Bijlage 9: TECHNISCHE STANDAARD ISBL Leidingmarkering Praktijk voorbeeld voor merken van ISBL-leidingen.
Inleiding technische standaard Doel van deze standaard: Middels praktische tips invulling geven aan allerlei vragen met betrekking tot het merken van pijpleidingen; Uniforme layout; 2
Technische Standaard: nr. 1A Symbolen op de leidingmerker: Merkers (stickers) die op leidingen worden aangebracht moeten voldoen aan in de normen vastgestelde eisen m.b.t. pictogrammen. Niet toegestaan Vereist De vierkante oranje pictogrammen (Wms symbolen) zijn vervangen door de witte ruit met rode rand pictogrammen (GHS-CLP symbolen). De gele driehoek met zwarte rand pictogrammen zijn werkplaats waarschuwings pictogrammen en niet geschikt om inhouden van systemen te beschrijven. 3
Technische Standaard: nr. 1B Symbolen op de leidingmerker: Merkers (stickers) die op leidingen worden aangebracht moeten voldoen aan in de normen vastgestelde eisen m.b.t. pictogrammen. Niet toegestaan Vereist Eigen printers voor het maken van leidingmarkeringen is ideaal, echter de pictogrammen moet volgens de eisen worden ingekleurd. Witte ruit met rode rand en zwart symbool pictogrammen (GHS-CLP symbolen). 4
Technische Standaard: nr. 1C Symbolen op de leidingmerker: Merkers (stickers) die op leidingen worden aangebracht moeten voldoen aan in de normen vastgestelde eisen m.b.t. pictogrammen. Doe dit niet! Aanbevolen Het merker type dat gemaakt is om geheel rondom een leiding aan te brengen moet ook zodanig worden gebruikt. Niet als een postzegel op de leiding aanbrengen. Door bovenstaande methode is de merker niet vanaf alle zijden goed zichtbaar. Dit type leidingmerker volledig rondom de leiding hechten zodat deze van alle zijden goed duidelijk zichtbaar is. De merkers die toegepast mogen worden moeten een lijmlaag hebben die chloriden vrij is. Merkers met chloriden houden lijmlaag zijn niet toegestaan. 5
Technische Standaard: nr. 2A Kleurcodering van de leidingmerker: Merkers (stickers) die op leidingen worden aangebracht moeten voldoen aan in de normen vastgestelde eisen m.b.t. kleur. Vereist Groen Zilvergrijs Bruin Okergeel Violet Lichtblauw Zwart (RAL6010) (RAL9006) (RAL8001) (RAL1004) (RAL4001) (RAL5012) water stoom oliën en vloeibare brandstoffen (ontvlambare vloeistoffen) gassen of vloeibare gassen (uitgezonderd lucht) zuren & basen lucht andere vloeistoffen (onontvlambare vloeistoffen) Zuren krijgen t.o.v. het verleden nu de kleur paars waardoor deze uniform zijn met andere Europese landen. Stikstof krijgt t.o.v. het verleden nu de kleur okergeel waardoor deze uniform wordt met de bestaande NEN-norm (NEN3050:1972). Er is sprak van een gas wanneer het atmosferisch kookpunt beneden de 15 C ligt. Bij atmosferisch kookpunt waarden tussen de 15 en 30 C is sprake van gas of vloeistof (Chemiekaarten boek ). Owner Dow Restricted 6
Technische Standaard: nr. 2B Locaties van de leidingmerkers conform Europese richtlijn 92/58: Merkers (stickers) die op leidingen worden aangebracht moeten voldoen nabij kritische punten worden aangebracht. Volgens de richtlijnen De richtlijn voor het aanbrengen van merkers dateert van de jaren 90. Het is een tekstuele beschrijving van de locaties die volgens Europa in aanmerking zouden komen. Dit is echter in de praktijk niet realiseerbaar want we gaan niet bij iedere afsluiter of aftakking merkers plaatsten. In de volgende slides (3A t/m 3B) wordt de toe te passen systematiek nader beschreven. 7
