houden met verschillende opleidingsbehoeften van leerlingen; rekening houden met verschillende leerstijlen van leerlingen; talent ontdekken en talent ontwikkelen; daarbij gaan we uit van verdieping (excelleren), verbreding en verscheidenheid (inspelen op verschillen tussen leerlingen). Kaders De kaders voor de doorontwikkeling van de sector vmbo-pro zijn gebaseerd op ontwikkelingen binnen en buiten het Carmel College Salland en zijn vastgesteld door de directie: invoering uitstroomprofiel Dienstverlening en Producten (D&P); in het vmbo geven we D&P vorm in logische samenhang met LOB, op Expeditie D&P, de zeven werelden van techniek, Carmel Classes, Fit for Life Salland en de leergebieden; bij de huisvesting gaan we uit van een domeinstructuur waar de leerlingen met name de avo-vakken volgen. De domeinstructuur wordt zo vorm gegeven dat deze zo goed mogelijk aansluit bij de teamvorming en het te geven onderwijs; er dient rekening gehouden te worden met wettelijke eisen. Denk hierbij aan de veranderende eisen ten aanzien van de onderwijstijd en ontwikkelingen betreffende rekenonderwijs; uit het oogpunt van kostenbeheersing dient het mogelijk te zijn basis- en kaderleerlingen bij elkaar in lesgroepen te plaatsen (op basis van de splitsingsnorm); in de gemengd theoretische leerweg is het voor een leerling mogelijk een theoretisch diploma te behalen; in 2016-2017 wordt CCS-breed het schooljaar verdeeld in drie periodes; aanpassing van de lessentabel dient altijd te voldoen aan de bestaande wet- en regelgeving. Financiële kaders Het Carmel College Salland ontvangt één budget voor personele en materiële kosten, dit budget heet lumpsum. Daarnaast is het mogelijk dat scholen voor voortgezet onderwijs een (tijdelijk) budget ontvangen, bijvoorbeeld extra gelden via de prestatiebox. Ongeveer 85 procent van het budget is voor personele kosten en 15 procent voor materiele kosten. Zowel de personele alsook de materiele bekostiging kennen een vaste voet en een deel dat afhankelijk is van het aantal leerlingen dat in het betreffende schooljaar staat ingeschreven. Daalt het aantal leerlingen, dan daalt de bekostiging. Een leerling in het voortgezet onderwijs heeft recht op een minimum aantal lesuren, dit is de wettelijk vastgestelde onderwijstijd. Een school voor voortgezet onderwijs bepaalt zelf het lesrooster, onder voorwaarde dat de wettelijke onderwijstijd wordt gerealiseerd. Deze verplichte onderwijstijd wordt berekend in klokuren. De school bepaalt zelf hoe lang een les duurt. Op dit moment kent het vmbo lestijden van 50 minuten. Vanaf 1 augustus 2015 is de urennorm voor het vmbo (4 jaar): 3700 klokuren. De nieuwe urennorm per opleiding maakt het voor middelbare scholen mogelijk om de uren over alle leerjaren te verspreiden. Scholen kunnen zelf kiezen hoe zij hun onderwijsprogramma inrichten. Zolang zij maar elke leerling de mogelijkheid bieden een programma te volgen dat voldoet aan de wettelijke urennorm. En zolang de leerlingen maar minimaal 189 dagen per jaar onderwijs krijgen. De nieuwe urennorm geeft middelbare scholen: meer ruimte en flexibiliteit om het onderwijs beter in te richten; 7
