Het stelsel van de dienstencheques Caroline Van Beveren 2 december 2010
Wat zijn dienstencheques? = een betaalmiddel waarmee particulieren een erkende onderneming kunnen betalen voor hulp van huishoudelijke aard
Doelstellingen van het systeem Tegemoetkomen aan de vraag van particulieren naar hulp van huishoudelijke aard tegen een billijke prijs Combinatie arbeid-gezin vereenvoudigen Creatie van volwaardige jobs Tegengaan van zwartwerk Integratie van werklozen in de arbeidsmarkt
Geschiedenis: de plaatselijke werkgelegenheidsagentschappen (PWA) Eerste poging om huishoudelijke diensten te integreren in de reguliere arbeidsmarkt Ontstaan in 1987 Generalisatie in 1994 Opgericht in alle Belgische gemeentes (589)
PWA Integratie langdurige werklozen Jonger dan 45j: minstens twee jaar UVW er Minstens 45j: minstens 6 maanden UVW er Buurtdiensten Particulieren (schoonmaak, tuinonderhoud, ) Lokale overheden (helpen bij natuurrampen, ) Onderwijsinstellingen en non profit organisaties (helpen bij sociale en culturele activiteiten, ) Land- en tuinbouwsector
PWA Afhankelijk van het soort werk, tot 45-70 uren per maand Tegemoetkoming Werkloosheidsuitkering Bijkomende vergoeding van 4,10 /uur Betaling via PWA-cheques Aangekocht door gebruikers Tussen 5,95 en 7,45
PWA Voordelen Nadelen succes bij werklozen en gebruikers flexibele uurregeling extra inkomen geen arbeidsovereenkomst afhankelijk van werkloosheidsuitkeringen werkloosheidsval
Van PWA naar dienstencheques alternatief aanbieden aan PWA-werknemers start federaal dienstencheque-systeem in 2004 doelstelling: 25.000 jobs creëren tegen eind 2007 PWA bestaat nog maar activiteiten zijn teruggebracht
Verschillende actoren gebruikers Dienstencheques werkgevers = erkende dienstencheque-ondernemingen werknemers (uitgiftemaatschappij = Sodexo)
gebruikers Particulieren Woonachtig in België Registreren bij Sodexo Overeenkomst afsluiten met erkende dienstencheque-onderneming Aankopen van dienstencheques (7,5 /cheque) Dienstencheques in ruil voor thuishulp van huishoudelijke aard
Thuishulp van huishoudelijke aard Activiteiten verricht in de woonplaats van de gebruiker Schoonmaken van de woning (met inbegrip van de ramen) Wassen en strijken Kleine occasionele naaiwerken Bereiden van maaltijden Activiteiten verricht buiten de woonplaats van de gebruiker Boodschappendienst Begeleid vervoer van personen met een beperkte mobiliteit Strijken (met inbegrip van verstelwerk van het te strijken linnen)
Werkgevers Erkenning Erkenningscommissie dienstencheques, opgericht bij de RVA Aanwerven van werknemers Erkende ondernemingen Privé-ondernemingen (schoonmaakbedrijven, ) interim Zelfstandigen Invoegbedrijven Natuurlijke personen OCMW s en gemeenten PWA s VZW s
Werknemers Systeem is toegankelijk voor iedereen Geen bloed of aanverwant zijn tot in de tweede graad van de gebruiker (of van een lid van het gezin van de gebruiker Niet dezelfde verblijfplaats hebben als de gebruiker Aangeworven met een arbeidsovereenkomst dienstencheques
Waarde van de dienstencheque Gebruiker Federale overheid 7,50 13,60 Sodexo Onderneming 21,10
Waarde van de dienstencheque Gebruiker betaalt 7,50 Erkende onderneming krijgt 21,10 - loon werknemer - werkgeversbijdrage - omkaderingskosten = kleine winst
Procedure RVA 13,60 DC 21,10 Uitgiftebedrijf (sodexo) DC 7,50 Erkende onderneming overeenkomst gebruiker DC loon DC-werknemer DC huishoudhulp
Werken in het dc-systeem Iedereen kan werken in het dienstenchequesysteem: uitkeringsgerechtigde werklozen begunstigden van een leefloon niet-werkenden die geen uitkering ontvangen deeltijds werkenden personen die activiteiten uitoefenen via het PWA-stelsel
Arbeidsovereenkomst DC Is een gewone arbeidsovereenkomst bepaalde of onbepaalde duur voltijds of deeltijds Geregeld door de bepalingen van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten met enkele bijzondere bepalingen in de dienstenchequeregeling
Arbeidsovereenkomst DC Specifieke bepalingen De eerste 3 maanden: Sluiten van opeenvolgende contracten van bepaalde duur bij dezelfde werkgever mogelijk Wekelijkse arbeidsduur mag minder bedragen dan 1/3 van de wekelijkse arbeidsduur van een voltijdse tewerkstelling maar moet minstens 3 uren/week zijn.
