Veiligheids- en gezondheidsplan

Veiligheids- en gezondheidsplan Project Sloop van een bestaande woning met bijgebouw. Nieuwbouw van 3 appartementen Opdrachtgever Bouwmaatschappij De Noorderkempen Kweekstraat 4 B 2330 Merksplas Ligging werf Turnhoutseweg 51 2340 Beerse

1 INHOUDSOPGAVE 1 INHOUDSOPGAVE... 2 2 INLEIDING... 4 2.1 ALGEMENE BEPALINGEN... 4 2.2 DEFINITIE VAN HET VGP... 4 2.3 INHOUD VAN HET VGP... 4 3 INSCHRIJVING DOOR DE AANNEMER... 6 3.1 HET RISICOMANAGEMENT OPGESTELD DOOR DE KANDIDAAT-AANNEMER... 6 3.2 DE AFZONDERLIJKE PRIJSBEREKENING... 6 4 HET BOUWPROJECT... 7 4.1 OVERZICHT VAN DE TUSSENKOMENDE PARTIJEN... 7 4.1.1 De opdrachtgever (OPDG)... 7 4.1.2 Bouwdirectie belast met het ontwerp (BDO)... 7 4.1.3 Coördinator inzake veiligheid en gezondheid tijdens de uitwerkingsfase van het ontwerp van het bouwwerk (VCO)... 7 4.1.4 Coördinator inzake veiligheid en gezondheid tijdens de verwezenlijking van het bouwwerk (VCV)... 7 4.1.5 Bouwdirectie belast met de controle op de uitvoering (BDCU)... 8 4.1.6 Bouwdirectie belast met de uitvoering (BDU)... 8 4.1.7 Aannemer (AAN)... 8 4.2 DE BESCHRIJVING VAN HET TE REALISEREN BOUWWERK... 8 4.2.1 Algemene beschrijving... 8 4.2.2 Overzicht van de uit te voeren werken... 8 5 RISICOBEHEERSING TIJDENS DE VERWEZENLIJKING VAN HET BOUWPROJECT... 9 5.1 RISICOANALYSE MET ALGEMENE PREVENTIEMAATREGELEN... 9 5.1.1 Risicoanalyse i.v.m. werken op een bouwplaats (algemeen)... 10 5.1.2 Specifieke werkzaamheden... 15 5.2 WEDERZIJDSE BEÏNVLOEDING VAN VERSCHILLENDE WERKZAAMHEDEN... 37 5.2.1 Werfafsluiting... 37 5.2.2 Zonering van de werf... 37 5.2.3 Asbestverwijdering... 37 5.2.4 Het bereiken van hoger gelegen niveaus... 37 5.2.5 Verlichting van de traphal... 37 5.2.6 Sleuven voor nutsleidingen... 37 5.2.7 Gebruik van de kraan... 37 5.2.8 Afval... 38 5.2.9 Valgevaar... 38 5.2.10 Taalgebruik op de werf... 38 5.2.11 Postinterventiedossier... 38 5.3 DE BESCHRIJVING VAN DE EXTRA PREVENTIEREGELS EN MAATREGELEN... 39 5.4 EXTRA MAATREGELEN T.G.V. DE WEDERZIJDSE BEÏNVLOEDING VAN VERSCHILLENDE WERKZAAMHEDEN.... 39 6 WERFREGLEMENT... 40 6.1 ORGANISATIE VAN DE PREVENTIE EN BESCHERMING... 40 6.2 NOODPROCEDURES... 40 6.3 PERSOONLIJKE BESCHERMINGSMIDDELEN (P.B.M.)... 40 6.4 COLLECTIEVE BESCHERMINGSMIDDELEN (C.B.M)... 40 ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 2/43

6.5 ORDE EN NETHEID... 40 6.6 MILIEU... 41 6.7 BOUWPLAATSINRICHTING... 41 6.8 ELEKTRISCHE INSTALLATIE... 41 6.9 ARBEIDSMIDDELEN EN TOEBEHOREN... 41 6.10 GEVAARLIJKE PRODUCTEN... 42 6.11 WERKEN MET EEN OPEN VLAM... 42 ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 3/43

2 INLEIDING 2.1 Algemene bepalingen Het veiligheids- en gezondheidsplan (VGP) bevat de preventiemaatregelen en risicogegevens aan de welke de werknemers kunnen blootgesteld zijn. Het wordt opgesteld en aangepast overeenkomstig de bepalingen van het K.B.van 25-01-2001. - Het veiligheids- en gezondheidsplan maakt deel uit van het lastenboek. Door zijn inschrijving gaat de aannemer onvoorwaardelijk akkoord met de inhoud ervan en verbindt hij zich er toe de betreffende regels en instructies strikt op te volgen en ook door te geven aan zijn onderaannemers en al de partijen die hij bij de werf betrekt. - Elke aannemer is verantwoordelijk er voor te zorgen dat hijzelf, zijn werknemers en al de personen die onder zijn leiding en toezicht betrokken zijn bij de werf, zich gedragen naar de geldende wetgevingen in verband met veiligheid, gezondheid en welzijn op het werk, alsook de geldende wetten in verband met milieu. Hij zal de partijen die toevallig, op zijn vraag of met zijn akkoord, op de werf zijn (vb leveranciers, vertegenwoordigers, herstel- of onderhoudsdiensten, keuringsorganismen, enz.), onder zijn begeleiding en toezicht nemen en de verantwoordelijkheid nemen dat ook zij zich naar de regels gedragen en hun verblijf op de werf veilig kan verlopen. - De aannemer heeft de verantwoordelijkheid er voor te zorgen dat zijn onderaannemers ook dezelfde regels toepassen als de aannemer. Elke onderaannemer is op zijn beurt verantwoordelijk er voor te zorgen dat ook zijn respectievelijke onderaannemers eveneens deze regels toepassen. - Elke tussenkomende partij verbindt zich er toe, in verband met welzijn, veiligheid en gezondheid op de bouwplaats, zich te schikken naar de instructies van de veiligheidscoördinator, de opdrachtgever en de architect. - Elke tussenkomende partij moet situaties vermijden, die, nu of later, gevaarlijk kunnen zijn voor andere aannemers of de opdrachtgever. Risico s die van invloed kunnen zijn op andere partijen moeten steeds besproken worden met bedoelde partijen en met de veiligheidscoördinator. De nodige beschermingsmaatregelen moeten genomen worden. - Het werfreglement zal minstens de elementen bevatten van het bijgevoegd type werfreglement. In functie van de omstandigheden kan het, in samenspraak, ten allen tijde aangepast worden, en het dient door alle partijen strikt nageleefd te worden. - Het is verboden zich te begeven op andere plaatsen of in andere gebouwen dan deze die zijn aangewezen voor de uitvoering van de opdracht. 2.2 Definitie van het VGP Het veiligheids- en gezondheidsplan is het document of het geheel van documenten dat de risicoanalyse en de vast te stellen preventiemaatregelen bevat ter voorkoming van de risico s waaraan de werknemers kunnen blootgesteld worden als gevolg van: de uitvoering van het werk; de wederzijdse inwerking van activiteiten van de diverse tussenkomende partijen die tegelijkertijd op de tijdelijke of mobiele bouwplaats aanwezig zijn; de opeenvolging van activiteiten van de diverse tussenkomende partijen op een tijdelijke of mobiele bouwplaats wanneer een tussenkomst, na het beëindigen ervan, risico s laat bestaan voor de andere tussenkomende partijen die later zullen tussenkomen; de wederzijdse inwerking van alle installaties of alle andere activiteiten op of in de nabijheid van de site waar de tijdelijke of mobiele bouwplaats is gevestigd, inzonderheid het openbaar of privaat goederen- of personenvervoer, het aanvatten of de voortzetting van het gebruik van een gebouw of de voortzetting van eender welke exploitatie; de uitvoering van mogelijke latere werkzaamheden aan het bouwwerk. Het veiligheids- en gezondheidsplan kan, in voorkomend geval, deel uitmaken van het globaal preventieplan van de opdrachtgever. 2.3 Inhoud van het VGP Het veiligheids- en gezondheidsplan bevat inzonderheid volgende elementen: de beschrijving van het te realiseren bouwwerk vanaf het ontwerp tot de volledige verwezenlijking ervan; de beschrijving van de resultaten van de risicoanalyse de beschrijving van de preventiemaatregelen. Deze beschrijving omvat: het geheel van de preventieregels en -maatregelen, aangepast aan de kenmerken van het bouwwerk en voortvloeiend uit de toepassing van de algemene preventieprincipes de specifieke maatregelen met betrekking tot de werkzaamheden bedoeld in artikel 26, 1; de instructies voor de tussenkomende partijen; Het veiligheids- en gezondheidsplan bevat eveneens: ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 4/43

de lijst met de namen en de adressen van alle opdrachtgevers, bouwdirecties en aannemers, vanaf het moment dat deze personen bij de bouwplaats betrokken worden; de naam en het adres van de coördinatorontwerp; de naam en het adres van de coördinatorverwezenlijking vanaf het moment van zijn aanstelling. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 5/43

3 INSCHRIJVING DOOR DE AANNEMER Volgens de bepalingen van artikel 30 van het KB Tijdelijke of Mobiele Bouwplaatsen dient de kandidaat-aannemer bij zijn prijsbieding 2 documenten, in verband met de veiligheidscoördinatie, te voegen. 3.1 Het risicomanagement opgesteld door de kandidaataannemer - De kandidaat-aannemer zal bij zijn inschrijving een document voegen dat verwijst naar het veiligheids- en gezondheidsplan en waarin hij beschrijft op welke wijze hij het bouwwerk zal uitvoeren om rekening te houden met het veiligheids- en gezondheidsplan. 3.2 De afzonderlijke prijsberekening - De kandidaat-aannemer zal bij zijn inschrijving een afzonderlijke prijsberekening voegen in verband met de door het veiligheids- en gezondheidsplan bepaalde preventiemaatregelen en -middelen, inbegrepen de buitengewone individuele beschermingsmaatregelen en middelen. Belangrijke nota: Gezien de wijzigingen in de wet op de overheidsopdrachten (artikel 159 van het KB plaatsing overheidsopdrachten van 15/07/2013) is het niet langer noodzakelijk dat de kandidaat-aannemer deze documenten bij zijn inschrijving voegt gezien het veiligheids- en gezondheidsplan een duidelijke beschrijving geeft van hoe de werken moeten uitgevoerd worden. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 6/43

