Borstamputatie en borstreconstructie In de behandeling van borstkanker is bij ongeveer een derde van de vrouwen een operatieve verwijdering van de gehele borst de beste behandeling. Dit heet een borstamputatie, ablatio of mastectomie. Bij een borstamputatie wordt al het borstklierweefsel verwijderd (ook de tepel en de tepelhof). De borstspier blijft gespaard. De contour van de borst is na de operatie verdwenen. Soms is het mogelijk dat de plastisch chirurg tijdens deze ingreep een directe borstreconstructie uitvoert. Het is ook mogelijk dat een borstreconstructie op een later tijdstip wordt uitgevoerd, bijvoorbeeld nadat alle behandelingen klaar zijn, of zelfs jaren later. Bij een borstreconstructie wordt op de plaats van de borstamputatie de contouren van een borst gevormd met behulp van een inwendige prothese of met eigen weefsel. Uitwendige borstprothese Als er geen of niet direct een borstreconstructie wordt uitgevoerd, krijgt u in het ziekenhuis een tijdelijke lichtgewicht prothese aangemeten. Deze draagt u in uw bh. Voor het aanmeten van deze prothese is het prettig als u één of twee comfortabele, goed passende bh's, met verstelbare banden en volledige cup meeneemt. U hoeft niet direct een nieuwe bh te kopen. U kunt eerst kijken of uw eigen bh s prettig zitten. Er zijn speciale prothesebh s te koop in een lingeriezaak die gespecialiseerd is in borstprothesen. Deze bh s bevatten een hoesje waar de prothese in kan, zodat hij op de juiste plaats blijft zitten. Als de wond goed genezen is en er geen bestraling volgt, krijgt u op de mammapoli een machtiging voor een definitieve prothese. U kunt dan een afspraak maken in de gespecialiseerde lingeriezaak voor het aanmeten van de definitieve prothese. Een prothese aanmeten is een emotioneel gebeuren. Vraag aan uw partner of aan een goede vriendin om u te vergezellen. Neem strakke effen kleding mee, zodat u de vorm van de prothese goed kan beoordelen. Borstreconstructie De confrontatie met borstkanker is ingrijpend en afhankelijk van de tumorkenmerken kan de behandeling uit verschillende onderdelen bestaan. Chemotherapie, radiotherapie, hormonale therapie en immunotherapie zijn mogelijke behandelingen die kunnen volgen naast de operatie. Als geadviseerd wordt om de borst te verwijderen, wordt met u besproken of een directe reconstructie mogelijk is. Het zal niet altijd al duidelijk zijn of na de operatie nog een nabehandeling volgt. Bespreek op de mammapoli hoe groot deze kans is en wat u kan verwachten wanneer u kiest voor een directe reconstructie. Het is van groot belang om realistische verwachtingen te hebben betreffende de behandeling en het te bereiken cosmetisch resultaat. Als u een directe reconstructie overweegt, wordt een afspraak bij de plastisch chirurg gemaakt. Kiezen voor een uitwendige prothese of een reconstructie is een persoonlijke aangelegenheid. Een oplossing die voor de ene vrouw bevredigend is, zal dat voor de ander niet zijn. Neem de tijd om tot een beslissing te komen. Bij een directe reconstructie wordt door de chirurg en de plastisch chirurg samen geopereerd. De chirurg voert een huidsparende borstamputatie uit (verwijderd het borstklierweefsel en meestal ook de tepel en tepelhof) en de plastisch chirurg plaatst een prothese of een weefselexpander (soort lege prothese) onder de borstspier. Bij een kleine borst kan soms direct een definitieve prothese worden geplaatst, maar