Technische Standaard: nr. 2C Pictogrammen op een merker: Merkers (stickers) die op leidingen worden aangebracht moeten m.b.t. het aantal pictogrammen voldoen aan de SDS sheet van de stof die door de leiding loopt. Vereist SDS de SDS sheet geeft aan welke pictogrammen voor de betreffende stof van toepassing zijn; Productnaam de voorkeur gaat uit naar de volledige naam van het product zoals dat op de SDS en wordt toegepast. Afkortingen kan ook, maar zorg er wel voor dat het een standaard afkorting of een generiek gebruikte afkorting is. Er moet een duidelijke link met het SDS document zijn. Basis voor de toe te passen pictogrammen is de SDS sheet van het product dat door de leiding stroomt. Wanneer een product mix door de leiding stroomt dienen de toe te passen pictogrammen te worden gekozen uit een combinatie van de voor ieder deelproduct van toepassing zijnde SDS sheet. Bij mengsels kan voor de naamgeving gekozen worden uit het hoofdbestanddeel van het mengsel dat door de leiding stroomt of een combinatie van de twee belangrijkste hoofdbestanddelen. Voor de selectie van het aantal pictogrammen gaat de voorkeur uit naar een combinatie van de meerdere componenten waaruit het mengsel is samengesteld. Hierbij is vakkennis van de producten vereist en mogelijk overleg met Industrial Hygiëne specialist. 8
De merker: Resumerend kan de merker als onderstaand er uit zien. Technische Standaard: nr. 2D Vereist Achter grondkleur Zie slide 2A Leidend: Atmosferisch kookpunt (SDS) Pictogrammen Zie slide 2C Leidend: SDS Naamgeving Zie slide 2C Leidend: SDS Owner Dow Restricted 9
Technische Standaard: nr. 2E Soorten leidingmerker: Er zijn twee soorten merkers leverbaar, namelijk op rol of op kaart. De voorkeur gaat uit naar merker op rol. In twee situaties is een merker op kaart beter, namelijk bij hele dunne leidingen of hele grote leidingen. Merker op rol Merker op kaart Merker op rol 1) ROL2 Type 2 zonder GHS pictogrammen voor leidingen kleiner dan 70 mm 2) ROL2 Type 2 met GHS pictogrammen voor leidingen kleiner dan 70 mm 3) ROL3Type 3 zonder GHS pictogrammen voor leidingen groter dan 70 mm 4) ROL3 Type 3 met GHS pictogrammen voor leidingen groter dan 70 mm Toepassen bij leidingen met een diameter groter dan 30 mm. Maximale diameter waarbij rollen toegepast worden is 1000 mm. Merker op kaart. 1) 12 mm x 150 mm (5 merkers per kaart) 2) 26 mm x 250 mm (4 merkers per kaart) 3) 37 mm x 355 mm (3 merkers per kaart) 4) 52 mm x 450 mm (2 merkers per kaart) Toepassen bij leidingen met een diameter kleiner dan 30 mm (merker 1 ) of op leiding met diameter van bijvoorbeeld groter dan 1000 mm (merker 4). Merkers 2 en 3 zouden naar eigen inzicht kunnen worden toegepast. 10
Technische Standaard: nr. 3A Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (1) Om de levensduur en kleefbaarheid van de merkers (stickers) die op leidingen worden aangebracht te bevorderen worden aanbevelingen gedaan met betrekking tot de ondergrond. De plaats waar de leidingmerker wordt aangebracht moet schoon, droog, vet- en olievrij zijn. Breng geen leidingmerkers aan wanneer de buitenlucht temperatuur lager dan 5 C is. Aanbevolen wordt om de leidingmerker ca. 5 cm langer te nemen dan de omtrek van de pijpleiding zodat het laatste stukje van de leidingmerker op de eigen ondergrond wordt gehecht. Plaats in de stromingsrichting van de inhoud. Pijlpunt wijst naar de stroomrichting. Merk alleen die pijpleidingen die met de hand zijn aan te raken en ook binnen het handbereik liggen om een goede merker aan te brengen. 11
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (2) Selecteer een deellocatie binnen het gehele gebied waarvan de leidingen gemerkt dienen te worden. Vervolgens deze locaties in meerdere deellocatie opsplitsen zoals bijvoorbeeld een bordes, ammoniaksectie of destillatiesectie zijn. Ga vervolgens per stof (leidingmerker) te werk. Neem niet meerdere leidingmerkers gelijktijdig het veld in. Hier door is de kans op aanbrengen van de verkeerde leidingmerker kleiner. 12
