Opleiding Duurzaam gebouw:

Opleiding Duurzaam gebouw: Renovatie met een hoge energieefficiëntie: technische details Leefmilieu Brussel Akoestische technische details Charlotte CRISPIN WTCB

Algemeen schema van de presentatie Basisprincipes van de bouwakoestiek De geldende akoestische normen Bouwdetails Voor geluidisolatie tussen appartementen Voor contactgeluidisolatie Voor gevelisolatie Voor installatielawaai 2

Basisprincipes akoestiek Vorming van een geluidsgolf geluidsgolf ontstaat door het in trilling brengen van de lucht als een opeenvolging van boven- en onderdrukjes In een bepaald punt van de geluidsgolf fluctueert de luchtdruk een aantal keer per seconde rond de gemiddelde atmosferische druk P atm Twee aspecten : de amplitude en de frequentie. 3

Basisprincipes akoestiek Vorming van een geluidsgolf Amplitude Golflengte λ Frequentie Punt x Periode T 4

geluidniveau Lp [db] Basisprincipes akoestiek De «sono» meter Frequentie [Hz] Frequentie=> golflengte 20 Hz => 17 m 100 Hz => 3.4 m 500 Hz => 0.68 m 1000 Hz => 0.34 m 5000 Hz=> 0.07 m 10 000 Hz=> 0.03 m 20 000 Hz=> 0.02 m

Basisprincipes akoestiek De geluidsindexes De spectrum In situ geluidindex In labo geluidindex Gestandaardiseerd contactgeluidniveau: L nt Gestandaardiseerde luchtgeluidisolatie: D nt Genormaliseerd contactgeluidniveau: L n Geluidsverzwakkinsgindex: R ontvangstruimte zendruimte

Basisprincipes akoestiek De geluidsindices De eengetalsaanduiding Spectrum van R dat leidt tot eengetalswaarde R w De gewogen geluidverzwakkingsindex R w is een maat voor de geluidsisolatie van een bouwelement; De gewogen geluidverzwakkingindex R w is niet meer een curve maar een eengetalswaarde ; Zijn bepaling gebeurt volgens een berekeningsmethod die in de norm EN ISO 717-1 : 2013 beschreven is R w = 39 db

Basisprincipes akoestiek De geluidsindexes De eengetalsaanduiding Midden tot hoogfrequent geluid R w + C Leefactiviteiten (spreken, radio, tv ) Spelende kinderen Laagfrequent geluid R w + C tr Discotheekmuziek Snel rijdend wegverkeer (>80 km/h) Middelmatig tot snel rijdend spoorverkeer Vliegtuigen (jets) op korte afstand Bedrijven met vooral midden-tot hoogfrequent geluid Traag rijdend wegverkeer (stedelijk) Traag rijdend spoorverkeer Vliegtuigen (jets) op grote afstand Propellervliedtuigen Bedrijven met vooral midden-tot laagfrequent geluid

Basisprincipes akoestiek De geluidsindices - voorbeeld R Atr = R w + C tr R A = R w + C

Basisprincipes akoestiek De hoofdbeginselen voor de akoestische behandeling THERMISCH AKOESTISCH Isoleren door zware massa s of dubbelde wanden

Geluidverzwakkingsindex R Basisprincipes akoestiek De hoofdbeginselen voor de akoestische behandeling Principe van enkelvoudige wanden Bij verdubbeling wandmassa: Bij verdubbeling frequentie: R +6 db Oppervlaktemassa 2m Oppervlaktemassa m 6 db 6 db/oct 9 db/oct f cr c ² 2 m ' B met B 12 Ed³ (1 ²) f 2f f cr

Basisprincipes akoestiek De hoofdbeginselen voor de akoestische behandeling Principe massa-veer-massa R [db] d m 1 m 2 f res 840 1 d 1 m ' m 1 1 ' 2 Hou de natuurlijke frequentie (f res ) zo laag mogelijk (1.5 tot 2 x lager dan de frequentie waarvoor goed isolatie gewenst is ) Vergroot d, m 1 en/of m 2 f r 100 Hz Freq. [Hz]

Basisprincipes akoestiek De hoofdbeginselen voor de akoestische behandeling Principe massa-veer-massa Lp(x)