4 HET BOUWPROJECT 4.1 Overzicht van de tussenkomende partijen 4.1.1 De opdrachtgever (OPDG) Definitie = verwezenlijkt. iedere natuurlijke of rechtspersoon voor wiens rekening een bouwwerk wordt Bouwmaatschappij De Noorderkempen cv, mevr. Eveline Snels Kweekstraat 4 B, 2330 Merksplas Tel 014/63 95 95 Fax 014/63 95 92 Eveline.snels@denoorderkempen.be GSM 4.1.2 Bouwdirectie belast met het ontwerp (BDO) Definitie = iedere natuurlijke of rechtspersoon die voor rekening van de opdrachtgever zorg draagt voor het ontwerp van het bouwwerk. AREAL architecten, arch. Jeroen Geys Albert Claudestraat 12/014, 2018 Antwerpen Tel 03/455 38 99 Fax Jeroen.geys@arealarchitecten.be GSM +32 497 79 15 21 4.1.3 Coördinator inzake veiligheid en gezondheid tijdens de uitwerkingsfase van het ontwerp van het bouwwerk (VCO) Definitie = iedere persoon die door de opdrachtgever of de bouwdirectie belast met het ontwerp belast is om zorg te dragen voor de coördinatie inzake veiligheid en gezondheid tijdens de uitwerkingsfase van het ontwerp van het bouwwerk. ASBT bvba, Johan Thielemans Technische Schoolstraat 47/7, 2440 Geel Tel 014/56 04 28 Fax 014/56 04 29 info@asbt.be GSM 0475/26 76 51 4.1.4 Coördinator inzake veiligheid en gezondheid tijdens de verwezenlijking van het bouwwerk (VCV) Definitie = iedere persoon die door de opdrachtgever, de bouwdirectie belast met de uitvoering of de bouwdirectie belast met de controle op de uitvoering, belast is om zorg te dragen voor de coördinatie inzake veiligheid en gezondheid tijdens de verwezenlijking van het bouwwerk. De gegevens van de coördinatorverwezenlijking worden ingevuld vanaf het moment van zijn aanstelling (KB TMB art 27, 2,3 ) ASBT bvba, Johan Thielemans Technische Schoolstraat 47/7, 2440 Geel Tel 014/56 04 28 Fax 014/56 04 29 info@asbt.be GSM 0475/26 76 51 ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 7/43

4.1.5 Bouwdirectie belast met de controle op de uitvoering (BDCU) Definitie = iedere natuurlijke of rechtspersoon die voor rekening van de opdrachtgever zorg draagt voor het toezicht op de uitvoering van het bouwwerk. AREAL architecten, arch. Jeroen Geys Albert Claudestraat 12/014, 2018 Antwerpen Tel 03/455 38 99 Fax Jeroen.geys@arealarchitecten.be GSM +32 497 79 15 21 4.1.6 Bouwdirectie belast met de uitvoering (BDU) Definitie = iedere natuurlijke of rechtspersoon die voor rekening van de opdrachtgever zorg draagt voor de uitvoering van het bouwwerk. Firma, contactpersoon Type werken Adres Tel Email Fax GSM Vanaf hun aanstelling zullen voor elke bouwdirectie belast met de uitvoering de gegevens afzonderlijk weergegeven worden. 4.1.7 Aannemer (AAN) Definitie = iedere natuurlijke of rechtspersoon die activiteiten verricht tijdens de uitvoeringsfase van de verwezenlijking van het bouwwerk ongeacht of hij werkgever of zelfstandige is of een werkgever die samen met zijn werknemers werkt op de bouwplaats. Firma, contactpersoon Type werken Adres Tel Email Fax GSM Vanaf hun aanstelling zullen voor elke aannemer de gegevens afzonderlijk weergegeven worden. 4.2 De beschrijving van het te realiseren bouwwerk 4.2.1 Algemene beschrijving Het project omvat het slopen van een bestaande woning en bijgebouw waarna een nieuwbouw van 3 appartementen wordt gerealiseerd. 4.2.2 Overzicht van de uit te voeren werken Een gedetailleerde opsomming en overzicht van de uit te voeren werken is terug te vinden in het bijzonder lastenboek, opgesteld door de bouwdirectie belast met het ontwerp. De verschillende elementen en etappes doorheen de verwezenlijkingfase van het project zijn terug te vinden in de risicoanalyse, verder in dit veiligheids- en gezondheidsplan. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 8/43

5 RISICOBEHEERSING TIJDENS DE VERWEZENLIJKING VAN HET BOUWPROJECT 5.1 Risicoanalyse met algemene preventiemaatregelen Achtereenvolgend zullen de risicovelden, verbonden aan de verschillende etappes van de verwezenlijking van het bouwproject aangehaald worden met bijhorende preventiemaatregelen. Deze analyse werd opgesteld aan de hand van de op dat moment beschikbare gegevens. In functie van eventuele wijzigingen van het project en/of afhankelijk van de werkmethode van de aannemers, zoals zal blijken uit het bij zijn inschrijving gevoegde document, zal deze risicoanalyse aangepast worden. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 9/43

5.1.1 Risicoanalyse i.v.m. werken op een bouwplaats (algemeen) WERKEN OP BOUWPLAATSEN ALGEMEEN Vallen, struikelen, uitglijden Aangepaste veiligheidsschoenen met antislipzolen dragen. Werf regelmatig opruimen. Orden en netheid. Materiaal ordelijk stapelen. Door- en toegangen steeds vrijhouden. Kabels en leidingen afschermen en/of ophangen. Doorgangen van minstens 80 cm voorzien. Vallen van hoogte Degelijke toegangen voorzien. Werkvloeren met valgevaar van meer dan 2 m. afschermen met leuningen. Openingen in muren en vloeren afschermen en/of dichtleggen met degelijk materiaal. Voor het plaatsen van collectieve beveiligingen op grote hoogte persoonlijke antivalbescherming gebruiken. Gevaar voor vallende voorwerpen Veiligheidshelm verplicht doen dragen. Niet boven elkaar werken. Werkvloeren afschermen met een plint. Aangepast heftoebehoren gebruiken. Maatregelen treffen ter bescherming van derden: luifels en/of opvangvloeren plaatsen. Verwondingen door contact met bewegende delen door te werken onder en/of in de nabijheid van heftoestellen Kwetsen van handen en voeten Opleiding en instructies. Dragen veiligheidshelm verplicht. Werkzone en draaicirkel kraan afbakenen. Goede afspraken met kraanbestuurder. Door- en toegangen steeds vrijhouden. Aangepaste PBM s dragen. (veiligheidshandschoenen en schoenen) Verwondingen aan de ogen Geluidshinder Kantelen en omvallen van de bouwplaatsmachines Vallende voorwerpen (van machines) Dragen van veiligheidsbril waar nodig. Gehoorbeschermers dragen. Machines goed onderhouden. Alleen CE-gekeurde machines gebruiken Rijzone vrij van obstakels. Verharding of ondervulling van rijzones. Stabiele opstelling i.f.v. aard van de ondergrond. Keuring hijswerktuigen en toebehoren Aangepast hijsgereedschap ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 10/43

BEDIENEN VAN HEFTOESTELLEN / MACHINES WERKEN MET GEVAARLIJKE PRODUCTEN AANVOER EN PLAATSING WERFSIGNALISATIE EN Vallen en struikelen van personen Elektrocutie door: - contact met ondergrondse leidingen en luchtlijnen - aansluiting werfkast - werken met elektrisch gereedschap en toebehoren Brand en/of ontploffing door - opslag van brandbaar materiaal en gevaarlijke producten - kledij nabij verwarming - papier Algemeen Risico s voor derden: vallende voorwerpen Risico s voor de gezondheid Struikelen, vallen, uitglijden, knellen Aangepaste instructies voor het aanslaan van lasten Opleiding kraanman en seingever Beveiligde doorgangen en werkzones Aangepaste P.B.M.: veiligheidshelm Correcte plaatsing van toegangstrappen Vrije doorgangen Afbakening en verlichting Veilig gebruik van ladders Overleg met nutsbedrijven i.v.m. plaatselijke veiligheidsregels Stroomuitschakeling (buiten spanning stellen) waar nodig Raadpleging grondplannen Isolatie bestaande leidingen Aanduiding grondtracé Aangepaste instructies Eerste hulp: materiaal en opleiding Keuring: bij indienststelling en periodiek, door erkend organisme Door bekwaam personeel Zie ook fiche werken met elektrisch gereedschap en werken met elektrische kabels en kabelhaspels Opslagruimte gescheiden van eetruimte Brandblussers: voldoende aantal type ABC regelmatig nazicht Aangepaste instructies brandoefeningen Raadpleging M.S.D.S- fiche gevaarlijke producten Geen kledij op de verwarming laten hangen Geen papier/vodden achterlaten nabij verwarmingstoestel Indienststellingsverslagen en periodieke keuringsattesten van heftoestellen, heftoebehoren en machines ter inzage van de bevoegde diensten houden. Heftoestellen en machines regelmatig nazien door bevoegd persoon. Bedienaars, als bekleders van een veiligheidsfunctie, een geneeskundig onderzoek laten ondergaan. Opleiding en instructies i.v.m. gebruik en aanpikken materialen Aangepaste heftoebehoren gebruiken. Werkzone afbakenen. Niet met materialen boven andere werkposten draaien. Dragen van de veiligheidshelm. Gevaarlijke producten zoveel mogelijk door ongevaarlijke of minder gevaarlijke producten vervangen. MSDS - fiche raadplegen. Aangepaste PBM s gebruiken. Aangepaste PBM s en signaalkledij dragen Werfsignalistie volgens een gekeurd signalisatieplan plaatsen. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 11/43

WERFAFSLUITING PLAATSING WERFKETEN, SANITAIR,... Risico s voor derden Struikelen, vallen Val van materieel Klemmen Gebods- en verbodsborden plaatsen Doorgang voor voetgangers voorzien en eventueel beschermen tegen vallende voorwerpen. Veiligheidsschoenen met antislipzolen dragen Dragen P.B.M. s (veiligheidshelm). Nooit onder de lasten lopen. Dragen P.B.M. s (veiligheidsschoenen en handschoenen) Breuk van hijstoebehoren Personeel opleiden en instructies geven. Gekeurd en goed onderhouden heftoebehoren gebruiken. PLAATSEN AFVALCONTAINER Afglijden van container of zijdelings wegglijden Container op effen ondergrond laten plaatsen. Buiten bereik van de vrachtwagen blijven. Indien container op de openbare weg: veilige verlichting en signalisatie aanbrengen. Vergunning bij plaatselijke overheid aanvragen. Kabel en hefhaak regelmatig controleren. Breken kabel of hefhaak Heftoebehoren periodiek laten keuren en goed onderhouden. Buiten bereik van de vrachtwagen blijven. Klemmen Voldoende afstand bewaren Materialen degelijk stapelen en ordenen op stabiele en effen ondergrond. AANVOER MATERIAAL Klemmen Voldoende afstand bewaren. Materialen degelijk opstapelen en ordenen op stabiele en effen ondergrond Vallen van voorwerpen Dragen P.B.M. s (Veiligheidshelm). Nooit onder de lasten lopen. Aangepaste hulpmiddelen gebruiken. Kantelen vrachtwagen Vrachtwagen op stabiele ondergrond, niet te dicht bij uitgraving en/of putten laten staan. Uitschuifbare stabilisatoren gebruiken. AANBRENGEN EN VERWIJDEREN COLLECTIEVE BESCHERMINGSMIDDELEN (CBM S) Algemeen Voor het plaatsen van CBM: persoonlijke anti valbeveiliging gebruiken. Nooit één werknemer afgezonderd tewerkstellen. Aangepaste collectieve beschermingsmiddelen gebruiken. Eerst alle openingen in het dak afschermen of dichtleggen. Op voorhand afspraken maken met de coördinator om bestaande beveiligingen te laten staan. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 12/43

