Inhoudsopgave VOORWOORD 11

Inhoudsopgave VOORWOORD 11 HOOFDSTUK I HER IEUWBARE E ERGIE I VLAA DERE 13 1. Wat is hernieuwbare energie? 13 2. Evolutie van de geïnstalleerde capaciteit in Vlaanderen 14 3. Internationale druk vertaald in nationale doelstellingen 15 4. Wettelijk kader voor hernieuwbare energie in Vlaanderen 16 4.1. Het Elektriciteitsdecreet 16 4.2. De uitvoeringsbesluiten 16 5. Ondersteuningsmechanismen voor hernieuwbare energie 17 5.1. Ecologiepremie 17 5.2. Fiscale aftrek 18 5.3. Groenestroomcertificaten 18 5.3.1. Algemeen 18 5.3.2. Percentages 18 5.3.3. Marktprijs 19 5.3.4. Minimumgarantie voor GSC s 21 5.3.5. Mogelijke bedreigingen voor de GSC-markt in Vlaanderen 21 5.4. Certificaten Garantie van Oorsprong (GVO) 22 6. Mogelijke investeringsformules 22 6.1. Build, Own and Operate (BOO) 22 6.2. Joint Venture 23 6.3. Third Party Financing via recht van opstal 23 3

HOOFDSTUK II ZO E-E ERGIE 25 1. Algemeen 25 2. Verschillende energetische toepassingen 26 2.1. Passieve versus actieve zonne-energie 26 2.2. Zonneboilers versus fotovoltaïsche panelen 26 2.3. Zonneboilers 26 2.4. Thermisch-elektrische zonnecentrales 27 2.5. Fotovoltaïsche zonnecellen 27 3. Technische informatie over fotovoltaïsche zonnepanelen 28 3.1. Algemeen 28 3.2. Gemeten aantal vollasturen zonneschijn 29 3.3. Verschillende soorten toepassingen 29 3.3.1. Standaard panelen 29 3.3.2. Amorfe folies (thin film) 29 3.3.3. Sun Tracker 30 3.3.4. Sun Hunter 30 3.3.5. Overige toepassingen 31 3.4. Vermogen 31 3.5. Afmetingen 31 3.6. Gewicht 31 3.7. Hellingshoek (slope) 31 3.8. Tussenafstand tussen rijen panelen 32 3.9. Bevestiging op het dak 32 3.10. Bevestiging op de grond 33 3.11. Kwaliteit van de installateurs 33 3.12. Kwaliteit van de panelen 33 3.13. Merken van panelen 33 3.14. Duurzaamheid van het systeem 34 3.15. Omvormers 34 3.16. Webtool 35 3.17. Schakeling in serie 35 3.18. Onderhoud van het systeem 35 3.19. Brandveiligheid 36 4. Informatie over de aansluiting van de installatie 36 4.1. Groene stroom meter 36 4.2. Verplichting tot aansluiting 37 4.3. Toelating tot aansluiting 37 4.4. Keuring 38 4

4.5. etstudie 38 5. Marktinformatie over zonne-energie in Vlaanderen 38 5.1. Geïnstalleerde productiecapaciteit 38 5.2. Rent a roof recht van opstal 39 5.3. Evolutie kostprijs van de PV-installatie 39 6. Juridische informatie over zonne-energie in Vlaanderen 40 6.1. Milieuvergunning 40 6.2. Bouwvergunning 41 7. Een technische haalbaarheidsstudie maken 41 7.1. Dakstabiliteitsstudie 41 7.2. Toestand van de dakbedekking 41 7.3. Onderzoek van het dak 42 7.4. Dakhelling en oriëntatie 42 7.5. Berekening van de netto beschikbare oppervlakte 42 7.6. Dimensionering op basis van het verbruik 43 7.7. Berekenen van het productieprofiel van een installatie 44 8. Een economische haalbaarheidsstudie maken 45 8.1. De kosten 45 8.1.1. De totale kostprijs van een «turnkey» opgeleverde installatie 45 8.1.2. De kostprijs voor de omvormers 46 8.1.3. Injectietarieven 46 8.1.4. Onderhoud 46 8.1.5. Verzekering 47 8.1.6. Security 47 8.1.7. Profielschade 47 8.2. De baten 47 8.2.1. De vermeden stroomkost 47 8.2.2. Stroominjectie 49 8.2.3. Groenestroomcertificaten 49 8.2.4. Investeringssubsidie 51 8.2.5. Fiscale aftrek 51 8.2.6. Onrechtstreekse voordelen: imago, CO 2 51 8.3. Conclusie in verband met de terugverdientijd 52 8.4. Rent a roof 52 5

HOOFDSTUK III WI DE ERGIE 53 1. Algemeen 53 1.1. Inleiding 53 1.2. Snelle groei 53 1.3. Voordelen van windenergie 54 1.4. adelen van windenergie 54 2. Technische informatie over windenergie in Vlaanderen 55 2.1. Windintensiteit 55 2.2. Gemeten aantal vollasturen in Vlaanderen 55 2.3. Windkracht in België 56 2.4. Windrichting 57 2.5. De bouw van een windturbinepark 57 2.6. De structuur van een windturbine 57 2.6.1. Fundering 57 2.6.2. Mast 57 2.6.3. Gondel 58 2.6.4. Rotor 58 2.7. Vermogen van een windturbine 59 3. De aansluiting/inkoppeling 59 4. Marktinformatie over windenergie 60 4.1. Belangrijkste producenten 60 4.2. Geïnstalleerde productiecapaciteit 60 4.3. Voornaamste Windenergie operatoren 61 5. Juridische informatie over windenergie 61 5.1. Milieuvergunningstechnische procedure en beperkingen 61 5.1.1. Procedure 61 5.2. Verplicht in te winnen adviezen 63 5.3. Omzendbrief 64 5.4. De Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening 64 5.5. Omzendbrief «Beoordelingskader voor kleine- en middelgrote windturbines» 65 5.6. Overige ruimtelijke aspecten 65 5.7. Geluidshinder 65 5.8. Slagschaduw 67 5.9. Windplan Vlaanderen 67 5.10. Provinciale beleidskaders Windenergie 68 6

