BLIJF NIEUWSGIERIG. DECANENBULLETIN DECEMBER



Vergelijkbare documenten
BE PREPARED. GEZONDHEID ECONOMIE EN MANAGEMENT ICT TECHNIEK s-hertogenbosch Onderwijsboulevard 215 PROGRAMMABOEKJE

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt

OUDERAVOND 5 HAVO. 14 september 2015

Havo 5. Voorlichting vervolgstudie en aanmelding

Ondernemerschap binnen Avans Hogeschool. Collegejaar

PROGRAMMA OPEN AVOND VISIT E PLORE CHOOSE

Annelies Hak decaan HAVO

Opleidingen op het gebied van economie, management en recht (Almere) Opleiding Activiteit Datum en tijd Finance & Control (voorheen Bedrijfseconomie)

Studiekeuzecheck - activiteiten opleidingen

EEN STUDIE KIEZEN CREATING TOMORROW

Toelatingsvoorwaarden nieuwe profielen

BE PREPARED. ICT TECHNIEK Breda Lovensdijkstraat PROGRAMMABOEKJE

Studentenpopulatie Studenten ingeschreven bij voltijd-, deeltijd- en duale opleidingen gezamenlijk t/m

OPEN DAG. Programma VISIT PLORE FIND. #nhlstenden. nhlstenden nhlstenden nhlstenden NHL Stenden Hogeschool

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

EEN STUDIE KIEZEN CREATING TOMORROW

Hogeschool Utrecht Meeloopdagen OVERZICHT

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

Ook zonder aanbevolen vak ben je toelaatbaar, het is geen vereiste.

OSIRIS, Onderwijs en Studenten Informatie, Registratie en Inschrijf Systeem, het studentinformatie-

Instroom Instroom bij voltijd- deeltijd- en duale opleidingen gezamenlijk t/m

OPEN DAG NHL STENDEN. Programma VISIT PLORE MEET. #opendagnhlstenden. nhlstenden nhlstenden nhlstenden

Hoop-gebied Opleiding

havo Carrousel schooljaar 2015/2016 Beroepsoriëntatie voor 4-havo

3.5 Studiestakers Aantal studiestakers en gemiddelde studieduur t/m

Hoop-gebied Opleiding

Annelies Hak decaan HAVO

Overzicht instellingen en opleidingen in experiment leeruitkomsten

Hoop-gebied opleiding 2008/ / / / / /2011

3.1.1 Bezoekersaantallen Open Dag

OPEN DAG NHL STENDEN. Programma VISIT PLORE FIND. #opendagnhlstenden. nhlstenden nhlstenden nhlstenden

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

ouderavond Atheneum 6

Overzicht instellingen en opleidingen in experiment leeruitkomsten

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein

OPEN DAG NHL STENDEN. Programma VISIT E PLORE MEET. #nhlstenden. nhlstenden nhlstenden nhlstenden NHL Stenden Hogeschool

Opleidingen in het HBO met (mogelijk) een tweede loting, studiejaar

Wet Kwaliteit in verscheidenheid

Voor alle overzichten geldt dat de cijfers betrekking hebben de vestigingen in Den Haag, Delft, Zoetermeer en Leiden;

havo Carrousel schooljaar 2017/2018

Havo 5 11 september Voorlichting vervolgstudie en aanmelding

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar

BE PREPARED. TECHNIEK Tilburg Professor Cobbenhagenlaan 13 PROGRAMMABOEKJE


Ook zonder aanbevolen vak ben je toelaatbaar, het is geen vereiste.

havo Carrousel schooljaar 2016/2017

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar


Kies voor jezelf! Welke studie past bij jou? Hulp nodig bij het kiezen? Check ons filmpje!

Ik wil weten wát ik kies. Proef. Studeren. bij Hogeschool Rotterdam

r ipboek voor ouders over studiekeuze

Oriëntatiefases en zoekmogelijkheden

Ouderavond klas 6 vwo schooljaar

creating tomorrow BEDRIJFSWISKUNDE Hva techniek

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar

Stappenplan Hoe schrijf ik me in voor een opleiding aan de HAN?

Studeren aan het hbo. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar

Je diploma.. en dan??

Juridische medewerker

Annelies Hak decaan HAVO

Ouderavond klas 6 vwo schooljaar

Overzicht Lotingstudies HBO Laatste wijziging:

Lokaal Opleiding: A Zaal 2/

(ec of m&o) + (wia of wib) 2. Bedrijfskunde (ec of m&o) (ec of m&o)

Regeling Studiekeuzecheck Avans Hogeschool 2017/2018

Voorlichting Decanaat, 5 havo Schooljaar

Overzicht Lotingstudies HBO

Op welke school zitten onze oud-werkers vmbo nu?

Accountancy Je wordt gekoppeld aan een student en volgt een aantal colleges. Daarnaast maak je kennis met Windesheim door een rondleiding en lunch.

voorlichtingsavond 5 havo en 6 vwo 9 oktober 2014 WELKOM!

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS

ouderavond Atheneum 6 2

Ouderavond H5 en V6. 2 oktober Examenjaar

Profiel- en vakkenkeuze Tweede Fase Havo

HBO-Bachelor - studentenaantal Economie en Recht

Programma studiekeuzeavond leerjaar 6

DISCOVER YOUR POWER WITH HZ OPEN DAG PROGRAMMA

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar

Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management

CREaTINg TOmORROw TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE. Hva TECHNIEK

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

NA HAVO-5. M. Wiegeraad

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar

Welkom bij Accountancy

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar

Welk talent wil jij ontwikkelen?