GEBRUIK VAN EEN STELLING WERKEN MET EEN LADDER Val van personen van een hoger vlak/ uitglijden Val van materiaal Verwonding bij behandeling materiaal en materieel Overbelasting t.g.v. verkeerde beweging of slechte tiltechniek Ongevallen tijdens het opbouwen: - verwondingen - val van personen - val van materiaal Ongevallen tijdens het werken op een stelling: - val van personen - val van materiaal Val van personen van hoogte Wegglijden van de ladder Persoonlijke anti valbeveiliging gebruiken om randafscherming te plaatsen. Veiligheidsschoenen met antislipzolen dragen. Inde winter: werkvloeren ijzelvrij maken. Aangepaste hijsmiddelen gebruiken. Veiligheidshelm dragen. Werkzones afbakenen. Opleidingen en instructies i.v.m. behandeling van goederen. Aangepaste hulpmiddelen gebruiken. Veiligheidshandschoenen dragen. Opleiding technieken. Aangepaste werkmethodes. Afwisseling van de zware werkzaamheden. Gebruik van aangepaste transportmiddelen. De stelling mag enkel opgebouwd door daartoe speciaal opgeleid personeel. Tijdens de opstelling mogen geen andere werkzaamheden op dezelfde plaats gebeuren. Opbouw dient te gebeuren volgens de voorschriften van de fabrikant en leverancier. De stelling moet voldoen aan de bepalingen van het ARAB inzake opstelling en collectieve beveiliging. Gebruik van PBM s tijdens de montage (handschoenen, veiligheidshelm, en -schoenen). Na opstelling en voor de ingebruikname moet de stelling gecontroleerd worden door een bevoegd persoon. De stelling moet minstens 1 maal per week gecontroleerd worden door en bevoegd persoon. Afval dient onmiddellijk van de stelling verwijderd te worden. Doorgangen dienen vrij gehouden te worden. Volg de instructies van de fabrikant / leverancier i.v.m. belasting van de werkplatformen. Trapopeningen dienen steeds dichtgelegd te worden. De stelling moet voldoen aan de bepalingen van het ARAB inzake opstelling en collectieve beveiliging. De ladder dient opgesteld en gebruikt te worden volgens de bepalingen van het ARAB. Gebruik een ladder gemaakt volgens de normen en die van voldoende lengte is. Er dient een degelijke antislip aanwezig te zijn. Regelmatige periodieke controle door een bevoegd persoon. Stabiele en voldoende lange ladders (moeten minstens 1 m uitsteken boven het vlak waartoe ze toegang geven). ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 13/43

WERKEN MET ELEKTRISCH HANDGEREEDSCHAP WERKEN MET VERLENGKABELS / KABELHASPELS Elektrocutie/elektrisering Stof (hout, beton,...): verwonding aan ogen en/of inhalatie ervan Verwondingen aan de handen of andere lichaamsdelen Elektrocutie/elektrisering Brand/ oververhitting Uitschuifbare ladders minstens 4 sporten laten overlappen. Ladders op stabiele en vlakke ondergrond opstellen (o.a. op gladde vloeren verhinderen dat ladders wegschuiven). Alle toegangsladders bovenaan vastmaken. Een defecte ladder dient onmiddellijk vervangen te worden en verwijderd te worden van de werf. Gebruik van handgereedschap dient te gebeuren volgens het KB Arbeidsmiddelen, opgenomen in de Codex, titel VI. Elektrische handgereedschappen moeten CE-gemarkeerd zijn. Dubbel geïsoleerde toestellen mogen niet worden geaard. Elektrisch handgereedschap dat geen IP44-beschermingsgraad heeft, mag niet worden blootgesteld aan regen of worden gebruik in vochtige of natte ruimtes. Gebruik de stofafzuiging. Als de machine voorzien is van een aansluitopening of een stofzak dan moet deze ook aangesloten worden. Gebruik tevens een stofmasker/veiligheidsbril waar nodig. Controleer voor het gebruik of het apparaat in orde is. Defecte toestellen dienen onmiddellijk hersteld of vervangen te worden. Minstens IP 44 gebruiken. Het geheel nakijken op defecten en/of beschadigingen De doorsnede van de leidingen waarop een stopcontact wordt geplaatst moet minimum 2,5 mm zijn. De ganse kabel afrollen teneinde oververhitting tegen te gaan Gebruik bij voorkeur kabelhaspels met een ingebouwde thermische beveiliging ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 14/43

5.1.2 Specifieke werkzaamheden De hierboven aangehaalde risico s en preventiemaatregelen blijven gelden voor de specifieke werkzaamheden. Nochtans duiken er ook een aantal risico s op eigen aan de activiteit. AFBRAAKWERKEN ALGEMEEN VERWIJDERING VAN HET PUIN val van personen van op een hoger gelegen vlak tijdens : - betreden van de werf, - instappen van de machine - bedienen van de machine val van personen op de begane grond instortingen - bij afbraak van o.a. verdiepingen val van voorwerpen bij de behandeling ervan - bij afbraak van hoger gelegen delen - kraan val van voorwerpen bij andere gelegenheden treden op voorwerpen - rondslingerend puin op de werf contact met onbeweeglijke voorwerpen - stoten tegen voorwerpen contact met beweeglijke voorwerpen - hamer, beitel, steentjes,... klemming in een voorwerp of tussen voorwerpen - tussen onderdelen van een machine - tussen een machine en een vast voorwerp inspanningen, verkeerde bewegingen of uitglijden zonder val tijdens behandelingen zonder drijfkracht - door stereotiepe houdingen blootstelling aan of contact met de elektrische stroom - bij afbraak elektrische installaties contact door inademing, door opneming of door opslorping van giftige stoffen - bij stofwolken andere vormen van ongevallen : - blootstelling aan lawaai - blootstelling aan trillingen contact door inademing, door opneming of door opslorping van giftige stoffen - opgeleid personeel - gebruik van instructiekaarten - veilige toegangen tot de werf - aanpassing van de machine zodat alle onderdelen kunnen bereikt en bediend worden, regelmatig ruimen van de doorgangen en de werkplaats - ontruimen van alle personen uit de af te breken gedeelten - instellen van een veiligheidszone rond de werf - degelijk bevestigen van de te behandelen voorwerpen - stabiele, vlakke opstelling van de kraan regelmatig onderhoud van de machines wegnemen of signaleren van de bewuste voorwerpen dragen van een helm dragen van individuele beschermingsmiddelen (bril, handschoenen,...) aanbrengen van een bescherming rond draaiende delen - aangepaste werkmethoden en -houdingen uitschakelen van de spanning in de af te breken gedeelten, vóór aanvang van de afbraakwerken wegnemen van alle gevaarlijke producten vóór aanvang afbraak - individuele gehoorbescherming, - geluidswerende omkleding van de machine - noodzaak tot het scheiden van de respectieve producten - gebruik van beschermingsmiddelen voor behandeling van deze producten ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 15/43

GRONDWERKEN UITGRAVING IN TALUD val personen van hoger vlak : - tijdens het verplaatsen langs de rand en op het talud val personen begane grond : grondverzakking : - van het talud val voorwerpen bij behandeling - in geval de werknemers zich bevinden in de draaicirkel van de betrokken machines contact onbeweeglijke voorwerpen : - de betrokken arbeider kan opgesloten worden in kleine ruimten contact beweeglijke voorwerpen - stoten tegen de machine klemming : - tijdens het gebruik van klein en groot materieel inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens het werken met de schop blootstelling aan elektrische stroom : - door het stoten tegen ondergrondse leidingen giftige stoffen : - door het afgraven van bezoedelde grond Aanbrengen van toegangswegen met borstweringen Verbod van opslag van materiaal en materieel op deze toegangswegen. Voorzien van vrije doorgangswegen in geval van een modderig terrein d.m.v. hout, zand, beton,. De af te graven hellingen moeten berekend en uitgetekend worden op de uitvoeringsplans Er mag niet gewerkt worden onder lasten in behandeling (elementaire veiligheidsregel), Voorzien van voldoende bewegingsvrijheid voor de werknemer Instellen van een afgebakende werkzone voor de machine Verbieden van alle werk rondom de machine Ter beschikking stellen van duidelijke gebruiksaanwijzing van de machine(s) Toetsen van de operator naar zijn kennis van de gebruiksaanwijzing Stabiel en horizontaal werkvlak Verwijderen van klei- of leemgronden die verzadigd zijn van water Opvragen van de plans en opsporen van de ondergrondse leidingen Onderzoek van de (chemische) kwaliteit van de grond FUNDERINGEN ALGEMEEN Plaatsing aardingslus Contact met en opname van lood via de huid Dragen van PBM: beschermende handschoenen. Plaatsen bewapeningsijzer Verwondingen door uitstekende scherpe punten Oogverwondingen bij slijpen/knippen van ijzer Dragen van PBM s: veiligheidsschoenen en handschoenen. Dragen van een veiligheidsbril. Storten van funderingsbeton Contact met de giek van de betonmixer Voldoende afstand bewaren. Dragen van PBM: veiligheidshelm. Funderingszolen val personen begane grond : - tijdens het stappen over de netwapening contact onbeweeglijke voorwerpen: - stoten tegen uitstekende wapening contact beweeglijke voorwerpen - tijdens het doorslijpen van wapening Dragen van een veiligheidsbril ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 16/43

vloerplaat val personen begane grond : - tijdens het stappen over de netwapening contact onbeweeglijke voorwerpen: - stoten tegen uitstekende wapening contact beweeglijke voorwerpen -tijdens het doorslijpen van wapening dragen van een veiligheidsbril STRUCTUUR KOLOMMEN val personen van hoger vlak : - indien men aan de bovenzijde van de kolom dient te werken - naar de buitenzijde indien men gevelkolommen heeft instortingen : - in geval van onvoorziene horizontale krachten treden op voorwerpen : - trappen op niet- geruimde voorwerpen Ter plaatse gebetonneerd val personen van hoger vlak : - tijdens het bekisten en het ontkisten - tijdens het betonneren grondverzakking : - van de bekisting tijdens het betonneren klemming : - tussen de bewapening en de trilnaald giftige stoffen : - huidcontact met bekistingolie Metselwerk val personen van hoger vlak : - buiten het risico van omkantelen, het risico tot overbelasting van de stelling door stenen/ mortelbakken instortingen : -van de vers gemetselde kolom ingevolge een horizontale krachtinwerking (b.v. wind, steun van een ladder) val voorwerpen bij behandeling : - palet met stenen en/of de mortelbak inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens het nemen van de metselblokken Trapladder voorzien Verplaatsbare stelling voorzien Valnet voorzien Harnasbeveiliging toepassen Onderlinge afschoringen van de kolommen voorzien Orde op de werf verzekeren Werkposten opruimen voor de aanvang van de plaatsing Afgeschermd trapladdersysteem voorzien of stelling voorzien zonder dragende functie Gebruik van betonbak met werkvloer Hergebruiken van het trapladdersysteem of de afgeschermde stellingen Gebruik van stabiele, metalen bekistingelementen Trilnaald gebruiken waarvan de afmetingen aangepast zijn aan de sectie van de kolom Gebruik maken van de PBM s (handschoenen,...) Steekkaarten met gevaarlijke producten moeten op de werf aanwezig zijn Draagkrachtige stelling voorzien tot het opvangen van de materialen voor het uitvoeren van het metselwerk Opschoren van de kolommen Gebruik maken van hijsgereedschappen die nagezien zijn door een erkend keuringsorganisme De haken van de mortelbak controleren en steeds zuiver houden Blokken opnemen op 80 cm. Hoogte Gewicht van een blok beperken Blokken gebruiken die een eenvoudige greep hebben ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 17/43

