Uitgerekend Zoetermeer 2016

Uitgerekend Zoetermeer 2016

Uitgerekend Zoetermeer 2016 Uitgerekend Zoetermeer 2016 1

COLOFON Uitgave Gemeente Zoetermeer Oktober 2016 Samenstelling JaBo / Onderzoek en Statistiek Camiel Geryszewski en Janny Lupgens Correspondentieadres Postbus 15 2700 AA Zoetermeer Telefoon: 14079 Bronvermelding Gebruik van deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld. 2 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Inhoudsopgave Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE 3 HOOFDSTUK 1 BODEMGEBRUIK 6 TABEL 1.1 OPPERVLAKTE, BEVOLKINGSDICHTHEID EN WONINGDICHTHEID PER WIJK, 1 JANUARI 2016 6 TABEL 1.2 BEVOLKINGSDICHTHEID EN WONINGDICHTHEID, 2000 2016 6 TABEL 1.3 BODEMGEBRUIK IN HECTARE, IN 2000 EN 2012, PER 1 JANUARI 7 GRAFIEK 1.1 BODEMGEBRUIK PER 1 JANUARI 2012 7 HOOFDSTUK 2 BEVOLKING 8 TABEL 2.1 BEVOLKINGSONTWIKKELING ZOETERMEER PER JAAR SINDS 1965 8 TABEL 2.2 BEVOLKING NAAR LEEFTIJD EN GESLACHT, 1 JANUARI 2016 9 GRAFIEK 2.1 INWONERS ZOETERMEER, NAAR LEEFTIJD EN GESLACHT, IN %, 1 JANUARI 2016 10 TABEL 2.3 BEVOLKING NAAR LEEFTIJD, 1 JANUARI, 2011 T/M 2016 11 TABEL 2.4 BEVOLKING NAAR WIJK, BUURT EN GESLACHT, 1 JANUARI, 2012 T/M 2016 12 TABEL 2.5 BEVOLKING NAAR WIJK EN LEEFTIJD, 1 JANUARI 2016 13 GRAFIEK 2.2 BEVOLKING NAAR LEEFTIJD PER WIJK (IN %), 1 JANUARI 2016 13 TABEL 2.6 BEVOLKING NAAR WIJK, BUURT EN LEEFTIJDSGROEP, 1 JANUARI 2016 14 TABEL 2.7 BEVOLKING NAAR BURGERLIJKE STAAT, GESLACHT EN LEEFTIJD, 1 JANUARI 2016 15 TABEL 2.8 BEVOLKING NAAR BURGERLIJKE STAAT, 1 JANUARI, 2011 T/M 2016 15 TABEL 2.9 BEVOLKING NAAR BURGERLIJKE STAAT EN WIJK, 1 JANUARI 2016 16 GRAFIEK 2.3 BEVOLKING NAAR LEEFTIJD EN HERKOMSTGROEPERING (IN %), 1 JANUARI 2016 16 TABEL 2.10 BEVOLKING NAAR HERKOMSTGROEPERING, 1 JANUARI 2016 17 TABEL 2.11 BEVOLKING NAAR HERKOMST EN LEEFTIJD, 1 JANUARI 2016 18 TABEL 2.12 BEVOLKING NAAR HERKOMST EN WIJK, 1 JANUARI 2016 18 TABEL 2.13 NIET-WESTERSE ALLOCHTONEN PER WIJK, 1 JANUARI, 2012 T/M 2016 19 TABEL 2.14 BERCENTAGE NIET-WESTERSE ALLOCHTONEN PER WIJK, 1 JANUARI, 2012 T/M 2016 19 TABEL 2.15 BEVOLKING NAAR AANTAL PERSONEN PER ADRES NAAR WIJK, 1 JANUARI 2016 20 GRAFIEK 2.4 ALLEENWONENDEN NAAR WIJK (IN %), 1 JANUARI 2016 20 TABEL 2.16 BEWOONDE ADRESSEN NAAR AANTAL BEWONERS, PER WIJK EN BUURT, 1 JANUARI 2016 21 TABEL 2.17 BEWOONDE ADRESSEN NAAR AANTAL BEWONERS, 1 JANUARI 2011 T/M 2016, ABSOLUUT EN IN % 22 TABEL 2.18 PROGNOSE BEVOLKING 2016 2036, NAAR WIJK EN BUURT 23 TABEL 2.19 PROGNOSE BEVOLKING 2016 2036 NAAR LEEFTIJD 23 TABEL 2.20 GEBOORTES IN 2015 PER WIJK EN BUURT, NAAR LEEFTIJD VAN DE MOEDER EN GESLACHT 24 TABEL 2.21 VERLEDENEN IN 2015 PER WIJK EN BUURT, NAAR LEEFTIJD EN GESLACHT 24 TABEL 2.22 VESTIGERS IN 2015 PER WIJK EN BUURT NAAR LEEFTIJD EN GESLACHT 25 TABEL 2.23 VERTREKKERS IN 2015 PER WIJK EN BUURT NAAR LEEFTIJD EN GESLACHT 25 TABEL 2.24 BINNENVERHUIZERS NAAR RICHTING IN 2015 26 TABEL 2.25 HUWENDE EN VAN ECHT SCHEIDENDE PERSONEN IN 2011 T/M 2015 26 TABEL 2.26 LOOP VAN DE BEVOLKING ZOETERMEER OVER 2015 NAAR WIJK 27 HOOFDSTUK 3 WONEN 28 TABEL 3.1 WONINGVOORRAAD NAAR EIGENDOM EN BOUWWIJZE, 2000-2016 28 TABEL 3.2 WONINGVOORRAAD NAAR BUURT EN WIJK OP 1 JANUARI, 2011 T/M 2016 30 TABEL 3.3 WONINGVOORRAAD NAAR BOUWJAAR EN WIJK OP 1 JANUARI 2016 31 GRAFIEK 3.1 ONTWIKKELING WONINGVOORRAAD ZOETERMEER PER WIJK/BUURT SINDS 1970 31 TABEL 3.4 WONINGVOORRAAD NAAR BUURT EN WIJK OP 1 JANUARI 2016, NAAR EIGENDOM, BOUWWIJZE, WOZ-WAARDE EN GEMIDDELDE WONINGBEZETTING 32 TABEL 3.5 WONINGVOORRAAD NAAR GETAXEERDE WOZ-WAARDE PER WIJK, 1 JANUARI 2016 33 Uitgerekend Zoetermeer 2016 3

Inhoudsopgave GRAFIEK 3.2 WONINGVOORRAAD NAAR GETAXEERDE WOZ-WAARDE PER WIJK ( IN %), 1 JANUARI 2016 33 TABEL 3.6 ONTWIKKELING GEMIDDELDE WONINGBEZETTING PER WIJK VANAF 1970 34 TABEL 3.7 TOEVOEGINGEN EN ONTTREKKINGEN AAN DE WONINGVOORRAAD NAAR WIJK/BUURT IN 2015 34 TABEL 3.8 GEPLANDE WONINGBOUW PER WIJK/BUURT IN DE JAREN 2016 T/M 2025 35 TABEL 3.9 GEPLANDE SLOOP VAN WONINGEN PER WIJK/BUURT IN DE JAREN 2016 T/M 2025 35 HOOFDSTUK 4 WERK EN INKOMEN 36 TABEL 4.1 ONTWIKKELING AANTAL BANEN EN BEDRIJFSVESTIGINGEN SINDS 1 JANUARI 2000 EN DE WOON/WERKBALANS 36 TABEL 4.2 ONTWIKKELING (BEROEPS)BEVOLKING, BANEN EN NIET-WERKENDE WERKZOEKENDEN VANAF 2000 36 TABEL 4.3 VESTIGINGEN NAAR SECTIE, 1 JANUARI 2012 T/M 2015 37 GRAFIEK 4.1 VESTIGINGEN EN BANEN NAAR SECTIE, 1 JANUARI 2015, IN % 37 TABEL 4.4 BANEN NAAR SECTIE, 1 JANUARI 2012 T/M 2015 38 GRAFIEK 4.2 AANTAL BANEN IN 2000 T/M 2015, PER 1 JANUARI 38 TABEL 4.5 VESTIGINGEN NAAR SECTIE PER WIJK, 1 JANUARI 2015 39 TABEL 4.6 BANEN NAAR SECTIE PER WIJK, 1 JANUARI 2015 40 TABEL 4.7 VESTIGINGEN EN BANEN NAAR BUURT/WIJK, 1 JANUARI 2015 41 TABEL 4.8 PENDELMATRIX HAAGLANDEN, AANTALLEN WERKZAME PERSONEN (EXCLUSIEF UITZENDKRACHTEN) DIE BUITEN DE WERKGEMEENTE WONEN, 2015 42 TABEL 4.9 AANTAL NIET WERKENDE WERKZOEKENDEN NAAR DIVERSE KENMERKEN, 2012 T/M 2015, PER EIND VAN HET JAAR 43 GRAFIEK 4.3 ONTWIKKELING NIET WERKENDE WERKZOEKENDEN VANAF 1994, PER EIND VAN HET JAAR 43 TABEL 4.10 UITKERINGEN NAAR SOORT, 2007-2015 44 TABEL 4.11 HOOFDACTIVITEIT VAN DE BEVOLKING VAN 18 JAAR EN OUDER, NAAR WIJK/BUURT, IN PROCENTEN 45 TABEL 4.12 OPLEIDINGSNIVEAU VAN DE BEVOLKING VAN 18 JAAR EN OUDER, NAAR WIJK, IN PROCENTEN 45 TABEL 4.13 GEMIDDELD BESTEEDBAAR HUISHOUDENSINKOMEN IN 2013 VAN PARTICULIERE HUISHOUDENS MET INKOMEN, NAAR WIJK/BUURT EN SAMENSTELLING VAN HET HUISHOUDEN, IN DUIZENDTALLEN EURO S 46 GRAFIEK 4.4 GEMIDDELD BESTEEDBAAR HUISHOUDENSINKOMEN VAN PARTICULIERE HUISHOUDENS NAAR SAMENSTELLING VAN HET HUISHOUDEN, 2013 46 TABEL 4.14 GEMIDDELD PERSOONLIJK INKOMEN IN 2013 VAN PERSONEN MET EEN HEEL JAAR INKOMEN, NAAR WIJK/BUURT EN SOCIAAL-ECONOMISCHE CATEGORIE, IN DUIZENDTALLEN EURO S 47 HOOFDSTUK 5 ONDERWIJS 48 TABEL 5.1 AANTAL LEERLINGEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS OP BASISSCHOLEN, PER 1 OKTOBER, 2011-2015 48 TABEL 5.2 AANTAL LEERLINGEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS OP BASISSCHOLEN, NAAR WIJK/BUURT, PER 1 OKTOBER, 2011-2015 49 TABEL 5.3 AANTAL LEERLINGEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS OP BASISSCHOLEN, PER 1 OKTOBER 2015, NAAR DENOMINATIE EN LEEFTIJD 49 AANTAL LEERLINGEN IN HET SPECIAAL BASISONDERWIJS EN HET (VOORTGEZET) SPECIAAL ONDERWIJS, TABEL 5.4 PER 1 OKTOBER, 2011-2015 50 TABEL 5.5 AANTAL LEERLINGEN IN HET VOORTGEZET ONDERWIJS, PER SCHOOL, PER 1 OKTOBER, 2011-2015 50 TABEL 5.6 AANTAL LEERLINGEN IN HET VOORTGEZET ONDERWIJS PER 1 OKTOBER 2015, NAAR LEERJAAR EN RICHTING VAN HET ONDERWIJS EN SCHOOL 51 TABEL 5.7 AANTAL LEERLINGEN IN HET VOORTGEZET ONDERWIJS PER RICHTING PER 1 OKTOBER 2015 NAAR SCHOOL 51 TABEL 5.8 AANTAL MBO-LEERLINGEN AFKOMSTIG UIT ZOETERMEER, NAAR NIVEAU 52 TABEL 5.9 AANTAL LEERLINGEN EN STUDENTEN IN HET MBO NAAR STUDIERICHTING 52 TABEL 5.10 AANTAL DEELNEMERS VOLWASSENENEDUCATIE, ORIËNTATIE, CURSUSSEN EN TRAININGEN OP HET ID- COLLEGE 52 TABEL 5.11 STUDENTEN HOGER ONDERWIJS MET WOONGEMEENTE ZOETERMEER 53 TABEL 5.12 AANTAL STUDENTEN FACULTEIT IT & DESIGN, NAAR STUDIERICHTING 53 4 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Inhoudsopgave HOOFDSTUK 6 CULTUUR EN RECREATIE 54 TABEL 6.1 COLLECTIE, LEDEN EN UITLENINGEN VAN DE BIBLIOTHEEK ZOETERMEER 54 TABEL 6.2 BEZOEKERSAANTALLEN STADSTHEATER 54 TABEL 6.3 AANTAL PRODUCTIES EN BEZETTINGSGRAAD STADSTHEATER 55 TABEL 6.4 BEZOEKERSAANTALLEN STADSMUSEUM ZOETERMEER, IN 2011 T/M 2015 55 TABEL 6.5 AANTAL GESTARTE CURSUSSEN VOLKSUNIVERSITEIT EN VERDELING CURSISTEN NAAR PRODUCT, 2012 T/M 2015 56 TABEL 6.6 ACTIVITEITEN EN BEZOEKERSAANTALLEN CULTUURPODIUM DE BOERDERIJ, 2012 T/M 2015 56 TABEL 6.7 BEZOEKERS BIOSCOOP UTOPOLIS EN FILMTHEATER CINE-UTOPIA, 2012 T/M 2016 56 TABEL 6.8 BEZOEKERS VAN ZWEMBADEN NAAR SOORT GEBRUIK, IN 2014 EN 2015 57 TABEL 6.9 BEZOEKERS STADSBOERDERIJEN EN SPEELBOERDERIJ IN 2014 EN 2015 57 HOOFDSTUK 7 POLITIEK 58 TABEL 7.1 UITSLAG GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN ZOETERMEER 2006, 2010 EN 2014 58 GRAFIEK 7.1 PERCENTAGE STEMMEN GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2006, 2010 EN 2014 58 TABEL 7.2 UITSLAG TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN 2010 EN 2012, ZOETERMEER EN NEDERLAND 59 TABEL 7.3 UITSLAG VERKIEZINGEN EN ZETELVERDELING PROVINCIALE STATEN, 2011 EN 2015 60 TABEL 7.4 UITSLAG VERKIEZINGEN EN ZETELVERDELING EUROPEES PARLEMENT, 2009 EN 2014 61 HOOFDSTUK 8 VEILIGHEID 62 TABEL 8.1 MISDRIJVEN, 2011 T/M 2015 62 TABEL 8.2 MISDRIJVEN PER DUIZEND INWONERS, 2010-2015 63 HOOFDSTUK 9 MILIEU 64 TABEL 9.1 OPGEHAALDE EN INGELEVERDE HOEVEELHEDEN AFVAL (IN TONNEN), 2012 T/M 2015 64 BIJLAGEN 65 BIJLAGE 1 WIJK-BUURT EN SUBBUURTINDELING VAN DE GEMEENTE ZOETERMEER, 1 JANUARI 2016 65 BIJLAGE 2 WIJK-BUURT EN SUBBUURTINDELING VAN DE GEMEENTE ZOETERMEER (VERVOLG) 66 BIJLAGE 3 KAART WIJKINDELING GEMEENTE ZOETERMEER 67 BIJLAGE 4 KAART BUURTINDELING GEMEENTE ZOETERMEER 68 BIJLAGE 5 KAART SUBBUURTINDELING GEMEENTE ZOETERMEER 69 BIJLAGE 6 KAART POSTCODEGEBIEDSINDELING GEMEENTE ZOETERMEER 70 BIJLAGE 7 KAART POSTCODE / SUBBUURTINDELING GEMEENTE ZOETERMEER 71 Uitgerekend Zoetermeer 2016 5

Hoofdstuk 1 - Bodemgebruik Hoofdstuk 1 Bodemgebruik Tabel 1.1 Oppervlakte, bevolkingsdichtheid en woningdichtheid per wijk, 1 januari 2016 oppervlakte in hectare oppervlakte wijk bevolkings- woning- Wijk/buurt totaal land in % totale opp. dichtheid dichtheid Centrum 346 329 9,3 6.370 3.449 Meerzicht 226 216 6,1 6.959 3.315 Buytenwegh 130 125 3,5 8.222 3.769 De Leyens 185 165 5,0 5.686 2.624 Seghwaert 229 218 6,2 7.524 3.404 Noordhove 136 125 3,7 6.857 2.788 Rokkeveen 394 371 10,6 5.592 2.305 Oosterheem 361 344 9,8 6.383 2.350 Industriegebied 351 333 9,5 154 54 Buitengebied 1.347 1.128 36,3 29 11 Zoetermeer 3.705 3.354 100,0 3.702 1.651 Bronnen: BRP, BAG-Zoetermeer. Bevolkingsdichtheid en woningdichtheid zijn het aantal inwoners resp. woningen per km2 (=100 ha) land. Tabel 1.2 Bevolkingsdichtheid en woningdichtheid, 2000 2016 aantal inwoners aantal woningen 1 jan. Totaal per km2 totaal per km2 2000 109.936 3.265 44.604 1.325 2001 110.150 3.267 44.924 1.333 2002 110.448 3.277 45.248 1.342 2003 112.593 3.341 46.544 1.381 2004 114.212 3.389 47.745 1.417 2005 115.793 3.436 48.709 1.445 2006 116.982 3.471 49.805 1.478 2007 118.017 3.471 50.802 1.507 2008 119.500 3.545 51.796 1.500 2009 120.882 3.586 52.287 1.551 2010 121.528 3.586 52.648 1.551 2011 121.920 3.619 52.886 1.570 2012 122.370 3.632 53.189 1.579 2013 123.100 3.654 53.891 1.600 2014 123.589 3.685 54.789 1.634 2015 124.064 3.699 55.033 1.641 2016 124.143 3.702 55.378 1.651 Bron: BRP, Vastgoedsysteem Zoetermeer, BAG-Zoetermeer. Bevolkingsdichtheid en woningdichtheid zijn het aantal inwoners resp. woningen per km 2 (=100 ha) land, op de peildatum 6 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Tabel 1.3 Bodemgebruik in hectare, in 2000 en 2012, per 1 januari Absoluut in % 2000 2012 2000 2012 Hoofdstuk 1 - Bodemgebruik Spoorterrein 60 28 1,6 0,8 Wegverkeersterrein 199 225 5,4 6,1 Totaal verkeersterrein 259 253 7,0 6,8 Woonterrein 1.060 1200 28,6 32,4 Terrein voor detailhandel en horeca 66 79 1,8 2,1 Terrein voor openbare voorzieningen 19 14 0,5 0,4 Terrein voor sociaal-culturele voorz. 46 51 1,2 1,4 Bedrijventerrein 226 308 6,1 8,3 Totaal bebouwd terrein 1.417 1652 38,2 44,6 Begraafplaats 12 10 0,3 0,3 Delfstofwinplaats 1 1 0,0 0,0 Bouwterrein 247 144 6,7 3,9 Totaal semi-bebouwd terrein 260 155 7,0 4,2 Park en plantsoen 302 379 8,2 10,2 Sportterrein 166 174 4,5 4,7 Volkstuin 17 20 0,5 0,5 Dagrecreatief terrein 64 66 1,7 1,8 Verblijfsrecreatief terrein - 2-0,1 Totaal recreatieterrein 549 642 14,8 17,3 Terrein voor glastuinbouw 3 0 0,1 0,0 Overig agrarisch terrein 949 707 25,6 19,1 Totaal agrarisch terrein 953 707 25,7 19,1 Bos 47 41 1,3 1,1 Open nat natuurlijk terrein 6 0 0,2 0,0 Totaal bos en open natuurlijk terrein 53 41 1,4 1,1 Recreatief binnenwater 145 133 3,9 3,6 Overig binnenwater 70 121 1,9 3,3 Totaal binnenwater 215 254 5,8 6,9 Totale oppervlakte Zoetermeer 3.705 3.705 100,0 100,0 Bron: CBS. Grafiek 1.1 Bodemgebruik per 1 januari 2012 semi-bebouwd terrein 4% recreatieterrein 17% agrarisch terrein 19% bos en open natuurlijk terrein 1% binnenwater 7% verkeersterrein 7% bebouwd terrein 45% Bron: CBS. Uitgerekend Zoetermeer 2016 7