in veel gevallen wordt een weefselexpander gebruikt. De expander wordt gevuld met vocht, waardoor volume wordt gecreëerd voor de reconstructieborst onder de borstspier en de huid. De expander wordt wekelijks op de poli van de plastisch chirurg bijgevuld. Als de expander maximaal gevuld is, volgt een periode van 3-6 maanden waarin de huid en de spier kunnen wennen aan de ruimte die gemaakt is. Gedurende deze expanderperiode volgt mogelijk ook de nabehandeling voor de borstkanker. In overleg met u wordt een nieuwe operatie gepland voor het verder uitvoeren van de borstreconstructie. Er zijn dan twee mogelijkheden. De expander wordt verwijderd en een definitieve prothese wordt ingebracht. Of er kan alsnog voor een reconstructie met eigen weefsel worden gekozen. Laat u goed informeren om tot een voor
u juiste keuze te komen. Bij de keuze voor een methode spelen diverse factoren een rol. Zoals de aanwezigheid van andere ziekten, de grootte en vorm van de borst, lichaamsgewicht en of u rookt. Ook is het erg belangrijk om te weten of bestraling noodzakelijk is. Soms zal vanuit cosmetisch oogpunt geadviseerd worden om de gezonde borst aan te passen, bijvoorbeeld om de symmetrie te verbeteren. Meestal gaat het dan om een borstverkleining of het liften van de gezonde borst. De plastisch chirurg zal dit alles met u bespreken. Reconstructie met synthetische implantaten Synthetische implantaten zijn druppelvormige zakjes meestal gevuld met siliconen, de zogenaamde borstprothese. Ze worden in de vorm van een borst onder de borstspier geplaatst. Kleine implantaten kunnen aangebracht worden zonder dat de huid en de borstspier overmatig moeten worden opgerekt. Bij grotere prothesen of als de amputatie al een tijdje achter de rug is, is het vaak wel nodig om de huid en de borstspier eerst op te rekken. Dit wordt gedaan door een weefselexpander in te brengen op de plaats waar de reconstructieborst zal moeten komen. Deze ingreep vindt plaats onder narcose. Tijdens deze operatie wordt een kleine hoeveelheid vocht in de expander geïnjecteerd. Vervolgens wordt poliklinisch de expander op regelmatige tijdstippen bijgevuld. Na 3-6 maanden zullen de huid en de spieren voldoende uitgerekt zijn om de tijdelijke expander te verwijderen en het definitieve implantaat te plaatsen. Het plaatsen van de expander kan als pijnlijk worden ervaren. Oorzaak is het optillen van de borstspier om de prothese hieronder aan te brengen, de borst kan gezwollen en zeer gevoelig zijn. Ongeveer 3 maanden na het plaatsten van de definitieve prothese volgt een tepelreconstructie en 1-2 maanden daarna kan het tepelhof getatoeëerd worden. Reconstructie met lichaamseigen weefsel Een borstreconstructie kan ook uitgevoerd worden met huid en vet uit een ander gedeelte van het lichaam. Voordeel van deze techniek is dat het resultaat er meestal zeer natuurlijk uitziet en dat geen lichaamsvreemd materiaal in het lichaam gebracht wordt. Nadeel is dat het een vrij grote ingreep is en dat weefsel na de verplaatsing kan afsterven. Tevens kan pijn optreden zowel op de plaats waar het weefsel werd verwijderd, als op de plaats van de reconstructie. Over het algemeen kan gesteld worden dat bij patiënten met een beschadigde huid bijvoorbeeld ten gevolge van bestraling, een reconstructie met eigen weefsel geadviseerd zal worden. Er worden verschillende types van weefsel of flaps gebruikt om een borst te reconstrueren.