giftige stoffen : - huidcontact met het cement WANDEN EN MUREN val personen van hoger vlak : - tijdens werken aan het bovenste muurgedeelte - naar de buitenzijde voor de gevelwanden en -muren instortingen : - in geval van onvoorziene horizontale krachten Gebruik maken van PBM s (handschoenen,...) Toepassen van stelling en/of afgeschermd trapladdersysteem Valnet voorzien Harnasbeveiliging toepassen Toepassen van afschermingen rondom de werkvloeren Schoring van het metselwerk voorzien Dragend metselwerk val personen van hoger vlak : - door overbelasting van de werkvloer instortingen : - van het metselwerk ingevolge onvoorziene horizontale krachten (b.v. wind) contact beweeglijke voorwerpen - wegvliegende stukjes steen tijdens het zagen - contact met het slijpschijf contact beweeglijke voorwerpen: - tijdens het nemen van mortel aan de archimedesschroef silo inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens het nemen van metselblokken giftige stoffen : - huidcontact met mortelspecie Ter plaatse gebetonneerd val personen van hoger vlak : - tijdens het bekisten en het ontkisten - tijdens het wapenen en betonneren instortingen : - door de hydraulische druk van het beton klemming : - de hand kan geklemd geraken tussen de trilnaald, de wapening en de bekisting BALKEN val personen van hoger vlak : - tijdens het werken in de hoogte aan balken langs de binnenzijde - tijdens het werken aan de ringbalken Voldoende stevige en stabiele metsersschragen voorzien Schoring van het metselwerk voorzien Gebruik maken van de PBM s (bril) Systeem met waterzagen toepassen Afschermen van het zaagblad De draaiende delen van de mortelsilo dienen afgeschermd Blokken opnemen op 80 cm. Hoogte Gewicht van de blokken beperken Blokken gebruiken die een eenvoudige greep hebben Gebruik maken van PBM s (handschoenen,...) Gebruik maken van stabiele, metalen bekisting Gebruik maken van stelling voor het bekisten en ontkisten Gebruik van betonbak met werkvloer Onmiddellijke schoring van de bekisting voorzien Betonneren in verschillende lagen Trilnaald gebruiken met aangepaste naalddoormeter en -lengte Voorzien van een werkzone (50-80 cm breedte + borstweringen) Gebruik maken van PBM s Ter beschikking stellen van verrijdbare stelling voor korte werktijden Gebruik maken van vangnet Harnasbeveiliging toepassen afgeschermde werkvloeren voorzien rondom het werkzonegedeelte In gewapend beton Geprefabriceerd in de fabriek val personen van hoger vlak : Verrijdbare stelling met borstweringen voorzien ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 18/43

- tijdens het geleiden van de balk tot bij de wachtstaven aan de kolom val voorwerpen bij behandeling : - indien onvoldoende verankering van de aanhaakpunten klemming : - tussen de wachtstaven van de préfabbalk en de kolom Ter plaatse gebetonneerd val personen van hoger vlak : - tijdens het plaatsen van de bekisting - tijdens het wapenen - tijdens het betonneren - tijdens het ontkisten grondverzakking : - van de bekisting onder het gewicht van het beton val voorwerpen bij behandeling : - o.a. bekistingpanelen, wapeningsijzer, betonneren contact onbeweeglijke voorwerpen : - tijdens verplaatsing op de bekisting inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens verplaatsingen op vochtige bekisting In voorgespannen beton val personen van hoger vlak : - tijdens het begeleiden van de balk naar de wachtstaven van de kolommen val voorwerpen bij behandeling : - veroorzaakt door onvoldoende of afwezige aanhaakpunten klemming : - tussen de wachtstaven van de préfabbalk en de wachtstaven van de kolommen In metaal val personen van hoger vlak : - tijdens het geleiden van het profiel tot bij de kolommen en/of wanden val voorwerpen bij behandeling : - van het profiel tijdens de plaatsing klemming : - de vingers kunnen geklemd worden tussen het profiel en de kolommen en/ of wanden inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens het manueel verdragen van te zware profielen ( > 25 kg/persoon ) Contractueel de verankeringen laten aanbrengen Afgeschermde werk- en loopzones voorzien Verrijdbare stellingen ter beschikking houden Afmetingen en stabiliteit van de bekisting laten nazien door de werfleider Heftoestel en hijsgereedschappen laten nazien door keuringsorganisme Systematische opruiming voorzien van de werkzones nabij de balken Verplaatsingszones voorzien van vloeren die geribd en/of gefrijnd zijn Verrijdbare stelling met borstwering Contractueel de verankeringen laten aanbrengen Koord of dergelijke gebruiken om vanop afstand de profiel te geleiden Heftoestellen en hijsgereedschappen laten nazien door keuringsorganisme Mechanische toestellen gebruiken voor de plaatsing van te zware profielen DEKKEN val personen van hoger vlak : Alle openingen ofwel dichtleggen ofwel rondom afsluiten door ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 19/43

- vanaf de werkvloeren van de diverse dekken - vanaf de openingen in de oppervlakten (liftschachten, trappen, leidingkokers,...) val personen begane grond : - tijdens de verplaatsing op de werkvloeren borstweringen Periodieke en systematische opruiming van de verschillende werkvloeren Volle betonplaten val personen van hoger vlak : - tijdens het bekisten - tijdens het wapenen indien er wapeningen voorzien zijn val personen begane grond : - tijdens verplaatsing op de met olie behandelde bekisting instorting : - van de bekisting door het gewicht van beton en de betonneerders val voorwerpen bij behandeling : contact beweeglijke voorwerpen: - tijdens het zagen van hout Materieel gebruiken zodat men zich niet dient te verplaatsen op de bekistingdelen. Doorlopend bekistingsysteem gebruiken Bekisting zo laat mogelijk insmeren met de ontkistingsolie Afmetingen van de bekisting door een verantwoordelijke te bepalen Verdiepingen doorlopend stutten Heftoestel en hijsgereedschappen laten nazien door keuring organisme. CE gekeurde machine gebruiken of machine aan te passen aan CE norm DAKWERKEN ALGEMEEN Toegang tot het dak Aanvoer materialen op het dak (gebruik van de kraan van de hoofdaannemer) Struikelen, uitglijden, vallen Vallen van hoogte Risico s voor derden: Val van voorwerpen Contact met bewegende delen Toegangen en doorgangen steeds vrijhouden. Aangepaste veiligheidsschoenen met antislipzolen dragen. Orde en netheid werf regelmatig opruimen. Stabiele ladders gebruiken. Beschadigde ladders onmiddellijk herstellen of vervangen; Opstelling ladders dagelijks nazien door bevoegd persoon. Toegangen en doorgangen steeds vrijhouden. Goede afspraken maken met hoofdaannemer. Werkzone afbakenen. Opleiding en instructie. Kraan alleen laten bedienen door kraanbestuurder van de hoofdaannemer. Goede coördinatie kraanbestuurder. Dak niet overbelasten: materialen verspreiden over de gehele oppervlakte, rekening houdend met vordering der werken. Losliggend materiaal beschermen tegen wegwaaien. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 20/43

Gebruik van een schiethamer Been- en oogletsels Zichzelf of anderen verwonden Gehoorbeschadiging Voorgeschreven PBM s dragen (veiligheidsbril, -helm, -schoenen,- handschoenen en gehoorbeschermers). Werknemers jonger dan 18 jaar niet met een schiethamer laten werken. Enkel CE-gekeurde toestellen gebruiken. Opleiding en instructies geven. Schiethamer dagelijks nazien en reinigen. Schiethamers na gebruik onmiddellijk ontladen en opbergen. Plaatsen van dakbedekking Val van personen Degelijke collectieve valbeveiliging voorzien. Gebruik maken van een stelling. Plaatsing zinken dakgoten en afvoerpijpen Val van voorwerpen Verwondingen aan handen en vingers Irritatie door gebruik van gevaarlijke producten HELLEND DAK val personen van hoger vlak tijdens : - het opstellen van stellingen - het opstappen op ladders - het opbouwen van het dak - het afwerken van dakopeningen val voorwerpen bij behandeling - o.a. bij het verplaatsen van materiaal en materie contact beweeglijke voorwerpen - zoals materiaal, materieel, klemming : - tijdens het monteren van de spanten inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens tillen van lasten - door stereotiepe houdingen dakstructuur hout val personen van hoger vlak door een windstoot op het dakstoeltje of juk klemming : - tussen de samenstellende delen bekleding pannen contact met beweeglijke voorwerpen PLAT DAK val personen van hoger vlak : - bij het opstellen van stellingen - bij het opstappen op ladders - bij het opbouwen van het dak Werkzone (valzone) afbakenen voor derden. Veiligheidshandschoenen dragen. Contact met de huid en slijmvliezen vermijden. MSDS-fiche raadplegen. Stabiele opstelling en verankering Voldoende lange en stabiele ladders Werkvlak afschermen met een randafscherming Dakopeningen afschermen met leuningen en plint Gebruik van hoogwerker Dragen van veiligheidshelm Optimale coördinatie met de kraanbestuurder Aangepaste werkmethoden Afwisseling van de zware werkzaamheden onder de dakafdichters Gebruik van transportmiddelen Risicovolle plaatsing tijdens de afwezigheid van rukwinden Zorgen voor een optimale bereikbaarheid van het te monteren element vanuit de binnenruimte Stabiele opstelling en verankering Voldoende lange en stabiele ladders Werkvlak afschermen met een randafscherming Dakopeningen afschermen met leuningen en plint ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 21/43

Aanbrengen van isolatie (manueel) - bij het afwerken van dakopeningen val voorwerpen bij behandeling - o.a. bij het verplaatsen van materiaal en materieel contact beweeglijke voorwerpen - zoals materiaal, materieel klemming : - bij het monteren van de spanten inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens tillen van lasten - door stereotiepe houdingen Bij gebruik van minerale wol: huidcontact en inhalatie vezels Gebruik van hoogwerker Dragen van veiligheidshelm Optimale coördinatie met de kraanbestuurder Aangepaste werkmethoden Afwisseling van de zware werkzaamheden onder de dakafdichters Gebruik van transportmiddelen MSDS-fiches raadplegen. Aangepaste (afsluitende) werkkledij dragen. PBM s: mondmasker, veiligheidshandschoenen, veiligheidsbril. Snijwonden door gebruik van snijmes Veiligheidshandschoenen dragen. Aangepast snijdgereedschap gebruiken bedekking gebrande roofing warmte - koude De brander weghouden van alle brandbare materialen De brander in statief plaatsen bij tijdelijke onderbreking Aanwezigheid van brandblustoestel andere vormen : - prikkeling van ogen en luchtwegen bij overmatige blootstelling Manueel uitdragen en uitrollen Statische belasting Opleiding titechnieken. Aangepaste werkmethodes toepassen Aangepaste hulpmiddelen gebruiken Gebruik van aangepaste transportmiddelen Struikelen, uitglijden, vallen Toegangen steeds vrijhouden Aangepaste veiligheidsschoenen met antislipzolen dragen Orde en netheid werf regelmatig opruimen Gebruik van een snijmes Snijwonden Veiligheidshandschoenen dragen Aangepast snijdgereedschap gebruiken Gebruik van gasflessen, smeltketel, gieter Branden van roofing Brandgevaar Gevaar voor brandwonden Gasflessen op voldoende afstand van de ketel plaatsen Blusmiddelen in onmiddellijke omgeving opstellen Leidingen dagelijks nazien Ketel evenredig met verbruik bijvullen Ketel niet oververhitten. Smetketels met thermostaat gebruiken Bij het opstellen van de ketel rekening houden met structuur dak en de weersomstandigheden (wind) Aangepaste PBM s dragen Water om eventuele brandwonden af te koelen, en voorgeschreven eerste hulpmiddelen ter beschikking houden ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 22/43