Hoofdstuk 2 - Bevolking Hoofdstuk 2 Bevolking Tabel 2.1 Bevolkingsontwikkeling Zoetermeer per jaar sinds 1965 Jaar Aantal Migra- Totale Admin. Aantal Geboortoverschot Geboorte- inwoners Sterfte Vestiging Vertrek tie- saldo mutatie rectie bevolkings- cor- inwoners 1/1 31/12 1965 10.771 313 48 265 546 517 29 294 11.065 1970 17.130 386 66 320 4.172 939 3.233 3.553 20.683 1975 41.094 779 150 629 7.009 3.247 3.762 4.391 45.485 1980 63.832 1.205 278 927 7.049 3.910 3.139 4.066 67.898 1985 80.196 1.269 468 801 5.471 4.131 1.340 2.141-6 82.331 1990 96.234 1.560 528 1.032 5.814 4.025 1.789 2.821 13 99.068 1995 104.963 1.293 656 637 5.019 4.133 886 1.523 106.486 2000 109.936 1.277 724 553 4.578 4.902-324 229-15 110.150 2001 110.150 1.158 774 384 4.727 4.813-86 298 110.448 2002 110.448 1.196 761 435 6.516 4.763 1.753 2.188-43 112.593 2003 112.593 1.149 765 384 5.971 4.665 1.306 1.690-71 114.212 2004 114.212 1.201 774 427 5.849 4.696 1.153 1.580 1 115.793 2005 115.793 1.284 824 460 6.137 5.410 727 1.187 2 116.982 2006 116.982 1.205 756 449 6.057 5.452 605 1.054-19 118.017 2007 118.017 1.275 752 523 6.411 5.460 951 1.474 9 119.500 2008 119.500 1.387 705 682 6.300 5.617 683 1.365 17 120.882 2009 120.882 1.347 769 578 5.517 5.447 70 648-2 121.528 2010 121.528 1.350 777 573 5.203 5.393-190 383 9 121.920 2011 121.920 1.430 758 672 4.689 4.931-242 430 20 122.370 2012 122.370 1.344 742 602 5.084 4.772 312 914-184 123.100 2013 123.100 1.277 789 488 4.902 4.774 128 616-127 123.589 2014 123.589 1.321 799 522 4.959 4.864 95 617-142 124.064 2015 124.064 1.302 854 448 5.143 5.384-241 207-128 124.143 Bron: BRP. Geboorte-overschot: Het verschil tussen het aantal levendgeborenen en overledenen. Migratie-saldo: Het verschil tussen vestiging in de gemeente en vertrek vanuit de gemeente (binnen of buiten Nederland). Meer cijfers over geboorte, sterfte en migratie vindt u op pagina 24 en 25. 8 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.2 Bevolking naar leeftijd en geslacht, 1 januari 2016 Leeftijd Man Vrouw Totaal Leeftijd Man Vrouw Totaal 0 709 600 1.309 40 715 755 1.470 1 698 676 1.374 41 716 814 1.530 2 667 656 1.323 42 715 772 1.487 3 720 686 1.406 43 790 826 1.616 4 756 765 1.521 44 782 924 1.706 0-4 3.550 3.383 6.933 40-44 3.718 4.091 7.809 5 767 687 1.454 45 834 957 1.791 6 733 721 1.454 46 850 976 1.826 7 757 732 1.489 47 822 920 1.742 8 753 645 1.398 48 827 923 1.750 9 699 661 1.360 49 820 897 1.717 5-9 3.709 3.446 7.155 45-49 4.153 4.673 8.826 10 775 683 1.458 50 858 982 1.840 11 715 672 1.387 51 946 965 1.911 12 717 712 1.429 52 888 1.037 1.925 13 755 718 1.473 53 895 990 1.885 14 752 738 1.490 54 898 999 1.897 10-14 3.714 3.523 7.237 50-54 4.485 4.973 9.458 15 810 775 1.585 55 898 951 1.849 16 729 685 1.414 56 923 1.045 1.968 17 767 779 1.546 57 870 948 1.818 18 758 692 1.450 58 899 1.062 1.961 19 730 661 1.391 59 920 971 1.891 15-19 3.794 3.592 7.386 55-59 4.510 4.977 9.487 20 752 702 1.454 60 924 974 1.898 21 805 706 1.511 61 881 915 1.796 22 752 682 1.434 62 892 886 1.778 23 771 706 1.477 63 859 925 1.784 24 765 786 1.551 64 862 772 1.634 20-24 3.845 3.582 7.427 60-64 4.418 4.472 8.890 25 772 812 1.584 65 810 758 1.568 26 726 753 1.479 66 780 817 1.597 27 758 782 1.540 67 741 775 1.516 28 799 820 1.619 68 862 846 1.708 29 752 838 1.590 69 863 858 1.721 25-29 3.807 4.005 7.812 65-69 4.056 4.054 8.110 30 773 775 1.548 70 488 477 965 31 785 739 1.524 71 513 584 1.097 32 742 733 1.475 72 447 531 978 33 691 778 1.469 73 391 439 830 34 750 819 1.569 74 393 447 840 30-34 3.741 3.844 7.585 70-74 2.232 2.478 4.710 35 771 849 1.620 75 390 429 819 36 779 745 1.524 76 359 385 744 37 721 747 1.468 77 309 378 687 38 736 772 1.508 78 277 322 599 39 686 706 1.392 79 239 316 555 35-39 3.693 3.819 7.512 75-79 1.574 1.830 3.404 Uitgerekend Zoetermeer 2016 9

Hoofdstuk 2 - Bevolking Vervolg Tabel 2.2 Leeftijd Man Vrouw Totaal Leeftijd Man Vrouw Totaal 80 213 292 505 90 51 118 169 81 186 319 505 91 39 103 142 82 217 260 477 92 39 69 108 83 173 267 440 93 29 60 89 84 145 234 379 94 21 48 69 80-84 934 1.372 2.306 90-94 179 398 577 85 127 219 346 95 6 34 40 86 117 188 305 96 9 27 36 87 87 182 269 97 5 18 23 88 76 166 242 98 1 17 18 89 87 128 215 99 1 9 10 85-89 494 883 1.377 95-99 22 105 127 100+ 0 15 15 Bron: BRP. Totaal 60.628 63.515 124.143 Grafiek 2.1 Inwoners Zoetermeer, naar leeftijd en geslacht, in %, 1 januari 2016 Bron: BRP. 10 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.3 Bevolking naar leeftijd, 1 januari, 2011 t/m 2016 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2016 minus 2015 Leeftijdsgroep % abs. in % van 2015 0-4 6.844 7.037 7.162 7.050 7.028 6.933 5,6-95 -1,4 5-9 7.031 7.022 6.942 7.048 7.186 7.155 5,8-31 -0,4 10-14 7.429 7.405 7.451 7.353 7.361 7.237 5,8-124 -1,7 totaal 0-14 21.304 21.464 21.555 21.451 21.575 21.325 17,2-250 -1,2 15-19 8.187 7.903 7.727 7.619 7.364 7.386 5,9 22 0,3 20-24 7.921 7.878 7.779 7.641 7.604 7.427 6,0-177 -2,3 25-29 7.455 7.441 7.674 7.775 7.755 7.812 6,3 57 0,7 totaal 15-29 23.563 23.222 23.180 23.035 22.723 22.625 18,2-98 -0,4 30-34 7.196 7.411 7.482 7.580 7.695 7.585 6,1-110 -1,4 35-39 7.779 7.430 7.284 7.276 7.298 7.512 6,1 214 2,9 40-44 8.910 8.863 8.720 8.474 8.184 7.809 6,3-375 -4,6 totaal 30-44 23.885 23.704 23.486 23.330 23.177 22.906 18,5-271 -1,2 45-49 9.652 9.403 9.225 9.028 8.932 8.826 7,1-106 -1,2 50-54 9.871 9.760 9.583 9.613 9.499 9.458 7,6-41 -0,4 55-59 9.291 9.508 9.623 9.595 9.653 9.487 7,6-166 -1,7 totaal 45-59 28.814 28.671 28.431 28.236 28.084 27.771 22,4-313 -1,1 60-64 8.624 8.387 8.375 8.542 8.661 8.890 7,2 229 2,6 65-69 5.139 5.965 6.769 7.213 7.593 8.110 6,5 517 6,8 70-74 3.849 4.055 4.204 4.420 4.660 4.710 3,8 50 1,1 totaal 60-74 17.612 18.407 19.348 20.175 20.914 21.710 17,5 796 3,8 75-79 2.887 2.904 2.946 3.081 3.230 3.404 2,7 174 5,4 80-84 2.147 2.149 2.184 2.244 2.288 2.306 1,9 18 0,8 85-89 1.192 1.279 1.342 1.368 1.369 1.377 1,1 8 0,6 totaal 75-89 6.226 6.332 6.472 6.693 6.887 7.087 5,7 200 2,9 90-94 421 475 508 529 554 577 0,5 23 4,2 > 94 95 95 120 140 150 142 0,1-8 -5,3 totaal 90+ 516 570 628 669 704 719 0,6 15 2,1 Zoetermeer 121.920 122.370 123.100 123.589 124.064 124.143 100,0 79 0,1 Bron: BRP. Uitgerekend Zoetermeer 2016 11

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.4 Bevolking naar wijk, buurt en geslacht, 1 januari, 2012 t/m 2016 2012 2013 2014 2015 2016 Buurt / wijk Totaal Man Vrouw 1 Dorp 4.718 4.794 4.859 4.909 4.948 2.353 2.595 2 Stadscentrum 3.566 3.565 3.588 3.619 3.740 1.708 2.032 3 Palenstein 6.187 6.138 6.341 6.147 6.005 2.901 3.104 4 Driemanspolder 5.900 5.968 6.028 6.096 6.257 2.946 3.311 Wijk Centrum 20.371 20.465 20.816 20.771 20.950 9.908 11.042 10 Meerzicht-west 9.143 9.209 9.254 9.255 9.252 4.506 4.746 11 Meerzicht-oost 5.709 5.691 5.717 5.767 5.786 2.715 3.071 Wijk Meerzicht 14.852 14.900 14.971 15.022 15.038 7.221 7.817 20 Buytenwegh 9.993 10.042 10.128 10.188 10.265 5.009 5.256 21 De Leyens 9.588 9.494 9.467 9.449 9.362 4.533 4.829 Wijk Buytenwegh de Leyens 19.581 19.536 19.595 19.637 19.627 9.542 10.085 30 Seghwaert-z-w 7.437 7.385 7.293 7.333 7.272 3.633 3.639 31 Seghwaert-n-o 9.163 9.156 9.122 9.129 9.112 4.579 4.533 Wijk Seghwaert 16.600 16.541 16.415 16.462 16.384 8.212 8.172 40 Noordhove-west 3.547 3.463 3.463 3.345 3.298 1.566 1.732 41 Noordhove-oost 5.341 5.311 5.293 5.334 5.293 2.660 2.633 Wijk Noordhove 8.888 8.774 8.756 8.679 8.591 4.226 4.365 50 Rokkeveen-west 8.435 8.376 8.277 8.072 8.024 3.951 4.073 51 Rokkeveen-oost 13.072 12.887 12.717 12.862 12.741 6.289 6.452 Wijk Rokkeveen 21.507 21.263 20.994 20.934 20.765 10.240 10.525 60 Oosterheem-z-w 4.861 5.360 5.675 6.080 6.270 3.038 3.232 61 Oosterheem-n-o 14.904 15.453 15.562 15.660 15.680 7.757 7.923 Wijk Oosterheem 19.765 20.813 21.237 21.740 21.950 10.795 11.155 80 Rokkehage c.a. 228 244 211 228 240 167 73 81 Lansinghage c.a. 84 83 83 81 83 46 37 82 Zoeterhage c.a. 33 31 42 45 42 20 22 83 Hoornerhage c.a. 146 143 148 143 149 80 69 Wijk Industriegebied 491 501 484 497 514 313 201 92 Balijbos 26 26 25 25 25 14 11 93 Westerpark c.a. 52 49 52 67 73 38 35 94 Buitengebied-west 144 143 151 131 124 62 62 95 Meerpolder 69 67 72 75 77 43 34 96 Scheidingszone 19 18 17 20 19 10 9 97 Van Tuyllpark 5 4 4 4 6 4 2 Wijk Buitengebied 315 307 321 322 324 171 153 Zoetermeer 122.370 123.100 123.589 124.064 124.143 60.628 63.515 Bron: BRP. 12 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.5 Bevolking naar wijk en leeftijd, 1 januari 2016 Wijk Leeftijd Centrum Meerzicht De Leyens Seghwaert Ind. gebied Buytenwegh Noordhove Rokkeveen Oosterheem Buitengebied Totaal 0-4 1.105 933 612 465 921 398 878 1.592 16 13 6.933 5-9 1.014 846 618 452 962 455 924 1.844 22 18 7.155 10-14 954 844 601 404 904 511 1.127 1.846 26 20 7.237 15-19 974 830 596 483 907 549 1.438 1.557 29 23 7.386 20-24 1.280 764 660 392 1.127 544 1.398 1.202 42 18 7.427 25-29 1.771 963 721 363 1.157 454 992 1.342 32 17 7.812 30-34 1.572 1.012 675 442 1.100 394 847 1.504 29 10 7.585 35-39 1.254 911 638 487 1.006 447 993 1.727 34 15 7.512 40-44 1.177 898 613 513 1.043 518 1.046 1.935 42 24 7.809 45-49 1.264 1.037 683 595 1.098 727 1.528 1.828 45 21 8.826 50-54 1.361 948 643 642 1.204 779 2.265 1.556 29 31 9.458 55-59 1.238 930 672 813 1.282 929 2.308 1.234 48 33 9.487 60-64 1.374 932 735 1.015 1.358 775 1.623 1.018 36 24 8.890 65-69 1.339 1.093 831 1.003 1.192 527 1.266 789 44 26 8.110 70-74 985 850 506 493 483 232 718 408 20 15 4.710 75-79 907 593 273 277 290 162 575 307 13 7 3.404 80-84 731 376 115 215 168 109 436 149 3 4 2.306 85-89 450 187 55 157 104 55 285 76 4 4 1.377 90-94 158 71 13 114 60 22 107 31 0 1 577 > 94 42 20 5 37 18 4 11 5 0 0 142 Totaal 20.950 15.038 10.265 9.362 16.384 8.591 20.765 21.950 514 324 124.143 Bron: BRP. Grafiek 2.2 Bevolking naar leeftijd per wijk (in %), 1 januari 2016 Centrum Meerzicht Buytenwegh De Leyens Seghwaert Noordhove Rokkeveen Oosterheem Industriegebied Buitengebied Zoetermeer 0% 20% 40% 60% 80% 100% 0-17 jaar 18-64 jaar 65 jaar en ouder Bron: BRP. Uitgerekend Zoetermeer 2016 13

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.6 Bevolking naar wijk, buurt en leeftijdsgroep, 1 januari 2016 inwoners naar leeftijdsgroep inwoners gemiddelde buurt / wijk 0-15 16-24 25-44 45-64 65+ totaal leeftijd 1 Dorp 776 393 1.373 1.312 1.094 4.948 43 2 Stadscentrum 374 278 895 1.008 1.185 3.740 49 3 Palenstein 1.151 814 1.780 1.394 866 6.005 37 4 Driemanspolder 968 573 1.726 1.523 1.467 6.257 43 Wijk Centrum 3.269 2.058 5.774 5.237 4.612 20.950 43 10 Meerzicht-west 1.853 917 2.210 2.409 1.863 9.252 41 11 Meerzicht-oost 953 494 1.574 1.438 1.327 5.786 43 Wijk Meerzicht 2.806 1.411 3.784 3.847 3.190 15.038 41 20 Buytenwegh 1.946 1.141 2.647 2.733 1.798 10.265 40 21 De Leyens 1.428 768 1.805 3.065 2.296 9.362 46 Wijk Buytenwegh de Leyens 3.374 1.909 4.452 5.798 4.094 19.627 43 30 Seghwaert-z-w 1.251 783 1.862 2.134 1.242 7.272 41 31 Seghwaert-n-o 1.741 1.046 2.444 2.808 1.073 9.112 38 Wijk Seghwaert 2.992 1.829 4.306 4.942 2.315 16.384 39 40 Noordhove-west 471 358 646 1.242 581 3.298 44 41 Noordhove-oost 1.015 613 1.167 1.968 530 5.293 39 Wijk Noordhove 1.486 971 1.813 3.210 1.111 8.591 41 50 Rokkeveen-west 1.133 963 1.270 2.943 1.715 8.024 45 51 Rokkeveen-oost 2.082 1.587 2.608 4.781 1.683 12.741 41 Wijk Rokkeveen 3.215 2.550 3.878 7.724 3.398 20.765 43 60 Oosterheem-z-w 1.990 566 2.363 1.120 231 6.270 29 61 Oosterheem-n-o 3.655 1.830 4.145 4.516 1.534 15.680 36 Wijk Oosterheem 5.645 2.396 6.508 5.636 1.765 21.950 34 80 Rokkehage c.a. 22 31 90 67 30 240 40 81 Lansinghage c.a. 10 13 10 35 15 83 44 82 Zoeterhage c.a. 7 5 11 9 10 42 43 83 Hoornerhage c.a. 29 18 26 47 29 149 42 Wijk Industriegebied 68 67 137 158 84 514 41 92 Balijbos 5 1 3 11 5 25 45 93 Westerpark c.a. 13 14 12 24 10 73 40 94 Buitengebied-west 25 13 29 35 22 124 40 95 Meerpolder 10 8 18 24 17 77 45 96 Scheidingszone 2 1 3 13 0 19 45 97 Van Tuyllpark 0 0 1 2 3 6 60 Wijk Buitengebied 55 37 66 109 57 324 42 Zoetermeer 22.910 13.228 30.718 36.661 20.626 124.143 40 Bron: BRP. 14 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.7 Bevolking naar burgerlijke staat, geslacht en leeftijd, 1 januari 2016 Ongehuwd Gehuwd * Gescheiden ** Weduwstaat *** Totaal Leeftijd Man Vrouw Man Vrouw Man Vrouw Man Vrouw 0-4 3.550 3.383 6.933 5-9 3.709 3.446 7.155 10-14 3.714 3.523 7.237 15-19 3.793 3.585 1 7 7.386 20-24 3.783 3.413 60 162 2 7 7.427 25-29 3.259 2.974 523 960 25 67 4 7.812 30-34 2.350 1.898 1.281 1.726 110 217 3 7.585 35-39 1.742 1.421 1.726 2.008 222 377 3 13 7.512 40-44 1.311 1.122 2.065 2.292 333 661 9 16 7.809 45-49 1.117 946 2.406 2.633 613 1.054 17 40 8.826 50-54 798 668 2.866 3.092 784 1.118 37 95 9.458 55-59 542 461 3.160 3.298 749 999 59 219 9.487 60-64 322 301 3.344 2.996 642 866 110 309 8.890 65-69 200 196 3.164 2.647 535 720 157 491 8.110 70-74 77 111 1.727 1.428 277 389 151 550 4.710 75-79 60 63 1.179 831 167 301 168 635 3.404 80-84 37 59 657 440 80 155 160 718 2.306 85-89 5 43 301 173 30 60 158 607 1.377 90-94 5 18 67 21 7 22 100 337 577 > 94 7 2 1 2 6 18 106 142 Totaal 30.374 27.638 24.529 24.715 4.578 7.019 1.147 4.143 124.143 Bron: BRP. *) Inclusief geregistreerde partner (1.363 personen) **) Inclusief gescheiden partner (519 personen) ***) Inclusief achtergebleven partner (20 personen) Tabel 2.8 Bevolking naar burgerlijke staat, 1 januari, 2011 t/m 2016 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Achtergebleven partner 8 13 17 18 16 20 Gescheiden partner 522 508 498 496 504 519 Gehuwd 48.931 48.812 48.658 48.492 48.255 47881 Ongehuwd 56.351 56.607 57.220 57.500 57.781 58012 Partner 801 901 976 1.064 1.207 1363 Gescheiden 10.104 10.282 10.482 10.744 10.996 11078 Weduwe/Weduwnaar 5.203 5.247 5.249 5.275 5.305 5270 Zoetermeer 121.920 122.370 123.100 123.589 124.064 124.143 Bron: BRP. Uitgerekend Zoetermeer 2016 15