Arbeidsovereenkomst DC Specifieke bepalingen: Na 3 maanden: Contract van onbepaalde duur Minimale wekelijkse arbeidsduur 13 uren werknemers die bijkomende uitkeringen genieten 10 uren alle andere werknemers
Loon Ondernemingen die enkel dienstenchequeactiviteiten uitvoeren : Paritair comité 322.01 Bruto-salaris is vastgesteld op minimum: - 9,67 EUR (minder dan 1 jaar anciënniteit) - 10,05 EUR (minstens 1 jaar anciënniteit) - 10,18 EUR (minstens 2 jaar anciënniteit) - 10,28 EUR (minstens 3 jaar anciënniteit) Financiële tussenkomst in de verplaatsingskosten eindejaarspremie
Loon Ondernemingen met een sui generis-afdeling DC bijv. PC 110 (textiel), 121 (schoonmaak), 318 (gezinshulp) Het loon is hetzelfde als van de werknemers die actief zijn in de andere afdelingen Voordelen afhankelijk van de sector (en van de CAO s die afgesloten zijn)
Loon Bijkomende (extra-legale) voordelen: varieert van onderneming tot onderneming Maaltijdcheques Bijkomende vakantiedagen Hospitalisatieverzekering
Veiligheid en gezondheid op het werk Regeling welzijn op het werk van toepassing De werkgever moet de gezondheid en de veiligheid van zijn werknemer garanderen tijdens de uitoefening van zijn werk en de daaraan verbonden risico s voorkomen Informeren over de werkuitrusting, de gevaarlijkheid van schoonmaakprodukten, Zorgen dat de werkuitrusting geschikt is voor het uit te voeren werk
Sociale zekerheid Werknemer is gedekt door de ziekte- en invaliditeitsverzekering Gewerkte periodes komen in aanmerking voor de berekening van het pensioen Werknemer heeft recht op jaarlijks verlof Gewerkte periodes komen in aanmerking voor de berekening van de werkloosheidsuitkering
Kerncijfers 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Aantal actieve gebruikers 98.814 190.734 316.101 449.626 557.482 665.884 groeivoet 93% 65,7% 42,2% 24% 19,4% Aantal erkende ondernemingen 504 840 1163 1504 1892 2292 groeivoet 66,7% 38,5% 29,3% 25,8% 21,1% Aantal terugbetaalde cheques 5,6 mil. 17,2 mil. 32,2 m. 49,2 m. 65,4 m. 79 m. groeivoet 206,3% 87% 52,8% 33% 20,8% Aantal werknemers (in de loop vh jaar) 61.759 87.152 103.437 120.324 groeivoet 41,1 % 18,7% 16,3%
Kostprijs van het systeem Succes van de dienstencheques impliceert toenemende druk op financiële middelen 2009 2014 Bruto-kostprijs 1,14 miljard 1,53 miljard Direct terugverdieneffect 40% 40% Netto-kostprijs 662,5 miljoen 911,4 miljoen terugverdieneffecten (vermindering uitkeringen, meerontvangsten sociale bijdragen, meerontvangsten bedrijfsvoorheffing, meerontvangsten in de BTW,meerontvangsten in de vennootschapsbelasting, indirecte jobcreatie, )
Kwaliteit van dienstenchequejobs 2009 Contracten Daling van het aantal contracten van bepaalde duur: 1 op 5 van de 660.658 contracten is van onbepaalde duur (tov. 1 op 10 in 2007) Maar grote verschillen naar type bedrijf: Meer contracten van onbepaalde duur in de non-profit tov de profit sector
Kwaliteit van dienstenchequejobs 2009 Dagloon Gemiddeld uurloon van 9,6 euro Stijging van het gemiddeld dagloon met de tijd Groep werknemers met een dagloon van 60 is gehalveerd tov 2005 terwijl dat de groep met een dagloon tussen de 70 en 80 meer dan verdubbelde Loonverschil naargelang profiel Een belg, werkend in Vlaanderen, tussen de 30 en 59 jaar en samenwonend verdiend relatief meer