Opleidingen NT NG EM CM. B Accountancy * econ of m&o * (econ of m&o) + (wisa of wisb) B Bedrijfskunde econ of m&o econ of m&o * econ of maw of m&o

Transcriptie:

BLIJF NIEUWSGIERIG. DECANENBULLETIN DECEMBER 2013

OPLEIDINGEN 2014-2015 = voltijd = deeltijd DU = duaal BREDA S-HERTOGENBOSCH TILBURG ECONOMIE EN MANAGEMENT Accountancy DU Accountancy Associate degree Bedrijfseconomie Bedrijfskunde MER Commerciële Economie Communicatie International Financial Management* Human Resource Management Integrale Veiligheid International Business and Management Studies - Asian Business Studies (major) - Cross-cultural Management and Languages (major) - International Business Studies (major) - Latin American Business Studies (major) Management in de Zorg Management in de Zorg Associate degree Marketing Management Associate degree Master of Marketing Master of Strategic Management Small Business en Retail Management GEZONDHEID Fysiotherapie HBO-Verpleegkunde DU ICT Business IT & Management Communication & Multimedia Design Informatica Technische Informatica KUNST EN VORMGEVING Autonome Beeldende Kunst Vormgeving - Grafische Vormgeving (major) - Fotografie (major) - Audiovisuele Vormgeving (major) - Ruimtelijk Ontwerpen (major) - Animatie (major) - Illustratie (major) Master of Animation Master of Fine Arts Master of Graphic Design Master of Photography ONDERWIJS Leraar Basisonderwijs Accountancy Advanced Business Creation Bedrijfseconomie Bedrijfskunde MER Bedrijfskunde MER Associate degree Bestuurskunde/Overheidsmanagement Commerciële Economie Financiële Dienstverlening Associate degree Human Resource Management Human Resource Management Associate degree Integrale Veiligheid International Business and Languages Small Business en Retail Management DU Small Business en Retail Management Associate degree DU HBO-Verpleegkunde Communication & Multimedia Design Informatica - Bedrijfsinformatica (major) - Software Ontwikkeling (major) Informatica Associate degree Technische Informatica - Embedded Systems (major) Autonome Beeldende Kunst Vormgeving - Grafische Vormgeving (major) - Illustratie (major) Gezondheidszorg Technologie INHOUD 4 Hoe past Avans Hogeschool de nieuwe wet toe? 7 INSTROOM STABIEL 8 De stap naar het hbo is spannend Eerstejaars vertellen hoe zij het eerste blok hebben ervaren. 10 Perspectief 12 Tenminste één vreemde taal 14 TWEE DECANEN OVER DE INTAKE Onverwacht scherp beeld. 16 STUDENT OP KAMERS 18 INFORMATIE VOORTAAN ONLINE RECHT HBO-Rechten HBO-Rechten TECHNIEK Biologie & Medisch Laboratoriumonderzoek - Biomedisch Onderzoek (major) - Forensisch Laboratorium Onderzoek (major) Chemie - Forensisch Laboratorium Onderzoek (major) - Biobased TeCh (major) - Chemische Productinnovatie (major) Chemische Technologie - Biobased TeCh (major) - Procesvoering en Procesoptimalisatie (major) Elektrotechniek DU - Smart Energy (major) DU Environmental Science for Sustainable Energy and Technology International Maintenance Management Mechatronica Werktuigbouwkunde DU Bouwkunde Chemie - Food and Pharma (major) - Forensisch Chemisch Onderzoek (major) Civiele Techniek Elektrotechniek - Embedded Systems (major) - Industriële Automatisering (major) Technische Bedrijfskunde Werktuigbouwkunde - Industriële Automatisering (major) Bouwkunde DU Bouwmanagement en Vastgoed Bouwtechnische Bedrijfskunde DU Civiele Techniek DU - Watermanagement (major) Technische Bedrijfskunde WELZIJN Culturele en Maatschappelijke Vorming Maatschappelijk Werk en Dienstverlening Sociaal Pedagogische Hulpverlening Culturele en Maatschappelijke Vorming Maatschappelijk Werk en Dienstverlening Sociaal Pedagogische Hulpverlening 3 * Voorheen Finance and Control VERSIE 1 / 02-09-2013