100 125 160 200 250 315 400 500 630 800 1k 1,25k 1,6k 2k 2,5k 3,15k R [db] Basisprincipes akoestiek De hoofdbeginselen voor de akoestische behandeling Principe massa-veer-massa 50 45 Structurele koppelingen beperken de prestatie van de veer van de dubbele wand 40 35 30 25 20 15 10 5 Volledige scheiding Gekoppeled aan stijlen 2 x 12 mm triplex 0

Geluidsverzwakkingsindex R [db] Basisprincipes akoestiek De hoofdbeginselen voor de akoestische behandeling Principe van voorzetwand Meer soepele tussenlaag Zwaardere afwerking DR Atr > 0 db DR Atr < 0 db 10 db Stijvere tussenlaag Lichtere afwerking 50 80 125 200 315 500 800 1250 2000 3150 5000 Frequentie [Hz] f r f r f r

Basisprincipes akoestiek De belangrijkste principes van akoestische behandelingen Principe van voorzetwand Industrieel: plaat + absorbens (> 60 kg/m³: voorkomt scheuren) Artisanaal: plaat + absorbens (minder dicht) + structuur 1/10 van het gewicht van de basiswand Noodzakelijk indien m <200kg/m² Scheiden: polyethyleen onder de muur Opgelet voor leidingen, schakelaars Interessanter dan enkel massa toe te voegen Doeltreffender indien meer platen, een grotere spouwafstand en een soepeler absorbens

Basisprincipes akoestiek De belangrijkste principes van akoestische behandelingen Principes van afwerking Zorg voor het gebouw R w van de basismuur: hoe beter de basiswand, hoe zwakker de invloed van de afwerking Buigzaamheid van de profielen of beter: geen verbinding Dikte van de ruimte tussen de wand en de platen Regel = ms (kg/m²) * e (mm) > 425 indien spouw opgevuld met MW, > 720 indien niet opgevuld Voorbeeld: BA13 : 425mm / 10kg/m² 4.25 cm dikte (praktisch: 7 cm) Aanwezigheid van een soepel open-poreus materiaal in de spouw

Basisprincipes akoestiek De belangrijkste principes van akoestische behandelingen Principe van afwerking Baksteen 14 cm : Betonblokken 20 cm : Gipsplaten 10 cm : 44 db 57 db 52 db 53 db 40 db 52 db

Basisprincipes akoestiek De belangrijkste principes van akoestische behandelingen Principe van bekleding Basismuur R w Afwerking R w totaal Winst Betonblokken 2200 kg/m³ - 190 mm Blokken in gebakken aarde (treillis) 1100 kg/m² - 90 mm Blokken in gebakken aarde (treillis) 1100 kg/m² - 140 mm 55 Gipskarton 10 mm + minerale wol 50 mm (geplakt geheel) 44 Gipskarton 10 mm + minerale wol 50 mm (geplakt geheel) 48 Gipskarton 10 mm + minerale wol 50 mm (geplakt geheel) 66 11 54 10 59 11

