Retinopathie S. Verhoeven
Casus 1 Controle Patiënt A heeft DM type 2 en een zgn. proliferatieve retinopathie vlg. de brief van de oogarts. Mevrouw is 1 jaar geleden door de oogarts gezien en weet niet of zij daar nog moet komen. Wanneer moet de patiënt weer voor controle komen bij de oogarts? Wat is de kans dat deze mevrouw blind wordt?
Antwoord Iedere 3-4 maanden Kans dat deze mevrouw zonder behandeling blind wordt in 5 jaar is 50%
Epidemiologie retinopathie Belangrijkste oorzaak van slechtziendheid en blindheid bij mensen tussen 20-75 jaar diabetes mellitus type 1: Weinig tot 5 jaar na diagnose Vooral na puberteit 10-12 jaar na diagnose: 50% Na 20 jaar: 95%
Epidemiologie retinopathie diabetes mellitus type 2: Ten tijde van diagnose: 20-38% Na 20 jaar: 85% Zonder tijdige behandeling wordt 50% van de proliferatieve retinopathiegroep binnen 5 jaar blind en 15% bij de nietproliferatieve retinopathiegroep
Anatomie van het oog
Achtergrond-retinopathie = exudatieve retinopathie 1. Microaneurysma s 2. Kleine bloedingen 3. Lekkage door basaalmembraan: Lokale vochtophopingen Vochtophopingen kunnen leiden tot maculaoedeem visusdaling Harde exudaten (lipoproteine ophopingen)
Microaneurysma s
Kleine bloedingen
Harde exudaten (bloedvaten lopen over vlekjes)
Harde exudaten op macula
Pre-proliferatieve afwijkingen Voorstadium van proliferatieve retinopathie Verdikking van basaalmembraan waardoor afsluiting van capillairen Verwijde capillairen microshunts Lokale veneuze dilataties Gezwollen zenuwvezels na microinfarcering = cotton wool spots
1. Cotton wool spots 2. kleine bloeddingen 3. veneuze dilatatie
Proliferatieve retinopathie Afsluiting capillairen retinale ischemie: Uitgroei van bloedvaten aan de rand van de papil en in verloop van grotere retinavaten: Glasvochtbloedingen Loslating van retina
Retinopathie: vaatingroei
Nog meer vaatvorming
Retinopathie: Bloeding
Controle Geen DRP en geen risicofactoren: binnen 2 jaar Geen tekenen van DRP + 1 of meer risicofactoren: minimaal 1 keer per jaar DRP: om de 3-4 maanden (iom oogarts)
Fundusfotografie en email Poli / huisartsenlab oogarts
Resultaat van funduscamera bij 311 patiënten met type 1 en 2 DM Niet te beoordelen 1.3% Aanwezigheid enige graad DRP 29% Aanwezigheid enige graad DRP vlg. funduscopie 24% Onderzoek: Stellingwerf e.a. H&W 2002; 45:524-528
Sensitiviteit/specificiteit funduscamera Sensitiviteit fundusfoto: 95% Specificiteit fundusfoto : 99% N.B. de voorspellende waarde van gezichtscherpte voor bedreigend macula-oedeem was slecht : 7.5% Maar altijd dan combinatie met harde exsudaten dicht bij de macula Stellingwerf e.a H&W 2002;45:524-528
Welke organisatievormen bij retinopathiescreening? Jaarlijks verwijzen naar de oogarts Funduscamera in huisarstenlab. Funduscamera bij coöperatie huisartsen Funduscamera bij opticiën/optometrist
Financiële aspecten Uit M&I tarieven? DBC? Ketenzorg DBC! Let op lease/koop/afschrijving en onderhoud
Behandeling Nog geen medicijnen Lasertherapie Focale behandeling (om lekkende capillairen dicht te branden) Panretinale behandeling
Effect van behandeling Lasercoagulatie voorkomt blindheid in 75-80% Bij tractie-ablatio en een niet ophelderende glasvochtbloeding kan vitrectomie plaats vinden
Lasercoagulatie Achtergrond RP: Macula-oedeem met visus > 0,5: afwachten Macula-oedeem met visus 0,1-0,5: behandeling macula-bedreigende harde exudaten: behandeling
Lasercoagulatie Preproliferatieve RP: Beide ogen de benedenhelft Proliferatieve RP: panretinale behandeling
Focale lasertherapie
Lasertherapie bij maculopathie
Andere behandelingen Normoglycemie (voorkomt 50% van de ernstige retinacomplicaties) Normotensie
Toegift enkele andere beelden van de retina :hypertensie
Idem:maculadegeneratie
Idem:toxoplasmose