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.9 Bevolking naar burgerlijke staat en wijk, 1 januari 2016 wijk Ongehuwd Gehuwd * Gescheiden ** Weduwstaat *** Totaal Centrum 10.177 6.828 2.601 1.344 20.950 Meerzicht 7.137 5.339 1.778 784 15.038 Buytenwegh 5.250 3.615 1.084 316 10.265 De Leyens 3.460 4.497 795 610 9.362 Seghwaert 7.819 6.506 1.483 576 16.384 Noordhove 3.710 3.882 706 293 8.591 Rokkeveen 8.419 9.844 1.582 920 20.765 Oosterheem 11.657 8.375 1.498 420 21.950 Industriegebied 254 186 59 15 514 Buitengebied 129 172 11 12 324 Zoetermeer 58.012 49.244 11.597 5.290 124.143 Bron: BRP. *) Inclusief geregistreerde partner (1.363 personen) **) Inclusief gescheiden partner (519 personen) ***) Inclusief achtergebleven partner (20 personen) Grafiek 2.3 Bevolking naar leeftijd en herkomstgroepering (in %), 1 januari 2016 Autochtoon Turkije Marokko Suriname (Voormalig) Ned. Antillen/Aruba Westerse allochtonen Overige niet-westerse allochtonen 0-14 jaar 15-29 jaar 30-44 jaar 45-54 jaar 55-64 jaar >= 65 jaar Zoetermeer 0% 20% 40% 60% 80% 100% Bron: BRP. 16 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.10 Bevolking naar herkomstgroepering, 1 januari 2016 Abs. % Autochtonen 86.814 69,9% 1e generatie westerse allochtonen 5.305 4,3% 1e generatie niet-westerse allochtonen 12.673 10,2% w.v. Turkije 510 Marokko 845 Suriname 4.196 (Voormalige) Ned. Antillen/Aruba 1.488 Overige niet-westerse allochtonen 5.634 2e generatie westerse allochtonen 8.084 6,5% 2e generatie niet-westerse allochtonen 11.267 9,1% w.v. Turkije 699 Marokko 1.390 Suriname 4.311 (Voormalige) Ned. Antillen/Aruba 1.255 Overige niet-westerse allochtonen 3.612 Totale bevolking 124.143 100,0% Bron: BRP. Herkomst Kenmerk dat weergeeft met welk land een persoon verbonden is op basis van het geboorteland van de ouders of van zichzelf. De herkomst is bepaald volgens de definitie van het CBS. Volgens het CBS worden tot de allochtonen gerekend alle personen van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren. Tevens wordt onderscheid gemaakt tussen personen die zelf in het buitenland zijn geboren (de eerste generatie) en personen die in Nederland zijn geboren (de tweede generatie). Een eerstegeneratieallochtoon is een persoon die in het buitenland is geboren met ten minste één in het buitenland geboren ouder. Een tweedegeneratieallochtoon is een persoon die in Nederland is geboren met ten minste één in het buitenland geboren ouder. Een eerstegeneratieallochtoon heeft als herkomstgroepering het land waar hij of zij is geboren. Een tweedegeneratieallochtoon heeft als herkomstgroepering het geboorteland van de moeder, tenzij dat ook Nederland is. In dat geval is de herkomstgroepering bepaald door het geboorteland van de vader. Ook wordt onderscheid gemaakt tussen westerse en niet-westerse allochtonen. Een westerse allochtoon is een allochtoon met als herkomstgroepering een van de landen in Europa (exclusief Turkije), Noord-Amerika en Oceanië, Indonesië of Japan. Een niet-westerse allochtoon is een allochtoon met als herkomstgroepering een van de landen in Afrika, Latijns-Amerika en Azië (exclusief Indonesië en Japan) of Turkije. Indien de persoon zelf in het buitenland is geboren en tenminste een van zijn ouders ook, is het geboorteland van de persoon zelf bepalend. Indien de persoon in Nederland is geboren maar tenminste een van zijn ouders in het buitenland is het geboorteland van de buitenlandse ouder bepalend (indien beide ouders buiten Nederland zijn geboren: het geboorteland van de moeder). Een autochtoon is een persoon van wie beide ouders in Nederland zijn geboren, ongeacht het eigen geboorteland. Uitgerekend Zoetermeer 2016 17

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.11 Bevolking naar herkomst en leeftijd, 1 januari 2016 Leeftijd 0-14 15-29 30-44 45-54 55-64 >= 65 Totaal Autochtoon 14.321 14.729 14.741 12.700 13.844 16.479 86.814 Turkije 316 345 327 145 49 27 1.209 Marokko 770 511 563 224 104 63 2.235 Suriname 1.284 2.064 1.899 1.382 1.139 739 8.507 (Voormalige) Ned. Antillen / Aruba 636 706 615 320 284 182 2.743 Westerse allochtonen 1.521 1.896 2.773 2.227 2.222 2.750 13.389 Overige niet-westerse allochtonen 2.477 2.374 1.988 1.286 735 386 9.246 Totaal 21.325 22.625 22.906 18.284 18.377 20.626 124.143 Bron: BRP. Tabel 2.12 Bevolking naar herkomst en wijk, 1 januari 2016 nietwesterse autochwesterse niet- westerse westerse autochtonen allochtonen alloch- Wijk allochtonetonen Totaal alloch- Totaal tonen tonen abs. abs. abs. abs. % % % % Centrum 13.798 2.314 4.838 20.950 65,9 11,0 23,1 100,0 Meerzicht 9.734 1.812 3.492 15.038 64,7 12,0 23,2 100,0 Buytenwegh 6.523 1.262 2.480 10.265 63,5 12,3 24,2 100,0 De Leyens 7.479 1.116 767 9.362 79,9 11,9 8,2 100,0 Seghwaert 11.972 1.814 2.598 16.384 73,1 11,1 15,9 100,0 Noordhove 6.509 912 1.170 8.591 75,8 10,6 13,6 100,0 Rokkeveen 15.760 2.083 2.922 20.765 75,9 10,0 14,1 100,0 Oosterheem 14.368 2.022 5.560 21.950 65,5 9,2 25,3 100,0 Industriegebied 374 36 104 514 72,8 7,0 20,2 100,0 Buitengebied 297 18 9 324 91,7 5,6 2,8 100,0 Totaal 86.814 13.389 23.940 124.143 69,9 10,8 19,3 100,0 Bron: BRP. 18 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.13 Niet-westerse allochtonen per wijk, 1 januari, 2012 t/m 2016 Wijk 2012 2013 2014 2015 2016 Centrum 4.570 4.677 4.809 4.805 4.838 Meerzicht 3.142 3.195 3.249 3.371 3.492 Buytenwegh 2.165 2.239 2.357 2.448 2.480 De Leyens 748 765 751 774 767 Seghwaert 2.478 2.517 2.529 2.568 2.598 Noordhove 1.156 1.169 1.169 1.162 1.170 Rokkeveen 2.797 2.856 2.879 2.913 2.922 Oosterheem 4.790 5.101 5.223 5.462 5.560 Industriegebied 90 94 82 85 104 Buitengebied 9 9 8 8 9 Zoetermeer 21.945 22.622 23.056 23.596 23.940 Bron: BRP. Tabel 2.14 Percentage niet-westerse allochtonen per wijk, 1 januari, 2012 t/m 2016 Wijk 2012 2013 2014 2015 2016 % % % % % Centrum 22,4 22,9 23,1 23,1 23,1 Meerzicht 21,2 21,4 21,7 22,4 23,2 Buytenwegh 20,8 21,7 22,3 24,0 24,2 De Leyens 7,5 7,8 8,1 8,2 8,2 Seghwaert 14,9 15,2 15,4 15,6 15,9 Noordhove 13,0 13,3 13,4 13,4 13,6 Rokkeveen 13,0 13,4 13,7 13,9 14,1 Oosterheem 24,2 24,5 24,6 25,1 25,3 Industriegebied 18,3 18,8 16,9 17,1 20,2 Buitengebied 2,9 2,9 2,5 2,5 2,8 Zoetermeer 17,9 18,4 18,7 19,0 19,3 Bron: BRP. Uitgerekend Zoetermeer 2016 19

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.15 Bevolking naar aantal personen per adres naar wijk, 1 januari 2016 Wijk 1 2 3 4 5 6 7 >= 8 Totaal Centrum 5.039 6.924 3.681 3.068 1.535 444 161 98 20.950 Meerzicht 2.600 4.762 2.967 2.888 1.215 390 119 97 15.038 Buytenwegh 1.566 3.252 1.977 2.012 790 402 154 112 10.265 De Leyens 1.244 3.306 1.758 1.972 720 222 35 105 9.362 Seghwaert 2.241 5.016 3.255 3.868 1.315 456 147 86 16.384 Noordhove 779 2.568 1.842 2.396 750 174 21 61 8.591 Rokkeveen 2.015 6.236 4.101 6.000 1.785 474 98 56 20.765 Oosterheem 1.608 4.736 4.326 7.228 2.870 756 245 181 21.950 Industriegebied 46 146 48 128 45 6 0 95 514 Buitengebied 18 88 54 80 20 30 14 20 324 Totaal 17.156 37.034 24.009 29.640 11.045 3.354 994 911 124.143 Bron: BRP. Leesvoorbeeld: Van de bewoners van Meerzicht wonen 2.967 personen op een adres waar drie personen wonen. Grafiek 2.4 Alleenwonenden naar wijk (in %), 1 januari 2016 Oosterheem 9% Rokkeveen 12% Centrum 29% Noordhove 5% Seghwaert 13% De Leyens 7% Buytenwegh 9% Meerzicht 15% Bron: BRP. 20 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.16 Bewoonde adressen naar aantal bewoners, per wijk en buurt, 1 januari 2016 Buurt / wijk 1 2 3 4 5 6 7 >=8 Totaal 1 Dorp 1.019 843 288 211 82 17 1 2 2.463 2 Stadscentrum 1.262 690 173 97 29 4 2 1 2.258 3 Palenstein 1.308 833 373 239 118 38 16 3 2.928 4 Driemanspolder 1.450 1.096 393 220 78 15 4 5 3.261 Wijk Centrum 5.039 3.462 1.227 767 307 74 23 11 10.910 10 Meerzicht-west 1.284 1.438 613 486 181 46 12 5 4.065 11 Meerzicht-oost 1.316 943 376 236 62 19 5 5 2.962 Wijk Meerzicht 2.600 2.381 989 722 243 65 17 10 7.027 20 Buytenwegh 1.566 1.626 659 503 158 67 22 12 4.613 21 De Leyens 1.244 1.653 586 493 144 37 5 4 4.166 Wijk Buytenwegh de Leyens 2.810 3.279 1.245 996 302 104 27 16 8.779 30 Seghwaert-z-w 1.179 1.159 481 401 108 22 8 0 3.358 31 Seghwaert-n-o 1.062 1.349 604 566 155 54 13 8 3.811 Wijk Seghwaert 2.241 2.508 1.085 967 263 76 21 8 7.169 40 Noordhove-west 365 577 222 195 47 11 1 3 1.421 41 Noordhove-oost 414 707 392 404 103 18 2 3 2.043 Wijk Noordhove 779 1.284 614 599 150 29 3 6 3.464 50 Rokkeveen-west 863 1.299 502 554 119 35 4 1 3.377 51 Rokkeveen-oost 1.152 1.819 865 946 238 44 10 5 5.079 Wijk Rokkeveen 2.015 3.118 1.367 1.500 357 79 14 6 8.456 60 Oosterheem-z-w 372 540 412 585 175 41 10 6 2.141 61 Oosterheem-n-o 1.236 1.828 1.030 1.222 399 85 25 9 5.834 Wijk Oosterheem 1.608 2.368 1.442 1.807 574 126 35 15 7.975 80 Rokkehage c.a. 20 27 5 11 3 1 0 1 68 81 Lansinghage c.a. 6 13 7 5 2 0 0 0 33 82 Zoeterhage c.a. 5 6 0 5 1 0 0 0 17 83 Hoornerhage c.a. 15 27 4 11 3 0 0 1 61 Wijk Industriegebied 46 73 16 32 9 1 0 2 179 92 Balijbos 2 4 1 3 0 0 0 0 10 93 Westerpark c.a. 3 6 3 5 2 2 1 0 22 94 Buitengebied-west 6 20 4 7 1 1 1 2 42 95 Meerpolder 4 10 8 3 1 2 0 0 28 96 Scheidingszone 2 3 1 2 0 0 0 0 8 97 Van Tuyllpark 1 1 1 0 0 0 0 0 3 Wijk Buitengebied 18 44 18 20 4 5 2 2 113 Zoetermeer 17.156 18.517 8.003 7.410 2.209 559 142 76 54.072 Bron: BRP. Uitgerekend Zoetermeer 2016 21

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.17 Bewoonde adressen naar aantal bewoners, 1 januari 2011 t/m 2016, absoluut en in % Aantal bewoners 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Absoluut 1 persoon 15.460 15.682 16.045 16.658 16.919 17.156 2 personen 17.903 17.824 18.059 18.167 18.339 18.517 3 personen 7.979 8.006 8.101 8.087 8.047 8.003 4 personen 7.428 7.420 7.374 7.521 7.483 7.410 5 personen 2.312 2.311 2.310 2.186 2.216 2.209 6 personen 578 607 580 572 563 559 7 personen 128 138 137 139 153 142 >= 8 personen 73 81 77 85 77 76 Zoetermeer totaal 51.861 52.069 52.683 53.415 53.797 54.072 In % 1 persoon 29,8 30,1 30,5 31,2 31,4 31,7 2 personen 34,5 34,2 34,3 34,0 34,1 34,2 3 personen 15,4 15,4 15,4 15,1 15,0 14,8 4 personen 14,3 14,3 14,0 14,1 13,9 13,7 5 personen 4,5 4,4 4,4 4,1 4,1 4,1 6 personen 1,1 1,2 1,1 1,1 1,0 1,0 7 personen 0,2 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 >= 8 personen 0,1 0,2 0,1 0,2 0,1 0,1 0,0 Zoetermeer totaal 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Bron: BRP. 22 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.18 Prognose bevolking 2016 2036, naar wijk en buurt Jaren Wijk 1-jan 2016 2017 2020 2025 2030 2036 Centrum 20.950 21.224 21.175 20.895 20.581 20.365 Meerzicht 15.038 15.040 15.087 15.090 15.017 14.921 Buytenwegh 10.265 10.242 10.242 10.176 10.084 9.967 De Leyens 9.362 9.302 9.179 9.025 8.890 8.779 Segwaert 16.384 16.316 16.169 15.993 15.797 15.620 Noordhove 8.591 8.603 8.627 8.493 8.392 8.281 Rokkeveen 20.765 20.873 20.505 20.137 19.928 19.794 Oosterheem 21.950 22.135 22.534 22.063 21.420 20.976 Ind.+ Buitengebied 838 832 811 789 782 779 Totaal 124.143 124.567 124.329 122.661 120.891 119.482 Bron: Bevolkingsprognose Zoetermeer 2016-2036, gemeente Zoetermeer, JaBo/O&S, juli 2016. 2016: waargenomen; 2017-2036: prognose. Tabel 2.19 Prognose bevolking 2016 2036 naar leeftijd Leeftijd 1-jan Jaren 2016 2017 2020 2025 2030 2036 0-4 6.933 6.865 6.880 6.552 6.223 6.160 5-9 7.155 7.342 7.196 6.973 6.705 6.468 10-14 7.237 7.148 7.240 7.210 7.021 6.790 15-19 7.386 7.411 7.220 7.065 7.041 6.948 20-24 7.427 7.198 6.700 6.407 6.378 6.466 25-29 7.812 7.779 7.369 6.571 6.437 6.616 30-34 7.585 7.645 7.700 7.189 6.684 6.743 35-39 7.512 7.709 7.670 7.555 7.171 6.882 40-44 7.809 7.519 7.397 7.561 7.473 7.153 45-49 8.826 8.794 8.056 7.309 7.465 7.436 50-54 9.458 9.243 8.704 7.880 7.231 7.378 55-59 9.487 9.413 9.179 8.374 7.648 7.193 60-64 8.890 9.051 9.113 8.660 7.948 7.112 65-69 8.110 7.901 8.090 8.447 8.052 7.389 70-74 4.710 5.481 6.910 7.287 7.614 7.250 75-79 3.404 3.573 4.072 5.924 6.233 6.443 80-84 2.306 2.348 2.536 3.180 4.583 4.928 85-89 1.377 1.384 1.485 1.632 2.016 2.970 90-94 577 606 633 681 748 912 95+ 142 157 179 204 220 245 Totaal 124.143 124.567 124.329 122.661 120.891 119.482 Bron: Bevolkingsprognose Zoetermeer 2016-2036, gemeente Zoetermeer, JaBo/O&S, juli 2016. 2016: waargenomen; 2017-2036: prognose. Uitgerekend Zoetermeer 2016 23