Basisprincipes akoestiek De belangrijkste principes van akoestische behandelingen Principe van afwerking V O O R Z E T W A N D : v e r b e t e r i n g v o l g e n s E N IS O 1 2 3 5 4-1 63 D R [ d B ] i n o c t a a f b a n d e n [ H z ] 1 2 5 2 5 0 5 0 0 1k 2k D R w db B a s i s w a n d : 1 0 0 m m g i p s b l o k k e n, 8 0 k g /m ² 1 2, 5 m m g ip s k a r to n ; 4 4 m m s p o u w m e t 2 5 m m m in e r a le w o l; g e e n M S ( g e k le e fd ) 0 2 14 23 24 19 18 1 2, 5 m m g ip s k a r to n ; 6 0 m m s p o u w m e t 5 0 m m m in e r a le w o l; h o u te n s t u d s 2 8 15 23 25 21 21 1 2, 5 m m g ip s k a r to n ; 6 0 m m s p o u w m e t 5 0 m m m in e r a le w o l; m e ta l s tu d s, g e e n c o n t a c t m e t d e w a n d 2 8 15 24 25 20 21 B a s i s w a n d : 1 7 5 m m b e p le is t e r d c e l le n b e t o n, 1 3 5 k g / m ² : 1 2, 5 m m g ip s k a r to n ; 4 0 m m m in e r a le w o l; m e t a l s t u d s 3 12 14 15 17 15 15 3 5 m m p o r o u s c o n c r e t e ; 5 0 m m m in e r a le w o l; g e e n s t u d s ( g e k le e f d ) 3 11 14 16 14 13 14 B a s i s w a n d : 1 0 0 m m K a l k z a n d s t e e n, 1 8 0 k g / m ² : 2 m m x 1 2,5 m m g y p s u m b o a r d ; 2 0 m m s c h u im ; g e e n s t u d s ( g e k le e f d ) 2 5 19 30 41 42 23 B a s i s w a n d : 3 0 0 m m b e p le is t e r d e h o l le b l o k k e n, 2 4 0 k g / m ² : 1 5 m m c e m e n t p la s te r ; 3 0 m m m in e r a le w o l; ( g e k le e f d ) 0-4 5 9 11 15 7 1 5 m m c e m e n t p la s te r, 5 0 m m m in e r a le w o l; ( g e k le e f d ) 0-5 5 8 10 14 6

Akoestische normen De norm NBN S O1-400-2 (2012): eisen voor schoolgebouwen De norm NBN S O1-400-1 (2008): eisen voor woningen De norm NBN S O1-400- 3 (nog te verschijnen): eisen voor nietwoongebouwen =>NBN S 01-401 (1987) =>NBN S 01-400 (1977) 21

De norm NBN S 01-400-1 (2008) Luchtgeluidisolatie Afwijkingen mogelijk voor renovaties 22

De norm NBN S 01-400-1 (2008) Contactgeluidisolatie Tussen twee verschillende woningen In dezelfde woning (NIEUW) Afwijkingen mogelijk voor renovaties 23

De norm NBN S 01-400-1 (2008) Gevelisolatie 24

De norm NBN S 01-400-1 (2008) Installatielawaai Het maximale geluiddrukniveau in een ruimte met technische installaties 25

De norm NBN S 01-400-1 (2008) Installatielawaai Het beperken van de overschrijding in vergelijking met het achtergrondgeluid in de slaapkamers en leefruimtes De nieuwe akoestische norm NBN S01-400-1 voor woongebou wen

De norm NBN S 01-400-1 (2008) De nagalm en absorptie Minimumabsorptie van geluid in de gang, trap- en inkomhal A w 0.3 x S H A W [m²] «Totale gewogen equivalente absorptie-oppervlakte van de circulatieruimte» S H [m²] Beloopbare oppervlakte voor gangen, trappen en overlopen 27

De norm NBN S 01-400-1 (2008) De nagalm en absorptie Atrium als gemeenschappelijke ruimte NAGALMTIJD T nom < 1,5 s T nom < log(v/50) T nom [s] «nominale nagalmtijd» V [m³] volume van het atrium 28

Bouwdetails voor luchtgeluidisolatie Ter herinnering 29

Bouwdetails voor luchtgeluidisolatie 30

Bouwdetails voor luchtgeluidisolatie Isolatie van de scheidingsmuur Lp1 Lp2 OK Si m < 350 kg/m²

Bouwdetails voor luchtgeluidisolatie Isolatie van de scheidingswand door een voorzetwand Vermindering van 10 db of meer!!! Verbetering van 10 db en meer 32

Bouwdetails voor luchtgeluidisolatie Akoestische isolatie van vloeren Ter herinnering:

Bouwdetails voor luchtgeluidisolatie Akoestische isolatie van vloeren 1 3-kamer transmissie 1 2 3 2 Massa-veer-massa transmissie 3 Structurele transmissie 34

