Ring-noord A-59 t/m A-80.

Transcriptie

1 Ring-noord A-59 t/m A-80. Tegenwoordig de oneven nummers van 33 t/m 45. De Ring rond kerk en kerkhof is waarschijnlijk in de 13 e eeuw aangelegd en bebouwd na de bouw van de St. Johanniskerk; een poosje na de Molenberg (Molenstraat), Stekelstraat en Kerkstraat. Vele percelen zijn gedurende lange tijd min-of meer hetzelfde gebleven, andere zijn samengevoegd of gesplitst; zelfs over de paar eeuwen waarover we wat gegevens hebben, is het een hele uitzoekerij! 1953 Op deeze tekening van H. Kesteloo staan de huisnummers van Noordring A-59, Rehobothstraat A-62. Noordring A- 63, nu 33. Noordring. A-64, nu 35. Noordring A-65, nu 37. Noordring. A-66, nu 39. Noordring A-67, nu 41. Noordring A-68 nu Achterstraat A-69, nu leeg. Achterstraat A-70, nu schuur. Achterstraat A-71, nu garages. Noordring A-72, grond. Noordring A-74, schuur. Noordring A-75, nu 49. Achterstraat A-76 en A-77. Achterstraat A-78, nu Schoolstr.1. Noordring A-78a en A-79. Noordring A-80, nu Schoolstraat. Voor Noordring A-102 zie Kerkstraat A

2 1756 De letters op dit tekeningetje komen terug in de tekst De percelen hebben een kadastraal nummer gekregen. 2

3 Noordring A-59, Herberg Het wapen van Duiveland. Nu Kerkring Op 22 dec.1750 wordt uit de nagelaten boedel van de overleden Adriaen Hollander een huis, schuur en erf verkocht staande op de hoek van de Weststraat, belend ten O. door de Ring; ten W. door Joos Aernoutse; met N. het slop naar de Achterweg. Het huis komt 1 mei 1751 beschikbaar. Adriaen zou de op 11 nov.1707 op Nieuwerkerk gedoopte zoon kunnen zijn van Marinus Adriaense Hollander en zijn tweede vrouw, Pieternella Cornelis Karel. Er is geen huwelijk of overlijden van Adriaen gevonden. De koper is Frans Weksteen ( ) voor plus kosten. ( ). Frans is in 1737 getrouwd met Willemina of Willemijntie Berman (ca.1737-) Ze bezitten verschillende panden op Nieuwerkerk, (zie o.a. Kerkstraat A-280). Frans Weksteen is of wordt eigenaar van de latere boerderij Cerealis. Ze laten kinderen dopen op Nieuwerkerk van : Frans Weksteen heeft volgens het kaartje een huis h. Hij overlijdt dit jaar, dus wordt het pand van zijn vrouw, Willemina Berman Op 17 dec.1770 verkoopt en levert Govert de Swarte, namens zijn schoonmoeder Willemina Berman, dit huis, schuur en erf voor contant aan Jan Teunisse Klink, die er per 1 mei 1771 het gebruik van krijgt. Belend ten oosten door de Ring, ten westen door de wed. van Joos Aernoutse; ten zuiden door de Weststraat, en ten noorden door het slop. ( ) In 1781, 1787 en 1793 wordt Klink beschreven als buurman, en is het pand dus nog van hem. Op 4 mei 1779 levert Willem Otte voor 19 pond een tuin aan Jan Teunisse Klink. De tuin heeft de volgende belendingen: oost Jacob Niekerk; west Adam Plokhaar; zuid de Achterweg en noord Govert de Zwarte. In 1781 doet ene Jan Teunisse Klink belijdenis. In 1793 wordt Klink hier nog genoemd als belendende Hoek Weststraat-Ring A-23. Uit onderstaand huwelijkscontract blijkt Marcus Marinusse Schoof de nieuwe eigenaar te zijn, waarschijnlijk heeft hij het in 1811 gekocht voor zijn zoon Marinus die dan als 19 jarige trouwt. Marcus Marinusse Schoof ( ) is in 1790 getrouwd op Oosterland met Laurina van der Vaate ( ). In 1793 komen ze van Oosterland naar Nieuwerkerk. Op 17 maart 1814 wordt een huwelijkscontract opgemaakt tussen Marcus Marinusse Schoof, die dan weduwnaar is met 3 kinderen, en Lena Kik ( ), weduwe met 2 kinderen van Mattheus Roskam. Ze zullen op eigen goed trouwen. Marcus bezit o.a.: 3