Hoofdstuk 2 - Bevolking Stroomgegevens Op de volgende pagina s staan stroomgegevens over gebeurtenissen in de loop van een kalenderjaar. Het gaat om geboorte en sterfte, migratie, en huwelijken en scheidingen. Een aantal stroomgegevens voor de jaren sinds 1965 vindt u in tabel 2.1 op pagina 8. Tabel 2.20 Geboortes in 2015 per wijk en buurt, naar leeftijd van de moeder en geslacht Leeftijd Totaal Wijk 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 Abs. % Centrum 2 35 81 64 37 6 1 226 17,4 Meerzicht 4 23 56 59 24 5 171 13,1 Buytenwegh 1 12 36 42 24 3 118 9,1 De Leyens 2 24 26 18 70 5,4 Seghwaert 4 26 65 62 33 5 195 15,0 Noordhove 9 21 41 11 1 83 6,4 Rokkeveen 2 9 49 63 25 4 152 11,7 Oosterheem 28 98 92 52 10 280 21,5 Industriegebied 2 1 3 0,2 Buitengebied 2 2 4 0,3 Geslacht Man 7 75 239 252 113 19 705 54,1 Vrouw 6 71 193 198 113 15 1 597 45,9 Totaal 13 146 432 450 226 34 1 1.302 100,0 Bron: BRP. Geboorte: Het aantal levendgeborenen, behorend tot de werkelijke bevolking van Zoetermeer; dit getal is dus exclusief baby s die wel in Zoetermeer geboren zijn, maar elders woonachtig zijn. Tabel 2.21 Overledenen in 2015 per wijk en buurt, naar leeftijd en geslacht Leeftijd Totaal Wijk 0-4 5-19 20-34 35-49 50-64 65-79 80+ Abs. % Centrum 1 0 1 1 17 65 97 182 21,3 Meerzicht 2 0 2 5 21 42 46 118 13,8 Buytenwegh 0 2 1 5 12 23 11 54 6,3 De Leyens 0 0 1 0 13 31 90 135 15,8 Seghwaert 0 0 2 3 12 35 56 108 12,6 Noordhove 1 0 1 0 7 13 20 42 4,9 Rokkeveen 0 0 0 2 15 37 66 120 14,1 Oosterheem 1 0 1 4 13 33 39 91 10,7 Industriegebied 0 0 0 0 1 1 0 2 0,2 Buitengebied 0 0 0 1 0 0 1 2 0,2 Geslacht Man 3 1 7 11 70 158 189 439 51,4 Vrouw 2 1 2 10 41 122 237 415 48,6 Totaal 5 2 9 21 111 280 426 854 100,0 Bron: BRP. Sterfte: Het aantal overledenen, behorend tot de werkelijke bevolking van Zoetermeer; dit getal is dus exclusief personen die wel in Zoetermeer gestorven zijn, maar elders woonachtig waren. 24 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.22 Vestigers in 2015 per wijk en buurt naar leeftijd en geslacht Leeftijd Totaal Wijk 0-4 5-19 20-34 35-49 50-64 65-79 80+ Abs. % Centrum 79 171 609 213 110 36 13 1.231 23,9 Meerzicht 54 117 231 109 44 13 8 576 11,2 Buytenwegh 62 108 246 113 38 8 0 575 11,2 De Leyens 25 36 119 60 40 20 16 316 6,1 Seghwaert 49 104 346 107 44 16 5 671 13,0 Noordhove 18 26 115 46 27 9 2 243 4,7 Rokkeveen 43 65 255 99 68 25 10 565 11,0 Oosterheem 75 120 344 141 70 33 8 791 15,4 Industriegebied 1 7 76 55 17 3 1 160 3,1 Buitengebied 3 0 6 4 2 0 0 15 0,3 Geslacht man 207 379 1149 585 268 79 20 2.687 52,2 vrouw 202 375 1198 362 192 84 43 2.456 47,8 Totaal 409 754 2347 947 460 163 63 5.143 100,0 Bron: BRP. Tabel 2.23 Vertrekkers in 2015 per wijk en buurt naar leeftijd en geslacht Leeftijd Totaal Wijk 0-4 5-19 20-34 35-49 50-64 65-79 80+ Abs. % Centrum 85 176 516 203 119 50 28 1.177 21,9 Meerzicht 49 87 257 94 62 23 13 585 10,9 Buytenwegh 36 110 220 84 43 16 2 511 9,5 De Leyens 18 51 146 43 43 19 22 342 6,4 Seghwaert 41 132 302 115 76 33 12 711 13,2 Noordhove 15 51 144 71 55 15 2 353 6,6 Rokkeveen 35 88 318 110 101 22 24 698 13,0 Oosterheem 63 170 372 139 69 27 6 846 15,7 Industriegebied 3 5 72 49 16 2 1 148 2,7 Buitengebied 1 4 3 4 0 1 0 13 0,2 Geslacht Man 193 413 1202 540 314 116 39 2.817 52,3 Vrouw 153 461 1148 372 270 92 71 2.567 47,7 Totaal 346 874 2350 912 584 208 110 5.384 100,0 Bron: BRP. Vestiging: Vestiging op een adres binnen de gemeente met een herkomst van buiten de gemeente of landsgrens. Vertrek: Vertrek van een adres binnen de gemeente naar een bestemming buiten de gemeente of landsgrens. Uitgerekend Zoetermeer 2016 25

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.24 Binnenverhuizers naar richting in 2015 Wijk/buurt van vertrek Wijk/buurt van vestiging Meerzicht De Leyens Centrum Buytenwegh Seghwaert Noordhove Rokkeveen Oosterheem Industriegebied Buitengebied Totaal Centrum 564 163 104 103 237 76 202 197 12 5 1.663 Meerzicht 175 207 66 32 91 19 66 54 0 0 710 Buytenwegh 90 58 104 43 80 28 33 53 4 0 493 De Leyens 116 41 39 134 75 21 39 46 0 1 512 Seghwaert 180 63 64 68 204 47 83 84 3 0 796 Noordhove 47 27 25 32 66 68 33 85 0 0 383 Rokkeveen 155 74 40 32 58 25 229 110 0 0 723 Oosterheem 214 89 74 59 128 78 94 379 3 3 1.121 Industriegebied 3 5 5 1 5 1 3 5 0 0 28 Buitengebied 2 0 0 0 2 0 0 3 0 5 12 Totaal 1.546 727 521 504 946 363 782 1.016 22 14 6.441 Bron: BRP. Binnenverhuizers: Personen die binnen Zoetermeer zijn verhuisd. Tabel 2.25 Huwende en van echt scheidende personen in 2011 t/m 2015 2011 2012 2013 2014 2015 Huwende personen 1.159 997 916 918 874 Partnerschap aangegaan 134 130 139 166 215 Van echt scheidende personen 539 550 579 498 552 Van partner gescheiden 20 22 31 18 27 Bron: BRP. Betreft Zoetermeerse ingezetenen. Per 1 januari 1998 is het geregistreerd partnerschap ingevoerd. Sinds 1 april 2001 is het ook voor personen van gelijk geslacht mogelijk om met elkaar in het huwelijk te treden. Deze cijfers wijken iets af van door het CBS gepubliceerde aantallen. Reden hiervoor is o.a. een andere telwijze. Zo telt het CBS vanaf 2010 de gebeurtenissen in een bepaald jaar, die na 15 februari van het daaropvolgende jaar zijn ontvangen, mee in het publicatiejaar. Voorheen werden deze genegeerd. 26 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 2 - Bevolking Tabel 2.26 Loop van de bevolking Zoetermeer over 2015 naar wijk geboorte-sterfte Wijk/buurt Bevolking per jan-2015 geboorte sterfte geboorteoverschot vestiging migratie vertrek saldo migratie Centrum 20.771 226 182 44 1.231 1.177 54 Meerzicht 15.022 171 118 53 576 585-9 Buytenwegh 10.188 118 54 64 575 511 64 De Leyens 9.449 70 135-65 316 342-26 Seghwaert 16.462 195 108 87 671 711-40 Noordhove 8.679 83 42 41 243 353-110 Rokkeveen 20.934 152 120 32 565 698-133 Oosterheem 21.740 280 91 189 791 846-55 Industriegebied 497 3 2 1 160 148 12 Buitengebied 322 4 2 2 15 13 2 Totaal 124.064 1.302 854 448 5.143 5.384-241 Bron: BRP. Vervolg Tabel 2.26 Binnenverhuizingen * Wijk/buurt gevestigd vertrokken saldo binnenverhuizingen totale bevolkingsmutatie Totaal administratieve correctie aantal inwoners 31-12-2015 Centrum 1.099 982 117 215-36 20.950 Meerzicht 503 520-17 27-11 15.038 Buytenwegh 389 417-28 100-23 10.265 De Leyens 378 370 8-83 -4 9.362 Seghwaert 592 742-150 -103 25 16.384 Noordhove 315 295 20-49 -39 8.591 Rokkeveen 494 553-59 -160-9 20.765 Oosterheem 742 637 105 239-29 21.950 Industriegebied 28 22 6 19-2 514 Buitengebied 7 9-2 2 0 324 Totaal 4.547 4.547 0 207-128 124.143 Bron: BRP. * exclusief de verhuizingen binnen de wijk zelf. Geboorte-/ sterfteoverschot: Het saldo van geboorte en sterfte. Migratiesaldo is het verschil tussen vestiging en vertrek: bij een positief migratiesaldo komen er meer mensen in Zoetermeer wonen dan er vertrekken. Bij een negatief saldo verlaten meer mensen de stad dan er zich vestigen. Uitgerekend Zoetermeer 2016 27

Hoofdstuk 3 - Wonen Hoofdstuk 3 Wonen Tabel 3.1 Woningvoorraad naar eigendom en bouwwijze, 2000-2016 Jaar eigendom bouwwijze woningvoorraad capaciteit bijzondere 1-jan huur koop eengezins meergezins totaal woongebouwen 2000 25.158 19.446 25.368 19.236 44.604 1.338 2001 25.026 19.898 25.608 19.316 44.924 1.338 2002 24.437 20.811 25.943 19.305 45.248 1.338 2003 24.749 21.795 27.131 19.413 46.544 1.338 2004 24.832 22.913 27.857 19.888 47.745 1.355 2005 24.822 23.887 28.444 20.265 48.709 1.375 2006 24.977 24.828 29.162 20.643 49.805 1.375 2007 25.080 25.722 29.618 21.184 50.802 1.375 2008 25.230 26.566 30.235 21.561 51.796 1.406 2009 24.998 27.289 30.641 21.646 52.287 1.365 2010 24.636 28.012 31.015 21.633 52.648 1.365 2011 24.425 28.461 31.156 21.730 52.886 1.523 2012 24.423 28.766 31.344 21.845 53.189 1.521 2013 26.318 27.573 31.463 22.428 53.891-2014 26.648 28.141 31.643 23.146 54.789-2015 25.973 29.060 31.732 23.301 55.033-2016 25.784 29.594 31.913 23.465 55.378 - Bronnen: t/m 2012:Vastgoedsysteem Zoetermeer, vanaf 2013: BAG-Zoetermeer BAG Vanaf 2012 is de bron voor de woningvoorraadgegevens de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Definities en classificaties voor (veranderingen in) de woningvoorraad zijn hierdoor veranderd. Zo vervalt in de nieuwe BAG-statistiek het onderscheid tussen woningen en wooneenheden. Er wordt alleen geteld hoeveel actuele authentieke adressen er met een woonfunctie zijn. Sommige woningen of overige gebouwen hadden voor invoering van de BAG nog geen eigen (huis)nummer. Deze woningen of overige gebouwen hebben soms pas in de loop van 2012 een eigen huisnummer gekregen. Dit komt vooral voor in gemeenten met studentenwoningen, recreatiewoningen, grote zorginstellingen of kazernes. Bestaande woningen en/of overige gebouwen die niet geregistreerd staan in de BAG komen in de voorraadcijfers vanaf 1 januari 2013 niet voor. De bouwjaren van een verblijfsobject worden in de BAG afgeleid van het bouwjaar van het Pand. Voorheen had elk object een eigen bouwjaar (van oplevering). De bewoningscapaciteit (aantal huisvestingsplaatsen voor permanente bewoning) van bijzondere woongebouwen, zoals verpleeghuizen en gezinsvervangende tehuizen, was in de oude situatie ook een aparte categorie woonruimten. Per adres van het bijzondere woongebouw was de bewoningscapaciteit bekend. In de BAG is informatie over de bewoningscapaciteit niet meer voorhanden. Daarnaast worden bijzondere woongebouwen in de BAG niet altijd aangeduid met een woonfunctie. Net als de recreatiewoningen vallen dergelijke objecten dan niet meer onder woonruimten. In 2013 is voor de zorgcomplexen in de BAG BAO (Bronhouders Afnemers Overleg) de volgende oplossing gevonden. Bij functionele zelfstandigheid van een eenheid geldt de eis van de aanwezigheid van essentiële voorzieningen (een eigen keuken, douche en toilet). Het verblijfsobject is dus afgebakend tot de kleinste eenheid waarin zich deze voorzieningen bevinden. Een verpleeghuis of verpleegafdeling in een verzorgingshuis is niet nader onder te verdelen in functioneel zelfstandige eenheden. Omdat de kamers daar niet over zelfstandige voorzieningen beschikken zijn hier geen extra VBO s voor afgebakend. 28 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 3 - Wonen Definities Pand: De kleinste bouwkundige eenheid die nog functioneel en bouwkundig-constructief zelfstandig is, direct en duurzaam met de aarde is verbonden en betreedbaar en afsluitbaar is. Woning: Verblijfsobject (VBO) met minimaal een woonfunctie en eventueel één of meer andere gebruiksfuncties. Eéngezinswoning: een woning die tevens een geheel pand vormt. Hieronder vallen vrijstaande woningen, aaneen gebouwde woningen, zoals twee onder één kap gebouwde hele huizen, boerderijen met woningen en alle rijenhuizen. Meergezinswoning: Een woning die samen met andere woningen of (bedrijfs)ruimten een geheel pand vormt. Hieronder vallen flats, galerij-, portiek-, beneden- en bovenwoningen, appartementen en woningen boven bedrijfsruimten, voor zover deze zijn voorzien van een buiten de bedrijfsruimte gelegen toegangsdeur. Bouwjaar: de aanduiding van het jaar waarin een pand, waarin de woning zich bevindt, oorspronkelijk als bouwkundig gereed is of wordt opgeleverd. Uitgerekend Zoetermeer 2016 29

Hoofdstuk 3 - Wonen Tabel 3.2 Woningvoorraad naar buurt en wijk op 1 januari, 2011 t/m 2016 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Toename/afname Buurt / wijk 2016-2015 1 Dorp 2.298 2.359 2.442 2.528 2.544 2.546 2 2 Stadscentrum 2.245 2.245 2.248 2.245 2.249 2.379 130 3 Palenstein 2.878 2.878 2.831 2.942 2.983 3.017 34 4 Driemanspolder 3.248 3.296 3.331 3.329 3.395 3.400 5 Centrum 10.669 10.778 10.852 11.044 11.171 11.342 171 10 Meerzicht-west 4.109 4.109 4.112 4.129 4.129 4.129 0 11 Meerzicht-oost 3.032 3.032 3.035 3.033 3.034 3.035 1 Meerzicht 7.141 7.141 7.147 7.162 7.163 7.164 1 20 Buytenwegh 4.559 4.632 4.609 4.674 4.675 4.705 30 21 De Leyens 4.146 4.146 4.149 4.324 4.320 4.320 0 Buytenwegh de Leyens 8.705 8.778 8.758 8.998 8.995 9.025 30 30 Seghwaert-z-w 3.293 3.293 3.298 3.475 3.516 3.541 25 31 Seghwaert-n-o 3.853 3.852 3.855 3.854 3.854 3.872 18 Seghwaert 7.146 7.145 7.153 7.329 7.370 7.413 43 40 Noordhove-west 1.470 1.470 1.470 1.471 1.447 1.429-18 41 Noordhove-oost 2.041 2.041 2.039 2.040 2.064 2.064 0 Noordhove 3.511 3.511 3.509 3.511 3.511 3.493-18 50 Rokkeveen-west 3.467 3.479 3.487 3.483 3.425 3.431 6 51 Rokkeveen-oost 5.053 5.056 5.063 5.075 5.129 5.129 0 Rokkeveen 8.520 8.535 8.550 8.558 8.554 8.560 6 60 Oosterheem-z-w 1.614 1.672 1.820 2.003 2.075 2.148 73 61 Oosterheem-n-o 5.299 5.345 5.818 5.897 5.900 5.933 33 Oosterheem 6.913 7.017 7.638 7.900 7.975 8.081 106 80 Rokkehage c.a. 57 57 57 57 57 57 0 81 Lansinghage c.a. 36 36 34 36 41 43 2 82 Zoeterhage c.a. 15 15 16 17 17 17 0 83 Hoornerhage c.a. 62 62 63 63 63 63 0 Industriegebied 170 170 170 173 178 180 2 92 Balijbos 6 10 10 10 10 10 0 93 Westerpark c.a. 15 15 16 16 23 24 1 94 Buitengebied-west 54 53 52 52 45 46 1 95 Meerpolder 25 25 26 27 29 29 0 96 Scheidingszone 7 7 7 7 8 8 0 97 Van Tuyllpark 4 4 3 2 1 3 2 Buitengebied 111 114 114 114 116 120 4 Zoetermeer 52.886 53.189 53.891 54.789 55.033 55.378 345 Bronnen: t/m 2012: Vastgoedsysteem Zoetermeer, vanaf 2013: BAG-Zoetermeer 30 Uitgerekend Zoetermeer 2016

1970 1972 1974 1976 1978 1980 1982 1984 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014 2016 Hoofdstuk 3 - Wonen Tabel 3.3 Woningvoorraad naar bouwjaar en wijk op 1 januari 2016 wijk < 1960 1960-69 1970-79 1980-89 1990-99 2000-09 2010-15 Totaal Centrum 1.128 2.420 3.473 2.333 798 627 563 11.342 Meerzicht 51 6.736 229 39 107 2 7.164 Buytenwegh 1 4.168 357 41 138 4.705 De Leyens 2 1.473 2.570 168 104 3 4.320 Seghwaert 17 4 1.720 5.520 84 8 60 7.413 Noordhove 29 1 1.767 891 804 1 3.493 Rokkeveen 33 1 4 2.615 5.790 90 27 8.560 Oosterheem 6 1 2 6.768 1.304 8.081 Industriegebied 96 3 4 9 44 23 1 180 Buitengebied 62 12 11 9 6 11 9 120 Zoetermeer 1.425 2.440 17.591 15.409 7.863 8.542 2.108 55.378 Rij% 2,6% 4,4% 31,8% 27,8% 14,2% 15,4% 3,8% 100,0% Bron: BAG Zoetermeer Grafiek 3.1 Ontwikkeling woningvoorraad Zoetermeer per wijk/buurt sinds 1970 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0 Oosterheem Rokkeveen Noordhove Seghwaert De Leyens Buytenwegh Meerzicht Driemanspolder Palenstein Stadscentrum Dorp Bron: 1970 t/m 2012: Vastgoedsysteem Zoetermeer, vanaf 2013: BAG Zoetermeer Uitgerekend Zoetermeer 2016 31

