GERAARDSBERGEN- DUYTSENKOUTER Archeologienota Deel 3 : Programma van maatregelen 2016K8 Jasmine CRYNS Pieter LALOO Ghent Archaeological Team bvba Dorpsstraat 73 8450 Bredene
Project: 2016K8 - Geraardsbergen-Duytsenkouter Opdrachtgever: IMWO-INVEST nv Kapelanielaan 9 9140 Temse Uitvoerder: GHENT ARCHAEOLOGICAL TEAM bvba (GATE) Jasmine CRYNS, Pieter LALOO 2016 - GHENT ARCHAOLOGICAL TEAM bvba Niets uit deze uitgave mag vermenigvuldigd of aangepast worden, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt worden onder enige vorm of wijze ook, elektronisch, mechanisch, door fotokopie, zonder toestemming van Ghent Archaeological Team bvba. 2
Inhoud INLEIDING... 4 DEEL 3 : Programma van maatregelen... 5 1. Gemotiveerd advies over het al dan niet moeten nemen van maatregelen... 5 2. Bijlagen... 13 3
INLEIDING In opdracht van IMWO-INVEST werd door GATE een archeologienota opgemaakt voor de aanvraag van de stedenbouwkundige vergunning voor het inrichten van een verkaveling ter hoogte van de Duytsenkouter. Het projectgebied is ca. 2,9ha groot en grenst aan de Hogeweg ten noorden van het dorpscentrum van Overboelare, een deelgemeente van Geraardsbergen. De perceelsoppervlaktes waarop de ingrepen zullen plaatsvinden alsook de oppervlaktes van de ingrepen overschrijden de oppervlaktecriteria binnen het Onroerenderfgoeddecreet (resp. 3000 en 1000m²). Reeds in 2015 voerde GATE op deze percelen een archeologisch vooronderzoek uit door middel van proefsleuven. De resultaten werden in deze archeologienota mee opgenomen. 4
DEEL 3 : Programma van maatregelen 1. Gemotiveerd advies over het al dan niet moeten nemen van maatregelen 1. Volledigheid van het uitgevoerde onderzoek Op basis van het gevoerde bureauonderzoek werd voldoende informatie ingewonnen omtrent het archeologisch potentieel van het projectgebied en de impact van de geplande werkzaamheden hierop. 2. Aanwezigheid en waardering van een archeologische site Op basis van de verzamelde gegevens is duidelijk dat het projectgebied weinig tot geen potentieel tot kennisvermeerdering biedt. De resultaten uit het reeds uitgevoerde proefsleuvenonderzoek (Cryns et al. 2015) met 59 aangetroffen archeologische sporen toonden enkel het landgebruik aan binnen het projectgebied vanaf de (post-) middeleeuwse periode. Tijdens het veldwerk werden noch archeologische sporen noch vondsten aangetroffen die concrete aanwijzingen kunnen geven voor oudere occupaties (figuur 1). Gracht S 9 werd nader bekeken om, desondanks het gebrek aan vondsten, de datering hiervan te kunnen bepalen. Na vergelijking met de kabinetskaart van Ferraris werd deze structuur met enig voorbehoud geïnterpreteerd als erfinrichting die tijdens de (post-) middeleeuwse periode ontstond. Spoor S 24 betrof een cirkelvormig spoor waarin zowel geglazuurd aardewerk, verbrande leem als baksteenfragmentjes werden teruggevonden. Om de interpretatie als waterput uit te sluiten werd een boring uitgevoerd die de maximale bewaring van het spoor tot ca. 0,20 m onder het aanlegvlak duidelijk maakte. De overige, vaak parallelle greppelstructuren bevonden zich in dezelfde oriëntatie als de huidige verkaveling en werden bijgevolg als sub-recente of recente sporen geïnterpreteerd. Om het moment te achterhalen wanneer deze greppels werden uitgegraven, werden de historische kaarten geraadpleegd. De Ferrariskaart toont het landgebruik aan dat zich pas vanaf de late 18 de eeuw stelselmatig uitbreidde. Op basis van de Atlas der Buurtwegen konden de meeste aangetroffen greppelfragmenten in verband worden gebracht met de landinrichting uit de 19 de eeuw. Daarnaast werden verscheidene recente sporen (kuilen, paalkuilen en recente afbraaksporen) gedocumenteerd die het landgebruik in de post-middeleeuwse periode illustreren. Er kan dus besloten worden dat op basis van het onderzoek van 2015 geen concrete aanwijzingen zijn voor een archeologische vindplaats binnen het projectgebied die verder archeologisch onderzoek noodzakelijk maakt. 