12 38(-1;-5) 77(0) 1 2 <25(0;-1) >92(-3) 25(0;-1) 92(-3) OSB plaat Gipsplaat Hoge densiteit minerale wol Zwaluwstaartplaten gevuld met microbeton Softboard 37(-1;-3) 92(-11) 48(-1;-5) 66(-1) estimation 44(-2;-6) 68(0) 39(-2;-6) 81(-1) Droge zwevende vloerplaat Trillingsdempende pad 14 13 3 5 >65(-2;-7) 47(1) 51(-2;-6) 66(0) 45(-3;-10) 73(3) 55(-2;-7) 61(3) 54(-2;-8) 66(-5) 17 4 6 9 11 >65(-2;-7) 54(0) >65(-2;-7) 46(1) 59(-2;-3) 53(0) 47(-2;-9) 70(3) 52(-3;-11) 66(-5) 20 18 15 7 10 Gemeten waarden >65(-2;-7) 50(1) >65(-2;-7) 47(1) 46(-1;-11) 71(2) R w (C;Ctr)= 25(0;-1) db L nw (C l )=92(-3) db 35 19 16 8

Bouwdetails voor luchtgeluidisolatie Akoestische isolatie van vloeren opgepast voor flankerende transmissie R w = 60 db R w = 61 db V=4.5m x 4.5m x 3m, alle wanden in gestort beton (14cm) R w = 56 db R w = 50 db Muur 1 64 db Gewogen flankerende geluidverzwakkingsindx (Ff, Df, Fd) Muur 2 64 db Muur 3 64 db Muur 4 64 db Muur 1 56 db Gewogen flankerende geluidverzwakkingsindx (Ff, Df, Fd) Muur 2 56 db Muur 3 56 db Muur 4 56 db

37

38

Bouwdetails voor luchtgeluidisolatie Akoestische isolatie van binnenwanden De isolatie van scheidingswanden uit gipsplaten op een houten stijlenwerk is 4 tot 8 db zwakker dan die van dezelfde wanden op een metalen stijlwerk. Wandopbouw HOUTEN STIJLEN METALEN PROFIELEN [mm] R w [db] I lu,lab [db] R w [db] I lu,lab [db] 12.5-50- 12.5 37-14 42-10 12.5-70- 12.5 38-13 45-7 12.5-100-12.5 38-13 47-5 39

Beplating per zijde Breedte profielen Totale dikte Minerale wolvulling R w (C;C tr ) 1 x 15 mm 40 mm 70 mm - 34 (-1,-5) 1 x 15 mm 40 mm 70 mm 30 mm 42 (-2,-7) 1 x 12,5 mm 45 mm 70 mm - 34 (-2,-6) 1 x 12,5 mm 45 mm 70 mm 40 mm 41 (-3,-9) 1 x 12,5 mm 50 mm 75 mm - 34 (-2,-6) 1 x 12,5 mm 50 mm 75 mm 40 mm 42 (-3,-10) 1 x 12,5 mm 75 mm 100 mm - 36 (-1,-6) 1 x 12,5 mm 75 mm 100 mm 60 mm 43 (-4,-10) 1 x 12,5 mm 100 mm 125 mm - 38 (-1,-6) 1 x 12,5 mm 100 mm 125 mm 75 mm 46 (-3,-9) Beplating per zijde Breedte profielen Totale dikte Minerale wolvulling R w (C;C tr ) 2 x 12,5 mm 50 mm 100 mm - 42 (-2,-7) 2 x 12,5 mm 50 mm 100 mm 40 mm 50 (-2,-8) 2 x 12,5 mm 75 mm 125 mm - 45 (-2,-7) 2 x 12,5 mm 75 mm 125 mm 60 mm 51 (-2,-8) 2 x 12,5 mm 100 mm 150 mm - 47 (-2,-6) 2 x 12,5 mm 100 mm 150 mm 75 mm 52 (-3,-8) Beplating per zijde Breedte profielen Totale dikte Minerale wolvulling R w (C;C tr ) 3 x 12,5 mm 50 mm 125 mm - 45 (-2,-7) 3 x 12,5 mm 50 mm 125 mm 40 mm 56 (-2,-7) 3 x 12,5 mm 75 mm 150 mm - 47 (-2,-7) 3 x 12,5 mm 75 mm 150 mm 60 mm 57 (-2,-7) 3 x 12,5 mm 100 mm 175 mm - 49 (-2,-7) 3 x 12,5 mm 100 mm 175 mm 75 mm 58 (-3,-8) Beplating per zijde Breedte profielen Totale dikte Minerale wolvulling R w (C;C tr ) 2 x 12,5 mm 2 x 45 mm 145 mm 40 mm 57(-6,-13) 40 2 x 12,5 mm 2 x 45 mm 145 mm 40 mm + 40 mm 61 (-4,-11) 2 x 12,5 mm 2 x 50 mm 155 mm 40 mm 57 (-5,-13)