Hoofdstuk 3 - Wonen Tabel 3.4 Woningvoorraad naar buurt en wijk op 1 januari 2016, naar eigendom, bouwwijze, WOZ-waarde en gemiddelde woningbezetting Woningen eigendom bouwwijze gemiddelde gemiddelde totaal huur koop eengezins meergezins WOZ- woning- Buurt / wijk waarde * bezetting 1 Dorp 851 1.695 1.381 1.165 2.546 182.238 1,94 2 Stadscentrum 1.880 499 313 2.066 2.379 149.009 1,57 3 Palenstein 2.358 659 720 2.297 3.017 129.908 1,99 4 Driemanspolder 1.675 1.725 607 2.793 3.400 150.376 1,84 Centrum 6.764 4.578 3.021 8.321 11.342 151.630 1,85 10 Meerzicht-west 2.201 1.928 2.360 1.769 4.129 163.757 2,24 11 Meerzicht-oost 1.879 1.156 544 2.491 3.035 130.696 1,91 Meerzicht 4.080 3.084 2.904 4.260 7.164 149.730 2,10 20 Buytenwegh 2.916 1.789 2.454 2.251 4.705 156.214 2,18 21 De Leyens 1.625 2.695 3.178 1.142 4.320 206.721 2,17 Buytenwegh de Leyens 4.541 4.484 5.632 3.393 9.025 179.872 2,17 30 Seghwaert-z-w 1.558 1.983 2.208 1.333 3.541 170.042 2,05 31 Seghwaert-n-o 1.661 2.211 2.847 1.025 3.872 170.962 2,35 Seghwaert 3.219 4.194 5.055 2.358 7.413 170.534 2,21 40 Noordhove-west 620 809 1.171 258 1.429 215.541 2,31 41 Noordhove-oost 616 1.448 1.716 348 2.064 227.314 2,56 Noordhove 1.236 2.257 2.887 606 3.493 222.496 2,46 50 Rokkeveen-west 1.292 2.139 2.218 1.213 3.431 224.687 2,34 51 Rokkeveen-oost 1.512 3.617 4.353 776 5.129 205.568 2,48 Rokkeveen 2.804 5.756 6.571 1.989 8.560 213.221 2,43 60 Oosterheem-z-w 602 1.546 1.700 448 2.148 248.011 2,92 61 Oosterheem-n-o 2.482 3.451 3.871 2.062 5.933 241.507 2,64 Oosterheem 3.084 4.997 5.571 2.510 8.081 243.240 2,72 80 Rokkehage c.a. 21 36 54 3 57 200.161 4,21 81 Lansinghage c.a. 7 36 24 19 43 276.857 1,93 82 Zoeterhage c.a. 4 13 14 3 17 372.471 2,47 83 Hoornerhage c.a. 10 53 62 1 63 224.492 2,37 Industriegebied 42 138 154 26 180 243.326 2,86 92 Balijbos 2 8 10 10 449.300 2,50 93 Westerpark c.a. 4 20 24 24 547.000 3,04 94 Buitengebied-west 2 44 45 1 46 369.089 2,70 95 Meerpolder 2 27 28 1 29 508.643 2,66 96 Scheidingszone 3 5 8 8 418.429 2,38 97 Van Tuyllpark 1 2 3 3 527.333 2,00 Buitengebied 14 106 118 2 120 450.368 2,70 Zoetermeer 25.784 29.594 31.913 23.465 55.378 186.938 2,24 Bronnen: BAG-Zoetermeer, WOZ-Zoetermeer, BRP * De waardepeildatum WOZ is 1 januari 2015; van 590 woningen is de taxatiewaarde onbekend. 32 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 3 - Wonen Tabel 3.5 Woningvoorraad naar getaxeerde WOZ-waarde per wijk, 1 januari 2016 Wijk < 100.000 100 tot 150.000 150 tot 200.000 200 tot 250.000 250 tot 300.000 >= 300.000 WOZ Onbekend * Totaal woningen Centrum 1.185 5.648 2.702 1.124 204 325 154 11.342 Meerzicht 1.005 3.156 2.069 621 109 191 13 7.164 Buytenwegh 425 1.907 1.774 414 77 108-4.705 De Leyens 117 620 1.477 1.248 334 350 174 4.320 Seghwaert 501 1.581 3.913 922 158 153 185 7.413 Noordhove 100 294 1.489 848 306 455 1 3.493 Rokkeveen 68 966 3.436 2.537 645 872 36 8.560 Oosterheem 117 573 2.430 2.492 907 1.543 19 8.081 Industriegebied 7 16 41 51 28 35 2 180 Buitengebied 2 5 9 10 5 83 6 120 Zoetermeer 3.527 14.766 19.340 10.267 2.773 4.115 590 55.378 Rij% 6,4% 26,7% 34,9% 18,5% 5,0% 7,4% 1,1% - * Waardepeildatum WOZ: 1 januari 2015 * Van 590 woningen is de waarde onbekend * Totaal woningen minus totaal WOZ bekend Bronnen: BAG - Zoetermeer / WOZ - Zoetermeer Grafiek 3.2 Woningvoorraad naar getaxeerde WOZ-waarde per wijk ( in %), 1 januari 2016 Centrum Meerzicht Buytenwegh De Leyens Seghwaert Noordhove Rokkeveen Oosterheem Ind. + Buitengebied 0-149.999 150-299.999 >= 300.000 WOZ Onbekend Bronnen: BAG-Zoetermeer; WOZ-Zoetermeer * Waardepeildatum WOZ: 1 januari 2015. 0% 20% 40% 60% 80% 100% Uitgerekend Zoetermeer 2016 33

Centrum Meerzicht Buytenwegh De Leyens Seghwaert Noordhove Rokkeveen Oosterheem Industriegeb. Buitengebied Zoetermeer Hoofdstuk 3 - Wonen Tabel 3.6 Ontwikkeling gemiddelde woningbezetting per wijk vanaf 1970 wijk Jaar 1970 3,85 3,85 1975 3,04 3,02 3,03 1980 2,73 2,96 2,72 2,89 1985 2,37 2,67 2,84 2,84 2,89 2,68 1990 2,14 2,49 2,72 2,98 2,83 3,05 2,72 2,58 1995 2,04 2,35 2,54 2,88 2,77 2,98 2,90 2,93 2,95 2,54 2000 1,97 2,25 2,39 2,64 2,63 2,89 2,92 2,33 3,40 2,92 2,46 2001 1,96 2,25 2,36 2,63 2,62 2,86 2,90 2,50 3,07 2,89 2,45 2002 1,97 2,25 2,32 2,62 2,59 2,84 2,87 2,88 3,07 2,83 2,44 2003 1,94 2,22 2,28 2,56 2,54 2,83 2,83 2,98 2,79 2,99 2,42 2004 1,92 2,18 2,24 2,53 2,49 2,82 2,78 2,85 2,88 2,94 2,39 2005 1,90 2,18 2,21 2,48 2,47 2,75 2,76 2,85 2,83 2,78 2,38 2006 1,86 2,15 2,20 2,42 2,42 2,72 2,72 2,80 2,83 2,74 2,35 2007 1,82 2,12 2,19 2,39 2,40 2,67 2,68 2,79 2,89 2,81 2,35 2008 1,81 2,10 2,17 2,39 2,36 2,65 2,65 2,74 2,97 2,80 2,31 2009 1,82 2,10 2,17 2,37 2,35 2,64 2,62 2,82 2,95 2,87 2,31 2010 1,87 2,09 2,16 2,35 2,33 2,60 2,58 2,75 2,97 2,87 2,31 2011 1,88 2,09 2,17 2,33 2,34 2,56 2,54 2,78 2,94 2,82 2,31 2012 1,89 2,08 2,16 2,31 2,32 2,53 2,52 2,82 2,89 2,76 2,30 2013 1,89 2,08 2,18 2,29 2,31 2,50 2,49 2,72 2,95 2,69 2,28 2014 1,88 2,09 2,17 2,28 2,24 2,49 2,45 2,69 2,80 2,82 2,26 2015 1,86 2,10 2,18 2,19 2,23 2,47 2,45 2,73 2,79 2,78 2,25 2016 1,85 2,10 2,18 2,17 2,21 2,46 2,43 2,72 2,86 2,70 2,24 Bron: BAG-Zoetermeer; BRP. Gemiddelde woningbezetting: aantal woningen / aantal inwoners. Tabel 3.7 Toevoegingen en onttrekkingen aan de woningvoorraad naar wijk/buurt in 2015 Wijk/buurt Aantal Aantal woningen Toevoeging Onttrokken TI-correctie woningen per per 1-1-2015 in 2015 * in 2015 ** 31-12-2015 Centrum 11.171 173 2 11.342 Meerzicht 7.163 1 7.164 Buytenwegh 4.675 30 4.705 De Leyens 4.320 2 2 4.320 Seghwaert 7.370 25 18 7.413 Noordhove 3.511-18 3.493 Rokkeveen 8.554 8 2 8.560 Oosterheem 7.975 106 8.081 Industriegebied 178 2 180 Buitengebied 116 4 120 0 Zoetermeer 55.033 351 6 0 55.378 Bron: BAG-Zoetermeer. * betreft nieuwbouw of om andere redenen dan nieuwbouw aan de voorraad toegevoegd, bijvoorbeeld splitsing, of functieverandering ** correctie in de Territoriale Indeling 34 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 3 - Wonen Tabel 3.8 Geplande woningbouw per wijk/buurt in de jaren 2016 t/m 2025 Wijk / buurt 2016 2017 2018 2019 2020 Totaal 2021 t/m 2025 Totaal 2016 t/m 2025 Centrum 147 37 39 - - - 223 Meerzicht - - - - - - - Buytenwegh - - - - - - - De Leyens - - - - - - - Seghwaert - - - - - - - Noordhove 31 31 12 7 9 2 92 Rokkeveen 102-26 - - - 128 Oosterheem 167 138 130 138 62 133 768 Industrie- en Buitengebied - - - - - - - - Zoetermeer 447 206 207 145 71 135 1.211 Bron: Woningbouwplanning 2016, gemeente Zoetermeer (alleen de groene projecten). Tabel 3.9 Geplande sloop van woningen per wijk/buurt in de jaren 2016 t/m 2025 Wijk / buurt 2016 2017 2018 2019 2020 Totaal 2021 t/m 2025 Totaal 2016 t/m 2025 Dorp - - - - - - - Meerzicht - - - - - - - Buytenwegh - - - - - - - De Leyens - - - - - - - Segwaert - - - - - - - Noordhove - - - - - - - Rokkeveen - - - - - - - Oosterheem - - - - - - - Industrie- en Buitengebied - - - - - - - Zoetermeer - - - - - - - Bron: Woningbouwplanning 2016, gemeente Zoetermeer (alleen de groene projecten.) Een project valt in de categorie groen als is voldaan aan de volgende criteria: 1. Project staat op de agenda 2. Juridisch/planologische status is geregeld 3. Middelen zijn beschikbaar 4. Markttechnisch en maatschappelijk haalbaar. Uitgerekend Zoetermeer 2016 35

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Tabel 4.1 Ontwikkeling aantal banen en bedrijfsvestigingen sinds 1 januari 2000 en de woon/werkbalans 1-jan Banen* vestigingen woonwerk-balans 2000 49.376 3.377 91% 2001 49.354 3.469 91% 2002 49.842 3.622 90% 2003 49.605 3.791 88% 2004 48.494 4.081 85% 2005 46.533 4.261 81% 2006 46.679 4.831 81% 2007 47.748 5.297 80% 2008 51.650 5.755 86% 2009 51.332 5.935 85% 2010 50.934 6.058 83% 2011 50.300 6.029 82% 2012 48.872 6.037 79% 2013 48.181 6.223 77% 2014 48.271 6.413 78% 2015 49.205 6.747 79% Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. * Betreft alle werkzame personen, dus inclusief parttimers en uitzendkrachten. De cijfers in deze tabel kunnen afwijken van eerder gepubliceerde aantallen i.v.m. jaarlijkse herberekening. De woonwerkbalans is het aantal banen / beroepsbevolking * 100. Tabel 4.2 Ontwikkeling (beroeps)bevolking, banen en niet-werkende werkzoekenden vanaf 2000 1-jan bevolking beroepsbevolking banen * niet werkende werkzoekenden 2000 109.936 54.000 49.376 2.694 2001 110.150 54.500 49.354 2.606 2002 110.448 55.500 49.842 2.754 2003 112.593 56.500 49.605 3.340 2004 114.212 57.000 48.494 4.317 2005 115.793 57.000 46.533 4.749 2006 116.982 57.500 46.679 4.625 2007 118.017 59.500 47.748 3.423 2008 119.500 60.000 51.650 3.059 2009 120.882 60.500 51.332 2.987 2010 121.528 61.000 50.934 3.981 2011 121.920 61.000 50.300 3.704 2012 122.370 61.500 48.872 3.957 2013 123.100 62.000 48.181 5.339 2014 123.589 62.000 48.271 6.178 2015 124.064 62.500 49.205 6.268 2016 124.143 62.500 7.961 Bronnen: Werkgelegenheidsregister Haaglanden; UWV; GBA-Zoetermeer. * Betreft alle werkzame personen, dus inclusief parttimers en uitzendkrachten. Per 2015 wordt voor de beroepsbevolking de nieuwe definitie gehanteerd volgens de ILO ( International Labour Organization). 36 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Tabel 4.3 Vestigingen naar sectie, 1 januari 2012 t/m 2015 SBI- Sectie 2012 2013 2014 2015 code abs. % A Landbouw, bosbouw en visserij 49 53 58 59 0,9% B Winning van delfstoffen 2 2 2 2 0,0% C Industrie 177 188 189 184 2,7% D Productie, distributie, handel in elektriciteit en aardgas 1 1 1 0 0,0% E Winning/distributie van water; afval(water)beheer,sanering 5 6 9 9 0,1% F Bouwnijverheid 570 588 611 656 9,7% G Groot- en detailhandel; reparatie van auto s 1.328 1.379 1.349 1.443 21,4% H Vervoer en opslag 109 114 124 134 2,0% I Logies-, maaltijd- en drankverstrekking 196 191 201 206 3,1% J Informatie en communicatie 449 473 497 531 7,9% K Financiële instellingen 108 100 104 106 1,6% L Verhuur van en handel in onroerend goed 67 64 62 69 1,0% M Advisering, onderzoek, special. zakelijke dienstverlening 1.274 1.333 1.400 1.456 21,6% N Verhuur van roerende goederen, overige zakel. dienstverl. 395 380 389 400 5,9% O Openbaar bestuur, overheidsdiensten, sociale verzekeringen 36 37 38 35 0,5% P Onderwijs 240 248 260 281 4,2% Q Gezondheids- en welzijnszorg 384 400 419 445 6,6% R Cultuur, sport en recreatie 255 265 276 293 4,3% S Overige dienstverlening 392 401 424 438 6,5% Totaal 6.037 6.223 6.413 6.747 100,0% Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. Grafiek 4.1 Vestigingen en banen naar sectie, 1 januari 2015, in % Landbouw, bosbouw en visserij Winning van delfstoffen Industrie Productie, distributie, handel in elektriciteit Winning/distributie van water; Bouwnijverheid Groot- en detailhandel; reparatie van auto s Vervoer en opslag Logies-, maaltijd- en drankverstrekking Informatie en communicatie Financiële instellingen Verhuur van en handel in onroerend goed Advisering, onderzoek, special. zakelijke Verhuur van roerende goederen, overige Openbaar bestuur, overheidsdiensten, Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening (%) Vestigingen (%) Banen 0% 5% 10% 15% 20% 25% Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. Uitgerekend Zoetermeer 2016 37

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Tabel 4.4 Banen naar sectie, 1 januari 2012 t/m 2015 SBI- Sectie 2012 2013 2014 2015 code abs. % A Landbouw, bosbouw en visserij 70 68 86 85 0,2% B Winning van delfstoffen 103 100 127 135 0,3% C Industrie 3.123 3.038 3.054 3.053 6,2% D Productie, distributie, handel in elektriciteit en aardgas 16 16 1-0,0% E Winning/distributie van water; afval(water)beheer,sanering 362 335 365 512 1,0% F Bouwnijverheid 1.650 1.634 1.629 1.698 3,5% G Groot- en detailhandel; reparatie van auto s 9.708 9.634 9.851 9.995 20,3% H Vervoer en opslag 1.152 1.168 1.166 1.106 2,2% I Logies-, maaltijd- en drankverstrekking 1.365 1.364 1.345 1.399 2,8% J Informatie en communicatie 4.254 4.293 4.009 4.141 8,4% K Financiële instellingen 1.597 1.522 1.577 1.545 3,1% L Verhuur van en handel in onroerend goed 398 395 403 381 0,8% M Advisering, onderzoek, special. zakelijke dienstverlening 4.125 4.247 4.794 4.775 9,7% N Verhuur van roerende goederen, overige zakel. dienstverl. 2.904 2.818 2.838 3.267 6,6% O Openbaar bestuur, overheidsdiensten, sociale verzekeringen 5.232 5.226 5.088 5.048 10,3% P Onderwijs 3.251 3.139 3.007 3.000 6,1% Q Gezondheids- en welzijnszorg 5.463 5.143 4.973 4.992 10,1% R Cultuur, sport en recreatie 1.405 1.388 1.385 1.646 3,3% S Overige dienstverlening 2.694 2.653 2.573 2.427 4,9% Totaal 48.872 48.181 48.271 49.205 100,0% Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. Grafiek 4.2 Aantal banen in 2000 t/m 2015, per 1 januari 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. 38 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Industriegebied Tabel 4.5 Vestigingen naar sectie per wijk, 1 januari 2015 SBIcode Centrum Meerzicht Buytenwegh De Leyens Seghwaert Noordhove Rokkeveen Oosterheem Buitengebied Totaal A 9 6 1 5 7 7 2 8 1 13 59 B 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 2 C 20 9 6 5 8 10 21 19 85 1 184 D 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 E 1 1 1 1 1 0 2 0 2 0 9 F 117 56 53 45 78 47 108 107 44 1 656 G 383 104 68 76 115 59 155 178 296 9 1.443 H 23 6 13 5 17 5 16 20 29 0 134 I 79 22 11 12 17 9 18 20 15 3 206 J 78 44 27 30 56 24 105 109 58 0 531 K 24 11 1 6 8 7 24 11 13 1 106 L 20 3 0 2 5 3 13 11 11 1 69 M 225 97 60 131 168 113 278 241 138 5 1.456 N 68 43 25 23 43 29 53 67 48 1 400 O 10 1 3 1 1 1 8 3 7 0 35 P 54 40 18 17 34 21 43 40 14 0 281 Q 97 42 38 51 60 25 63 50 18 1 445 R 69 27 12 26 33 15 40 45 18 8 293 S 108 53 18 26 49 23 74 68 18 1 438 Totaal 1.385 565 355 462 700 398 1.024 997 816 45 6.747 Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. SBI-codes Code Bedrijfssector Code Bedrijfssector A Landbouw, bosbouw en visserij K Financiële instellingen B Winning van delfstoffen L Verhuur van en handel in onroerend goed C Industrie M Advisering, onderzoek, special. zakelijke dienstverlening D Productie, distributie, handel in elektriciteit en Verhuur van roerende goederen, overige N aardgas zakel. dienstverl. E Winning/distributie van water; Openbaar bestuur, overheidsdiensten, O afval(water)beheer,sanering sociale verzekeringen F Bouwnijverheid P Onderwijs G Groot- en detailhandel; reparatie van auto s Q Gezondheids- en welzijnszorg H Vervoer en opslag R Cultuur, sport en recreatie I Logies-, maaltijd- en drankverstrekking S Overige dienstverlening J Informatie en communicatie Uitgerekend Zoetermeer 2016 39

