Beleidsplan Gezonde School Voeding eten en drinken: in de pauze traktaties - lunch bij de TSO C.B.S De Loopplank Hoofdweg 170 9697 NS Blijham 0597-562876 cbs-deloopplank@picto.nl www.cbs-loopplank.picto.nl Maart 2016 1
Inleiding Het aantal kinderen en volwassenen met overgewicht stijgt de laatste jaren fors, onder andere als gevolg van verkeerde eetgewoontes en te weinig beweging. Overgewicht op jonge leeftijd kan grote gevolgen hebben voor nu en later. U kunt daarbij denken aan gepest worden, het krijgen van een minderwaardigheidsgevoel of het niet goed mee kunnen komen bij sport- en bewegingsactiviteiten. Daarnaast zijn er ook grote gezondheidsrisico s die zich op latere leeftijd alsnog kunnen openbaren, zoals diabetes, hart- en vaatziekten en hoge bloeddruk. Kinderen brengen een groot gedeelte van de week door op school. De school is derhalve een geschikte plek om samen met ouders/verzorgers en sportinstellingen te komen tot gezonde eetgewoontes en gezonde bewegingspatronen. Het beleid geeft richtlijnen die we als school hanteren met betrekking tot: - Eten en drinken in de pauze - Eten en drinken tijdens het overblijven - De traktaties op school In het kader van de Gezonde School willen we u middels dit beleidsplan duidelijk maken hoe wij als school denken over gezonde voeding en beweging en hopen dat u daar ook bij aan kunt sluiten. Uiteindelijk willen we dat onze kinderen een lang, gezond en gelukkig leven tegemoet gaan. Team CBS De Loopplank 2
Eten en drinken in de pauze (pauzehap) Zo rond de klok van tien uur is het bij ons op school tijd voor pauze. De kinderen kunnen dan even lekker bewegen tijdens het speelkwartier. Vele kinderen krijgen voor de pauze ook wat eten en drinken mee en dat is natuurlijk prima. Even een tussendoortje om de maag wat te vullen en de dorst wat te lessen. Een pauzehap (een tussendoortje) is dus niet bedoeld als complete maaltijd. Naast de omvang van het tussendoortje, is het ook belangrijk dat goed gekeken wordt naar het aantal calorieën en de hoeveelheid vet dat een tussendoortje bevat, soms schrikbarend veel. Fruit en groenten zijn belangrijke bouwstenen voor gezonde voeding. Maar ook daarbij is variatie belangrijk. In het verleden hebben we een aantal keren meegedaan aan de schoolgruitprojecten waarbij de school drie dagen per week een gevarieerd aanbod van fruit en groente aan kon bieden aan de kinderen. Vele kinderen probeerden fruit- en groentesoorten die ze nog niet eerder hadden geproefd. We willen graag dat de kinderen vier dagen per week fruit of groente meenemen voor de ochtendpauze. De vijfde dag mag dan ook een klein beetje een traktatie zijn voor het weekend en noemen we dan voor het gemak koekjesdag. Maandag: fruit en/of groente Dinsdag: fruit en/of groente Woensdag: fruit en/of groente Donderdag: fruit en/of groente Vrijdag: Koekjesdag (groente/fruit mag natuurlijk ook!) Heeft uw kind niet voldoende aan een stuk fruit of groente? Geeft u dan daarnaast een bruine/volkoren boterham mee met gezond beleg. Mocht u ook op de vrijdag een gezonde pauzehap mee willen geven, maar wat anders dan fruit of groente? Dat vinden wij natuurlijk prima. Onderstaande suggesties worden gedaan namens de GGD: - (volkoren)biscuit, zoals Evergreen of Sultana. - een rijstwafel - een ontbijtkoek (naturel) - een krenten- of mueslibol - een eierkoek Ook de pakjes drinken die de kinderen soms meekrijgen, zitten vol met suikers die ook nog eens heel slecht zijn voor ons gebit. Het is goed om daar eens kritisch naar te kijken. Onderstaande suggesties worden gedaan namens de GGD: - halfvolle of magere melkproducten - halfvolle of magere yoghurtdrank - water (eventueel met ranja) 3
Traktatiebeleid Trakteren is een feest op zich voor de jarige en dat moet natuurlijk ook! Een traktatie is vaak een extraatje dat de kinderen krijgen naast de pauzehap die ze zelf al hebben meegekregen van huis. Een traktatie hoeft dus niet iets groots te zijn. Vaak wordt er getrakteerd op iets eetbaars, maar een klein cadeautjes in de vorm van een leuke pen, bellenblaas of stuiterbal kan natuurlijk ook prima. Op de websites www.gezondtrakteren.nl en www.voedingscentrum.nl/nl/mijn-kind-enik/alles-over-gezond-eten-voor-kinderen-van-4-13-jaar/traktaties-en-kinderfeest.aspx staan leuke en gezonde traktatietips! Voorbeelden van gezonde traktaties zijn: - Spiesjes met groente en fruit - Popcorn of zoute stengels - Rozijntjes - (volkoren) biscuitjes - waterijsjes Maak traktaties niet te groot. Vooral in de onderbouw is een traktatie vaak al een hele maaltijd. Activiteiten op school: Ook bij activiteiten op school moeten we ons bewust zijn van gezonde voeding, gezond drinken en gezond bewegen. Dat wil niet zeggen dat we nooit meer ongezond eten op school, maar wel met mate. Ook wij willen ons bewust zijn hetgeen we de kinderen geven. 4