3 x 12,5 mm 100 mm 175 mm - 49 (-2,-7) 3 x 12,5 mm 100 mm 175 mm 75 mm 58 (-3,-8) Beplating per zijde Breedte profielen Totale dikte Minerale wolvulling R w (C;C tr ) 2 x 12,5 mm 2 x 45 mm 145 mm 40 mm 57(-6,-13) 2 x 12,5 mm 2 x 45 mm 145 mm 40 mm + 40 mm 61 (-4,-11) 2 x 12,5 mm 2 x 50 mm 155 mm 40 mm 57 (-5,-13) 2 x 12,5 mm 2 x 50 mm 155 mm 40 mm + 40 mm 61 (-4,-10) 2 x 12,5 mm 2 x 75 mm 205 mm 60 mm 61 (-4,-10) 2 x 12,5 mm 2 x 75 mm 205 mm 60 mm + 60 mm 63 (-4,-11) 2 x 12,5 mm 2 x 100 mm 255 mm - 52 (-2,-7) 2 x 12,5 mm 2 x 100 mm 255 mm 75 mm 62 (-4,-10) 2 x 12,5 mm 2 x 100 mm 255 mm 75 mm + 75 mm 63 (-3,-10) Beplating per zijde Breedte profielen Totale dikte Minerale wolvulling R w (C;C tr ) 2 x 12,5 mm 2 x 45 mm 145 mm 40 mm 52 (-5,-13) 2 x 12,5 mm 2 x 45 mm 145 mm 40 mm + 40 mm 55 (-5,-12) 2 x 12,5 mm 2 x 50 mm 155 mm 40 mm 53 (-6,-13) 2 x 12,5 mm 2 x 50 mm 155 mm 40 mm + 40 mm 55 (-4,-11) 2 x 12,5 mm 2 x 75 mm 205 mm 60 mm 54 (-3,-10) 2 x 12,5 mm 2 x 75 mm 205 mm 60 mm + 60 mm 57 (-4,-11) 2 x 12,5 mm 2 x 100 mm 255 mm - 52 (-3,-8) 2 x 12,5 mm 2 x 100 mm 255 mm 75 mm 55 (-3,-9) 2 x 12,5 mm 2 x 100 mm 255 mm 75 mm + 75 mm 57 (-3,-9) Beplating per zijde Breedte profielen Totale dikte Minerale wolvulling R w (C;C tr ) 3 x 12,5 mm 2 x 100 mm 280 mm - 58 (-2,-7) 3 x 12,5 mm 2 x 100 mm 280 mm 75 mm 65 (-3,-9) 3 x 12,5 mm 2 x 100 mm 280 mm 75 mm + 75 mm 66 (-4,-10) Beplating per zijde Breedte profielen Totale dikte Minerale wolvulling R w (C;C tr ) 3 x 12,5 mm 2 x 100 mm 280 mm - 57 (-2,-7) 3 x 12,5 mm 2 x 100 mm 280 mm 75 mm 59 (-3,-8) 3 x 12,5 mm 2 x 100 mm 280 mm 75 mm + 75 mm 60 (-3,-8) 41

Détails constructifs pour l isolation aux bruits aériens des façades Geen symmetrische plaatsing van de contactdozen aan weerszijden (verspringing minstens 60 cm). 42

Bouwdetails voor luchtgeluidisolatie Akoestische isolatie van binnenwanden Klasse <IVb IVb IVa IIIb IIIa IIb IIa Ib Ia R w <30dB 30dB 35dB 40dB 45dB 49dB 54dB 57dB 62dB Gipsblokken 70 mm Gipsblokken 80 mm Gipsblokken 100 mm Baksteen 90 mm Baksteen 140 mm Baksteen 190 mm Cellenbeton 90 mm Cellenbeton 140 mm Cellenbeton 190 mm Beton 90 mm Beton 140 mm Beton 190 mm Kalkzandsteen 150 mm Kalkzandsteen 175 mm Kalkzandsteen 215 mm