Hoe past Avans Hogeschool de nieuwe wet toe? In de laatste week voor het zomerreces hakte de Tweede Kamer de knoop door. Vanaf het studiejaar 2014-2015 krijgen alle toekomstige hbo-studenten te maken met de nieuwe wet Kwaliteit in verscheidenheid. Wat betekent dat voor de startende studenten bij Avans Hogeschool? Met alleen een zomervakantie tussen de beslissing van de Tweede Kamer en de invoeringsdatum, hadden hogescholen maar weinig tijd om hun processen hierop in te richten. Elke hogeschool organiseert het inschrijfproces en de studiekeuzecheck op haar eigen manier. En vanaf 1 oktober 2013 konden scholieren van het vo en mbo ers al weer aanmelden via Studielink voor het komend studiejaar 2014-2015. Zorgvuldige studiekeuze De juiste student op de juiste plaats, dat is de basisgedachte van de wet, zegt beleidsadviseur Rien Brouwers. Daarom willen wij als hogeschool zeker weten dat er een match is tussen student en opleiding. En juist daarom is uiterlijk 1 mei aanmelden belangrijk. Want daardoor kunnen we aanmelders een kwalitatief goede intake garanderen. Bovendien creëert tijdige aanmelding voldoende tijd voor oriëntatie. Want switchen na 1 mei naar een andere opleiding mag wel. Mits het voor 1 september gebeurt en ook daar een intake plaatsvindt. Alles is er dus op gericht dat de student de juiste keuze maakt. Wie niet uiterlijk 1 mei is aangemeld bij Studielink, verliest bij ons het recht op toelating. Na die datum kan alleen de Toelatingscommissie aanmeldingen behandelen, aan de hand van vooraf vastgestelde criteria. Het advies vanuit de intake weegt dan mee in de toelating. Intake geen recht maar plicht De wet schrijft ook voor dat een aanmelder voor studiejaar 2014-2015 recht heeft op een studiekeuzecheck. Bij Avans Hogeschool is dat de intake, vervolgt Brouwers. Bij ons is dat niet alleen een recht. Wij stellen de intake verplicht. Wie niet verschijnt bij de intake, verliest zijn recht op toelating. Want de intake staat niet op zichzelf. De intake beoordeelt de juistheid van de studiekeuze en het is de start van onze studieloopbaanbegeleiding. Na de intake volgen tijdens het propedeusejaar meerdere gesprekken, met het advies uit de intake als basis. Ook aanmelders voor een lotingsopleiding krijgen een intake aangeboden, al is het voor hen niet verplicht. Ook voor hen is het de start van de studieloopbaanbegeleiding. Avans heeft al drie jaar ervaring opgebouwd met intakes. Toen er nog geen sprake was van deze wet, is Avans op kleine schaal met intakegesprekken begonnen, vult Brouwers aan. En voor de start van dít studiejaar hadden we al 5000 intakes. Volgens planning heeft het komende studiejaar iedere student een intake. Bij vele hogescholen lopen inmiddels experimenten vanwege de komst van deze nieuwe wet. Vaak nog op kleine schaal. Nu minister Bussemaker de wet versneld heeft ingevoerd, legt ze de lat hoog voor het hele hbo. Iedereen gelijke kansen Het intake-advies is niet bindend. Na een intakegesprek met een negatief advies, mag een aanmelder toch starten. Mits hij tijdig was aangemeld. Mogelijk met verwijzingen voor heroriëntatie, bijscholing of extra begeleiding. Voor de start maakt dat geen verschil. Iedereen start met gelijke kansen. Volgens Brouwers zorgt een kritisch gesprek soms voor extra motivatie, omdat het meteen duidelijk is dat succes niet vanzelfsprekend is. Vanaf de intake en gedurende het eerste jaar volgen we iedere student door middel van intensieve studieloopbaanbegeleiding. Dan wordt duidelijk wat studenten doen met de adviezen. Het hele proces gedurende het eerste jaar is bepalend voor het studieadvies aan het einde van het eerste jaar. Loting Avans Hogeschool heeft voor het studiejaar 2014-2015 een aantal lotingsopleidingen. Dat komt, zegt Brouwers, omdat onze studentenaantallen in korte tijd zo hard groeiden, dat een verdere groei effect kan hebben op de kwaliteit. Of het is moeilijk voldoende kwalitatieve stageplaatsen te garanderen. Dat speelt bijvoorbeeld bij HBO- Verpleegkunde. Op de centrale lotingen hebben hogescholen geen invloed. De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) voert deze lotingen nu nog centraal uit. Op termijn verdwijnen deze lotingen. Daarvoor in de plaats komt vaak decentrale selectie. Hoe die decentrale selectie vorm gaat krijgen is nu nog niet duidelijk. Voorwaarde daarvoor is dat er goede objectieve criteria zijn, afgestemd op elke afzonderlijke opleiding. Die moeten voor iedere opleiding zorgvuldig geformuleerd worden. Belangrijke data bij Avans Hogeschool 1 oktober 2013: Start aanmelden via Studielink. 1 april 2014: vanaf deze datum zijn de opleidingen met loting definitief bekend. Tot deze datum kunnen opleidingen worden verwijderd of aantallen worden aangepast. De opleidingspagina op avans.nl geeft de meest actuele informatie. 1 mei 2014: voltijdstudenten moeten zich uiterlijk op deze datum aanmelden. Dit is een harde datum. Wie zich niet uiterlijk 1 mei inschrijft verliest het recht op toelating. LET OP: voor inschrijving is een DiGiD nodig. Het aanvragen daarvan kost minimaal 5 werkdagen. In de praktijk is aanmelden vóór 23 april dus raadzaam. 15 mei 2014: is de uiterste datum van aanmelding voor opleidingen met centrale loting. 23 juni 2014: voor opleidingen met centrale loting is dit de uiterste datum dat diploma s en/of cijferlijsten binnen moeten zijn. Wie te laat is met inleveren, loot niet mee op de lotingsdatum. 1 september 2014: wie zich uiterlijk 1 mei had aangemeld, kan switchen tot uiterlijk 1 september. Zo werkt het bij Avans Hogeschool: Wie zich voor het eerst aanmeldt, doet dat uiterlijk 1 mei. Daarna vervalt het recht op toelating. Bij tijdige aanmelding bestaat na 1 mei nog wel de mogelijkheid om te switchen. Wie na 1 mei switcht van opleiding, is opnieuw verplicht een intake te doen. In dat geval bestaat er gewoon recht op toelating. Voor de opleidingen met centrale loting is uiterlijk 15 mei aanmelden verplicht. Deze aanmelders horen zo snel mogelijk hoe voor hen de studiekeuzecheck zal verlopen. Uitzonderingen: voor deeltijdstudenten en studenten met een buitenlandse vooropleiding is de uiterste aanmelddatum 1 september. Voor de intake gelden voor hen andere afspraken. Dat laatste is ook het geval voor wie: 4 5