Ontploffingsgevaar Verwondingen aan de ogen Irritatie luchtwegen Gasflessen op voldoende afstand van de ketel plaatsen Leidingen dagelijks nazien Veiligheidsbril dragen bij het kappen van bitumenblokken Werken in de richting van de wind specifieke werken dakrand val personen van hoger vlak : - het opstellen van stellingen - het opstappen op ladders - het opbouwen van het dak - het afwerken van de dakrand val voorwerpen bij behandeling - bij het verplaatsen van materiaal en materieel contact beweeglijke voorwerpen - zoals materiaal, materieel, inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens tillen van lasten - door stereotiepe houdingen Stabiele opstelling en verankering Voldoende lange en stabiele ladders Werkvlak afschermen met een randafscherming Gebruik van hoogwerker Dragen van veiligheidshelm Aangepaste werkmethoden Afwisseling van de zware werkzaamheden onder de dakafdichters Gebruik van transportmiddelen Opkant/slabben contact beweeglijke voorwerpen slijpschijf Gebruik van veiligheidsbril bij het slijpen giftige stoffen / stralingen dakopeningen val personen van hoger vlak : - het opstellen van stellingen - het opstappen op ladders Stabiele opstelling en verankering Voldoende lange en stabiele ladders Werkvlak afschermen met een randafscherming - het afwerken van de dakopeningen val voorwerpen bij behandeling - bij het verplaatsen van materiaal en materieel Gebruik van hoogwerker Dragen van veiligheidshelm contact beweeglijke voorwerpen - zoals materiaal, materieel,... inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens tillen van lasten - door stereotiepe houdingen Aangepaste werkmethoden Afwisseling van de zware werkzaamheden onder de dakafdichters Gebruik van transportmiddelen ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 23/43

SCHRIJNWERKERIJ BUITENSCHRIJNWERK Plaatsen van ramen, deuren Snijwonden Stof Lawaai splinters Val van voorwerpen Val van personen Overbelasting van spieren Brand Pletgevaar Gebruik van gekeurde hijstoestellen Valbescherming Juiste werkhouding Afvalverwijdering Ordelijk werken Individuele beschermingsmiddelen Gehoorbescherming Afzuiging Gehoorbescherming Scherpe randen en braam onmiddellijk wegwerken BINNENSCHRIJNWERK Plaatsen van binnendeuren Behandeling en transport Plaatsen van de deuren Glas Snijwonden Valgevaar Overbelasting van spieren inspanning, verkeerde beweging bij andere omstandigheden : - bij de behandeling en transport contact beweeglijke voorwerpen - bij gebruik van pneumatische werktuigen, radiale zaag voor de deuromlijsting - bij gebruik van een draagbare schaafmachine blootstelling aan elektrische stroom : - bij gebruik van draagbare elektrische toestellen Werkhandschoenen Gebruik van goede zuignappen Juiste werkhouding Beperken van het gewicht en dragen met twee personen Gebruik van een aangepast heftoestel De machines moeten van de nodige bescherming voorzien zijn. Dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen: veiligheidsbril Het te schaven element goed vastzetten Aansluiten op een differentieelschakelaar ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 24/43

ELEKTRICITEIT AANKOMST Inkom hoofdkabel val personen van hoger vlak : - tijdens het aanbrengen van de verbindingsstukken bij luchtlijnen 380 V plaatsing van de verdeelkast: val van personen begane grond : - val van de werknemer in de sleuf grondverzakking val voorwerpen bij behandeling - val van het gebruikte klemgereedschap bij aansluiting op de hoofdleiding treden op voorwerpen : - achtergelaten gereedschap en materiaal in de sleuf klemming : - hand geklemd onder de voedingskabel inspanning,verkeerde beweging bij behandeling : - uitglijden tijdens het aanbrengen en het trekken van de verbinding tussen de aansluitkast en het openbaar net blootstelling aan elektrische stroom : - elektrocutie tijdens het aansluiten op het net kwh-teller contact onbeweeglijke voorwerpen : -snijwonden aan de vingers bij -contact met het fijne plaatmateriaal contact beweeglijke voorwerpen - vuiltjes in de ogen bij boor- en slijpwerkzaamheden val personen van hoger vlak : - bij het plaatsen van de kast val van personen begane grond : - tijdens het ter plaatse brengen van het schakelbord contact onbeweeglijke voorwerpen : - oplopen van snijwonden bij het monteren van de Collectieve beschermingsmiddelen toepassen bij het gebruik van steigers, rolstellingen, Opstelling onder 75 van de ladders, Bij afwezigheid van de collectieve beschermingsmiddelen : gebruikmaking van het harnas. Aanbrengen van een duidelijke afbakening van de werkzone d.m.v. signalisatie en referentiebakens,... Beschoeiing vanaf meer dan 1,20 m diepte Regelmatig vrijhouden van de bodem van de sleuf Voldoende vrije werkzone Hechte samenwerking in ploegverband Gebruik van hulpmiddelen, zoals kabelspanner ( tirfor ) In acht nemen van de veiligheidsafstand opgelegd in het A.R.E.I. bij het uitvoeren van werken in de nabijheid van hoogspanning, Het gebruik van P.B.M. s.: handschoenen, beschermkap, helm en isolerende mat. - montagepanelen voorzien van afgeronde hoeken of beschermlijsten - gebruik van P.B.M. handschoenen -dragen van een veiligheidsbril Stabiel vloeroppervlak en vrij van hindernissen (materiaal en materieel) Gebruik van schragen en/of rolstellingen en indien niet aanwezig, zorgen voor een stabiele opstelling van de ladder onder een hoek van 75 Doorgangen vrij van obstakels Het dragen van handschoenen Het gebruik van hulpstukken en/of aangepast gereedschap ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 25/43

verschillende schakelelementen contact beweeglijke voorwerpen - vuiltjes in het oog tijdens het boren en monteren Binnenbedrading val personen van hoger vlak : - tijdens het plaatsen van de binnenlijnen in de nabijheid van de doorvoerkokers HVAC in de draagstructuur VERDELING In de muur ingewerkt kappen of uitslijpen van de ruimte voor de verschillende soorten dozen buizen ingewerkt in de binnenmuren (= verzonken) BIJBEHORIGHEDEN Contactdozen, Schakelaars, Bijbehorigheden val personen begane grond : - tijdens het zich verplaatsen op de platformen of in de niet opgeruimde werkzones treden op voorwerpen : - struikelen over materiaal of materieel achtergelaten door de overige onderaannemers of contractors blootstelling aan elektrische stroom val personen van hoger vlak : -tijdens het aanbrengen van de verbindingsdozen en/of aftakdozen op hoogte val personen begaande grond: -tijdens het zich verplaatsen op de werkvloer val van voorwerpen bij behandeling: -val van het achter gebleven gereedschap en/of materiaal tijdens het verplaatsen van de rolstelling contact beweeglijke voorwerpen -stofdeeltjes in het oog tijdens het aanbrengen van de uitsparingen val personen van hoger vlak: - tijdens het bevestigen van buizen in de hoogte. val personen begane grond tijdens het aanbrengen van het materiaal en/of materieel contact beweeglijke voorwerpen - het ongecontroleerd wegspringen van bevestigingsmateriaal bij het plaatsen van de inbouwdozen blootstelling aan elektrische stroom : - elektrocutie bij contact met onder spanning staande delen Het dragen van een veiligheidsbril, indien de werkomstandigheden dit vereisen Zorgen voor een collectieve afscherming zolang de doorvoerkokers niet zijn ingenomen door de HVAC - leidingstructuur. Het terugplaatsen van deze afschermingen, na de noodzakelijke werkzaamheden in de nabijheid van deze openingen. Het opruimen van de werkzone alvorens de hoofdwerkzaamheden te starten.. Opruimen van de werkzone, alvorens te starten met de hoofdbezigheid Nooit aan onder spanningstaande delen werken of indien de werken het niet toelaten, gebruik maken van het door het A.R.E.I. isolerend gereedschap en P.B.M. Stabiele opstelling van schragen en stellingen Orde en netheid op de werf : regelmatig verwijderen van het overtollig afval - nooit de rolstellingen verplaatsen met achtergebleven materiaal of materieel op het werkplatform Het dragen van P.B.M. s o.a. veiligheidsbril Het gebruik van stabiel opgestelde schragen, trapladders of rolstellingen Orde en netheid op de werkplek Gebruik van aangepast goederen behandelingsmaterieel Dragen van een veiligheidsbril bij het toepassen van specifieke bevestigingsmethoden Gebruik van een volledig onafhankelijk circuit, zoals een elektronengroep Gebruik van gescheiden stroomcircuit + differentieelschakelaar ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 26/43

Aanbrengen van de verschillende lichtpunten val personen van hoger vlak: -val van de schraag, rolstelling en/of ladder val van personen begane grond: -tijdens het zich verplaatsen op de werkplek contact beweeglijke voorwerpen -tijdens het aanbrengen van de inbouwdozen en de ankerpunten voor de lichtpunten op hoogte blootstelling aan elektrische stroom: -elektrocutie bij het werken aan onder spanning staande delen Zorgen voor een stabiele opstelling van elk schraagelement, blokkering van de loopwielen bij de rolstelling en een stabiele opstelling van de ladder onder een hoek van 75 Opmerking: een ladder zal enkel gebruikt worden om een hoogte te overwinnen en niet om werkzaamheden uit te voeren Orde en netheid op de werkplek -Dragen van P.B.M. s Detectie en/of signalisatie van de stroomvoerende delen. Werken aan buiten spanningstaande delen. VERWARMING EN KLIMAATREGELING CENTRALE VERWARMING Stookplaats (verwarming op gas) val personen begane grond : - tijdens het betreden van het lokaal treden op voorwerpen : - op afval tijdens de ruwbouw achtergelaten contact onbeweeglijke voorwerpen : - het zich stoten aan de lokaalwand of de in dit lokaal aanwezige voorwerpen gas warmte - koude : - explosiegevaar stookketel + brander val personen begane grond : - tijdens het op zijn voetstuk plaatsen val voorwerpen bij behandeling : - kantelen van de ketel of elementen tijdens het ter plaatse brengen contact onbeweeglijke voorwerpen : - het zich stoten aan de ketelwand of de lokaalmuur inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens het monteren van de verwarmingsketel / brander Regelmatig opruimen van de werf Aangepaste verlichting in de stookplaats, hetzij voorlopig of definitief Het vrijhouden van een voldoende werkruimte ( wettelijk 80 cm doorgangbreedte) Toegankelijkheid van de opslagplaatsen voor het materiaal / materieel Oordeelkundige verankering van het materiaal / materieel Gebruik van aangepast en gekeurd hefgereedschap Voldoende verlichting van : * kelder * technische ruimte * kruipruimte * toekomstige stookplaats Instructies m.b.t. het correct heffen van lasten Gebruik van hulpmiddelen: * heftoestel (krik, takel, kabelspanner) * hefwagentje ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 27/43