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Industriegebied Tabel 4.6 Banen naar sectie per wijk, 1 januari 2015 SBIcode Centrum Meerzicht Buytenwegh De Leyens Seghwaert Noordhove Rokkeveen Oosterheem Buitengebied Totaal A 10 6 1 5 7 7 3 8 1 37 85 B 0 0 0 0 0 0 134 0 1 0 135 C 554 16 9 5 8 15 303 26 2.116 1 3.053 D 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 E 2 1 1 1 1 0 404 0 102 0 512 F 162 62 65 58 90 55 187 124 894 1 1.698 G 2.426 520 288 452 747 243 1.235 1.034 3.022 28 9.995 H 56 14 26 7 29 6 24 27 917 0 1.106 I 684 144 54 88 85 14 80 55 174 21 1.399 J 378 75 34 41 76 32 2.551 160 794 0 4.141 K 925 124 1 16 16 9 412 18 23 1 1.545 L 224 3 0 3 7 4 26 16 97 1 381 M 772 736 64 144 207 133 1.642 357 710 10 4.775 N 344 117 36 534 62 52 537 185 1.399 1 3.267 O 2.659 9 1.763 3 5 2 156 43 408 0 5.048 P 998 387 101 339 297 72 518 224 64 0 3.000 Q 934 349 287 1.746 509 99 493 293 277 5 4.992 R 358 107 14 51 73 17 166 78 186 596 1.646 S 871 159 22 36 69 48 258 103 850 11 2.427 Totaal 12.357 2.829 2.766 3.529 2.288 808 9.129 2.751 12.035 713 49.205 Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. SBI-codes Code Bedrijfssector Code Bedrijfssector A Landbouw, bosbouw en visserij K Financiële instellingen B Winning van delfstoffen L Verhuur van en handel in onroerend goed C Industrie M Advisering, onderzoek, special. zakelijke dienstverlening D Productie, distributie, handel in elektriciteit en Verhuur van roerende goederen, overige N aardgas zakel. dienstverl. E Winning/distributie van water; Openbaar bestuur, overheidsdiensten, O afval(water)beheer,sanering sociale verzekeringen F Bouwnijverheid P Onderwijs G Groot- en detailhandel; reparatie van auto s Q Gezondheids- en welzijnszorg H Vervoer en opslag R Cultuur, sport en recreatie I Logies-, maaltijd- en drankverstrekking S Overige dienstverlening J Informatie en communicatie 40 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Tabel 4.7 Vestigingen en banen naar buurt/wijk, 1 januari 2015 vestigingen banen abs. % fulltime parttime totaal Buurt / wijk abs. % 1 Dorp 454 6,7% 1.833 337 2.170 4,4% 2 Stadscentrum 356 5,3% 4.696 763 5.459 11,1% 3 Palenstein 245 3,6% 1.304 166 1.470 3,0% 4 Driemanspolder 330 4,9% 2.967 291 3.258 6,6% Centrum 1.385 20,5% 10.800 1.557 12.357 25,1% 10 Meerzicht-west 355 5,3% 1.072 409 1.481 3,0% 11 Meerzicht-oost 210 3,1% 1.228 120 1.348 2,7% Meerzicht 565 8,4% 2.300 529 2.829 5,7% 20 Buytenwegh 355 5,3% 2.567 199 2.766 5,6% 21 De Leyens 462 6,8% 3.177 352 3.529 7,2% Buytenwegh de Leyens 817 12,1% 5.744 551 6.295 12,8% 30 Seghwaert-z-w 310 4,6% 961 296 1.257 2,6% 31 Seghwaert-n-o 390 5,8% 918 113 1.031 2,1% Seghwaert 700 10,4% 1.879 409 2.288 4,6% 40 Noordhove-west 168 2,5% 352 139 491 1,0% 41 Noordhove-oost 230 3,4% 277 40 317 0,6% Noordhove 398 5,9% 629 179 808 1,6% 50 Rokkeveen-west 467 6,9% 6.584 405 6.989 14,2% 51 Rokkeveen-oost 557 8,3% 1.887 253 2.140 4,3% Rokkeveen 1.024 15,2% 8.471 658 9.129 18,6% 60 Oosterheem-z-w 167 2,5% 433 57 490 1,0% 61 Oosterheem-n-o 830 12,3% 1.809 452 2.261 4,6% Oosterheem 997 14,8% 2.242 509 2.751 5,6% 80 Rokkehage c.a. 136 2,0% 2.299 102 2.401 4,9% 81 Lansinghage c.a. 443 6,6% 6.487 258 6.745 13,7% 82 Zoeterhage c.a. 144 2,1% 1.578 385 1.963 4,0% 83 Hoornerhage c.a. 93 1,4% 906 20 926 1,9% Industriegebied 816 12,1% 11.270 765 12.035 24,5% 92 Balijbos 0 0,0% 0 0 0 0,0% 93 Westerpark c.a. 0 0,0% 0 0 0 0,0% 94 Buitengebied-west 23 0,3% 304 341 645 1,3% 95 Meerpolder 16 0,2% 43 4 47 0,1% 96 Scheidingszone 6 0,1% 19 2 21 0,0% 97 Van Tuyllpark 0 0,0% 0 0 0 0,0% Buitengebied 45 0,7% 366 347 713 1,4% Zoetermeer 6.747 100,0% 43.701 5.504 49.205 100,0% Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. Uitgerekend Zoetermeer 2016 41

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Tabel 4.8 Pendelmatrix Haaglanden, aantallen werkzame personen (exclusief uitzendkrachten) die buiten de werkgemeente wonen, 2015 Werkgebied Den L-V M-D P-N Rijs- Wasse- West- Zoeter- Haaglanden Woongebied Haag Delft 1) 2) 3) wijk naar land meer Totaal Den Haag 5.732 4.382 329 1.954 10.559 1.740 6.857 4.922 36.474 Delft 5.012 447 1.397 981 1.359 76 1.096 894 11.262 L dam-voorburg 9.681 804 20 172 1.395 412 295 1.023 13.803 Midden-Delfland 679 1.633 52 63 223 20 977 105 3.752 Pijnacker-Nootdorp 4.117 2.858 433 125 745 103 429 890 9.700 Rijswijk 6.178 1.251 714 37 145 102 549 435 9.412 Wassenaar 1.920 60 110 1 11 323 41 105 2.572 Westland 7.204 1.892 286 558 210 1.029 90 895 12.162 Zoetermeer 11.599 1.405 1.119 49 662 1.295 278 483 16.890 Totaal Haaglanden 46.390 15.635 7.542 2.516 4.199 16.928 2.820 10.728 9.269 116.027 Bron:Werkgelegenheidsregister Haaglanden 2015. 1) L-V: Leidschendam-Voorburg 2) M-D: Midden-Delfland 3) P-N: Pijnacker-Nootdorp Deze cijfers zijn gebaseerd op het Werkgelegenheidsonderzoek Stadsgewest Haaglanden. Pendelgegevens worden eens per drie jaar gevraagd. De meest recente pendelgegevens zijn van 1 januari 2015. 42 Uitgerekend Zoetermeer 2016

1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 werklozen (NWW) Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Tabel 4.9 Aantal niet werkende werkzoekenden naar diverse kenmerken, 2012 t/m 2015, per eind van het jaar toe- afname 2015-2014 2012 2013 2014 2015 Abs. % Geslacht man 2.462 2.918 2.830 3.553 723 25,5% vrouw 2.877 3.260 3.438 4.408 970 28,2% Leeftijd < 27 794 861 632 1.063 431 68,2% 27-50 2.680 3.065 3.073 3.777 704 22,9% >=50 1.865 2.252 2.563 3.121 558 21,8% Opleidingsniveau basis 1.313 1.375 1.286 1.607 321 25,0% vmbo 1.084 1.103 1.091 1434 343 31,4% mbo havo vwo 2.164 2.594 2.763 3.506 743 26,9% hbo bachelor 574 833 852 1.080 228 26,8% wo master 204 273 273 332 59 21,6% onbekend X X X Werkloosheidsduur < 6 mnd 2.014 1.895 1.616 1.866 250 15,5% 6-11 mnd 1.200 1.674 990 1.578 588 59,4% 12-23 mnd 884 1.208 1.605 1.531-74 -4,6% >= 24 mnd 1.241 1.401 2.057 2.986 929 45,2% Totaal Zoetermeer 5.339 6.178 6.268 7.961 1.693 27,0% Bron: UWV. X = geheim. Niet-werkende werkzoekenden: werkzoekenden die zijn ingeschreven bij het UWV. Dit aantal bestaat uit niet-uitkeringsgerechtigden, WW-ers (Werkloosheidswet) en WWB-ers (Wet Werk en Bijstand) voor zover ingeschreven bij het UWV. Grafiek 4.3 Ontwikkeling niet werkende werkzoekenden vanaf 1994, per eind van het jaar 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0 Aantal werklozen Bron: UWV. Vanaf 2014 wordt uitgegaan van de nieuwe definitie van de beroepsbevolking (ILO). jaar Uitgerekend Zoetermeer 2016 43

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Tabel 4.10 Uitkeringen naar soort, 2007-2015 Jaar PW PW WIJ Ioaw/ WW AO (31-12) Totaal** tot AOW- Ioaz Totaal AOuitkeringen WAO Wajong WAZ WIA leeftijd IVA WGA 2007 2.340 2.050. 50 1.400 4.890 3.970 810 120.. 2008 2.210 1.870. 50 1.180 4.740 3.750 890 110.. 2009 2.450 2.100 40 50 1.880 4.640 3.530 1.020 100.. 2010 2.700 2.320 310 60 2.050 5.290 3.320 1.090 80 170 620 2011 2.800 2.390 280 60 2.200 5.280 3.030 1.180 70 210 800 2012 2.900 2.460. 80 2.580 5.250 2.740 1.290 60 240 920 2013 3.180 2.740.. 3.150 5.410 2.540 1.450 50 310 1.060 2014 3.200 2.740.. 3.200 5.480 2.330 1.560 40 370 1.180 2015* 3.260 2.800.. 3.310 5.420 2.150 1.530 40 450 1.260 Bronnen: CBS, UWV. Betreft lopende uitkeringen aan het eind van de periode. * Voorlopige cijfers ** Bijstandsgerelateerde uitkeringen: Dit zijn uitkeringen op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ), het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) en de Wet werk en inkomen kunstenaars (WWIK). PW: Participatiewet. Deze wet vervangt sinds 1 januari 2015 de Wet Werk en Bijstand (WWB). WWB: Wet Werk en Bijstand, (t/m 2014), per 1-1-2004, vervanging van Algemene Bijstandswet. De AOW-leeftijd is de leeftijd waarop het AOW-pensioen ingaat. Tot 2013 was de AOW-leeftijd 65 jaar. Met ingang van 1 januari 2013 gaat deze leeftijd elk jaar met stappen van één of meerdere maanden omhoog. Per 1 januari 2013 is de AOW-leeftijd met één maand verhoogd tot 65 jaar en één maand. In 2014 is de AOWleeftijd 65 jaar en twee maanden. WIJ: Wet Investeren in Jongeren (<27 jaar). Deze wet is 1 oktober 2009 in werking getreden. Per 1 januari 2012 is de wet WIJ afgeschaft. Jongeren kunnen vanaf deze datum een bijstandsuitkering aanvragen. Ioaw: Wet Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte werkloze Werknemers. Ioaz: Wet Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen Zelfstandigen. IOW: Wet Inkomensvooriening oudere werklozen. WW: Werkloosheidswet; ontslagwerklozen die een wachtgeld-, werkloosheidsuitkering of voorschot ontvangen. AO: Arbeidsongeschiktheidsregelingen:betreft geheel en gedeeltelijk arbeidsongeschikten; aantal uitkeringen krachtens de WAO, Wajong, WAZ en WIA. WAO: Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering. Wajong: Wet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten. WAZ: Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen. WIA: Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen. Deze wet is op 1 januari 2006 in werking getreden. De WAO is niet afgeschaft, maar geldt alleen nog voor degenen die op 1 januari 2006 al een WAO-uitkering ontvingen. IVA: regeling inkomensvoorziening volledig en duurzaam arbeidsongeschikten. WGA: regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsongeschikten 44 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Tabel 4.11 Hoofdactiviteit van de bevolking van 18 jaar en ouder, naar wijk/buurt, in procenten* Cen- Meer- Buyten- De Seghwaert hove veen Noord-- Rokke- Oosterheem Hoofdactiviteit trum zicht wegh Leyens Zoetermeer Werkzaam in loondienst, eigen bedrijf of praktijk 44% 37% 50% 53% 51% 63% 56% 59% 51% Werkzoekend zonder werk 5% 3% 3% 5% 5% 2% 3% 2% 3% Student of scholier 2% 3% 2% 1% 3% 2% 3% 3% 3% Werkzaam in eigen huishouding 4% 5% 4% 4% 4% 4% 5% 5% 4% Gepensioneerd, AOWer, VUTer, rentenier 38% 43% 36% 30% 29% 23% 27% 23% 31% Arbeidsongeschikt of invalide 3% 5% 1% 5% 5% 2% 2% 5% 4% Verricht vrijwilligerswerk 4% 4% 4% 1% 2% 2% 2% 2% 3% Anders 1% 2% 1% 2% 2% 1% 1% 1% 1% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% Bron: Omnibusenquête Gemeente Zoetermeer 2015; 3.350 respondenten. * excl. De wijken Industrie- en Buitengebied Tabel 4.12 Opleidingsniveau van de bevolking van 18 jaar en ouder, naar wijk, in procenten* Cen- Meer- Buyten- De Segh- Noord- Rokke- Ooster- Hoogst voltooide opleiding** trum zicht wegh Leyens waert hove veen heem Zoetermeer Geen 1% 1% 2% 0% 1% 0% 0% 0% 1% Lager algemeen onderwijs 6% 5% 3% 2% 3% 3% 3% 3% 3% Middelbaar algemeen onderwijs 30% 25% 24% 21% 25% 19% 19% 23% 23% Hoger algemeen onderwijs 11% 15% 15% 12% 14% 15% 15% 12% 13% Lager beroepsonderwijs 6% 4% 3% 3% 4% 4% 3% 5% 4% Middelbaar beroepsonderwijs 15% 17% 19% 14% 17% 22% 17% 18% 17% Hoger beroepsonderwijs 21% 23% 27% 32% 29% 24% 30% 27% 27% Wetenschappelijk onderwijs 8% 10% 7% 15% 8% 12% 13% 12% 11% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% Bron: Omnibusenquête Gemeente Zoetermeer 2015; 3.254 respondenten. * excl. De wijken Industrie- en Buitengebied Opleiding: Lager algemeen onderwijs: bijv. lagere school, basisschool Middelbaar algemeen onderwijs: bijv. MULO, MAVO, VGLO, VMBO_T Hoger algemeen onderwijs: bijv. HBS, VWO, MMS, HAVO Lager beroepsonderwijs: bijv. LEAO, LTS, LHNO, LAS, VMBO Middelbaar beroepsonderwijs: bijv. MEAO, MTS, MHNO Hoger beroepsonderwijs: bijv. HEAO, HTS, MO-A Uitgerekend Zoetermeer 2016 45

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Tabel 4.13 Gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen in 2013 van particuliere huishoudens met inkomen *, naar wijk/buurt en samenstelling van het huishouden, in duizendtallen euro s Particuliere huishoudens met inkomen naar samenstelling van het huishouden, 2013 Totaal Eenpersoons- Paar zonder Paar met Eénouder- Overig Wijk/buurt huishouden kinderen kinderen gezin huishouden X 1.000 euro Centrum 29,4 21,4 37,1 41,7 25,5 41,2 Meerzicht 30,9 20,5 37,3 43,5 25,9 38,3 Buytenwegh 31,4 20,2 37,5 44,1 26,4 x De Leyens 41,5 23,6 45,4 54,4 34,1 x Seghwaert 35,8 21,3 40,2 47,5 29,3 49,2 Noordhove 41,4 22,4 44,4 53,1 30,2 x Rokkeveen 42,2 23,7 43,3 54,6 34,3 58,0 Oosterheem 41,1 23,1 43,3 51,4 27,6 53,1 Industriegebied 39,0 x x x x x Buitengebied 57,1 x x x x x Zoetermeer 36,1 21,8 40,8 49,6 28,2 49,0 Nederland 34,8 20,6 38,2 49,7 27,8 48,9 Bron: CBS, Regionaal Inkomensonderzoek (RIO) 2013. *) Excl. studentenhuishoudens X = geheim Het gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden bestaat uit het bruto-inkomen verminderd met - betaalde inkomensoverdrachten zoals alimentatie van de ex-echtgeno(o)t(e) - premies inkomensverzekeringen zoals premies betaald voor sociale verzekeringen, volksverzekeringen en particuliere verzekeringen in verband met werkloosheid, arbeidsongeschiktheid en ouderdom en nabestaanden - premies ziektekostenverzekeringen - belastingen op inkomen en vermogen. Het gaat hier om het rekenkundig gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden. Grafiek 4.4 Gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen van particuliere huishoudens naar samenstelling van het huishouden, 2013 Eenpersoonshuishouden (32%) 21.800 Paar zonder kinderen (28%) 40.800 Paar met kinderen (28%) 49.600 Eenoudergezin (10%) 28.200 Overig huishouden (2%) 49.000 Totaal (100%) 36.100 Bron: CBS, Regionaal Inkomensonderzoek (RIO) 2013. 0 10.000 20.000 30.000 40.000 50.000 46 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 4 Werk en inkomen Tabel 4.14 Gemiddeld persoonlijk inkomen in 2013 van personen met een heel jaar inkomen *, naar wijk/buurt en sociaal-economische categorie, in duizendtallen euro s Wijk/buurt Totaal w.v. actief niet-actief w.o. gemiddeld persoonlijk inkomen (x1000 euro) werkloos of arbeids- gepensio- bijstand ongeschikt neerd Centrum 29,5 36,5 21 17,3 22,3 23,2 Meerzicht 29,5 35,9 21,8 17,3 22 24,7 Buytenwegh 29,7 36,1 21,4 17,6 22 24,6 De Leyens 37,7 45,1 25,6 26,5 23,9 28,1 Seghwaert 32,6 38,1 21,7 20,2 23,3 25,7 Noordhove 36,7 43,4 21,5 19,7 22,4 26,5 Rokkeveen 36,3 43,8 21,8 23,3 22,7 25,5 Oosterheem 37,2 42,9 20,1 19,3 22,4 24,8 Industriegebied 35,1 40,8 22... Buitengebied 41,9 49,2.... Zoetermeer 33,5 40,4 21,7 19 22,6 25,1 Nederland 31,4 38,4 20,1 18,1 22,1 22,7 Bron: CBS, Regionaal Inkomensonderzoek (RIO) 2013. Integrale waarneming. *) Inclusief studentenhuishoudens X = geheim Het persoonlijk inkomen omvat de volgende bestanddelen van het bruto-inkomen van een persoon: inkomen uit arbeid, inkomen uit eigen onderneming, uitkering inkomensverzekeringen en uitkering sociale voorzieningen (met uitzondering van kinderbijslag) vóór aftrek van belastingen op inkomen en vermogen. Het gemiddeld persoonlijk inkomen is het rekenkundig gemiddeld persoonlijk inkomen per persoon. Vanaf onderzoeksjaar 2010 vindt de gegevensverzameling ten behoeve van het RIO plaats op basis van integrale waarneming. Daardoor sluit het RIO aan op de landelijke en regionale bevolkings- en huishoudensaantallen. Dit betekent dat men rekening moet houden met geringe verschillen bij een vergelijk van deze uitkomsten met reeds gepubliceerde RIO onderzoeksresultaten. Uitgerekend Zoetermeer 2016 47