deelneemt aan decentrale selectie of centrale loting. Gedetailleerde informatie en een overzicht met de meest gestelde vragen vind je op avans.nl. Zeker ook belangrijk Goed oriënteren en bewust kiezen zijn voor aanmelders steeds terugkerende aanmoedigingen in deze wet. Passend bij die nieuwe wet zijn enkele andere afspraken gemaakt: Automatische toelating met een hbo-propedeuse tot het wo is niet meer mogelijk. Een student mag zich voor maximaal vier opleidingen aanmelden in Studielink, waarvan maximaal één met loting. Automatisch toelatingsrecht met een bachelor naar een master is niet meer mogelijk. Ook hier geldt: bewust kiezen. Studenten die zeker zijn van de studiekeuze, moeten zich afmelden voor andere opleidingen waarvoor zij zich hebben ingeschreven. Veranderingen op termijn: Voor vwo ers worden 3-jarige trajecten ingevoerd. Op zijn vroegst in september 2015. Deze trajecten gaan niet uit van vrijstellingen. Het gaat hier om een ander programma, met propedeuse en 2-jarige hoofdfase. Dat vergt zorgvuldige voorbereiding. Voor de instroom van 2014-2015 is dit nog niet aan de orde. Centrale loting. Als er een optimale match moet zijn tussen opleiding en student, past centrale loting daar niet bij. Decentrale selectie blijft bestaan. Lotingsstudies bij Avans voor 2014-2015 Iedere HO-instelling geeft bij DUO tijdig aan voor welke opleidingen zij loting aanvraagt. Ook Avans heeft lotingsopleidingen voor 2014-2015 aangevraagd. Een overzicht met alle aangevraagde lotingsopleidingen en de bijbehorende aantallen is terug te vinden op duo.nl. Ook op avans.nl vind je bij iedere opleiding onder het kopje aanmelden alle actuele informatie. Toekomstige studenten die willen weten of zij kiezen voor een lotingsopleiding en wat de stand van zaken is, kun je het best naar de desbetreffende opleidingspagina op avans.nl verwijzen. Zorgvuldig en op tijd kiezen Intake levert meer dan advies Het advies dat een aanmelder bij Avans Hogeschool krijgt na de intake, vormt de basis van een studieloopbaantraject. Halverwege en aan het eind van het proped eusejaar komt de inhoud ervan terug in persoonlijke gesprekken. En daar tussendoor krijgt iedere 1e-jaars ook nog twee keer een extra individueel gesprek. Tijdens dit intensieve studieloopbaanbegeleidingstraject komen kennis, bijscholing en talenten natuurlijk ter sprake. Maar ook zaken als houding, gedrag en motivatie. Eigenschappen die nodig zijn om straks succesvol te kunnen zijn in het beroep waarvoor je wordt opgeleid. De intake is het begin van een intensieve, persoonlijke begeleiding tijdens het hele eerste jaar. Dat begeleidingstraject kan tot een bindend studieadvies leiden. En maakt duidelijk of er een match is. Het is niet zo dat uitval of switchen hierdoor niet meer voorkomt. Wel is alles erop gericht dat te laten gebeuren in het eerste jaar. En niet in de hoofdfase. Zo staan alle studenten sterker aan de start van het tweede jaar. Instroom stabiel De beschikbare instroomcijfers* laten zien dat het aantal nieuwe studenten bij Avans Hogeschool dit studiejaar nagenoeg gelijk bleef. Landelijk groeide het aantal aanmeldingen in het hbo. In Breda, s-hertogenbosch en Tilburg werden 8.628 nieuwe studenten verwelkomd. Voltijd en deeltijd stegen, terwijl de instroom voor duaal flink daalde. Verschillen zijn er ook per opleiding en locatie. Voor drie snelgroeiende opleidingen stelde Avans voor dit studiejaar een loting in. Commerciële Economie, Bedrijfskunde MER en Communication & Multimedia Design (CMD) stelden een grens aan de toestroom. Dat was direct zichtbaar in het totaal aantal aanmeldingen. Bij deze opleidingen nam de instroom af. Mede hierdoor stabiliseerde het totaal aantal nieuwe studenten. Grote stijgers bij Avans HBO-Verpleegkunde is in s-hertogenbosch en Breda heel populair. In totaal groeide de instroom er met 26.6%. Dit jaar startten 452 studenten, 95 meer dan vorig jaar. Bij de opleidingen Sociaal Pedagogische Hulpverlening in Breda en s-hertogenbosch steeg de instroom met 80 studenten naar 522 studenten. Informatica verwelkomde 72 studenten meer, en startte met 277 nieuwkomers. De instroom bij de opleiding Communicatie steeg met 55 studenten naar 136. De opleiding Leraar Basisonderwijs behoort niet bij de grote stijgers, maar groeit voorzichtig. Deze trend is ook landelijk zichtbaar. Opvallend In september 2012 steeg het aantal aanmeldingen voor de opleiding CMD met 60%. Dat was opvallend, want in 2011 gold nog een loting, die toen niet werd gehaald. Voor 2013-2014 stelde CMD daarom weer een loting in. En die werd opnieuw niet gehaald. Conclusie is dat bij CMD leerlingen kiezen voor zekerheid. Zij melden zich aan bij een opleiding zonder loting, waar ze zeker worden aangenomen. Opvallende stijger in de sector Techniek is de opleiding Werktuigbouwkunde. Zowel bij de voltijdopleidingen als bij de deeltijd steeg de instroom. Instroom in procenten en aantallen ** Hbo totaal: + 6,9% : + 8,7% DU: - 19,9% : - 1,7% Avans Hogeschool totaal: - 0,1% : + 0,4% DU: - 32,9% : + 2,6% Totaal: 8.628 nieuwe studenten : 7.433 DU: 141 : 1.055 Totaal per locatie: Breda: 4.387 (+ 1,0%) s-hertogenbosch: 3.814 ( - 1,6%) Tilburg: 428 (+ 1,7%) ** Bron: Studielink, 23 september 2013 = voltijd - DU = duaal - = deeltijd De top 10 voltijdopleidingen waarvoor meer belangstelling is dan vorig jaar: HBO-Verpleegkunde, `s-hertogenbosch Communicatie, Breda Sociaal Pedagogische Hulpverlening, Breda Informatica, `s-hertogenbosch Integrale Veiligheid, Breda Bedrijfseconomie, `s-hertogenbosch Werktuigbouwkunde, Breda Sociaal Pedagogische Hulpverlening, `s-hertogenbosch Bestuurskunde/Overheidsmanagement, `s-hertogenbosch Advanced Business Creation, `s-hertogenbosch De top 6 voltijdopleidingen waarvoor minder belangstelling is dan vorig jaar: Commerciële Economie, Breda Bedrijfskunde MER, `s-hertogenbosch Communication and Multimedia Design, Breda Communication and Multimedia Design, `s-hertogenbosch Commerciële Economie, `s-hertogenbosch Bedrijfskunde MER, Breda In Breda, s-hertogenbosch en Tilburg werden dit jaar 8.628 nieuwe studenten verwelkomd. * Peildatum 23 september 2013. Bron: managementinformatie Avans Hogeschool. 6 7