meer mogelijkheden om een aangepast programma aan te bieden aan bijvoorbeeld excellente leerlingen of leerlingen met een achterstand; meer mogelijkheden om lesuitval op te vangen. voor stages of projecten bij bedrijven of maatschappelijke organisaties; om vakken te volgen in het mbo; voor afstandsonderwijs of leerpleinen. De lessentabel (aantal lessen) en de leerlingbegeleiding worden gefinancierd vanuit de personele bekostiging. Dit betekent dat een keuze (bijvoorbeeld in de lessentabel) altijd consequenties heeft voor iets anders. Een aantal voorbeelden: hoe meer lessen (boven de urennorm) worden ingepland hoe minder geld beschikbaar voor leerlingbegeleiding, huiswerkbegeleiding etc. hoe meer lessen worden ingepland hoe groter de lesgroepen; kleinere lesgroepen betekent minder lessen en/of minder leerlingbegeleiding. 8
Raadpleging vmbo Op basis van het ingezette meerjarenbeleid heeft de sectorleiding vmbo-praktijkonderwijs medewerkers vmbo uitgenodigd deel te nemen aan een werkgroep lessentabel. Aan de leden van de werkgroep is gevraagd om collega s te betrekken en feedback te vragen op het uit te brengen advies. De lessentabel 2016-2017 is besproken in het DV en vastgesteld (als concept). Naast de raadpleging binnen school is de concept lessentabel ook besproken in de ouderraad vmbo. De volgende bijeenkomsten zijn voor raadpleging georganiseerd: Wie Wanneer Docenten Carmel Classes / LOB / Fit for Life Oktober 2015 januari 2016 Evaluatie en inpassing Fit for Life, minithema s D&P en doorontwikkeling LOB. Januari t/m begin april 2016 Werkgroep lessentabel (inclusief roostermaker) Leergebieden Maart 2016, voorstel verzonden en gevraagd om reactie. Naar aanleiding van reacties diverse gesprekken gevoerd met leergebieden of individuele docenten. PMR April 2016 DV 20 april 2016 Ouderraad 10 mei 2016 Leerlingenraad april/mei 2016 Besluitvorming Sectorleiding 18 april 2016 DV 20 april 2016 Instemming MR 17 mei 2016 9
Lessentabel Officiële lessentabel 2014 2015 10
Voorstel Lessentabel 2016-2017 Voorstel lessentabel 2016-2017 2015-2016 1BB 1KB 1GT 2BB 2KB 2GT 3 BB-KB 4 BB-KB 3 GT 4GT B B B B B B B VK1 B VK1 K1 B VK1 VK2 VK3 B VK1 VK2 VK3 K1+ Nederlands 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 Wiskunde 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 MVT (International) 3 3 3 6 6 6 3 3 3 3 Duits* 3 3 3 2 2 2 3 2 Engels* 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 M&M (Discovery) 5 5 5 4 4 4 2 2 2 2 Aardrijkskunde* 1,5 1 1 1 2 2 3 Geschiedenis* 1,5 2 1 1 2 2 3 Economie* 2 2 2 3 3 2 3 2 2 3 3 2 Maatschappijleer 1 1 1 1 1 Maatschappijleer II* 2 2 3 Levensbeschouwing 2 2 2 1 1 1 1 M&G (Sport & Life) 5 5 5 5 5 5 2 2 2 2 Biologie* 2 2 2 2 2 2 3 3 3 2 2 3 Lich. Oefening 3 3 3 3 3 3 2 2 2 2 Lich. Oefening II ( GT*) 2 2 3 3 N&T (Tech. & Scien.) 5 5 5 4 4 4 Natuurkunde* 3 3 3 2 2 2 3 3 3 2 2 3 Scheikunde (GT*) 2 2 3 3 Techniek 2 2 2 2 2 2 K&C (Art & Music) 5 5 5 4 4 4 2 0 2 0 Tekenen ( GT*) 2 2 2 1 1 2 2 2 3 3 Handvaardigheid ( GT*) 1 1 1 1 2 1 2 2 3 CKV 2 2 Muziek 1 1 1 1 1 1 Drama 1 1 Carmel Class 2 2 2 2 2 2 2 2 1 Dienstverl.&Prod. 2 2 2 2 2 2 12 12 5 5 Begeleiding 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 32 32 29 3 27 3 2 24 3 2 2 21 3 3 3 2 32(+2) 32(+2) 32(+2) 30(+2) 31 30 (+2) * Examenvak / B: Basispakket / VK1: Verplichte keuze sectorvak / VK2: Verplichte keuze / VK3: Verplichte keuze / K1: Vrije Keuze (alleen lj 4) Buiten formatie Extra vak (loopt uit in klas 4) Wijzigingen 11