3. Impactbepaling IMWO-INVEST plant een verkaveling ter hoogte van de toponiem Duytsenkouter. Hiervoor worden 47 nieuwe loten en een wegkoffer aangelegd. De nieuwbouw wordt aangelegd op landbouwgrond. De nieuwe loten nemen een oppervlakte in beslag tussen 350 en 1000m². De toekomstige woningen nemen elke een gemiddelde oppervlakte in beslag van ca. 88m². In deze zone zullen verstoring tot 1m diep plaats vinden ten opzichte van het maaiveld. De verkaveling betreft ook de aanleg van een nieuwe rijweg (0,4ha). De wegkoffer zal tot 0,60m diep ten opzichte van het maaiveld worden uitgegraven. Ten slotte vermelden we de aanleg van een gescheiden rioleringsstelsel met een breedte en diepte van respectievelijk 3m en 3m, deze werken zullen zoveel mogelijk binnen de afbakening van de toekomstige wegenis plaatsvinden (figuren 1 t.e.m. 6). Het reeds uitgevoerde archeologisch vooronderzoek ter hoogte van het projectgebied toonde de afwezigheid van relevante archeologische sporen en vondsten. Met officiële goedkeuring van 5
Onroerend Erfgoed werd in 2015 reeds het advies gegeven om geen verder archeologisch onderzoek meer uit te voeren binnen het projectgebied voor deze verkavelingswerken. Figuur 1 : Overzicht van de bodemsporen aangetroffen tijdens het proefsleuvenonderzoek (Bron: Gate; Cryns et al. 2015). 6
Figuur 2 : Overzichtsplan geplande werken ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest). 7
Figuur 3 : Overzichtsplan geplande werken ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest). 8
Figuur 4 : Overzichtsplan geplande werken ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest). 9
Figuur 5 : Overzichtsplan geplande werken ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest). 10
Figuur 6 : Profielgegevens ontwerpplan geplande wegenis ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest). 11
Figuur 7 : Profielgegevens gescheiden rioleringsstelsel ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest). 12
4. Maatregelen Er dienen geen verdere maatregelen te worden genomen omdat het potentieel tot kennisvermeerdering reeds afdoende werd onderzocht door middel van het bureauonderzoek en het reeds in 2015 uitgevoerde proefsleuvenonderzoek (Cryns et al.). Bijkomend onderzoek zou weinig bijkomende archeologische kennis genereren over de regio Geraardsbergen en omstreken. 5. Bibliografie Cryns J., Allemeersch L. & Mikkelsen J., 2015, Geraardsbergen-Duytsenkouter. Rapportage van het archeologisch proefsleuvenonderzoek. Bredene (=GATE-rapport 83). 2. Bijlagen Lijst figuren Figuur 1 : Overzicht van de bodemsporen aangetroffen tijdens het proefsleuvenonderzoek (Bron: Gate).... 6 Figuur 2 : Overzichtsplan geplande werken ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest).... 7 Figuur 3 : Overzichtsplan geplande werken ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest).... 8 Figuur 4 : Overzichtsplan geplande werken ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest).... 9 Figuur 5 : Overzichtsplan geplande werken ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest).... 10 Figuur 6 : Profielgegevens ontwerpplan geplande wegenis ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest)... 11 Figuur 7 : Profielgegevens gescheiden rioleringsstelsel ter hoogte van de Duytsenkouter (Bron : Imwo-Invest)... 12 13