De stap naar het hbo is spannend Eerstejaars vertellen hoe zij het eerste blok hebben ervaren. Kars van DEN Meijdenberg Rosanne Renee Carlien van Soelen Shirley Pater Voormalig mbo-student, Koning Willem I College, s-hertogenbosch. NU: Bouwkunde Voormalig mbo-student, ROC Midden-Brabant, Tilburg. NU: Maatschappelijk Werk en Dienstverlening Voormalig mbo-student grafische vormgeving, St. Lucas, Boxtel. NU: Kunst en Vormgeving Voormalig havo-scholier, IVO-Deurne, Deurne. NU: HBO-Verpleegkunde Ik heb het doorstroomprogramma mbo-hbo gevolgd bij het Koning Willem I College. Toch heb ik problemen met de vakken constructie en wiskunde. Ik heb drie jaar geen wiskunde gehad. Dan is het moeilijk om dat in een half jaar in te halen. Daarom moet ik daar nu veel tijd in steken. We zitten gemiddeld maar met twaalf studenten in een klas. Dat is luxe. Ik had niet verwacht dat het contact met de docenten zo persoonlijk zou zijn. Dat valt me erg mee. Op het mbo maakten we bijna alleen werkstukken. Hier moet ik ook theorie leren en tentamens maken. Dat was wel even bikkelen in het begin. Ik zit dan ook vaak tot s avonds te werken in Xplora. Het mbo was heel praktijkgericht. Hier krijg je meer theorie. Ik heb in dit eerste blok al veel geleerd. Het vak psychologie vind ik erg leuk, omdat dat gericht is op wat ik na deze opleiding wil doen. Een studie Psychologie aan de universiteit. Bij elke opdracht moet je echt vanuit jezelf werken, vrij denken. En niet voor een voor de hand liggende uitwerking kiezen. Je hebt toch de neiging rekening te houden met wat anderen van je verwachten. Dat moet je dus loslaten. Daarvoor moest ik echt wat barricades doorbreken. Dat er zo snel een band is binnen de klas. De sfeer is gemoedelijk, vriendelijk en we helpen elkaar waar het kan. Geen onderhuids gedoe. Iedereen laat elkaar hier in zijn waarde. Dat je zoveel theorie krijgt en veel zelfstandiger moet werken. En vervolgens bij presentaties theorie uit verschillende vakken meteen moet verwerken. Bijvoorbeeld bij leren met patiënten praten. Je krijgt wel hulp, maar je moet alles snel oppikken en samenvatten. Anders loop je meteen achter. Dat je niet veel contacturen hebt. Die uren besteed ik aan lezen en leren. Zo krijg ik de stof toch af. Verder zijn vooral de praktijkoefeningen heel leuk. Theorie en praktijk zijn goed verdeeld. Daan Koens Patricia Kanters Voormalig mbo-student, ROC Midden-Brabant, Tilburg. NU: Bedrijfseconomie Voormalig vwo-scholier, Willibrord gymnasium, Deurne. NU: HBO-Rechten Het tempo ligt veel hoger dan op het mbo. Ook de manier van leren is heel anders. Je moet de leerstof hier meteen snappen. Want je moet het meteen in verschillende situaties toepassen. Daar heb ik echt aan moeten wennen. Studenten en docenten hebben een meer volwassen werkhouding en dat vind ik relaxt. Als je meedoet in de les en je werk goed voorbereidt, zijn docenten altijd bereid je te helpen. Ik voel me meer betrokken. We moesten dit blok meteen al zes werkstukken inleveren. Vier individueel en twee in een groepje. We kregen per opdracht alleen een onderwerp waar het over moest gaan en een literatuurlijst. Omdat mij niet duidelijk was wat er verwacht werd, vond ik het moeilijk om de werkstukken te schrijven. We werken in de opleiding op basis van drie vakken: jurist en recht, staat en recht en burger en recht. Per blok komt een onderwerp aan de orde wat in de hoor- en werkcolleges vanuit deze drie vakken benaderd wordt. Zo heb je een compleet plaatje en dat is fijn. 8 9

Perspectief Welke beroeps- en arbeidsperspectieven heb je als je voor een opleiding kiest? In deze rubriek staan dit keer de opleidingen International Maintenance Management (IMM) en Technische Bedrijfskunde (TBK) centraal. Opleiding International Maintenance Management (IMM) Voor wie? Studenten IMM kiezen bewust voor een Engelstalige opleiding. Het internationale aspect van de opleiding en het beroepenveld spreekt hen aan. Ze hebben gevoel voor techniek en doorzien processen gemakkelijk. Ze zijn avontuurlijk ingesteld, zelfverzekerd en hebben een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Kenmerkend IMM ers leren voorkomen dat zeer grote installaties zoals raffinaderijen, vliegtuigen, kerncentrales, sluizen of windmolens kapot gaan. Tijdig en goed onderhoud is essentieel. Daarom ligt in de opleiding de nadruk op een brede technische kennis. Variërend van smering tot hydrauliek, van meeten regeltechniek tot elektro. Maar ook economische vakken en management zijn belangrijk voor wie deze grote projecten later gaat managen. Mogelijke beroepen In elke branche met zeer grote of ingewikkelde installaties werken afgestudeerden IMM. Bijvoorbeeld in de lucht- en scheepvaart, de energiebranche, bij grote infrastructurele werken of pretparken. Als projectmanager, adviseur of onderhoudsmanager. Of als maintenance engineer. Verantwoordelijk voor veiligheid en betrouwbaarheid of voor een compleet installatiepark. Uitdagende en verantwoordelijke functies. Vaak bij internationaal georiënteerde bedrijven of in het buitenland. Studieverloop Studenten gaan diep in op techniek en technische systemen. Zo leren ze met kennis van zaken procedures ontwerpen, risico s inschatten en de veiligheid waarborgen. Daarom is er ook veel aandacht voor managementstructuren, planning, materialenkennis, kostenanalyses en logistiek. Deze brede theoretische kennis oefenen ze tijdens projecten, tijdens stages in het derde en vierde jaar en gedurende de minor. De opleiding is een samenwerkingsverband met Hogeschool Zeeland. Daarom zijn de lessen de eerste twee jaar bij Avans in Breda en daarna in Vlissingen. Doorstuderen Maintenance is een betrekkelijk nieuw specialisme. Dat geldt ook voor de vervolgstudies. Zowel in het buitenland als in Nederland. Steeds meer universiteiten bieden een tweejarige masteropleiding aan. Toekomstperspectief De kansen op werk zijn zeer goed. De branche zelf heeft aangedrongen op de start van deze opleiding. Afgestudeerden vinden direct werk. Toelatingseisen diploma havo, vwo of mbo-4 Locatie: Breda en Vlissingen KENMERKEN IMM: IMM: volledig Engelstalig. IMM: onderhoudsbeheersing van grote technische installaties staat centraal. Ervoor zorgen dat deze niet kapot gaan. Zorgen voor optimale instandhouding. IMM: de nadruk ligt meer op techniek, minder op economische vakken. Opleiding Technische Bedrijfskunde (TBK) Voor wie? Studenten TBK hebben gevoel voor techniek, zijn ondernemend en communicatief vaardig. Ze worden enthousiast als ze moeten gaan puzzelen. Want ze zien een probleem vooral als een uitdaging. Oplossingen zoeken gaat hen goed af omdat ze ook sociaal vaardig zijn. Ze kunnen met ieder type goed omgaan. Kenmerkend Bij TBK ligt de nadruk op procesoptimalisatie en beheersing bij bedrijven. Kennis over organisaties en de mogelijkheden van informeren, zijn daarbij onmisbaar. Een technisch bedrijfskundige gaat ervan uit dat een bedrijf altijd beter kan. Zoekt bij zwakke onderdelen van een proces naar verbetermogelijkheden. Daarom is zowel technische als economische kennis belangrijk. Wel ligt voor studenten de nadruk meer op de managementvakken. Mogelijke beroepen De mogelijkheden zijn breed. Taken kunnen variëren van eindverantwoordelijke voor planning van productie en assemblage tot technisch verkoper. Van het verbeteren van doorlooptijden of materiaalstromen tot het analyseren of ontwikkelen van kwaliteitsmanagementsystemen. Een TBK er herkent wat binnen een bedrijf goed is en bouwt verder aan verbetering. Dat kan binnen alle branches, bedrijven of afdelingen zijn. Studieverloop Om processen te leren beoordelen, is kennis over producten belangrijk. Net zoals logistieke processen, bedrijfsstructuren, kostencalculaties en IT-systemen. Voor een belangrijk deel leren studenten dat in de praktijk. Tijdens projecten op school of in een bedrijf, tijdens stages of gedurende de minor. Door deze praktische ervaringen ervaren TBK ers hoe belangrijk samenwerken is. Studenten oefenen dit samenwerken tijdens de grote projecten, waaraan ze altijd met een groep moeten werken. Ook verbeteren zij hun Engels, zowel in spreken als in schrijven, omdat de opleiding internationaal georiënteerd is. Doorstuderen Kan bijvoorbeeld met een pre-master of masteropleiding Technische Bedrijfskunde. Andere mogelijkheden zijn Organisation Studies of Human Resource Studies. Toekomstperspectief TBK ers zijn met hun economisch-technische achtergrond breed inzetbaar. Ze zijn vaak de spil tussen verschillende bedrijfsonderdelen of tussen bedrijf en klant. Daarom zijn er veel en goede mogelijkheden. Toelatingseisen diploma havo, vwo: E&M, N&G of N&T of mbo-4, bij voorkeur met wiskunde 1 en 2 Locatie Tilburg en s-hertogenbosch KENMERKEN TBK: TBK: de nadruk ligt op optimaliseren van werk- en productieprocessen. Bedrijven verbeteren, sterker maken. Rekening houdend met bedrijf, concurrenten én de klant. TBK: net als een fitness-instructeur wil een TBK er basiskrachten versterken. En een goede flow creëren. TBK: managementvakken krijgen evenveel aandacht als technische vakken. 10 11