Eten en drinken tijdens het overblijven (TSO) Tussen de middag blijven er vaak kinderen over. Onder begeleiding van twee overblijfouders worden de kinderen in de gelegenheid gesteld om hun lunch te nuttigen. Voor en na de lunch kunnen de kinderen 15 minuten buitenspelen. Wat zien wij graag in een lunchtrommel? - (volkoren/bruin) Brood - Stukjes fruit en/of groente - Krenten- of mueslibol - Rijstwafel - Cracker Daarnaast uiteraard iets te drinken: - halfvolle of magere melkproducten - halfvolle of magere yoghurtdrank - water (eventueel met ranja) Wij vinden snoepjes, koekjes e.d. niet thuishoren in de lunchtrommel. 5
Smaaklessen Op school gebruiken we het lespakket Smaaklessen. Smaaklessen is een lesprogramma voor kinderen in groep 1-8 van de basisschool. Het ervaren en beleven van voedsel staat centraal. We willen hiermee bereiken dat kinderen weten waar hun eten vandaan komt, meer nieuwe producten gaan proeven, meer interesse krijgen in hun eten en zo gezonder en duurzamer gaan kiezen. Eten is kiezen! En we hebben veel te kiezen. Eten we vegetarisch of vlees? Neem ik een appel of koek mee naar school? Les ik mijn dorst met cola of water? Doormiddel van Smaaklessen wordt de nieuwsgierigheid en interesse van kinderen naar hun eten opgewekt. Weten waar je eten vandaan komt helpt om bewuste, gezonde keuzes te maken. Pijlers van Smaaklessen: Binnen Smaaklessen komt het thema voeding breed onder de aandacht. De onderwerpen die aan bod komen zijn opgedeeld in vijf pijlers: 1. Smaak Wat is smaak? Welke zintuigen heb je? Durf je nieuwe soorten eten te proeven? 2. Gezond eten Waarom heb je eten en drinken nodig? Waarom heeft je lijf meer aan fruit en brood dan aan chips en roze koeken? 3. Voedselproductie Welke weg heeft je eten afgelegd voor het op je bord terecht kwam? Hoe zit het met eten en duurzaamheid? 4. Consumentenvaardigheden Wat kun je in de winkel kopen? Wat staat op het etiket? 5. Koken Tijdens de laatste les koken de kinderen samen en leren ze dat bij eten ook sociale vaardigheden horen. Informatieve Ouderavond Ouderbetrokkenheid is natuurlijk van groot belang om als school te slagen wat betreft gezonde voeding. We willen gezonde voeding dan ook onder de aandacht brengen van onze ouders door het organiseren van een informatieve ouderavond aan het begin van het schooljaar (september/oktober) over gezonde voeding en ons voedingsbeleid op school. Daarbij werken we samen met de GGD. 6
Sport en Beweging Naast gezonde voeding, is het natuurlijk ook heel belangrijk dat kinderen voldoende bewegen. Ook dat komt het leren ten goede. Tijd om buiten te spelen is er: - voor schooltijd - tijdens de ochtendpauze (15 minuten) - tussen de middag 2x 15 minuten - na schooltijd mag er nog gespeeld worden op het schoolplein - de leerlingen van groep 1/2 spelen iedere dag buiten Gymlessen: - groep 1/2 1x per week - groep 3 t/m 8 2x per week (1x van een vakleerkracht) Volgens schooljaar (2016-2017) willen we aan de slag gaan met B-fit. Het programma B-Fit is gericht op het verwerven en behouden van een actieve en gezonde leefstijl en wordt aangeboden via het basisonderwijs. Hierbij worden alle kinderen inclusief hun sociale omgeving (zoals ouders en leerkrachten) als deelnemer aan het project gezien. Het uitgebreide programma richt zich op beweging, maar ook op informatie over voeding en inactiviteit zoals computeren. In de laatste decennia is het aantal kinderen dat overgewicht heeft verdubbeld. Eén op de zes Nederlandsekinderen is te dik en deze stijgende tendens blijft bestaan. De Gelderse Sport Federatie heeft om overgewicht tegen te gaan het programma B-Fit ontwikkeld. B-Fit laat kinderen, ouders en docenten op een unieke manier kennismaken met gezond leven, bewegen en voeding. Dit gebeurt in samenwerking met lokale- en regionale partners, zoals sportaanbieders en GGD en. Kinderen worden ervan bewust gemaakt dat fit zijn niet alleen goed voor je is, maar dat het vooral ook leuk is om mee bezig te zijn. B-Fit beïnvloedt het gedrag door de factoren kennis, eigen effectiviteit en houding aan te pakken binnen één totaalprogramma met begeleiding van een B-Fit coach. Het doel van het programma is het voorkomen en stabiliseren van de groei van overgewicht onder jeugd en jongeren in de leeftijd van 2 tot en met 15 gedurende twee tot drie jaar. Het effectieve programma levert een bijdrage aan de gezondheid van kinderen. Kinderen leren op school een gezonder leefpatroon aan, waarbij ook de sociale omgeving van het kind, zoals de leerkrachten en de ouders bij het programma worden betrokken. Met B-fit wordt structureel aandacht besteed aan gezondheid. B-Fit wordt uitgevoerd op peuterspeelzalen, kinderopvanginstellingen, basisscholen en voortgezet onderwijs. De primaire doelgroep van het project B-Fit bestaat uit jeugd en jongeren in de leeftijd van 2 tot en met 15 jaar. Daarnaast worden ook ouders pedagogisch medewerkers, groepsleerkrachten, docenten en directie nauw betrokken. 7