Bouwdetails voor de contactgeluidisolatie van vloeren Bronnen van contactgeluid Verplaatsingen van stoelen, vallend speelgoed, loopgeluiden, technische installaties

Bouwdetails voor de contactgeluidisolatie van vloeren Het genormaliseerd contactgeluidniveau (w=gewogen) Het gestandaardiseerd contactgeluidniveau (w=gewogen) EN LABO L n ou L n,w IN SITU L nt ou L nt,w EN ISO 140-7 L n,w L nt,w Karakterisatie van de prestatie van de vloer alleen Evalueert de in-situ prestatie. Deze grootheid wordt gebruikt in de eisentabellen in de nieuwe Belgische akoestische normen. 45

Bouwdetails voor de contactgeluidisolatie van vloeren Metingen in het laboratorium 46

Bouwdetails voor de contactgeluidisolatie van vloeren Houten vloer Betonplaat van 16 cm Tegels (zonder el. tussenlaag): 75 79 db! Hoe lager L n,w, hoe beter de isolatie t.a.v. contactgeluiden NBN S 01-400-1 <58dB <54dB <50dB 47

Bouwdetails voor de contactgeluidisolatie van vloeren Zeer goede akoestische prestaties, vooral voor grote diktes L n,w = 45 db 58 db 48

Akoestisch comfort contactgeluiden Houten vloeren parameterstudie L n,w : 92 db 1 NBN S 01-400-1 <58dB <54dB <50dB 1 2 3 4 L n,w : 81 db 2 L n,w : 73 db 3 L n,w : 54 db 4 49

Geluidisolatie van woningscheidende houten vloeren Woningscheidende houten vloeren : 3-lagige systemen 50

12 38(-1;-5) 77(0) 1 2 <25(0;-1) >92(-3) 25(0;-1) 92(-3) OSB platen Gipskartonplaten Hoge densiteit minerale wol Zwaluwstaartenplaten met microbeton Softboard 37(-1;-3) 92(-11) 48(-1;-5) 66(-1) estimation 44(-2;-6) 68(0) 39(-2;-6) 81(-1) Droge zwevende dekvloer Trillingsdempende pads 14 13 3 5 >65(-2;-7) 47(1) 51(-2;-6) 66(0) 45(-3;-10) 73(3) 55(-2;-7) 61(3) 54(-2;-8) 66(-5) 17 4 6 9 11 >65(-2;-7) 54(0) >65(-2;-7) 46(1) 59(-2;-3) 53(0) 47(-2;-9) 70(3) 52(-3;-11) 66(-5) 20 18 15 7 10 Meetgegevens >65(-2;-7) 50(1) >65(-2;-7) 47(1) 46(-1;-11) 71(2) R w (C;Ctr)= 25(0;-1) L nw (C l )=92(-3) 51 19 16 8

Bouwdetails voor de contactgeluidisolatie van vloeren Trillingsdempende voeg! dekvloer Trillingsdempend product Uitvullingslaag Draagvloer 52

Bouwdetails voor de contactgeluidisolatie van vloeren 53

Détails constructifs pour l isolation aux bruits de choc des planchers SLECHTE UITVOERING

Bouwdetails voor de luchtgeluidisolatie van gevels

Bouwdetails voor de luchtgeluidisolatie van gevels Geluidlekken Ventilatieroosters Lichte invulpanelen Lichte daken Traditionele vensters Traditionele daken Dubbele houten wanden Akoestische ventilatieroosters Akoestiche beglazingen Traditionele metselwerkwanden Betonwanden 56

Bouwdetails voor de luchtgeluidisolatie van gevels Geluidlekken Aansluiting van het venster op de ruwbouw 57

Bouwdetails voor de luchtgeluidisolatie van gevels Geluidlekken Aansluiting tussen het raamkader en de raamvleugel 58

Bouwdetails voor de luchtgeluidisolatie van gevels Geluidlekken Ter hoogte van dorpels

Bouwdetails voor de luchtgeluidisolatie van gevels Geluidlekken Ter hoogte van deurdorpels 60

Bouwdetails voor de luchtgeluidisolatie van gevels Aandachtspunten: vensteraansluitingen 61

Bouwdetails voor de luchtgeluidisolatie van gevels Geluidlekken Aansluiting van de rolluikkast met het raam en de muur Doorgang via openingen van het mechanisch systeem en doorheen de kast zelf Massa! Absorptie! Gemotoriseerd systeem!