4 1 e : de hofstee De Stolpe op A-106 waar hij woont, bestaande uit huis en schuur met 9G.159R. land op diverse plaatsen met beesten en inventaris op Botlands Ambacht; hij heeft die hofstede in 1812 gekocht. 2 e Dit huis op de hoek Weststraat-Kerkring, nr.23, met de schuur er schuin tegenover; 3 e Het hof aan de N. zijde van de Achterweg, belend ten westen door Adriaan Plokhaar en ten noorden door Anthonij van Agthoven. Lena bezit een klein stukje land en een paar hypothecaire vorderingen. Lena hertrouwt in 1822 met de mandenmaker Cornelis Goote (1796-? overl. in Amerika); zij waren de eerste afgescheidenen in Nieuwerkerk A-23. Op 24 mei 1815 verkoopt Marcus Schooff, kleermaker en herbergier, huis, schuur en erf nr.23 aan rietdekker-veldwachter Marinus Schoof ( ) voor Fr. 360,- (f.756,-). Er is ook een opstal v. schuur bij, op het kerkhof van Nieuwerkerk, en een tuin over de Achterweg. Deze tuin wordt belend door: oost de wed. van Anth. Achthoven; west Adam Plukhaar. (A.W.v.Halen) Veldwachter Marinus Schoof trouwt als 19 jarige sergeant de justice in 1811 met de twintigjarige Neeltje de Zwarte (Pieternella Govertse de Swarte) ( ). Van 1813 tot 1835 worden er 17 kinderen gedoopt. In 1818 staat Marinus op een lijst als 27 jarige veldwachter die f.50,- per jaar verdient, hij is of wordt ook rietdekker en slager. In 1821 wordt hij eigenaar van De Stolpe en Hooggelegen. Marcus en Neeltje wonen hier tot 1821, dan gaan ze naar A-107. De 22 jarige arbeider Gerard Bal woont ook hier, en de 19 jarige meid Neeltje Bal A-23. Op 8 feb.1821 verkoopt Marinus Schoof, nu landbouwman op Hooggelegen, het huis en erf, A-23 en een schuur daar tegenover staande tegen het kerkhof, en nog een tuin aan de noordzijde van de Achterweg (met belendingen), voor 600 gulden aan zijn zuster Adriana Schoof (1799-), die in 1815 getrouwd is met de arbeider Marinus Roskam (1794-). (v.halen) Die gaan hier wonen met een dienstmeid en de ongetrouwde kleermaker Cornelis Bal. In hetzelfde huis, op A-23b woont de arbeider Dirk de Ruijter (1796-) met zijn vrouw Neeltje van Achthoven, met drie kinderen (twee van haar, uit een eerder huwelijk met van Nieuwenhuijze), en een paar andere arbeiders en arbeidsters. In 1831 vertrekt Roskam met vrouw en vier kinderen naar Zierikzee A-23. Op 5 juni 1830 biedt Marinus Roskam, mede namens zijn vrouw Adriana Schoof, dit huis met schuur en erf, samen meteen tuin, te koop aan, er wordt niet genoeg op geboden. Op 17 juni wordt het toch verkocht, aan timmerman Pieter Brouwer Joh.zn voor f.250,- Op 13 juli verkoopt Brouwer het huis, de schuur en het erf al weer door aan winkelier Jan Jacobusse de Jonge ( ) voor eenzelfde bedrag, maar de tuin houdt hij zelf. (Boom) Jan is in 1822 getrouwd met Adriana Bal ( ). Ze krijgen elf kinderen van Ze gaan hier wonen, en Jan is of wordt winkelier A-23. De winkelier Jan Jac. de Jonge woont hier op sectie M-430, een huis en erf op 125 m2, samen met zijn vrouw en kinderen. Verder wonen er steeds een groep wisselende arbeiders en arbeidsters in het huis. De Jonge is ook eigenaar van, een huis met erf op sectie M-389 groot 105 m2) 1840 A-23. 4