Tenminste één vreemde taal In deze tijd van globalisering is het belangrijk dat hbo-afgestudeerden een tweede taal goed beheersen. Voor veel beroepen en bedrijven is dat zelfs essentieel. Daarom wil Avans Hogeschool dat afgestudeerden tenminste één buitenlandse taal goed beheersen. Universiteiten en het bedrijfsleven vragen om een steeds hoger taalniveau. Logisch, want er is zóveel in het Engels in het bedrijfsleven. Je boodschap goed kunnen verwoorden in een andere taal hoort gewoon bij deze tijd, zegt docent Engels, Jannie den Engelsman. Dat afgestudeerden bij Avans tenminste één buitenlandse taal goed moeten beheersen klinkt vanzelfsprekend, maar deze ambitie betekent nogal wat, vertelt projectmedewerker Internationalisering Wendy Victoria. We moeten uitzoeken welke aanpak het best werkt. Wat bij de ene opleiding wel werkt, werkt bij de andere niet. De aanpak voor de sector Techniek kan anders zijn dan bij Economie en Management. We brengen ook in kaart welke instrumenten er zijn voor docenten om het taalniveau van studenten op te krikken. Jannie den Engelsman valt haar bij: Ook andere zaken zijn belangrijk. Je kunt je afvragen of het niveau van de spreek-, lees-, schrijf- én luistervaardigheden hetzelfde moeten zijn. Of maak je daarin onderscheid. We moeten ook kiezen welke toets we gebruiken om het instapniveau van de student te bepalen. En welke leermethode de meeste kans geeft op verbetering. Hbo-niveau vaak pittig Het taalniveau op het hbo blijkt voor veel eerste jaars studenten een pittige overstap. Een flinke groep heeft nu een te laag instapniveau. Daar zijn veel mbo ers bij. De exameneisen in vo en mbo zijn verhoogd. Of dat de overgang naar het gewenste taalniveau op het hbo makkelijker maakt, is nu nog onduidelijk. Sommige succesvolle experimenten worden nu al breder toegepast. Daar maken opleidingen en studenten dankbaar gebruik van, volgens Victoria. Boodschap moet helder zijn Volgens den Engelsman, die samen met vakgroepcollega s meerdere experimenten uitvoert, denken studenten er soms wat licht over. Als bijspijkeren nodig is, kom je er niet door er twintig of veertig uren aan te besteden. Het beste is het als studenten zelf initiatief nemen en de schouders eronder zetten. Zodra ze merken dat hun instapniveau onvoldoende is. Volgens haar is het zeker niet zo dat iemand met dyslexie nooit aan de eisen kan voldoen. Je moet de taal zo beheersen dat de boodschap duidelijk overkomt. Dat is belangrijk. De ander moet je straks in je functie wel begrijpen. Welk niveau en woordenschat nodig zijn, verschilt per branche en per functie. Elke opleiding en elk leerjaar De antwoorden op al deze afzonderlijke vragen resulteren in een aangepast curriculum of een bijscholingsaanbod. Voor iedere opleiding en uitgewerkt per leerjaar. We moeten zorgvuldig zijn, zegt Victoria. Daarom lopen er nu diverse experimenten om inzicht te krijgen in welke aanpak we het best breed kunnen toepassen. Daarbij houden we er rekening mee dat het benodigde niveau voor elke beroepsbeoefenaar verschilt. 18 12 13