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (3) Merkers niet plaatsen Merker lager plaatsen Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Start met alleen de verticale leidingen op 1,5 meter (hart merker) boven staanplaats te merken. Neem alleen die leidingen waar dat op 1,5 meter ook alleen mogelijk is. Door één persoon deze merkers aan te laten brengen op de zelfde hoogte ontstaat een symmetrisch vlak. Wat niet op 1,5 meter gemerkt kan worden komt op de volgende pagina s van deze Technische standaard aanbod. Aanbrengen op een hoogte van 1,5 meter is in verband met de zichtbaarheid in de aanloop naar een locatie. Start in het veld met één productrol tegelijkertijd. Neem geen rollen van diverse producten gelijktijdig mee, hierdoor worden de kansen op foutief labelen gereduceerd. Owner Dow Restricted 13
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (4) Plaats van merkers op leidingen binnen handbereik. Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Bovenzijde bordes die als basis voor de 1,5 meter wordt genomen. Start met alleen de verticale leidingen op 1,5 meter (hart merker) boven staanplaats te merken. Neem alleen die leidingen waar dat op 1,5 meter ook alleen mogelijk is. Door één persoon deze merkers aan te laten brengen op de zelfde hoogte ontstaat er uniformiteit. Wat niet op 1,5 meter gemerkt kan worden komt op de volgende pagina s van deze Technische standaard aanbod. 14
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (5) Plaats van merkers op horizontale leiding Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Na het merken van alleen de verticale leidingen op 1,5 meter (hart merker) start met alle horizontale leidingen vanaf staanplaats tot ca. 2 meter boven staanplaats (aan te raken zonder hulpmiddelen). Merkers plaatsen op kleine afstand van bochten en afsluiters. Zorg dat merkers degelijk geplaatst kunnen worden. Horizontale leidingen bij flensen en muurdoorsteken. Wanneer sprake is van lange leidingtrajecten zonder flenzen etc. kan gekozen worden om op ruimere afstand van elkaar te merken, namelijk 20 of 30 meter afhankelijk van het zicht. 15
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (6) Alternatieve locatie omdat op ca. 1,5 meter niet haalbaar is Alternatieve locatie omdat op ca. 1,5 meter niet haalbaar is Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Plaats van merkers op horizontale leiding Voorbeelden van situaties. 16
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (7) Plaats van merkers op horizontale leiding. Afstand afhankelijk van flenzen en vrij uitzicht. Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Voorbeelden van situaties. Owner Dow Restricted 17
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (8) Lange horizontale leiding. Merker plaatsen nabij de meest potentiële lek locatie, namelijk de flens. Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Voorbeelden van situaties. 18
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (9) Plaats van merkers op alternatieve locaties duidelijk in het zicht. In dit geval iets hoger omdat er geen horizontale leidingen in de nabijheid zijn. Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Voorbeelden van situaties waar naast het ontbreken van geschikte locaties op de 1,5 meter hoogte ook horizontale leidingen ontbreken. Geen merkers op isolatieboxen van de afsluiters plaatsen. Leidingmerkers dienen, in verband met levensduur, op de pijpleidingen aanwezig te zijn. 19
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (10) Centrale aanvoerleiding voorzien van merker. Type 4 bord Voorbeelden van situatie van een manifold. Bij een manifold het type 4 bord volgens Terneuzen Beleid L3G 06.05.B.04 Markeringen Bijlage 2 plaatsen. De diverse aftakkingen zijn niet voorzien van GHS-CLP merkers. 20
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (11) Merker op deze locatie is zeer slecht te zien. Plaats van merker op horizontale leiding Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Voorbeelden van situaties. 21