Hoofdstuk 5 Onderwijs Hoofdstuk 5 Onderwijs Tabel 5.1 Aantal leerlingen in het primair onderwijs op basisscholen, per 1 oktober, 2011-2015 1-10-2011 1-10-2012 1-10-2013 1-10-2014 1-10-2015 Denominatie OPOZ 3.819 3.787 3.843 3.971 4.196 UNICOZ 6.831 6.792 6.747 6.657 6.551 Overigen * 503 512 464 465 436 leerlingen totaal 11.153 11.091 11.054 11.093 11.183 vestigingen OPOZ 14 14 15 15 15 UNICOZ 24 24 23 23 22 Overigen * 3 3 3 3 3 Scholen totaal 41 41 41 41 40 Bron: ILT-telling, Gemeente Zoetermeer. * De Schanskorf (gereformeerd), De Vuurvogel (vrije school) en Passe Partout (Montessori) Primair onderwijs Basisscholen, scholen voor speciaal basisonderwijs en scholen voor speciaal onderwijs verzorgen het primair onderwijs in Nederland. Openbaar onderwijs is toegankelijk voor alle leerlingen ongeacht hun afkomst, godsdienstige overtuiging of culturele achtergrond. Op openbare scholen wordt niet vanuit een bepaalde godsdienstige of levensovertuiging lesgegeven. De Stichting Openbaar Primair Onderwijs Zoetermeer (OPOZ) verzorgt in Zoetermeer het openbaar onderwijs. Bijzonder onderwijs gaat uit van een bepaalde godsdienstige of levensovertuiging. De verschillende stromingen zijn: katholiek, protestants- christelijk, interconfessioneel, gereformeerd (vrijgemaakt) en reformatorisch. De Stichting UNICOZ onderwijsgroep bevordert het katholiek en christelijk onderwijs. Ook het onderwijs op reformatorische grondslag en het interconfessioneel onderwijs wordt door UNICOZ verzorgd. Zoetermeer heeft enkele scholen die bij het onderwijs uitgaan van specifieke pedagogische principes of grondbeginselen: het Montessori-onderwijs, de Vrije School, Jenaplan-onderwijs en het Dalton-onderwijs. 48 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 5 Onderwijs Tabel 5.2 Aantal leerlingen in het primair onderwijs op basisscholen, naar wijk/buurt, per 1 oktober, 2011-2015 Wijk * 2011 2012 2013 2014 2015 Centrum 1.078 1.258 1.309 1.337 1.338 Meerzicht 1.699 1.527 1.492 1.461 1.482 Buytenwegh 522 500 428 402 387 De Leyens 917 937 1.030 1.094 1.173 Seghwaert 1.522 1.471 1.431 1.425 1.408 Noordhove 730 729 709 731 785 Rokkeveen 1.868 1.761 1.716 1.686 1.650 Oosterheem 2.817 2.908 2.939 2.957 2.960 Zoetermeer 11.153 11.091 11.054 11.093 11.183 Bron: ILT-telling, Gemeente Zoetermeer. * indeling naar wijk/buurt van vestiging van de school. Tabel 5.3 Aantal leerlingen in het primair onderwijs op basisscholen, per 1 oktober 2015, naar denominatie en leeftijd 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Totaal Denominatie OPOZ 610 572 575 522 519 455 442 414 86 1 4.196 UNICOZ 816 796 838 809 796 804 862 714 113 3 6.551 Overigen * 49 31 168 33 25 39 36 41 13 1 436 Totaal 1.475 1.399 1.581 1.364 1.340 1.298 1.340 1.169 212 5 11.183 Bron: ILT-telling, Gemeente Zoetermeer. * De Schanskorf (gereformeerd), De Vuurvogel (Vrije School ) en Passe Partout (Montessori). Uitgerekend Zoetermeer 2016 49

Hoofdstuk 5 Onderwijs Tabel 5.4 Aantal leerlingen in het speciaal basisonderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs, per 1 oktober, 2011-2015 Onderwijstype 2011 2012 2013 2014 2015 SBO Speciaal basisonderwijs 453 445 367 349 275 ZML Zeer moeilijk lerenden 173 164 156 170 167 SO Gedrags / Psychiatrische problematiek 162 159 167 186 141 CMB Communicatief Meervoudig Beperkt 90 95 94 88 ) DOOF Doven 60 61 57 41 127 ) SH / TOS Slechthorend / taalontwikkelingsstoornis 99 96 88 92 125 Totaal 1.037 1.020 929 926 835 Bron: ILT-telling, Gemeente Zoetermeer. * Per 1 oktober 2015 worden de leerlingen van de scholen voor CMB en DOOF onder 1 BRINnummer weergegeven. Speciaal basisonderwijs Voor kinderen die speciale zorg en aandacht nodig hebben en daarvoor niet in het gewone basisonderwijs kunnen blijven, zijn er speciale scholen voor basisonderwijs. Hier kunnen jonge risicoleerlingen, moeilijk lerende kinderen of kinderen met leer- of opvoedingsmoeilijkheden naar verwezen worden vanuit de gewone basisschool. (Voortgezet) speciaal onderwijs Voor kinderen met een ernstige handicap zijn er scholen voor speciaal onderwijs, zowel in de basisschool- als in de voortgezet onderwijsleeftijd. In Zoetermeer zijn er scholen voor kinderen met een lichamelijke handicap, een auditieve handicap, een visuele handicap en voor kinderen met een verstandelijke handicap. Ook zijn er twee scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs voor kinderen met gedragsstoornissen en/of psychiatrische problematiek. Tabel 5.5 Aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs, per school, per 1 oktober, 2011-2015 School 1-10-2011 1-10-2012 1-10-2013 1-10-2014 1-10-2015* Alfrink College 1.644 1.702 1.717 1.806 1.816 Erasmus College 1.592 1.742 1.803 1.832 1.884 Oranje Nassau College 2.308 2154 2.056 1.986 2.017 SCZ - Picasso Lyceum 1.102 1.011 1.004 1.055 1.068 Stedelijk College Zoetermeer 1.029 1.005 1.036 1.025 1.036 Atrium 237 281 293 293 298 Totaal 7.912 7.895 7.909 7.997 8.119 Bron: www.duo.nl. * voorlopige cijfers Alfrink College: Katholieke scholengemeenschap voor HAVO en VWO (Atheneum en tweetalig atheneum) Erasmus College: samenwerkingsschool (openb. /rk/pc) voor Gymnasium, Atheneum, HAVO en VMBO (MAVO). Oranje Nassau College: Christelijke school voor VWO-plus (Gymnasium, Atheneum), HAVO, MAVO, Kaderberoepsgerichte leerweg, basisberoepsgerichte leerweg, VM2, en leerwegondersteunend onderwijs. Stedelijk College Zoetermeer: Openbare scholengemeenschap voor VMBO: alle leerwegen, tevens leerwegondersteunend onderwijs en leerwerktrajecten. Is onderdeel van de Scholen Combinatie Zoetermeer (SCZ). Picasso Lyceum: Openbare school voor Gymnasium, Atheneum, HAVO en VMBO-t. Tevens onderdeel van de Scholen Combinatie Zoetermeer (SCZ). Het Atrium: Openbare school voor Praktijkonderwijs. Onderdeel van de Scholen Combinatie Zoetermeer (SCZ). 50 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 5 Onderwijs Tabel 5.6 Aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs per 1 oktober 2015, naar leerjaar en richting van het onderwijs en school* school Leerjaar/richting Alfrink Erasmus Oranje Nassau Stedelijk Picasso College College College College Lyceum Atrium Totaal Brugjaar 1-2 697 715 912 490 482 3296 VMBO BL lj 3-4 168 271 439 VMBO KL lj 3-4 263 171 187 621 VMBO TL lj 3-4 406 80 178 664 VMBO uitbest. aan VAVO 2 3 8 13 VMBO-MBO2 lj 3-6 61 61 HAVO/VWO lj 3 321 250 72 124 767 HAVO lj 4-5 286 350 154 120 910 HAVO uitbest. aan VAVO 2 9 4 1 16 VWO lj 4-6 510 289 64 160 1023 VWO uitbest. aan VAVO 6 2 3 11 PRO 298 298 Totaal 1.816 1.884 2.017 1.036 1.068 298 8.119 * voorlopige aantallen Bron: www.duo.nl. VMBO = Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs, VMBO BL = VMBO basisberoepsgerichte leerweg VMBO KL = VMBO kaderberoepsgerichte leerweg VMBO TL = VMBO theoretische leerweg HAVO = hoger algemeen vormend onderwijs VWO = voorbereidend wetenschappelijk onderwijs LWOO = leerweg ondersteunend onderwijs PRO = praktijkonderwijs VAVO = voortgezet algemeen onderwijs voor volwassenen Tabel 5.7 Aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs per richting per 1 oktober 2015 naar school* School Alfrink Erasmus Oranje Nassau Stedelijk Picasso Richting Atrium College College College College Lyceum Totaal Atheneum 678 188 44 170 1.080 Gymnasium 189 22 146 357 VWO 53 53 HAVO/VWO 697 712 160 1.569 HAVO 441 359 317 180 1.297 PRO 298 298 VMBO/HAVO 83 83 VMBO (meerdere leerw.) 449 490 231 1.170 VMBO TL 353 732 88 181 1.354 VMBO KL 171 187 358 VMBO BL 229 271 500 Totaal 1.816 1.884 2.017 1.036 1.068 298 8.119 * voorlopige aantallen Bron: www.duo.nl. Uitgerekend Zoetermeer 2016 51

Hoofdstuk 5 Onderwijs Tabel 5.8 Aantal MBO-leerlingen afkomstig uit Zoetermeer*, naar niveau Schooljaar Niveau 2012/ 13 2013/ 14 2014/ 15 2015/ 16** Assistentopleiding 1 142 163 133 124 Basisberoepsopleiding 2 949 805 750 631 Vakopleiding 3 1.005 1.065 971 887 Middenkaderopleiding 4a 1.888 1.856 1.900 1.917 Specialistenopleiding 4b 19 6 2 0 Mbo bol 2.928 2.941 2.974 2.876 Mbo bbl 1.075 954 782 683 Totaal 4.003 3.895 3.756 3.559 Bron: CBS. * ongeacht de gemeente waar de leerlingen de lessen volgen. ** voorlopig cijfer Tabel 5.9 Aantal leerlingen en studenten in het MBO naar studierichting * 1-10-2012 1-10-2013 1-10-2014 1-10-2015 MBO BOL voltijd 2.282 2.073 2.034 2.157 MBO BOL deeltijd MBO BBL deeltijd 291 259 34 109 MBO BBL voltijd 56 Totaal 2.573 2.332 2.068 2.322 MBO BOL extranei ** 39 39 44 68 MBO BBL extranei ** 10 23 34 43 Totaal 49 62 78 111 Bron: ID-College. * Betreft studenten die in Zoetermeer onderwijs volgen, ongeacht hun woonplaats. ** Extraneï zijn personen die geen onderwijs volgen, maar slechts ingeschreven staan voor het doen van een examen. BOL = Beroepsopleidende leerweg; BBL = Beroepsbegeleidende leerweg Tabel 5.10 Aantal deelnemers volwasseneneducatie, oriëntatie, cursussen en trainingen op het ID-College 1-10-2011 1-10-2012 1-10-2013 1-10-2014 1-10-2015 VAVO VMBO met NT2 286 ) 129 VAVO VMBO zonder NT2 52 ) 49 70 93 VAVO HAVO 86 112 160 228 VAVO VWO 47 86 VAVO Gymnasium 2 1 Inburgering 316 1 - - Sociale redzaamheid 131-181 133 Leerwerkcentrum 2 10 19 11 Scholing & Advies 55 18 Bron: ID-College. Het ID College is een regionaal opleidingencentrum (ROC) met vestigingen in Alphen a/d Rijn, Gouda, Katwijk, Leiden, Leidschendam-Voorburg, Lisse, Woerden en Zoetermeer. Naast middelbaar beroepsonderwijs verzorgen zij ook educatie, cursussen en trainingen voor volwassenen. De cijfers in dit jaaroverzicht gaan alleen over de Zoetermeerse vestigingen van deze instelling. 52 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 5 Onderwijs Tabel 5.11 Studenten hoger onderwijs met woongemeente Zoetermeer Studiejaar 2011/'12 2012/ 13 2013/ 14 2014/ 15 2015/ 16* HBO 3.230 3.117 3.262 3.205 3.135 WO 1.331 1.256 1.281 1.221 1.151 Totaal 4.561 4.373 4.543 4.326 4.286 Bron: CBS. * voorlopig cijfer HBO = Hoger Beroepsonderwijs WO = Wetenschappelijk onderwijs Tabel 5.12 Aantal studenten Faculteit IT & Design, naar studierichting studierichting BIM INF ISM HBO-ICT Totaal 2003-2004 8 26 34 2004-2005 20 36 56 2005-2006 43 43 86 2006-2007 72 60 132 2007-2008 71 88 159 2008-2009 84 96 25 205 2009-2010 81 112 64 257 2010-2011 79 115 81 275 2011-2012 77 149 125 351 2012-2013 85 177 158 420 2013-2014 81 207 191 479 2014-2015 74 184 204 462 2015-2016 54 121 160 178 513 Bron: Faculteit IT & Design, voorheen Academie ICT & Media Zoetermeer. BIM = Bedrijfskundige Informatica INF = Informatica ISM = Information Security Management Academie voor ICT & Media Zoetermeer In september 2003 is de Academie voor ICT & Media Zoetermeer van start gegaan. De Academie is een nevenvestiging van De Haagse Hogeschool. De Academie verzorgt drie opleidingen nl. Informatica, Bedrijfskundige Informatica en sinds september 2008 de opleiding Information Security Management. De opleidingen zijn in nauwe samenwerking met het Zoetermeerse bedrijfsleven opgezet. Uitgerekend Zoetermeer 2016 53

Hoofdstuk 6 Cultuur en Recreatie Hoofdstuk 6 Cultuur en Recreatie Tabel 6.1 Collectie, leden en uitleningen van de Bibliotheek Zoetermeer 2011 2012 2013 2014 2015 Collectie 215.392 205.996 190.834 173.854 150.338 Leden 35.040 34.288 31.795 30.785 31.197 Uitleningen 958.064 924.075 854.102 807.291 751.130 Bron: Bibliotheek Zoetermeer. Tabel 6.2 Bezoekersaantallen Stadstheater 2012 2013 2014 2015 Totaal aantal bezoekers 95.811 90.442 95.005 89.921 Waarvan aan: Professionele producties: grote zaal 71.705 66.108 67.862 61.049 kleine zaal 12.349 10.067 10.630 10.416 Amateurproducties: grote zaal 5.905 8.348 12.738 14.371 kleine zaal 4.415 4.394 2.459 1.665 Bezoekersaantallen overig: Peuterfestival 1.437 1.525 1.316 1.058 Cabaret 25.056 19.323 25.099 - Dans en ballet 1.340 3.530 3.115 - Jeugd en jongeren 8.548 3.287 7.065 - Klassiek 2.698 2.650 1.750 - Musical & show 6.992 8.658 10.183 - Muziektheater en concerten 16.554 21.006 19.656 - Overig theater en show 8.769 4.744 850 - Toneel 14.097 12.977 10.774 - Bron: Stichting Stadstheater Zoetermeer. 54 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 6 Cultuur en Recreatie Tabel 6.3 Aantal producties en bezettingsgraad Stadstheater 2012 2013 2014 2015 Professionele producties: grote zaal 150 139 143 136 kleine zaal 113 95 101 97 Amateurproducties: grote zaal 10 23 28 25 kleine zaal 51 49 24 20 Bezettingsgraad professionele producties: grote zaal 70% 63% 63% 60% kleine zaal 67% 68% 60% 65% Bezettingsgraad amateurproducties: grote zaal 79% 59% 60% 76% kleine zaal 73% 41% 59% 51% Bron: Stichting Stadstheater Zoetermeer. Tabel 6.4 Bezoekersaantallen Stadsmuseum Zoetermeer, in 2011 t/m 2015 bezoekersaantallen 2011 2012 2013 2014 2015 Exposities 8.705 8.747** 7.254 12.363 *** 9.748 Educatieve projecten 1.543 1.807 2.241 1.696 Deelnemers aan publieksactiviteiten * 1.861 2.176 - Bron: Stadsmuseum Zoetermeer, Jaarverslagen 2011 t/m 2015. * Bijv. Workshops, nationaal museumweekend, lezingen, Open Monumentendag etc. ** Inclusief bezoekers op twee schoollocaties. Het cijfer van het aantal deelnemers aan publieksactiviteiten is voor het jaar 2013 niet beschikbaar. *** Inclusief 4.733 bezoekers aan educatieve projecten Uitgerekend Zoetermeer 2016 55

Hoofdstuk 6 Cultuur en Recreatie Tabel 6.5 Aantal gestarte cursussen Volksuniversiteit en verdeling cursisten naar product, 2012 t/m 2015 2012 2013 2014 2015 aantal % aantal % aantal % aantal % Aantal gestarte cursussen 75 58 59 74 verdeling cursisten: Algemene vorming / communicatie / lezingen 54 9% 33 7% 38 5% 448 51% Creatief / culinair 15 2% - - - - - - Informatica / digitale fotografie 15 2% 25 6% 19 3% 21 2% Kunst en cultuur / literatuur / spiritualiteit 20 3% 31 7% 295 42% - - Talen en culturen 512 83% 356 80% 358 50% 404 46% Totaal 616 100% 445 100% 710 100% 873 100% Bron: Volksuniversiteit Zoetermeer, Jaarverslagen. Tabel 6.6 Activiteiten en bezoekersaantallen Cultuurpodium De Boerderij, 2012 t/m 2015 2012 2013 2014 2015 Aantal activiteiten 173 156 104 178 Bezoekersaantallen: Concerten 35.071 32.136 ) 42.035 37.037 Dance 2.606 2.962 ) 2.174 Podiumcafé 2.594 2.898 2.573 3.982 Overig * 2.801 2.687 3.180 1.662 Totaal 43.072 40.683 42.790 49.853 Bron: Cultuurpodium De Boerderij, Jaarverslagen 2012 t/m 2015. * onder overig valt: cabaret, cultuureducatieve activiteiten, writers unplugged en verhuur. Tabel 6.7 Bezoekers bioscoop UTOPOLIS en filmtheater Cine-Utopia, 2012 t/m 2015 2012 2013 2014 2015 Bioscoopzalen 8 8 8 9 Zitplaatsen 1.248 1.248 1.248 1.418 Bezoekers 297.000 284.000 287.000 300.000 Recette (x 1.000 ) 2.463 2.395 2.395 2.513 Bron: Nederlandse Vereniging van Bioscoopexploitanten. 56 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 6 Cultuur en Recreatie Tabel 6.8 Bezoekers van zwembaden naar soort gebruik, in 2014 en 2015 Keerpunt Veur Driesprong Totaal zwembaden 2014 2015 2014 2015 2014 2015 2014 2015 Recreatief x 14.596 8.300 13.417 10.084 28.013 18.384 Doelgroepen x 27.780 13.084 5.835 3.380 33.615 16.464 Particuliere lessen x 17.867 8.815 10.489 3.536 28.356 12.351 Verenigingen 48.571? 97.142. 24.285. 169.998. Scholen x 4.503. 3.377. 7.879. Totaal 48.571 x 161.888. 57.403. 267.862. Bron: Gemeente Zoetermeer. Vanaf september 2015 zijn de activiteiten van de zwembaden overgenomen door organisatie Swim & Smile. Hierom hebben de cijfers van 2015 betrekking op de periode tot en met augustus. Cijfers met een. zijn niet herleidbaar geweest. Tabel 6.9 Bezoekers Stadsboerderijen, Speelboerderij en Speelmeer in 2014 en 2015 wijk 2014 2015 Stadsboerderijen: Stadsboerderij Het Buitenbeest Meerzicht 93.748 78.960 Stadsboerderij De Balijhoeve Rokkeveen 77.384 83.524 Stadsboerderij De Weidemolen Oosterheem 80.500 76.028 Speelboerderij Het Buitenbeest Meerzicht 103.759 Speelmeer Rokkeveen 6.791 5.617 Bron: Gemeente Zoetermeer. Een Stadsboerderij is een boerderij met dieren, in een speelboerderij kunnen kinderen spelen: er zijn speeltoestellen, luchtkussens, ze kunnen klimmen en knutselen, etc. Speelmeer organiseert in de schoolvakanties vakantieactiviteiten voor kinderen van 4 tot en met 12 jaar. In juni 2015 is de Speelboerderij Het Buitenbeest geopend. Uitgerekend Zoetermeer 2016 57