rookkanalen val personen van hoger vlak : - tijdens de aansluiting op de schoorsteen - tijdens het aanbrengen van de verbindingsmoffen, kokerelementen,... contact onbeweeglijke voorwerpen: - het oplopen van snijwonden tijdens aanpassingswerken aan de rookkanalen contact beweeglijke voorwerpen - vuiltje in het oog tijdens het boren of bij het gebruik van de slijpschijf tijdens het op maat afwerken van de ankerpunten expansievat val personen van hoger vlak : - tijdens de montage > 2 m val voorwerpen bij behandeling : - tijdens de montage van het vat inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens de montage van het vat op moeilijk te bereiken plaatsen en het aanbrengen van de verbindingsstukken warmte / koude : - het oplopen van brandwonden tijdens laswerkzaamheden - het oplopen van brandwonden tijdens het opstarten (contact met het opgewarmde water t.g. lek) Elektriciteit blootstelling aan elektrische stroom: - elektrocutiegevaar Warmtetransport Leidingen en buizen treden op voorwerpen : - het oplopen van verstuikingen door achtergebleven buizen of materiaal klemming : - het oplopen van een vingerletsel aan de opspan- of snijkop inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : tijdens het verplaatsen van de snijtafel of het aanbrengen van te lange omvangrijke buizen warmte / koude: - tijdens de laswerkzaamheden giftige stoffen: - het inademen van las- of galvanische dampen tijdens het lassen * palethefwagen Collectieve afscherming : 2 m (leuningen). Indien niet mogelijk : P.B.M. : harnas + levenslijn Dragen van handschoenen Gebruik van P.B.M. : veiligheidsbril Gebruik van schragen Gebruik van rolstellingen, voorzien van plint en leuning Collectieve afscherming : plint Gereedschapkoffer Orde en netheid op de werkplek P.B.M. : schort, handschoenen, scherm(bril) P.B.M. : handschoenen Installatiewerkzaamheden uitvoeren op buiten spanning staande delen Gebruik van differentiaalschakelaar als tussenschakelelement Gebruik van een afvalbak in de nabijheid van de snijtafel Instructies m.b.t. de orde en netheid Gebruik van P.B.M.: handschoenen + veiligheidsbril Gebruik van stabiel opgestelde steunen Orde en netheid Gebruik van de P.B.M. : handschoenen, schort en veiligheidsschoenen Collectieve beschermingsmiddelen door het plaatselijk afzuigen van deze dampen Adequate verluchting van de werkruimte ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 28/43

Isolatieproducten contact onbeweeglijke voorwerpen : - het oplopen van snijwonden aan de vingers tijdens het op maat snijden van de elementen contact beweeglijke voorwerpen - vuilrestjes in het oog t.g.v. het gebruikte isolatieproduct giftige stoffen Warmteverdeling radiatoren val personen begane grond : - tijdens het ter plaatse brengen van de elementen contact onbeweeglijke voorwerpen : - het oplopen van kneuzingen tijdens het aanbrengen van de radiator op de ankers inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - tijdens de montage van de radiator WARM WATERPRODUCTIE Boiler val personen begane grond : - tijdens de montage van de ketel val voorwerpen bij behandeling : - het loskomen van de ketel bij onvoldoende verankering tijdens de montagewerkzaamheden klemming : - bij montage tussen boiler / steunen / wand inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : -tijdens het verankeren van de ketel op de muur op zonne-energie val personen van hoger vlak : - tijdens het plaatsen van de dakpanelen - tijdens het verbinden van de dakpanelen - tijdens de controle op lekken na indienststelling Het gebruik van een stabiel opgestelde snijtafel met opspaninrichting Het optimaal gebruik van op maat voorgesneden lengten Werklokaal goed verluchten en het aanwezige stof regelmatig afzuigen Gebruik van de P.B.M.: * beschermmasker met fijnstoffilter P2 * handschoenen * veiligheidsbril * goed passende werkkledij Gebruik van isolatiemateriaal, voorzien van een beschermende aluminium- of van een gekartonneerde afdeklaag Vermijden van irritatie van de ogen en de huid door het gebruik van de P.B.M. tijdens het aanbrengen van glas- en/of rotswol Orde en netheid Voldoende vrije werkruimte Minimum doorgangen 80 cm Aangepast hefgereedschap Hulp van werkmakker Orde en netheid Voldoende verlichting op de werkplek Hulp van werkmakker, indien te volumineus element Orde en netheid Gebruik van specifiek hulpgereedschap en/of ankerbouten Voldoende werkruimte voorzien tijdens de ontwerpfase. Indien niet mogelijk herzien van de inplanting Gebruik van specifiek hefgereedschap Toepassing van de juiste tiltechniek Plaatsen van collectieve afschermingen, leuningen of netten. Indien niet mogelijk P.B.M. toepassen, zoals harnas + levenslijn SANITAIR BADKAMERUITRUSTING val personen begane grond : - tijdens het plaatsen van de bijbehorigheden Orde en netheid op de werkplek Optimale verlichting van de werkzone ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 29/43

val voorwerpen bij behandeling contact beweeglijke voorwerpen - vuiltje in het oog tijdens het boren van gaten of zaagwerkzaamheden inspanning, verkeerde beweging, bij behandeling : - verstuiking,.tijdens het manueel behandelen van de uitrusting Wastafel Badkuip contact onbeweeglijke voorwerpen : - het oplopen van snijwonden aan de randen van de uitrustingsgoederen of ankerelementen inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - toe te schrijven aan het te hoge gewicht van de badkuip giftige stoffen : - allergische reacties t.g.v. het huidcontact met de buitenwand - inademen van de reactiedampen tussen vulmiddel en verharder Stortbad val personen van hoger vlak : - tijdens het verankeren van de bovenstructuur Meubilair val personen van hoger vlak : - tijdens het verankeren van de opbouwstructuur TOILETUITRUSTING Algemene risico s val personen begane grond : - bij het plaatsen van de verschillende uitrustingsgoederen contact beweeglijke voorwerpen - vuiltjes in het oog tijdens het plaatsen van het element inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - verstuiking t.g.v. het behandelen van de bijbehorigheden Het dragen van een veiligheidsbril Toepassen van de juiste tiltechniek Hulp inroepen van werkmakker Gebruik maken van hulpgereedschap en /of hefwerktuig Indien mogelijk :de beschermingen aan randen en hoeken verwijderen na definitieve plaatsing Het dragen van handschoenen Gebruik van hefgereedschap De juiste tiltechnieken toepassen Hulp van werkmakker Voldoende verluchting bij aanpassingswerken met polyester Het gebruik van P.B.M. : handschoenen en/of masker Gebruik van trapladder op antislipbodem Gebruik van rolstelling en/of trapladder Aangepaste verankering en voldoende steunen Orde en netheid op de werkplek Het dragen van P.B.M.: veiligheidsbril Juiste werkhouding Te monteren uitrusting buiten de werkzone opslaan KEUKEN ALGEMENE RISICO S val personen van hoger vlak : -tijdens het plaatsen van elementen op hoogte val personen begane grond : - tijdens het monteren van de uitrusting Stabiel opgestelde trapladder en/of rolstelling Orde en netheid Adequate verlichting van de werkzone ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 30/43

contact beweeglijke voorwerpen - vuiltje in het oog tijdens het plaatsen van de ankerpunten inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - verstuiking,.tijdens het behandelen van de zware elementen AANRECHT contact onbeweeglijke voorwerpen : - het oplopen van snijwonden aan de randen van het te monteren element APPARATUUR Verwarmingsplaat/oven/fornuis elektrisch blootstelling aan elektrische stroom: - elektrocutie op gas Warmte - koude : - explosie t.g.v. een gaslek koelkast blootstelling aan elektrische stroom: - elektrocutie vaatwasmachine blootstelling aan elektrische stroom: - elektrocutie dampkap contact onbeweeglijke voorwerpen : - het oplopen van snijwonden aan de randen van het te monteren element blootstelling aan elektrische stroom: -elektrocutie Het dragen van een veiligheidsbril, vooral bij boorwerkzaamheden boven het hoofd Toepassen van een ergonomisch verantwoorde tiltechniek Orde en netheid Opslag van het overtollige verpakkingsmateriaal buiten de werkzone Het dragen van handschoenen Gebruik maken van een gevoelige differentieelschakelaar (10 of 30 ma) Uitgevoerd door een erkend vakman Tussenschakeling van een differentieelschakelaar en controle van de aardverbinding Tussenschakeling van een differentieelschakelaar (30mA) en zorgen voor het doorverbinden van de aarding (langs de dempers) Het verwijderen van de overtollige bescherming, indien mogelijk na montage Het dragen van handschoenen Gereglementeerde afscherming van de naakte geleiders (in de nabijheid van de lichtarmaturen) Controle van de aardverbinding Uittesten van de differentieelschakelaar ( 30 ma) BEKLEDING BINNENMUREN BEPLEISTERING Ladders en stellingen val personen van hoger vlak : Voorschriften voor personeel ivm opstelling - tijdens het plaatsen van de stelling Aanvoeren materialen val voorwerpen bij behandeling Gebruik van hulpmiddelen (b.v. kruiwagen) voor o.a. het verplaatsen van kleine hoeveelheden Mengen van de materialen contact beweeglijke voorwerpen De menger aanslaan met beide handen - met de menger giftige stoffen : Dragen van PBM s (o.a. handschoenen) - huidcontact met de kalk Aanbrengen materialen val voorwerpen bij behandeling AFWERKING val personen van hoger vlak : Gebruik van stellingen met leuningen indien werkvlak meer dan 2 m ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 31/43

- bij het gebruik van ladders en/of stellingen hoog is val personen begane grond : Regelmatig reinigen van de werkvloer - uitschuiven op restanten materiaal Faience contact beweeglijke voorwerpen Dragen PBM s (o.a. bril,...) -scherven tijdens het zagen/versnijden van de stenen giftige stoffen : Dragen PBM handschoenen huidcontact met mortellijm Schilderen Warmte - koude : Voldoende ventilatie - brand tijdens het gebruik van solventen giftige stoffen : - verven Respecteren van de voorschriften van de leverancier Niet roken tijdens de werken ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 32/43

VLOERBEDEKKING DEKVLOERCHAPE ruimen van de ondergrond val personen begane grond : - struikelen treden op voorwerpen : - trappen op scherpe voorwerpen plaatsen PVC - folie val personen begane grond : - struikelen van voorwerpen tijdens behandeling: - val van PVC - rol treden op voorwerpen : - uitglijden op PVC contact beweeglijke voorwerpen - bij het doorsnijden van de PVC plaatsen van afstandsblokjes inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - rugklachten bij stereotiepe houdingen plaatsen van wapeningsnetten val personen op begane grond : - stappen op tralies val voorwerpen tijdens behandeling: - bij het (ver)plaatsen van de netten contact onbeweeglijke voorwerpen : - snijwonden uiteinden tralies contact beweeglijke voorwerpen - snijden aan de wapening - bij het doorslijpen van het staal klemming : klemming tussen wapening en muren aanmaak van de chape klemming tussen beweeglijke voorwerpen : - handen of vingers geklemd in machine om de chape voor te bereiden giftige stoffen : - bij contact met de cement opspuiten van de dekvloer val personen begane grond : - struikelen over de bedekte wapening inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - plaatsen van chape op basisvloer giftige stoffen : - bij contact met de chape STENEN VLOEREN Onmiddellijk ruimen en afvoeren van het afval Aandacht bij het snijden Regelmatig van houding veranderen Dragen van PBM - schoenen -steeds met 2 personen) -dragen van PBM s (handschoenen) Dragen van handschoenen Dragen van PBM s (handschoenen en bril) Dragen van PBM s (handschoenen) Gebruik van aangepaste machines (werkuitrusting) en/of label CE Gebruik van PBM s (handschoenen) Dragen van PMB - schoenen Ter beschikking stellen van mechanische middelen (chape - pomp) Gebruik van PBM s (o.a. veiligheidslaarzen) ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 33/43

ruimen van de ondergrond val personen begane grond : - struikelen treden op voorwerpen : - trappen op scherpe voorwerpen aanvoeren van de materialen val voorwerpen bij behandeling - bij overdreven laden van pakketten of dozen klemming : - tussen de verschillende pakketten - tussen transpalet en muren inspanning verkeerde beweging bij behandeling : - behandeling om de materialen te vervoeren plaatsen van de materialen val voorwerpen bij behandeling : - val van te plaatsen materialen inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - rugklachten bij stereotiepe houdingen zagen contact beweeglijke voorwerpen - projectie van steendeeltjes bij het doorslijpen - snijden aan scherpe randen - contact met neergelegde slijpschijf blootstelling aan elektrische stroom andere vormen : - lawaai - stof (afgesloten ruimten) dichtgieten van de voegen giftige stoffen : - bij contact met de specie Onmiddellijk ruimen en afvoeren van het afval Aandacht bij het stapelen en verplaatsen Voorzien van voldoende plaats Mechanische behandeling Regelmatig van houding veranderen Gebruik van PBM s (bril) Gebruik van CE-gekeurd materieel Dragen van PBM s (gehoor- en adembescherming) Dragen van handschoenen ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 34/43