Kwaliteit van dienstenchequejobs 2009 Aantal werkuren 10% werkt voltijds, bijna 2/3 werkt meer dan halftijds Continue stijging van het aantal werkuren met de tijd Profielverschillen naar regio en bedrijf 17,5 % van de brusselse werknemers werkt voltijds tov 10% in de andere regio s In ocmw s en gemeenten is 20% voltijds tewerkgesteld tov 3,8 % bij interimbedrijven
Kwaliteit van dienstenchequejobs 2009 Opleiding en omkadering 2,1 milj. Euro of 30% van de middelen van het opleidingsfonds gebruikt (2008) Grote verschillen naar type bedrijf 33% van de non-profit opgeleid 11% in de interimbedrijven 7% in de handelsvennootschappen Gemiddeld 27 dienstenchequewerknemers per omkaderingspersoneel Grote verschillen per type bedrijf 1/103 in de interimsector 1/14 bij OCMW s en gemeenten
instroom 2009 Aantal nieuwe instroom Aantal tewerkstelling % van de tewerkstelling Private profit ond. 29.131 76.505 38,1 handelsvennootschap 19.423 48.404 40,1 Interimbedrijf 7.297 23.762 30,7 Natuurlijke personen 2.411 4.339 55,6 Private non-profit ond. 8.997 37.108 24,2 Invoegbedrijf 2.715 9.420 28,8 VZW 4.338 17.485 24,8 PWA 1.944 10.203 19,1 Publieke ondernemingen 1.273 6.721 18,9 Gemeente 47 281 16,7 OCMW 1.226 6.430 19,1 TOTAAL 39.401 120.324 32,7
uitstroom 2008-2009 2009 Aantal uitstroom Aantal tewerkstelling % van de tewerkstelling Private profit ond. 15.957 63.230 25,2 handelsvennootschap 7.802 35.379 22,1 Interimbedrijf 7.254 24.872 29,2 Natuurlijke personen 901 2.979 30,2 Private non-profit ond. 6.228 34.366 18,1 Invoegbedrijf 1.719 8.419 20,4 VZW 3.361 16.603 20,2 PWA 1.148 9.344 12,3 Publieke ondernemingen 542 5.841 9,3 Gemeente 33 265 12,5 OCMW 509 5.576 9,1 TOTAAL 22.727 103.437 22,0
Instroom Instroom van dc-werknemers In dalende lijn (33 % nieuwe werknemers in 2009 t.o.v. 40 % in 2007) Vooral vanuit loontrekkende situatie met lager dagloon 25% was werkzoekend 1 op vier kwam uit andere situatie (bijv. huisvrouwen, geschorste werkzoekenden, )
Uitstroom Uitstroom van dc-werknemers relatief laag (van de werknemers die het 1 e kwartaal 2007 tewerkgesteld waren zijn er in het 2 e kwartaal 2007 slechts 9% uitgestroomd en in het 3 e kwartaal 2008 30%) Meestal voor loontrekkende situatie met hoger dagloon Jongeren stromen meer uit naar job met lager dagloon Aanzienlijke groep valt terug op niet-beroepsactieve situatie
Voordelen van het DC-systeem Gebruiker Fiscaal voordeel van 30 % 7,50 5,25 Betere combinatie arbeid/gezin
Voordelen van het DC-systeem Onderneming Erkenning = waarborg voor haar professionalisme en voor de kwaliteit van haar diensten Cliënteel wordt uitgebreid met private personen (vroeger niet toegankelijk) Schept nieuwe banen en ontwikkelt haar onderneming Beantwoordt aan de behoeften van de gezinnen inzake buurtdiensten
Voordelen van het DC-systeem Werknemer Heeft een arbeidsovereenkomst Krijgt een loon volgens de geldende barema s Bouwt rechten op in de sociale zekerheid Is verzekerd tegen arbeidsongevallen Flexibele uurregeling