De plastisch chirurg zal met u bespreken welke mogelijkheden voor u van toepassing zijn. Buikweefsel Gesteelde TRAM Flap De "gesteelde TRAM flap" gebruikt vetweefsel van de lage buikwand (tussen navel en schaamstreek) en één van de rechte buikspieren. Deze lopen in verticale richting van het borstbeen tot het schaambeen. De spier wordt, samen met vetweefsel, huid en de bestaande bloedtoevoer naar de borst opgetrokken en in een borstvorm gemodelleerd. Deze ingreep laat een litteken na over de hele breedte van de onderbuik en rondom de navel, maar geeft een esthetisch goed resultaat. Nadeel is dat het wegnemen van één of beide buikspieren zal leiden tot een afname van de stevigheid van de buikwand en een afname in kracht om de romp te buigen of te draaien. Bij onvoldoende herstel van de buikwand kunnen littekenbreuken ontstaan die dan later weer operatief hersteld moeten worden. De vrije DIEP flap Bij de vrije DIEP flap wordt huid en vetweefsel gebruikt zoals bij de TRAM flap, maar de rechte buikspier wordt niet meer weggenomen. De buikspier blijft volledig intact en wordt niet als onderdeel van het transplantaat gebruikt. Het transplantaat bestaat uit huid, vet en een aantal bloedvaten. Deze bloedvaten worden door microchirurgie gekoppeld aan de bloedvaten in de borstkas Deze techniek wordt momenteel steeds meer gebruikt. Postoperatief is er geen verzwakking van de buikwand noch verlies van functie van de rompspieren. De DIEP-flap is mogelijk niet geschikt als u al een buikoperatie hebt ondergaan. Patiënten die een DIEP flap reconstructie ondergingen zijn bijna altijd in staat al hun normale dagtaken te herstarten vier tot zes weken na de ingreep. Bilweefsel De vrije S-GAP flap Bij de S-GAP flap (Superior Gluteal Artery Perforator) wordt huid en vet samen met bloedvaten uit de bil
gebruikt. Aangezien het vetweefsel weggenomen wordt hoog op de bilstreek kan het litteken bedekt worden door normaal ondergoed of bikini. Een nadeel is dat soms de vorm van de bil verstoord kan worden. In een tweede ingreep kan echter door liposuctie en littekencorrectie opnieuw een symmetrie gecreëerd worden tussen beide billen. De vrije SGAP flap blijft een tweede keuze na de vrije DIEP flap en wordt vooral toegepast bij patiënten die erg mager zijn en onvoldoende vetweefsel ter hoogte van de buik hebben. De mogelijke complicaties van een S-GAP ingreep zijn vergelijkbaar met de complicaties van de DIEP flap. Rugweefsel Als er niet voldoende weefsel is aan de buik of aan de rug of de huid ter hoogte van de borst te erg beschadigd is ten gevolge van de bestraling dan kan de rug een oplossing geven als plaats om huid en weefsel te winnen voor een borstreconstructie. De "LD flap" gebruikt de "musculus latissimus dorsi " (een spier gelegen in de bovenste helft van de rug). Omdat die huidflap doorgaans dunner is dan die van de buik, is dikwijls een borstimplantaat nodig of wordt lipofilling toegepast om voldoende volume te verkrijgen. Het litteken zit onder de BH-band op de rug. Reconstructie van de tepel en de areola (tepelhof) Het reconstrueren van de tepel en het tepelhof gebeurt drie tot zes maanden na de eerste reconstructie.
Deze periode is noodzakelijk om de borst een definitieve vorm en plaats te laten innemen en om de juiste positie van de nieuwe tepel te bepalen. Flapjes De tepel kan worden gereconstrueerd met twee of drie kleine flapjes afkomstig van de huid op de plaats waar de nieuwe tepel gevormd dient te worden. Dit zal leiden tot nieuwe kleine littekens ter hoogte van de borst in de nabijheid van de nieuw gevormde tepel. Deze littekens zullen echter gecamoufleerd worden door de tatoeage van de tepelhof en tepel. Transplantatie Ook kan de tepel gereconstrueerd worden door transplantatie van een gedeelte van de andere tepel. Dit kan natuurlijk alleen als deze groot genoeg is om een gedeelte weg te nemen. Het tepelhof wordt nagebootst door tatoeage van de tepelhof regio. Deze tatoeage vindt plaats ongeveer één tot drie maanden na de reconstructie van de tepel. De tatoeage kan na enige jaren vervagen. Het is dan mogelijk de tatoeage te herhalen. Vragen Als u naar aanleiding van het lezen van deze folder nog vragen heeft kunt u deze altijd stellen aan uw arts, verpleegkundig specialist of mammacareverpleegkundige.