Hoofdstuk 7 Politiek Hoofdstuk 7 Politiek Tabel 7.1 Uitslag Gemeenteraadsverkiezingen Zoetermeer 2006, 2010 en 2014 stemmen % zetels 2006 2010 2014 2006 2010 2014 2006 2010 2014 D66 4.628 6.436 9.787 9,4 13,5 20,35 4 5 8 Lijst Hilbrand Nawijn 6.444 5.931 7.256 13,1 12,4 15,08 5 5 6 VVD 8.291 9.823 6.764 16,8 20,6 14,06 7 9 6 PvdA 11.840 7.223 4.943 24 15,2 10,28 10 6 4 SP 6.087 3.295 4.805 12,4 6,9 9,99 5 3 4 CDA 5.589 4.933 4.535 11,3 10,4 9,43 4 4 4 Zó! Zoetermeer.. 2.813.. 5,85.. 3 CU-SGP 2.709 2.526 2.581 5,5 5,3 5,37 2 2 2 GroenLinks 1.959 2.780 1.773 4 5,8 3,69 1 2 2 OPA Zoetermeer.. 1.023.. 2,13... TROTS.. 853.. 1,77... Lijst nr. 11 (blanco lijst).. 572.. 1,19... Groep Hop. 158 399. 0,3 0,83.. 0 Groepering hr. Robert 328.. 0,7..... Leefbaar Zoetermeer 1.375 2.912. 2,8 6,1. 1 2. Trots op Nederland Lijst Rita Verdonk. 1.630.. 3,4.. 1. Totaal 49.250 47.647 48.104 100,0 100,0 100,0 39 39 39 ongeldige / blanco stemmen 177 178 377 kiesgerechtigden 89.241 94.509 96.970 opkomst 49.427 47.825 48.481 opkomstpercentage 55,39% 50,60% 50,00% Bron: Gemeente Zoetermeer, afdeling Publieksplein. Grafiek 7.1 Percentage stemmen Gemeenteraadsverkiezingen 2006, 2010 en 2014 D66 Lijst Hilbrand Nawijn VVD PvdA SP CDA Zó! Zoetermeer CU-SGP GroenLinks OPA Zoetermeer TROTS Lijst nr. 11 (blanco lijst) Overig 2014 2010 2006 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% Bron: Gemeente Zoetermeer, afdeling Publieksplein. 58 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Tabel 7.2 Uitslag Tweede Kamerverkiezingen 2010 en 2012, Zoetermeer en Nederland Zoetermeer Hoofdstuk 7 Politiek Nederland 2010 2012 2012 abs. % abs. % % VVD 17.036 24,80% 20.448 29,73% 26,58% Partij van de Arbeid (P.v.d.A.) 13.171 19,17% 17.111 24,88% 24,84% PVV (Partij voor de Vrijheid) 12.516 18,22% 9.080 13,20% 10,08% SP (Socialistische Partij) 6.417 9,34% 5.749 8,36% 9,65% Democraten 66 (D66) 5.056 7,36% 5.154 7,49% 8,03% Christen Democratisch Appèl (CDA) 6.061 8,82% 3.625 5,27% 8,51% Christen Unie 1.873 2,73% 1.682 2,45% 3,13% 50PLUS 1.658 2,41% 1,88% Partij voor de Dieren 980 1,43% 1.541 2,24% 1,93% GROENLINKS 4.132 6,01% 1.136 1,65% 2,33% Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) 619 0,90% 754 1,10% 2,09% Piratenpartij 117 0,17% 309 0,45% 0,32% Partij voor Mens en Spirit (MenS) 208 0,30% 136 0,20% 0,19% SOPN 125 0,18% 0,14% Democratisch Politiek Keerpunt DPK 94 0,14% 0,08% Partij van de Toekomst (PvdT) 81 0,12% 0,09% Libertarische Partij (LP) 44 0,06% 0,04% Anti Europa Partij 17 0,02% 0,02% Liberaal Democratische Partij (LibDem) 15 0,02% 0,02% Nederland Lokaal 10 0,01% 0,03% Politieke Partij NXD 0,00% TROTS OP NEDERLAND LIJST RITA VERDONK 421 0,61% Lijst 17 60 0,09% Heel NL 13 0,02% Nieuw Nederland 12 0,02% Partij één 5 0,01% Geldige stemmen 68.697 68.769 Blanco / ongeldig 188 336 Aantal kiesgerechtigden 92.466 93.621 Opkomst 68.885 69.105 Opkomstpercentage 74,50% 73,81% 74,57% Bron: www.verkiezingsuitslagen.nl Uitgerekend Zoetermeer 2016 59

Hoofdstuk 7 Politiek Tabel 7.3 Uitslag verkiezingen en zetelverdeling Provinciale Staten, 2011 en 2015 Zoetermeer provincie Zuid-Holland 2011 2015 2011 2015 Partij abs. % abs. % zetels zetels VVD 10.789 22,39% 7.248 17,21% 12 10 CDA 4.152 8,62% 4.288 10,18% 6 7 PvdA 8.074 16,76% 4.523 10,74% 10 5 SP 5.513 11,44% 4.592 10,90% 5 5 ChristenUnie 1.445 3,00% 1.541 3,66% 2 3 GROENLINKS 2.459 5,10% 1.677 3,98% 3 3 Partij voor de Dieren 1.205 2,50% 1.825 4,33% 1 2 D66 4.391 9,11% 5.735 13,62% 5 7 Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) 645 1,34% 698 1,66% 2 3 PVV (Partij voor de Vrijheid) 7.878 16,35% 6.947 16,49% 8 8 50PLUS 1.397 2,90% 1.823 4,33% 1 2 Platform Lokale Partijen 192 0,40% 0 Unie van Democraten (De Unie) 45 0,09% 0 Nederland Lokaal 954 2,27% 0 Verenigde Lokale Partijen Zuid-Holland 140 0,33% 0 Libertarische Partij (LP) 65 0,15% 0 Vrijzinnige Partij 63 0,15% 0 Geldige stemmen 48.185 42.119 Blanco / ongeldig 150 244 Aantal kiesgerechtigden 92.819 94.944 Opkomst 48.335 42.363 Opkomstpercentage 52,07% 44,62% Bron: www.verkiezingsuitslagen.nl 60 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 7 Politiek Tabel 7.4 Uitslag verkiezingen en zetelverdeling Europees Parlement, 2009 en 2014 Zoetermeer Nederland 2009 2014 2009 2014 Partij abs. % abs. % zetels zetels PvdA 3.808 11,87% 3.151 9,39% 3 3 CDA 4.385 13,67% 3.281 9,78% 5 5 VVD 3.800 11,85% 4.186 12,48% 3 3 PVV 7.181 22,39% 6.303 18,79% 4 4 SP 2.481 7,74% 3.309 9,87% 2 2 GL 2.369 7,39% 3 D66 4.205 13,11% 5.824 17,36% 3 CU_SGP 1.785 5,57% 1.944 5,80% 2 2 PvdD 1.395 4,35% Partij voor de Dieren 1.663 4,96% 1 GROENLINKS 1.589 4,74% 2 50PLUS 1.266 3,77% Piratenpartij 321 0,96% Artikel 50 269 0,80% Ani EU(ro) Partij 115 0,34% Aandacht en Eenvoud 106 0,32% JEZUS LEEFT 85 0,25% De Groenen 55 0,16% ikkiesvooreerlijk.eu 32 0,10% IQ, de Rechten-Plichten-Partij 9 0,03% Newropeans 143 0,45% Europese Klokkenluiders Partij 139 0,43% Libertas 131 0,41% Liberaal Democratische Partij 80 0,25% 34 0,10% Solidara 76 0,24% De Groenen 44 0,14% Europa Voordelig! & Duurzaam 36 0,11% Partij voor Europese Politiek 11 0,03% Geldige stemmen 32.069 33.542 Blanco / ongeldig 131 187 Aantal kiesgerechtigden 92.041 94.847 Opkomst 32.200 33.729 Opkomstpercentage 34,98% 35,56% 36,75% 37,32% Bron: www.verkiezingsuitslagen.nl Uitgerekend Zoetermeer 2016 61

Hoofdstuk 8 Veiligheid Hoofdstuk 8 Veiligheid Tabel 8.1 Misdrijven, 2011 t/m 2015 Misdrijven in Zoetermeer 2011 2012 2013 2014 2015 Misdrijven, totaal 9.485 8.860 8.955 7.750 6.635 1 Vermogensmisdrijven 5.885 5.325 5.415 4.710 3.955 1.1 Diefstal/verduistering en inbraak 5.600 4.945 5.120 4.400 3.485 1.2 Bedrog 185 250 185 180 270 1.3 Valsheidsmisdrijf 60 55 60 80 145 1.4 Heling 35 60 40 35 35 1.5 Afpersing en afdreiging 5 10 5 10 10 1.6 Bankbreuk 0 5 0 5 5 1.7 Witwassen 0 0 5 0 5 1.8 Vermogensmisdrijf (overig) 0 0 0 0 0 2 Vernielingen, misdr.openb.orde/gezag 1.315 1.195 1.095 970 885 2.1 Vernieling en beschadiging 1.140 1.045 960 775 730 2.2 Openbare orde misdrijf 95 75 65 95 90 2.3 Brandstichting/ontploffing 45 40 35 45 30 2.4 Openbaar gezag misdrijf 35 35 35 55 35 3 Gewelds- en seksuele misdrijven 960 935 930 805 730 3.1 Mishandeling 495 480 490 435 395 3.2 Bedreiging en stalking 315 320 335 280 250 3.3 Seksueel misdrijf 100 90 55 50 50 3.4 Levensmisdrijf 30 30 30 20 20 3.5 Vrijheidsbeneming/gijzeling 5 5 5 0 0 3.6 Mensenhandel, mensensmokkel 0 0 0 0 0 3.7 Geweldsmisdrijf (overig) 15 10 20 20 15 4 Misdrijven WvSr (overig) 95 130 130 140 100 5 Verkeersmisdrijven 1.105 1.130 1.190 990 825 5.1 Verlaten plaats ongeval 780 790 780 700 605 5.2 Rijden onder invloed 295 285 335 260 185 5.3 Rijden tijdens ontzegging 15 15 30 5 5 5.4 Rijden tijdens rijverbod 0 0 0 0 0 5.5 Voeren vals kenteken 5 5 0 5 5 5.6 Joyriding 0 5 0 0 5 5.7 Weigeren blaastest/bloedonderzoek 0 0 5 0 5 5.8 Verkeersmisdrijf (overig) 5 25 35 15 15 6 Drugsmisdrijven 55 70 115 80 80 6.1 Harddrugs 20 15 20 15 25 6.2 Softdrugs 35 55 95 60 55 7 (Vuur)wapenmisdrijven 45 50 50 40 40 9 Misdrijven overige wetten 20 25 25 20 20 9.1 Militair misdrijf 0 0 0 0 0 9.2 Misdrijf (overig) 20 25 25 20 20 Bron: CBS. 62 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Hoofdstuk 8 Veiligheid Misdrijven De tabel op de vorige pagina bevat gegevens over misdrijven die door de politie zijn geregistreerd en door het CBS worden gepubliceerd. Misdrijven zijn in dit geval misdrijven die door de politie zijn vastgelegd in een proces-verbaal van aangifte of in een ambtshalve opgemaakt proces verbaal. De aantallen zijn afgerond op vijftallen. De cijfers zijn gebaseerd op de gemeente van plegen en het soort misdrijf. De cijfers over 2010-2013 zijn definitieve cijfers en de cijfers over 2014 en 2015 zijn voorlopig. Dit kan betekenen dat in een volgende publicatie van dit rapport de cijfers licht kunnen verschillen. Vanaf het verslagjaar 2015 worden misdrijven van het Meldpunt Internetoplichting ook meegenomen, waardoor de aantallen in categorie 1.2 Bedrog en 1.3 Valsheidsmisdrijf naar verhouding sterk zijn toegenomen. WvSr: Alle misdrijven, omschreven in het Wetboek van Strafrecht, niet zijnde een vermogensmisdrijf, een vernieling en openbare orde misdrijf of een gewelds- en seksueel misdrijf (Citaat: CBS). Tabel 8.2 Misdrijven per duizend inwoners, 2010-2015 Jaar Totaal Misdrijfaangiften Misdrijven per 1.000 inwoners 2010 9.720 80,0 2011 9.485 77,8 2012 8.860 72,4 2013 8.955 72,7 2014 7.750 62,7 2015 6.635 53,5 Bron: CBS. Uitgerekend Zoetermeer 2016 63

Hoofdstuk 9 Milieu Hoofdstuk 9 Milieu Tabel 9.1 Opgehaalde en ingeleverde hoeveelheden afval (in tonnen), 2012 t/m 2015 2012 2013 2014 2015 2012 2013 2014 2015 per inw per inw per inw per inw in kg in kg in kg in kg Haalsysteem: Huisvuil * 29.736 29.071 28.916 28.126 243 235,7 233,5 226,7 Grofvuil 2.447 2.077 2.149 2.201 20 16,8 17,4 17,7 Gft 6.730 6.248 5.982 5.822 55 50,7 48,3 46,9 Bladafval 37 66 67 70 0,3 0,5 0,5 0,6 Kunststof 392 424 443 581 3,2 3,4 3,6 4,7 Brengsysteem: Grofvuil 2.472 2.397 2.352 2.379 20,2 19,4 19,0 19,2 metsel/beton/puin 724 715 817 849 5,9 5,8 6,6 6,8 Gips/gasbeton 162 174 137 165 1,3 1,4 1,1 1,3 Blad/snoeihout 135 596 739 830 1,1 4,8 6,0 6,7 Grond 128 163 97 0 1,1 1,3 0,8 - IJzer 355 389 403 415 2,9 3,2 3,3 3,3 KCA ** 98 99 117 115 0,8 0,8 0,9 0,9 Papier 6.278 5.800 5.708 5.630 51,3 47,0 46,1 45,4 Glas 2.288 2.284 2.201 2.172 18,7 18,5 17,8 17,5 Hout onbewerkt (A) 45 46 46 72 0,4 0,4 0,4 0,6 Hout bewerkt (B) 1.970 1.907 1.934 2.085 16,1 15,5 15,6 16,8 Autobanden 13 9 18 18 0,1 0,1 0,1 0,1 Aluminium/koper 12 13 18 19 0,1 0,1 0,1 0,2 Wit- en bruingoed 565 565 569 574 4,6 4,6 4,6 4,6 Asbest 6 6 10 10 0,1 0,0 0,1 0,1 Kleding 379 390 412 459 3,1 3,2 3,3 3,7 Kleding char.inst. 73 53 35 37 0,6 0,4 0,3 0,3 Pelgrimshoeve 89 77 95 111 0,7 0,6 0,8 0,9 Grofvuil bielzen 266 247 272 256 2,2 2,0 2,2 2,1 Bouw- en sloopafval 12 - - 0 0,1 - - - Teer/mastiek/bitum 27 23 28 24 0,2 0,2 0,2 0,2 Totaal 55.441 53.839 53.565 53.020 454 436 432,6 427,4 Bron: Gemeente Zoetermeer, Afvalinzameling. * inclusief KWD (Kantoor-Winkel en Dienstenafval). 64 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Bijlagen Bijlagen Bijlage 1 Wijk-buurt en subbuurtindeling van de gemeente Zoetermeer, 1 januari 2016 WIJK BUURT SUBBUURT Wijk Centrum (00) 01 Dorp 0 Dorpskern 1 Schrijversbuurt 2 Schildersbuurt 02 Stadscentrum 6 Stadscentrum-zuid 7 Stadscentrum-noord 03 Palenstein 0 Palenstein-hoog 1 Palenstein-laag 2 Palenstein-noord 04 Driemanspolder 0 D.-centrum 1 D.-zuid 2 Kantorenstrook-oost 3 D.-noord Wijk Meerzicht (01) 10 Meerzicht-west 0 M.-centrum-west 2 Bossenbuurt-west 3 Bergenbuurt 4 Landenbuurt 11 Meerzicht-oost 1 M.-centrum-oost 5 Waterbuurt 6 Bossenbuurt-oost 7 Kantorenstrook-west Wijk Buytenwegh de Leyens (02) 20 Buytenwegh 0 Rodenbuurt-noord 1 Rodenbuurt-west 2 Rodenbuurt-oost 3 Hovengebied-zuid 4 Hovengebied-noord 21 De Leyens 0 Kadebuurt 1 Filmbuurt 2 Schouwenbuurt 4 Zijdenbuurt-west 5 Zijdenbuurt-oost 6 Wervenbuurt 7 Redebuurt Wijk Seghwaert (03) 30 Seghwaert-z-w. 0 Tuinen 1 Parken 2 Vaarten 3 Sloten 31 Seghwaert-n-o. 4 Gaarden 5 Akkers 6 Weiden 7 Velden Uitgerekend Zoetermeer 2016 65

Bijlagen Bijlage 1, vervolg Wijk-buurt en subbuurtindeling van de gemeente Zoetermeer (vervolg) WIJK BUURT SUBBUURT Wijk Noordhove (04) 40 Noordhove-West 0 Lijnen 1 Plannen 2 Lommers 41 Noordhove Oost 0 Ruimten 1 Schansen 2 Appels Wijk Rokkeveen (05) 50 Rokkeveen-West 3 Wetenschappers 5 Gangen 6 Houten / Zomen 51 Rokkeveen-Oost 0 Groen-blauw 1 Burg. Hoekstrapark 2 Geel-wit 4 Stenen Wijk Oosterheem (06) 60 Oosterheem zuid-west 0 Meren / Eilanden 1 Eilanden 61 Oosterheem noord-oost 0 Zegwaartseweg-noord 1 Dorpen 2 Stromen Wijk Industriegebied (08) 80 Rokkehage c.a. 0 Rokkehage 1 Brinkhage 81 Lansinghage c.a. 0 Lansinghage 1 Kantorenstrook-oost 82 Zoeterhage c.a. 0 Zoeterhage 1 Dwarstocht 83 Hoornerhage c.a 0 Hoornerhage Wijk Buitengebied (09) 92 Balijbos 0 Balijbos 93 Westerpark c.a. 0 Westerpark 94 Buitengebied-west 0 Buytenpark 1 Nieuwe Driemanspolder 95 Meerpolder 0 Meerpolder-west 1 Meerpolder-oost 96 Scheidingszone 0 Zoetermeerseplas 1 Noordhovenseplas 2 Benthuizerplas 97 Van Tuyllpark 0 Van Tuyllpark-noord 1 Van Tuyllpark-zuid 66 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Bijlagen Bijlage 2 Kaart Wijkindeling gemeente Zoetermeer Uitgerekend Zoetermeer 2016 67

Bijlagen Bijlage 3 Kaart Buurtindeling gemeente Zoetermeer 68 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Bijlagen Bijlage 4 Kaart Subbuurtindeling gemeente Zoetermeer Uitgerekend Zoetermeer 2016 69

Bijlagen Bijlage 5 Kaart Postcodegebiedsindeling gemeente Zoetermeer 70 Uitgerekend Zoetermeer 2016

Bijlagen Bijlage 6 Kaart Postcode / subbuurtindeling gemeente Zoetermeer Leesvoorbeeld: In rood -> postcode 2711 <- -> 2729 De vlakken van de postcodes hebben elk een andere kleur/arcering. De drie-cijferige codes zijn de subbuurten. Postcode 2726 bestaat uit de subbuurten 204, 211 en 212. Uitgerekend Zoetermeer 2016 71