GEVELBEKLEDING PLAATSEN ISOLATIE giftige stoffen : - afhankelijk van het aan te brengen materiaal Plaatsen van de stelling val personen van hoger vlak : - tijdens het plaatsen van de stelling val voorwerpen bij behandeling - val van een stellingelement inspanning, verkeerde beweging bij behandeling : - uitschuiven tijdens de montage Aanvoeren van de elementen val voorwerpen bij behandeling - val van een pallet met isolatie Snijden van de isolatie contact beweeglijke voorwerpen - contact met snijdgereedschap (mes, zaag,...) Aanbrengen van de isolatie contact beweeglijke voorwerpen - tijdens het boren Plaatsen van de gevelsteen val personen van hoger vlak : - val stelling tijdens het zich verplaatsen of tijdens het metselen val voorwerpen bij behandeling - val van stenen tijdens het verplaatsen of tijdens het metselen - val van mortel of van de mortelbak giftige stoffen : - huidcontact met de mortel VOEGEN val van personen van hoger vlak : -op stelling tijdens het voegen val van voorwerpen bij behandeling van mortel tijdens het voegen Aanmaken van de specie giftige stoffen : - huidcontact met cement Aanvoeren van de materialen val voorwerpen bij behandeling - val van materialen (emmer met mortel) Voegen val personen van hoger vlak : - val van stelling tijdens het voegen val voorwerpen bij behandeling - val van voegmortel Opvragen van de technische fiche bij de leverancier Dragen van de PBM s Stelling laten opstellen door bevoegd en ervaren personeel Verbod van doorgang onder de werken Aanbrengen van een afrastering thv de werkvloer voor het opvangen van vallende voorwerpen of eventueel een overdekte doorgang aanbrengen voor personen op de begane grond Orde en netheid Gebruik van gecontroleerd heftoestel en hijsmaterieel Dragen PBM s (bril,...) Opstellen van een stelling, gecontroleerd door een bevoegd persoon en voorzien van een collectieve beveiliging Vermelden van de maximaal toelaatbare belasting op de stelling Stelling laten opstellen door bevoegd en ervaren personeel Verbod van doorgang onder de werken. Eventueel een overdekte doorgang aanbrengen voor personen op de begane grond. Gebruik van PBM s (handschoenen) Regelmatig reinigen van de werkvloer Verbod van doorgang onder de werken Eventueel een overdekte doorgang aanbrengen voor personen op de ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 35/43

giftige stoffen : - huidcontact met cement begane grond Gebruik van PBM s (handschoenen) ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 36/43

5.2 Wederzijdse beïnvloeding van verschillende werkzaamheden Hierna geven we een overzicht van de elementen die, door wederzijdse inwerking, risico s veroorzaken en waarvoor bijgevolg preventiemaatregelen en/of aandachtspunten nodig zijn. Het zijn situaties die tot stand komen door de activiteiten van de hoofdaannemer (ruwbouw): Wanneer tijdens de activiteiten van de hoofdaannemer andere aannemers werkzaamheden uitvoeren Wanneer na vertrek van de hoofdaannemer risico s achterblijven die een gevaar zijn voor de partijen die later op de werf komen. 5.2.1 Werfafsluiting De hoofdaannemer zal ervoor zorgen dat de werf vanaf de aanvang der werken degelijk afgebakend wordt met vermelding van verboden toegang voor onbevoegden. Deze afsluiting zal ter plaatse blijven tot het einde der werken. Bij gebruik van de openbare weg zal tijdig een vergunning gevraagd worden aan de lokale overheid: dit signalisatieplan dient strikt gevolgd te worden. 5.2.2 Zonering van de werf - Werkzone = zone waar bouwactiviteiten plaatsvinden o opslag van materialen dient te gebeuren buiten de werkzone met voldoende brede doorgangen. De doorgangen dienen ten allen tijde vrijgehouden te worden. - Werfketen: deze worden buiten de werkzone geplaatst en zijn toegankelijk zonder PBM s. Van zodra men overgaat naar de werkzone dienen PBM s (helm, veiligheidsschoenen) gedragen te worden. 5.2.3 Asbestverwijdering De opdrachtgever heeft een asbestinventaris laten uitvoering (bij bestek gevoegd). Vooraleer de grote machinale sloop aan te vatten dienen alle asbesthoudende materialen verwijderd te worden en dit conform de geldende wetgeving (KB 16 maart 2016) en volgens de bepalingen/richtlijnen van de asbestinventaris. Alle asbesthoudende materialen, met uitzondering van de asbesthoudende lino, kunnen verwijderd worden via de methode eenvoudige handeling. Het verwijderen van de lino dient te gebeuren onder hermetisch gesloten zone en kan en mag bijgevolg enkel uitgevoerd worden door een door de FOD WASO erkende asbestsaneerder. Door zijn inschrijving gaat de aannemer volledig akkoord met deze uitvoeringsmethode en bevestigt hij de verwijdering te zullen uitvoeren zoals bepaald in de asbestinventaris. 5.2.4 Het bereiken van hoger gelegen niveaus Alle hoger gelegen niveaus dienen in uitvoeringsfase bereikbaar te zijn via een trap: gezien de trappen in beton worden uitgevoerd dient er in de planning der werken voorzien te worden dat de plaatsing ervan gebeurt op een, in tijd, gelijklopende manier met het optrekken van de verdiepingen zodat het gebruik van ladders door de tussenkomende partijen wordt gereduceerd en de toegang tot de hoger gelegen niveaus steeds via de trap kan gebeuren. Aan deze betontrappen en de trapbordessen dient een verankering voorzien te worden (instorten in beton) om een tijdelijk leuning aan te brengen voor de duurtijd der werken tot plaatsing van de definitieve constructie. 5.2.5 Verlichting van de traphal De traphal is ingesloten en heeft geen rechtstreeks buitenlicht. De hoofdaannemer zal voor een tijdelijke verlichting zorgen zodat elke partij de trap in relatief goed verlichte omstandigheden kan gebruiken. 5.2.6 Sleuven voor nutsleidingen Deze zullen ten alle tijden afgebakend en gesignaleerd worden. 5.2.7 Gebruik van de kraan Bij gebruik van de kraan zal er steeds opgelet worden dat er zich niemand onder de last bevindt. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 37/43

5.2.8 Afval Afval en steenpuin zal opgeruimd en verwijderd worden om risico s op struikelen en vallen te vermijden. 5.2.9 Valgevaar Alle werkvloeren met valgevaar (vb platte daken, trapopeningen, dakranden,...) dienen afgeschermd te worden met een borstwering. Deze borstwering dient aanwezig te blijven tot het einde der werken of tot de aanwezigheid van een definitieve constructie. De hoofdaannemer dient een allroudstelling te plaatsen die hij ter plaatse laat tot volledige afwerking van alle werken op hoogte. 5.2.10 Taalgebruik op de werf Wanneer de aannemer anderstaligen inzet op de werf dient hij te garanderen dat er steeds minstens 1 Nederlandstalig persoon aanwezig is op de werf die de communicatie kan voeren met de aanwezige anderstaligen. 5.2.11 Postinterventiedossier Elke aannemer zal de technische fiches van gebruikte materialen en installaties verzamelen en overhandigen aan de coördinator verwezenlijking. Elke aannemer zal van zijn geleverde werken de asbuilt plannen opstellen en overhandigen aan de coördinator verwezenlijking. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 38/43

5.3 De beschrijving van de extra preventieregels en maatregelen Risico Vallen, uitglijden struikelen, Val van personen van hoogte Val van voorwerpen Extra maatregelen De werf zal dagelijks opgeruimd worden en afval zal verwijderd worden. Verlengkabels worden opgehangen en blijven niet op de grond liggen. Collectieve valbeveiliging zal aanwezig blijven tot het einde der werken of tot de plaatsing van een definitieve borstwering. De stelling zal wekelijks gecontroleerd worden aan de hand van een checklist en dit door een bevoegd persoon. Deze checklist zal overhandigd worden aan de coördinator verwezenlijking. De opstelling van toegangsladders zal dagelijks gecontroleerd worden door een bevoegd persoon. Werken boven elkaar (vb. dak- en metselwerken) worden niet tegelijkertijd op dezelfde zone uitgevoerd. Bij werken op hoogte zal telkens de zone waar voorwerpen kunnen neervallen afgebakend worden. 5.4 Extra maatregelen t.g.v. de wederzijdse beïnvloeding van verschillende werkzaamheden. Werfafsluiting De werfafsluiting dient aanwezig te blijven tot het einde der werken (tot de laatste aannemer gepasseerd is). Werfkeet, sanitaire Deze voorzieningen dienen aanwezig te blijven tot het einde voorzieningen der werken. Verlichting traphal Ten behoeve van de andere betrokken partijen zal de hoofdaannemer een voorlopige verlichting en noodverlichting voorzien in de traphal. Deze dient aanwezig te blijven tot een definitieve verlichting aanwezig is. Stelling De hoofdaannemer zal een stelling plaatsen voor het metselwerk. Daar montage en demontage van een stelling op zich een risico inhoudt, zal de hoofdaannemer deze stelling laten staan ten behoeve van de aannemer dakwerken, dakgoten en voegwerken (alle werken op hoogte). De hoofdaannemer zal instaan voor het onderhoud en controle van de stelling. Zoneafbakening op de werf Er zal een duidelijke zonering uitgevoerd worden: werkzone opslagzone werfketen. Gebruik van de kraan De hoofdaannemer zal eventueel zijn kraan ter beschikking stellen van andere aannemers om materiaal te hijsen. De bediening van de kraan gebeurt enkel door personeel van de hoofdaannemer. Coördinatieoverleg De coördinator verwezenlijking zal bij de aanvang van de werken een overleg organiseren, alsook telkens een nieuwe aannemer op de werf komt. Tijdens dit overleg zullen de betrokken partijen een bespreking houden van de risico s en de preventiemaatregelen. Er wordt verwacht dat minstens de werfleider op dit overleg aanwezig is. Deze werfleider zal ervoor zorgen dat de gegeven en verkregen informatie en maatregelen op een duidelijke manier doorgegeven worden aan zijn personeel. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 39/43