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (12) Plaats van merkers op alternatieve locaties duidelijk in het zicht. In dit geval iets hoger omdat er geen horizontale leidingen in de nabijheid zijn. Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Voorbeelden van situaties waar naast het ontbreken van geschikte locaties op de 1,5 meter hoogte ook horizontale leidingen ontbreken. Owner Dow Restricted 22
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (13) Plaats van merkers op alternatieve locaties duidelijk in het zicht. In dit geval iets hoger omdat er geen horizontale leidingen in de nabijheid zijn. Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Plaats van merkers op alternatieve locaties duidelijk in het zicht. In dit geval iets lager omdat er geen horizontale leidingen in de nabijheid zijn. Voorbeelden van situaties waar naast het ontbreken van geschikte locaties op de 1,5 meter hoogte ook horizontale leidingen ontbreken. 23
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (14) Plaats van merkers op horizontale leiding Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Voorbeelden van situaties waar naast het ontbreken van geschikte locaties op de 1,5 meter hoogte ook horizontale leidingen ontbreken. 24
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (15) Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) NaOH leiding met extra merker. Proceswater leiding met extra merker. Voorbeelden van situatie van NaOH-leiding waar proceswater intake plaatsvindt. Dergelijke situaties vragen om extra merkers nabij de intake om situatie te verduidelijken. 25
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (16) Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Plaats van merkers op horizontale leiding Plaats van merkers op alternatieve locaties duidelijk in het zicht. In dit geval iets lager omdat er geen horizontale leidingen in de nabijheid zijn. Merkerlijn verticale leidingen (1,5 m) Voorbeelden van situatie van een doorvoering van een ventleiding van een procesvat. Leiding wordt gescheiden door een etage. 26
Technische Standaard: nr. 3B Best practice aanbrengen van de merker op de leiding (17) Gebieden die ook via kooiladder bereikbaar zijn, ook daar de leidingen voorzien van een merker. Voorbeelden situatie van een tank dak. Leiding die alleen via kooiladders te bereiken zijn, niet vergeten. Owner Dow Restricted 27
Technische Standaard: nr. 4A Best practice verwijderen oude of verkeerde merker van de leiding (1) Oude merkers moeten wel worden verwijderd of dusdanig onleesbaar worden gemaakt dat er geen non-compliance situaties ontstaan. Dit kan worden bewerkstelligd door: Over plakken oude bestaande merker als deze op de juiste locatie is aangebracht; Over plakken met een tape in neutrale kleuren (tape in kleur van de leiding); Over plakken met isolatie tape; Verwijderen door deze er af te trekken (vaak een lastige klus). Overschilderen van oude merkers is geen optie. Een goede verflaag kan alleen verkregen worden met een goede onderlaag. Een oude sticker is geen geschikte onderlaag. Let bij het verwijderen van de oude merkers op uw persoonlijke veiligheid en dat van uw medewerkers in de nabijheid. In de EMETL staat in hoofdlijnen specs voor repareren schilderwerk. http://emetl.intranet.dow.com/scripts/practicelist.asp?opt=searchdescription&disclist=16&str1=repair 28
Technische Standaard: nr. 4A Best practice verwijderen oude of verkeerde merker van de leiding (2) De oranje Wms pictogrammen en de gele Arbo-waarschuwings pictogrammen zijn als merkers op leidingen niet toegestaan. Deze pictogrammen moeten van de leidingen verwijderd worden. 29