Bouwdetails voor de luchtgeluidisolatie van gevels Zware rolluikkast Absorberende binnenbekleding (melamineschuim, minerale wol, ) Verlenging van de door het geluid af te leggen weg doorheen het absorberend materiaal Elektrische bediening Bron : Illbruck 63

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Lekken Ventilatie rooster Vullende lichte paneelen Lichte dakken Traditionele venters Traditionele dakken Dubbele houtwanden Akoestische ventilatie rooster Akoestische beglazingen Traditionnele metselwerk Betonwanden 64

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Ventilatie systemen Bron : www.alusta.be

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Ventilatie systemen 66

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Ventilatie systemen geluidsreductie stijgt met : De afgelegde weg langs het absorptie-materiaal; De afwezigheid van een directe weg (model voor hoge frequenties) De dikte van het absorptie-materiaal (laagfrequente prestatie, invloed op de eengetalswaarde)

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Lekken Ventilatie rooster Vullende lichte paneelen Lichte dakken Traditionele venters Traditionele dakken Dubbele houtwanden Akoestische ventilatie rooster Akoestische beglazingen Traditionnele metselwerk Betonwanden 68

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Renovatie van bestaande vensters Mogelijkheden Vervanging van bestaande vensters Alternatieve oplossingen Verbetering van de luchtdichtheid Dubbel beglazing Verbetering van de prestaties van de beglazing Vervanging met een isolerende beglazing Vervanging van de vleugel Voorzetbeglazing Folie op beglazing 69

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Renovatie van bestaande vensters 70

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels 71

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Renovatie van bestaande vensters Koppeling tussen raam en metselwerk (afdichting) Voor wat betreft het raam Tussen het kader (openend of vast) en de beglazing Tussen kader en vleugel 72

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Welke eis voor de isolatie van het venster? Wanneer een D Atr van 36 db gevraagd wordt : Voorbeeld: D Atr 36 db (Gevelvlak) S netto = 5.0 m² n = 1 V = 5 x 3 x 3.5 = 52.5 m³ R Atr D neatr 37 db (venster) 40 db (ventilatierooster) 73

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Ontwerp van vensters met een luchtgeluidsisolatie 31 db < R Atr < 46 db Het raam zaal geen invloed op de globale isolatie van het venster hebben, wanneer : zijn oppervlakte in vergelijking met de totale oppervlak van het venster lager is dan 30 %; er strukturen in zwaar hout worden gebruikt met profielen die dikker zijn dan 75 mm (in functie van de houtsoort) ; er aluminium profielen met thermische onderbreking worden gebruikt (wanneer deze thermische onderbreking ook een akoestische ontkoppeling realiseert) ; er dikke plastic profielen met geintegreerde staalversterkingen worden gebruikt.

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Enkelvoudig R w (C;C tr ) R Atr niet-gelaagd 4 32(-1;-2) db 30 db 6 34(-1;-2) db 32 db 8 35(-1;-3) db 32 db 10 37(-1;-2) db 35 db gelaagd (niet akoestisch) 33.2 33(-1;-2) db 31 db 44.2 35(-1;-3) db 32 db 66.2 39(-1;-4) db 35 db akoestisch gelaagd 33.2A 36(0;-3) db 33 db 44.2A 37(0;-2) db 35 db 66.2A 40(-1;-3) db 37 db Dubbel R w (C;C tr ) R Atr symmetrisch 4-15-4 29(-1;-4) db 25 db 4-16-4 30(-1;-3) db 27 db 6-16-6 33(-1;-4) db 29 db asymmetrisch 6-15-4 34(-1;-4) db 30 db 6-16-4 35(-2;-5) db 30 db 6-15-10 38(-1;-4) db 34 db 6-20-10 37(-1;-2) db 35 db eenzijdig gelaagd 6-15-55.2 39(-1;-4) db 35 db 4-16-44.2 37(-2;-6) db 31 db 6-20-55.2 42(-1;-5) db 37 db eenzijdig akoestisch gelaagd 8-15-66.2A 43(-2;-4) db 39 db 8-15-44.2A 41(-2;-6) db 35 db 10-20-44.2A 45(-1;-4) db 41 db 12-20-66.2A 45(-1;-3) db 42 db tweezijdig akoestisch gelaagd 66.2A-20-44.2A 50(-2;-8) db 42 db 66.2A-15-88.2A 51(-1;-4) db 47 db Drievoudig R w (C;C tr ) R Atr niet gelaagd 4-16-4-16-4 32(-2;-5) db 27 db eenzijdig akoestisch gelaagd 6-12-4-12-44.1A 42(-1;-5) db 37 db tweezijdig akoestisch gelaagd 44.1A-12-4-12-44.1A 47(-2;-6) db 41 db 66.1A-12-6-12-44.1A 50(-2;-6) db 44 db 75