TWEE DECANEN OVER DE INTAKE Onverwacht scherp beeld. De studiekeuzecheck bij Avans Hogeschool wordt ingevuld met de intake. De eerste intakes werden drie jaar geleden gehouden. Nu is het breed ingevoerd. Deze zomer namen twee decanen uit het voortgezet onderwijs een kijkje achter de schermen. Hoe hebben zij de intake ervaren? Michiel van den Anker, van RSG Lingecollege in Tiel en Fieka Kerkhof van het Pax Christi College in Druten liepen allebei een middag mee bij de intakes. Maar wel bij heel verschillende opleidingen. Fieka was bij International Business and Languages (IBL) en Michiel bij Advanced Business Creation (ABC). Allebei vonden ze het fijn dat ze dit eens van dichtbij hebben mogen ervaren. Laagdrempelige kennismaking met studie Vooraf had ik geen duidelijk beeld, vertelt Fieka Kerkhof. Maar nu heb ik gezien dat de korte uitleg vooraf, de gesprekjes met zittende studenten en vooral het individuele intakegesprek, een behoorlijk scherp beeld geven. Als school zie je vrij snel waar de pijnpunten bij een aanmelder liggen. Je kunt goed zien wie het waarschijnlijk zwaarder zullen krijgen. En voor de leerlingen is het een laagdrempelige manier om met de opleiding kennis te maken. Ze maken kennis met studenten, allerlei vragen worden besproken, allemaal op een heel ontspannen manier. Volgens Fieka helpt het dat ze op het moment van de intake nog in het schoolritme zitten. Dan leggen leerlingen gemakkelijker contacten. Bovendien zullen ze ook actiever aan de opleiding starten want door het online assessment dat ze vooraf moeten maken en die tijdens het gesprek wordt besproken, worden ze met zichzelf geconfronteerd. Ze worden aan het denken gezet over hun motivatie en hun studiehouding. Ze worden er alert van. Prima. Fieka had wel verwacht dat er wat meer zou worden ingegaan op de oriëntatie vooraf. De nadruk lag vooral op de motivatie om voor deze opleiding te kiezen. De input van de test en het gesprek geven daarvoor een goed beeld, maar welke activiteiten en stappen zijn gezet om juist voor deze opleiding te kiezen kwam wat minder aan bod. Maar dat neemt niet weg dat ze vooral een positief gevoel heeft over de intake. Ze heeft de indruk dat docenten hart voor de zaak hebben en er alles aan doen om de juiste persoon op de juiste plaats te krijgen. Persoonlijk, professioneel en ontspannen Benut alle mogelijkheden om tot een goede studiekeuze te komen, adviseert Michiel van den Anker leerlingen altijd. En nu hij de kans kreeg wilde hij ook zelf zien hoe een intake werkt. Zodat hij weet wat hij adviseert. De test die ze thuis maken helpt al bij de bewustwording, zegt Michiel. Een goede reflectie op hun eigen functioneren, hun capaciteiten en leervaardigheden. En deze test kwam ook volop terug in het gesprek. Wat ik opvallend vond was de vraagstelling. Daardoor werd de potentie van een student snel duidelijk. Zelfs als ze wat bescheiden en schuchter waren. Soms kon dat best confronterend zijn. Bijzonder om te zien was dat bij de groepsopdracht in notime de groepsprocessen helder werden. Wie is meer afwachtend, wie pakt de leidersrol, dat soort zaken. En omdat het verloop van de middag voor iedereen net iets anders was, werd ook getest of de aanmelders een strikte structuur nodig hebben. Want bij ABC moet je kunnen omgaan met onverwachte wendingen. Deze vorm van intake vraagt best wel wat voorbereiding. Dat kan volgens Michiel wel voor spanning en dus twijfel zorgen. Het gevoel van help ik word doorgelicht, straks kom ik er niet door. Voor sommigen kan dat een drempel zijn. En dat zou ik jammer vinden, zegt Michiel. Binnen het vo zullen we daar meer en vroeger aandacht aan moeten besteden. Tegelijk denk ik dat hbo en universiteiten meer kunnen inspelen op een vroegere, brede oriëntatie. En voor ons allemaal is het een uitdaging om ervoor te zorgen dat ze volop oriënteren, maar ook op tijd de knoop doorhakken. Maar dat staat volgens hem los van de intakemiddag die hij heeft bijgewoond. Die was wat mij betreft professioneel en persoonlijk. Ik was positief verrast, door de werkwijze en de zeer ontspannen sfeer. En de test, de motivatiebrief, de groepsopdracht en het gesprek lieten in een betrekkelijk korte tijd heel goed zien of de leerling geschikt was voor de opleiding. De test, de motivatiebrief, de groepsopdracht en het gesprek lieten in een betrekkelijk korte tijd heel goed zien of de leerling geschikt was voor de opleiding. De test die ze thuismaken helpt al bij de bewustwording. Zegt Michiel van den Anker. 14 15