6 WERFREGLEMENT 6.1 Organisatie van de preventie en bescherming - De coördinatorverwezenlijking heeft de leiding over de coördinatie van de veiligheid en gezondheid voor het geheel van de werkzaamheden. Overeenkomsten tussen de verschillende aannemers i.v.m. veiligheid en gezondheid op de bouwplaats moeten eerst door de coördinatorverwezenlijking goedgekeurd worden. - De tussenkomende partijen verbinden zich er toe aanwezig te zijn op de periodieke coördinatievergadering V & G gehouden door de coördinator verwezenlijking. - Elke aannemer aan wie een werk wordt toegewezen, is verplicht een veiligheidsverantwoordelijke aan te duiden die gedurende de werkzaamheden op de bouwplaats aanwezig is. - Elke aannemer verklaart dat de werknemers de nodige opleiding/beroepservaring en lichamelijke geschiktheid bezitten om de hen opgelegde taken ( incl. verantwoordelijkheden in veiligheidsfunctie) uit te voeren en het bijbehorend materieel te gebruiken en te bedienen op volstrekt veilige wijze. Op vraag van de coördinator verwezenlijking legt hij de nodige stukken ter staving voor. - De personeelsleden van de aannemers mogen slechts worden aangetroffen op de voor hen voorziene werkplaatsen. 6.2 Noodprocedures - De hoofdaannemer zal de procedures inzake E.H.B.O. en arbeidsongevallen opstellen en uithangen op de werf (werfkeet). - Elk arbeidsongeval, incident of schadegeval moet de dag van het voorval worden vermeld. Voor arbeidsongevallen moet daarenboven een arbeidsongevallenrelaas aan de coördinator verwezenlijking worden overhandigd. - Elke aannemer rust zijn lokalen uit met de wettelijke voorzieningen inzake brandblussers en E.H.B.O.-materiaal, inclusief materiaal om een gekwetste te vervoeren. - Op de bouwplaats moet minstens één E.H.B.O.-hulpverlener aanwezig zijn. - Elke aannemer moet over voldoende, aangepaste en conforme brandbestrijdingmiddelen beschikken. Voor sommige werken is, in samenspraak met de coördinator verwezenlijking, een vuurvergunning verplicht. - Indien nodig stelt de coördinator verwezenlijking een brandevacuatieprocedure op. 6.3 Persoonlijke beschermingsmiddelen (P.B.M.) - Het dragen van aan het werk aangepaste P.B.M. conform de geldende wetgeving is op de bouwplaats voor IEDEREEN verplicht. - Elke aannemer moet op zijn kosten P.B.M. ter beschikking stellen van zijn personeel en bezoekers. Hij moet eveneens toezien op het gebruik ervan. Tevens moet hij ten gepaste tijde zorgen voor het onderhoud en de vernieuwing. - De werknemers moeten, overeenkomstig hun opleiding en de gegeven instructies, op de juiste wijze gebruik maken van de P.B.M. en ze na gebruik weer opbergen en onderhouden. 6.4 Collectieve beschermingsmiddelen (C.B.M) - Ter voorkoming van arbeidsongevallen moet elke aannemer waar nodig C.B.M. voorzien. De keuze wordt bepaald op basis van de preventiebeginselen vastgelegd in hoofdstuk II algemene beginselen van de welzijnswet (wet 04-08-96, B.S. 18-09-96), waarin onder meer de voorkeur wordt gegeven aan collectieve bescherming i.p.v. persoonlijke bescherming. - Het plaatsen en/of wegnemen van C.B.M. wordt geregeld in samenspraak met de coördinatorverwezenlijking. Geplaatste C.B.M. mogen nooit verwijderd worden zonder dat vervangende of definitieve bescherming worden aangebracht. - Elke op de bouwplaats vastgestelde gevaarlijke of ongezonde toestand moet onmiddellijk aan de coördinatorverwezenlijking gemeld worden. 6.5 Orde en netheid - Elke aannemer moet ten minste dagelijks zijn werkposten opruimen en het afval afvoeren. De opdrachtgever kan, op kosten van de aannemer die in gebreke blijft, de opdracht geven aan derden om de werkpost op te ruimen. - De wegen, doorgangen en trappen moeten steeds vrij zijn van obstakels en hindernissen. Soepele leidingen en kabels mogen de doorgang niet belemmeren. Kruisen zij een doorgang dan moeten ze beschermd worden tegen beschadiging. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 40/43

- Materialen moeten ordelijk en stabiel, beveiligd tegen weersinvloeden, in samenspraak met de coördinatorverwezenlijking, in de voorziene zones worden gestapeld. 6.6 Milieu - Het verbranden van afval op de bouwplaats is verboden. - Het verwijderen en/of verpakken gebeurt volgens de geldende milieuwetgeving en vermeld in het veiligheids- en gezondheidsplan. - Er moeten maatregelen genomen worden tegen, bodem-, lucht- en watervervuiling. 6.7 Bouwplaatsinrichting - Het inplantingplan wordt door de hoofdaannemer opgesteld en besproken met de veiligheidscoördinator verwezenlijking. Het vermeldt ten minste volgende gegevens: - toegangen, wegen, rijrichting en parkings - ligging van nutsleidingen (H.S., L.S., telefoon, water, gas, ) - zones voor gezondheidsinrichtingen, opslaan van materieel, werkplaatsen - inplanting hijstoestellen en draaicirkel - opgestelde elektrische verdeelborden - E.H.B.O.-post - Elke aannemer is verplicht voor zijn werknemers de wettelijk voorziene gezondheidsinrichtingen ter beschikking te stellen en deze dagelijks te onderhouden. Maaltijden mogen enkel in de daartoe voorziene inrichtingen worden gebruikt. - Het gebruik van de installatie van de hoofdaannemer is in principe verboden voor derden tenzij onderling schriftelijk overeengekomen. - Het opstellen van werfburelen, refters, kleedkamers, sanitaire installaties, opslagplaatsen, mag enkel conform het inplantingplan en in overleg met de coördinator verwezenlijking gebeuren. 6.8 Elektrische installatie - de elektrische installatie moet door een erkend organisme gekeurd worden conform het A.R.E.I. Elk defect moet ONMIDDELLIJK hersteld worden. - Verdeelborden moeten steeds gesloten blijven. Het aansluiten kan enkel met gepaste stekkers. Alle verbindingen (stekker/stopcontact) moet geschikt zijn voor gebruik in vochtige omstandigheden, minimum IP44. - Kabels moeten steeds opgehangen en/of afgeschermd worden tegen mogelijke beschadigingen. - Elke aannemer staat zelf in voor de verlichting van zijn werkposten. Deze verlichting moet worden uitgevoerd volgens de geldende wetgeving. 6.9 Arbeidsmiddelen en toebehoren - Enkel elektrisch materiaal conform het A.R.E.I. mag op de bouwplaats aanwezig zijn en worden aangesloten op de daartoe voorziene verdeelborden. - Elke aannemer moet zijn arbeidsmiddelen zodanig markeren dat ze identificeerbaar zijn. Het identificatiesysteem moet worden beschreven in de risicoanalyse van de aannemer. - De arbeidsmiddelen moeten geschikt zijn voor het uit te voeren werk en regelmatig gekeurd zijn door een bevoegd persoon zodat bij het gebruik de veiligheid en gezondheid steeds gewaarborgd zijn. Op vraag van de coördinator verwezenlijking moeten de Gebruiksaanwijzigingen en veiligheids- en gezondheidsinstructies kunnen voorgelegd worden. - Bij gebruik van arbeidsmiddelen van derden is de GEBRUIKER verantwoordelijk voor de veiligheid. - Bij het gebruik van heftoestellen gelden volgende specifieke bepalingen: - Alle heftoestellen en hijstoebehoren, evenals grondverzetmachines om lasten te hijsen, die op de bouwplaats binnengebracht worden, moeten voorzien zijn van een geldig keuringsattest. - Een kopie van de keuringsattesten moet aan de coördinator verwezenlijking worden overhandigd vooraleer de toestellen in gebruik te nemen. - Bij gebruik van meerdere heftoestellen met overlappend werkbereik moet, in overleg met de coördinator verwezenlijking een gebruiksprocedure opgesteld worden. - Ladders zijn steeds in goede staat (zonder beschadigingen en stabiel) en uitgerust met aangepaste antislipvoorzieningen. Zij worden opgesteld op een goede, stevige ondergrond. Zij worden steeds vastgemaakt wanneer zij dienst doen als toegangsladder of wanneer de ladder 25 of meer sporten telt. - Bij gebruik van stellingen gelden volgende specifieke bepalingen: - Elke stelling vanaf 2 meter hoog moet voorzien zijn van leuningen, tussenleuningen en plinten. De werkvloer moet aaneensluitend zijn, d.w.z. zonder gevaarlijke ruimten tussen de planken en de leuning en voldoende stevig, rekening houdend met de belasting. - De toegang tot de werkvloeren gebeurt door middel van trappen(torens) of ladders. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 41/43

- Voor de ingebruikname en minstens één maal per week wordt de stelling nagekeken door een bevoegde persoon van de aannemer. - Voor stellingen hoger dan 8 meter of voor stellingen blootgesteld aan buitengewone krachten moeten de nodige berekeningsnota s of referentie van norm voorgelegd worden aan de coördinator verwezenlijking. 6.10 Gevaarlijke producten - Alle producten op de bouwplaats moeten reglementaire etiketten hebben of krijgen. Het gebruik van brandbare, toxische of andere gevaarlijke producten moet in de risicoanalyse van de aannemer vermeld staan. - Het opslaan van producten en verwijderen van verpakking dient volgens de geldende wetgeving en in samenspraak met de coördinator verwezenlijking te gebeuren. - Een kopie van de veiligheids- en gezondheidssteekkaart (chemische fiche of M.S.D.S.-fiche) van de gebruikte producten moet aan de coördinator verwezenlijking overhandigd worden. De steekkaart omvat minstens: Naam van de fabrikant Fysische eigenschappen Bijzondere kenmerken Gevaren / verschijnselen Preventie Blusstoffen / eerste hulp / evacuatie - Indien werken worden uitgevoerd waarbij schadelijke of hinderlijke dampen/gassen vrijkomen, moet dit worden gemeld in de risicoanalyse van de aannemer. Op basis van voorgaande gegevens zal het veiligheids- en gezondheidsplan aangepast worden. Met de coördinator verwezenlijking worden maatregelen afgesproken om de dampen/gassen op een doeltreffende manier af te voeren (afzuiginstallatie, ). 6.11 Werken met een open vlam - Voor de aanvang van werken met open vlam vraagt de aannemer aan de coördinator verwezenlijking of een vuurvergunning vereist is. - Het behandelen van gasflessen gebeurt met de meeste zorg. Lege gasflessen en gasflessen die niet worden gebruikt, worden buiten het gebouw op een vaste plaats rechtop opgeslagen, vastgemaakt, voorzien van de beschermkop en beschermd tegen de zon. - De zuurstof- en brandgasflessen worden bij gebruik verticaal of schuin onder een hoek van minimum 35 geplaatst. Bij voorkeur worden ze gemonteerd op een flessenkar; Op het einde van de dagtaak worden de gasflessen dichtgedraaid en slangen en manometers ontspannen. - Bij werken met een open vlam hoort een ABC blusapparaat van minimum 6 kg. ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 42/43

ASBT bvba Veiligheids- en gezondheidsplan Blz. 43/43