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Opgelet: (enkele ramen), voor toepassingen in passieve gebouwen, daling van de prestatie van de beglazing R Atr,beglazing 35 db R Atr,venster = 29 db!! Stijf PU schuim 76

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Special ontwerp van venster (R Atr > 40 db): voorzetbeglazing Verbetering moeilijk te voorspellen, akoestische verzwakking mogelijk!! Praktische regels : Afstand tussen de twee beglazing 50 mm ( f MVM < 100 Hz) Akoestische gelaagde voorzetbeglazing noodzakelijk In dit geval R Atr > 40 db mogelijk 77

Bouwdetails voor de luchtgeluidsisolatie van gevels Speciaal ontwerp van venster (R Atr > 40 db): het dubbelvenster Minimaale spouw van 50 mm tussen de twee vensters R Atr 50 db bereikbaar voorbeeld R Atr 37dB + 39 db R Atr = 50dB 10-12-44.2A 50 mm 12-20-44.2A Akoestische absorptie in de spouw R Atr = 57 db

Installatielawaai Geluid en trillingen opgewekt in technische lokalen worden naar naburige ruimten overgebracht Overdracht van geluid door leidingen Ontstaan van geluid opgewekt door luchtstroom en uitgestraald door roosters 79

Installatielawaai Eisen ten aanzien van installatielawaai: Maximaal geluiddrukniveau L Ainstal,nT in technische ruimten Overschrijding van het maximaal achtergrondgeluidniveau in aangrenzende ruimten 80

Installatielawaai L A95,T [db]. L Aeq,max [db]. Rappel 81

Bruits des installations 82

Installatielawaai 83

Illustrations VOORZIE PLAATS voor geluiddempers zowel voor de luchttoevoer en afvoer: laagfrequente geluiddempers vergen dik akoestische absorptiemateriaal en dat over een lange afstand!! 84

Installatielawaai Risico op spraakoverdracht via kokers en ventilatiesystemen Akoestisch absorberend materiaal Dichtingsvoeg 85

Installatielawaai Soepele aansluitingkokers met akoestisch absorberende binnenbekleding 86

Laatste tips: 87

Laatste tips Elastische steunen 88

Interessante «Tools», websites, enz : Contact WTCB : Afdeling Akoestiek & Technisch Advies: +32(0)2 /716.42.11 Publicaties akoestiek : www.wtcb.be & www.normen.be Referenties Gids Duurzaam Bouwen en andere bronnen : Gids duurzaam bouwen: http://gidsduurzamegebouwen.leefmilieubrussel.be Fiche G_WEL01 Akoestisch comfort verzekeren Praktische gidsen en «tools»: http://www.leefmilieubrussel.be/templates/professionnels/informer.aspx?id=32553&langtype=2067 Geluidskaarten Brussel Hoofdstedelijk Gewest: http://www.leefmilieubrussel.be/templates/etat/informer.aspx?id=3082&langtype=2067&detail=tab1 Informatiepagina Leefmilieu Brussel over lawaai : http://www.leefmilieubrussel.be/templates/particuliers/niveau2.aspx?id=4182&langtype=2067 89

Contact Charlotte CRISPIN WTCB Hoofd Laboratorium MODA Afdeling Akoestiek : 026557711 E-mail : charlotte.crispin@bbri.be 90