STUDENT OP KAMERS Joris Rijnsburger Derdejaars student hbo Commerciële Economie, s-hertogenbosch Ben je direct op kamers gegaan? Ja. Ik wilde echt op kamers tijdens mijn studie. Moest je wennen? In het begin wel even. Maar niet lang, want het is echt fantastisch. Als je echt van je studententijd wil genieten, moet je op kamers gaan. Hoe heb je deze kamer gevonden? Omdat ik niet lang genoeg stond ingeschreven bij Brabant Wonen, vond ik eerst tijdelijk een flatje via FMT. Zij verhuren ruimtes in leegstaande gebouwen. Via leden van studentenvereniging Animoso, ontdekte ik dit studentenhuis. Ik ging natuurlijk meteen hospiteren toen er iets vrij kwam. En gelukkig, ik mocht komen. Wat is er zo leuk aan? Dit is een van de weinige echte studentenhuizen van s-hertogenbosch. We zijn met tien studenten. Zijn heel close en eten vaak samen. Ik blijf hier ook in het weekend. Behalve met mooi weer. Dan zeil ik fanatiek in Friesland. Heeft lid zijn van studentenvereniging Animoso je geholpen? Zeker. Ik heb er veel mensen leren kennen. Het was de opstap voor mijn sociale leven hier in s-hertogenbosch. Wat overigens een super leuke stad is voor studenten. Dat had ik vooraf niet verwacht. Dylan Wielemaker Eerstejaars Small Business en Retail Management, Breda Ben je direct op kamers gegaan? Ja. Vier uur per dag reizen vond ik echt te veel. Ik kom uit Zeeland. Was het vinden van een kamer moeilijk? Nee hoor. Via StadHuis huurbemiddeling had ik binnen twee weken alles rond. Zij zijn in Breda en Tilburg actief. Was het wennen? Dat valt wel mee. Ik vind het zelfstandig wonen wel fijn. Wel moet ik er nog aan wennen dat ik zelf moet koken. Dat werd eerst altijd voor me gedaan. Ik merk ook dat boodschappen doen best duur is. Wat bevalt je vooral? Ik woon lekker centraal. Dichtbij school, een supermarkt, de stad en het station. En omdat ik geen reistijd heb, houd ik meer tijd over voor mijn studie. In het weekend ga ik altijd terug naar mijn ouders. De was gaat dan mee. En mijn moeder geeft vaak weer wat te eten mee. Wat betaal je? Ik betaal 450 voor 21m 2, inclusief internet, gas, water en licht. We delen een badkamer en keuken. Gelukkig betalen mijn ouders de helft. Wat betaal je? Ik betaal 330 euro. Studentenflatjes zijn iets goedkoper en hebben een eigen badkamer. Maar ik heb wel 35m 2. 16 17

Informatie voortaan online De informatie over opleidingen van Avans Hogeschool staat vanaf dit studiejaar grotendeels online. Door een account aan te maken, ontvangen oriënterende studenten altijd actuele informatie. En worden zij gericht op de hoogte gehouden. Registratie helpt leerling kiezen Een leerling op zoek naar opleidingsinformatie, kon tot vorig jaar via de website een brochure aanvragen. Die ontving hij dan per post. Met de nieuwe aanpak van Avans Hogeschool is dat vanaf dit studiejaar anders. Wie nu opleidingsinformatie zoekt, kan direct naar mijnkeuze.avans.nl. Hier maakt de oriënterende student een account aan door adresgegevens en vooropleiding in te vullen. En vervolgens kiest hij een activiteit. Bijvoorbeeld het aanvragen van een factsheet en brochure, of de aanmelding voor een Open dag. Ook kan hij houd mij op de hoogte aanvinken. Omdat bij elke activiteit de opleidingsinteresse wordt gevraagd, kan Avans heel gericht communiceren en informeren. En omdat scholieren online beter bereikbaar zijn, verloopt de communicatie vooral via e-mail. Via het account kan Avans zoekende studenten volgen. Bijvoorbeeld door te vragen of ze zich hebben ingeschreven voor de Open dag. Of gebruik maken van de meeloopdagen. Ook krijgen ze suggesties voor activiteiten die passen bij hun situatie. En belangrijk nieuws over aanmelden tot uiterlijk 1 mei en lotingsstudies. Of over interessante projecten en stages. Of verhalen van studenten. Zo krijgen leerlingen een beter beeld van de opleiding én van het studeren bij Avans Hogeschool. Decaan is belangrijk Op avans.nl, onder Kies een opleiding/brochure & Factsheets, vind je per opleiding een factsheet. In de factsheets staan de belangrijkste feiten van een opleiding, heel beknopt en up-to-date. De brochure Step forward geeft algemene informatie over studiekeuze, aanmeldprocedure, faciliteiten, decanen of op kamers gaan. Als decaan kun je leerlingen rechtstreeks verwijzen naar mijnkeuze. avans.nl. Hier vinden zij alle gewenste informatie Registratie op avans.nl helpt aankomend studenten kiezen. na het invullen van hun persoonlijke gegevens. Altijd actueel en beschikbaar. Deze opleidingsinformatie komt overeen met de info op Studiekeuze123.nl, Qompas.nl en TKMST.nl. Informatie voor toekomstige studenten Factsheets: een beknopt overzicht van de feiten per opleiding. Alleen digitaal beschikbaar. Tijdens Open dagen en externe voorlichtingen worden factsheets nog wel afgedrukt en uitgereikt. Brochure Step forward: hierin staat stap voor stap waaraan je moet denken bij het kiezen van een opleiding. Handige tips, stof tot nadenken. En studenten delen hierin hun ervaringen. De brochure is alleen digitaal bladerbaar en klikbaar op de site. Tijdens Open dagen ontvangen bezoekers een gedrukte brochure. Magazine: geeft een beeld van de sfeer bij Avans. De inhoud geeft de lezers een gevoel of Avans hen aanspreekt. Iedereen die inschrijft voor de Open dag, ontvangt een magazine. Ook wordt het verspreid via vo en mbo. Oriëntatieflyer: Beknopte informatie over mijnkeuze.avans.nl en het aanmaken van een account. En over oriënteren, proefstuderen en meelopen. Op de achterzijde staat het complete overzicht met Avans opleidingen voor 2014-2015. Informatie en registratie: mijnkeuze.avans.nlo 18 19

CONTACT Avans Hogeschool Postbus 90.116 4800 RA Breda (076) 525 05 00 CONTACT VOOR SCHOLIEREN Studenten Informatie Balie Locaties Breda en Tilburg Telefoon: (076) 525 05 50 Locatie s-hertogenbosch Telefoon: (073) 629 52 50 E-mail: studentinfo@avans.nl COLOFON Oplage 1100 stuks Teksten Ankie van der Dussen, Daniëlle Santegoets Beeld Bob van der Vlist, Wilfried Scholtes, Bas Wilders Coördinatie Diensteenheid Marketing, Communicatie en Studentenzaken, Avans Hogeschool Ontwerp HeldHavtig B.V. Druk De Bondt grafimedia communicatie Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van de uitgever worden overgenomen. REAGEREN Avans Hogeschool E-mail aansluiten@avans.nl Team Adviseurs Aansluiting Toeleverend Onderwijs Patricia van Donzel (076) 525 08 12 Rogier Gmelich (076) 523 87 62 Dian Hanenberg (073) 629 53 46 Claudia Past-Geelen (076) 525 04 79 Carolina van Rijsewijk (073) 629 54 86