6. Een technische haalbaarheidsstudie maken 68 6.1. Site-onderzoek 68 6.1.1. Visuele controle 68 6.1.2. Geschiktheid volgens het Windplan Vlaanderen 68 6.1.3. Geschiktheid volgens het provinciaal windplan 68 6.1.4. Beschikbare ruimte volgens grondplan 69 6.1.5. Afstand tegenover woonzones en natuurgebieden 69 6.2. Omgaan met bezwaren 69 6.3. Infrastructurele hindernissen 70 6.3.1. Veiligheidsaspect 70 6.3.2. Leidingenstraat en hoogspanningslijnen 70 6.3.3. Autosnelwegen en spoorlijnen 70 6.4. Studie geluidshinder 70 6.5. Slagschaduwstudie 71 6.6. Dimensioneringsstudie 71 7. Een economische haalbaarheidsstudie maken 72 7.1. De kosten 72 7.1.1. De totale kostprijs van de een turnkey opgeleverde windturbine 72 7.1.2. Injectietarieven 72 7.1.3. Onderhoud 72 7.1.4. Verzekering 73 7.1.5. Profielschade 73 7.2. De baten 75 7.2.1. De vermeden stroomkost 75 7.2.2. Stroominjectie 75 7.2.3. Groenestroomcertificaten 75 7.2.4. Investeringssubsidie 75 7.2.5. Fiscale aftrek 76 7.2.6. Onrechtstreekse voordelen: imago, CO 2 76 7.3. Conclusie in verband met de terugverdientijd 76 7.4. Land lease 76 8. Offshore windturbines 77 8.1. Indrukwekkende cijfers 77 8.2. België 77 8.3. Technische informatie 77 8.4. Financieel 78 9. Microwindturbines 78 9.1. Definitie 78 9.2. Reglementering 79 7

9.3. Haalbaarheid 79 HOOFDSTUK IV BIOGAS 81 1. Algemeen 81 1.1. Wat is biogas? 81 1.2. Covergisting 81 1.3. Voordelen van biogas 82 1.4. adelen van biogas 82 1.5. Groene gasleveringen 82 2. Technische informatie over biogas 83 2.1. Gebruikte organische stromen 83 2.2. De vergister 83 2.3. De warmtekrachtkoppelingsinstallatie 84 2.4. Vollasturen 84 2.5. Vermogen 84 3. Juridische informatie over biogas 85 3.1. Milieu- en bouwvergunning 85 3.2. Ladder van Lansink 85 4. Marktinformatie over biogas 86 4.1. Gamma aanbod 86 4.2. Biogas-WKK s 86 4.3. Biogasinvesteerders 86 5. Een technische haalbaarheidsstudie maken 86 5.1. Een technisch complexe zaak 86 5.2. Ruimtenood 87 5.3. Keuze van het organisch materiaal 87 5.4. Dimensionering 87 6. Een financiële haalbaarheidsstudie maken 87 6.1. De kosten 87 6.1.1. Organisch materiaal 87 6.1.2. Vergistingsinstallatie 88 6.1.3. WKK 88 6.1.4. Profielschade 88 6.2. De baten 88 6.2.1. De vermeden stroomkost 88 6.2.2. Stroominjectie 88 6.2.3. Groenestroomcertificaten 89 8

6.2.4. Investeringssubsidie 89 6.2.5. Fiscale aftrek 89 6.2.6. Onrechtstreekse voordelen: imago, CO 2 89 6.3. Conclusie in verband met de terugverdientijd 89 6.4. Land lease 89 HOOFDSTUK V BIOMASSA 91 1. Algemeen 91 1.1. Wat is biomassa? 91 1.2. Bruikbare biomassa 91 1.3. Coverbranding 91 1.4. Plantaardige olie 92 1.5. Voordelen van biomassaverbranding 93 1.6. adelen van biomassaverbranding 93 2. Technische informatie over een biomassacentrale 94 2.1. Werking biomassacentrale 94 2.2. Onderdelen van een biomassacentrale 94 2.3. Monofuel versus multifuel 95 3. Marktinformatie over biomassaverbrandingsinstallaties 95 3.1. Beschikbare installaties 95 3.2. Belangrijkste mogelijke partners/(co-)investeerders 95 3.3. Evolutie van de houtprijzen 96 3.4. Beschikbaarheid van hout 96 4. Een technische haalbaarheidsstudie maken 96 4.1. Een technisch complexe zaak 96 4.2. Keuze van het organisch materiaal 97 4.3. Dimensionering biomassacentrale 97 4.4. Ruimtebeslag 97 5. Een financiële haalbaarheidsstudie maken 97 5.1. De kosten 97 5.1.1. De installatie 97 5.1.2. Onderhoud en personeel 98 5.1.3. Organisch materiaal 98 5.1.4. Afvoer van assen 98 5.1.5. Profielschade 98 5.2. De baten 98 5.2.1. De vermeden stroomkost 98 9

5.2.2. Stroominjectie 98 5.2.3. Groenestroomcertificaten 99 5.2.4. Investeringssubsidie 99 5.2.5. Fiscale aftrek 99 5.2.6. Onrechtstreekse voordelen: imago, CO 2 99 5.3. Conclusie in verband met de terugverdientijd 99 5.4. Land lease 99 10