Technische Standaard: nr. 5A Don t (1) Plak niet zomaar overal merkers (stickers). Bij wijziging van de regelgeving dienen deze ook weer geactualiseerd te worden. ARBO-waarschuwingspictogrammen zijn overbodig. Werkplek markering is geregeld bij de entree van de plant middels de gebiedsmarkeringsborden type 1. Op deze borden zijn de waarschuwingspictogrammen, verbods- en gebodsborden weergegeven. 30
Technische Standaard: nr. 5A Don t (2) Neem voor een leiding één soort merker en geen twee varianten. Let tevens op de correcte stromingsrichting. Let bij merkers op kaart op de pijlen die de stromingsrichting aangeven. 31
Technische Standaard: nr. 5A Don t (3) Neem voor een leiding één soort merker, merker van hetzelfde formaat en met productnaam. Deze Arbo-waarschuwings pictogrammen zijn verboden. Zorg voor consistentie in naamgeving tussen aanwezige borden en productnaam op de merker (SDS is leidend). Voor laadpunten kan het verhelderend zijn om specifieke productnaam te vermelden. Owner Dow Restricted 32
Technische Standaard: nr. 5A Don t (4) Gebruik voor aanduiding van manifold of regellocaties de type 4 of 5 borden. Kleurcodering stikstof is geel conform de NEN3050:1972. Neem geen twee merkers om een productmix aan te geven. In een dergelijke situatie dient een nieuwe merker te worden gecreëerd door de leverancier. 33
Technische Standaard: nr. 5A Don t (5) Geen merkers op vierkante omkastingen van de leidingen aanbrengen. Kies voor het pijpleiding gedeelte wat de levensduur bevorderd. 34
Technische Standaard: nr. 6A Aanvullingen en correcties op deze standaard zijn welkom; Voor aanvullende vragen contacteer de eigenaar van Terneuzen Beleid L3G 06.05.B.04 Markeringen 35
Technische Standaard: Risico onderbouwing (1) Anno 2016 geeft het Arbeidsomstandighedenbesluit in artikel 8.4 aan dat: Artikel 8.4. Algemene vereisten veiligheids- en gezondheidssignalering 1.Ter voorkoming of beperking van gevaren voor de veiligheid en de gezondheid van werknemers zorgt de werkgever ervoor dat, indien de gevaren op de arbeidsplaats of de gevaren van een arbeidsmiddel daartoe aanleiding geven, doeltreffende veiligheids- of gezondheidssignalering aanwezig is. Veiligheidssignalering dient voor werknemers en derden werkzaam in productiegebied. De werknemers en derden werkzaam in het productiegebied worden op diverse momenten geinformeerd/gewezen op de aanwezige risico s. Het aanbrengen van leidingmerkers op leidingen die alleen direct aan te raken zijn is op grond van de hierna volgende aanwezige informatie en instructie layers aanvaardbaar. 36
Technische Standaard: Risico onderbouwing (2) Uitwisseling van risicoaspecten: 1. VCA of VCA-VOL; 2. Algemene signalering site 3. Site poort introductie: 1. Toets afgenomen; 2. Safety manual; 4. Algemene signalering plant; 5. People@risk programma (contractors) 6. Specifieke Plant introductie: 1. Plant specifieke gevaren; 2. Extra vereiste persoonlijke beschermingsmiddel; Owner Dow Restricted 37
Technische Standaard: Risico onderbouwing (3) 6. Werkvergunningen; 1. Specifieke gevaren en persoonlijke beschermingsmiddelen; 2. Start werk analyse; 3. Procedures 38
Revisie s Datum Herzien door Wijzigingen Mei 2015 Jurgen Verstraeten Eerste lay-out opgesteld in samenspraak met projectgroep GHS-CLP waarin ook Trinseo Netherlands participeert. Okt. 2015 Jurgen Verstraeten Slide 2A: okergeel: Slide 2B: verwijzing naar slide 3A t/m 3B: Slide 2C: handelwijze mengsels toegevoegd: Slide 2D: achtergrondkleur SDS: Slide 2E: geheel nieuw: Slide 3B nr 6: alternatieve locaties merkers; Slide 3B nr 10: verwijzing site procedure aangepast; Slide 4A: over plakken bestaande merker toegevoegd en overschilderen verwijderd; Slide nr 5A toelichting waarom ARBO-pictogrammen verwijderen; Slide nr 6A: verwijzing site procedure aangepast. Juli 2016 Jurgen Verstraeten Slide s Risico onderbouwing toegevoerd, betreft een drietal slide s. 39