5 De Jonge hertrouwt dit jaar met de gescheiden Anna Turelure ( ), met haar krijgt hij nog 3 kinderen. In 1841 wonen hier ook verschillende leden uit de familie Braam en van Agthoven, die bijna allemaal naar Amerika gaan A-23. Jan de Jonge woont hier met vrouw en kinderen. Op hetzelfde nummer woont de katholieke schoenmaker Johannes Petrus Hes (1805-) met zijn vrouw Jacoba Adriana Olree (1819-) en hun vier kinderen. Zij vertrekken in 1849 naar Middelburg. Ook woont de arbeider Willem Laban (1801-) hier enige tijd met zijn vrouw Anna van IJsseldijk (1800-) en hun twee kinderen Hoek Weststraat-Ring A-23. Op 2 dec.1848 is Jan Jacobusse de Jonge overleden. Er wordt een inventarislijst opgemaakt voor de weduwe Anna Turelure, de waarde van de huisinventaris komt op f.230,10. (Bouvin) Het kadaster geeft aan dat er een gerechtelijke verkoop is, en dat de staat der Nederlanden eigenaar wordt; het lijkt er op, dat er beslag gelegd is. Op 28 nov.1849 gaat huis en erf op sectie M-430 met een onderlinge akte naar Jan van Belzen, die hier niet zelf gaat wonen Hoek Weststraat-Ring A-23. De gemeentebode-slager Joost Braam (1823-) huurt het huis per 1 mei 1850 en gaat hier wonen met zijn vrouw Tannetje Bakker ( ); ze zijn op 25 april 1849 getrouwd. Ze hebben eerst een jaar op Molenstraat A-76 (nu nr.6) gewoond. Joost is de zoon van veldwachter Maximiliaan Braam. Hij moet dit jaar 49 cent hoofdelijke belasting betalen aan de gemeente. Op 8 sep.1850 wordt er hier een tweeling geboren: Maximiliaan en Jannetje, waarvan Maximiliaan, die later naar Amerika emigreert, bekendheid krijgt als de stichter van het Braamfonds, samen met zijn dochter Louise Hoek Weststraat-Ring A-23. In 1853 wonen op A-23: slager Joost Braam, en bakker Hendrik Karreman Hoek Weststraat-Ring A-23 wordt A-27. Op 25 oct.1855 verkoopt Jan van Belzen dit huis en erf nummer A-27 op sectie M-430 groot 125 m2 voor f.100,- aan de arbeider-slager Joost Braam Max. zoon die hier dus al enige jaren woont. (Ermerins). Verdere bewoners in 1855 zijn: de bakker Hendrik Karreman en de arbeider Jan Mekus Hoek Weststraat-Ring A-27 na vernummering. Veldwachter Braam die inmiddels slager geworden is gaat met zijn familie naar wat nu Kerkstraat 1 is. Op 3 oct.1856 verkoopt Joost Braam het huis en erf nr. 27 op sectie M-430, groot 125 m2 voor f.300,- aan bakker Hendrik Karreman ( ) geb. te Colijnsplaat. Karreman leent er meteen f.600,- op bij Jan I. Moens uit Zierikzee.(Bouvin) 5

6 Hendrik is getrouwd met Cornelia Gast, zij krijgen kinderen op Nieuwerkerk van ; maar volgens het bevolkingsregister wonen ze op de bakkerij van Marinus Hendrikse aan de andere kant van het slop (zie Ring 33). Karremans koopt dit huis waarschijnlijk om er personeel onder te brengen Ring A-27. De in 1838 geboren broodbakker Thomas Bil; en de in 1833 geboren broodbakker Adriaan Bil, met zijn vrouw wonen hier. In 1862 komt Johannis Lette hier wonen. A-27. Op 9 oct.1862 verkoopt Hendrik Karreman, een particulier zonder bedrijf te Nieuwerkerk, voor f.600,- het woonhuis met erf, ingericht als broodbakkerij, Ring 27, op sectie M-430, groot 125 m2, aan de minderjarige, te Nwk. verblijvende, broodbakkersknecht Johannes Lette ( die wordt bijgestaan door zijn vader Nicolaas Salomon Gerardus Lette, een landbouwer uit Haamstede) (Bouvin) 1867 Ring A-27. Op 10 april 1867 biedt Johannes Lette, Nicolaas Salomon Gerarduszoon, broodbakker en winkelier te Nwk. twee woonhuizen te koop aan waarvan hij de eigenaar is: 1 e : een woonhuis en erf, zijnde een broodbakkerij zonder de oven, bakkersgereedschappen en winkelinventaris, huisnr.36, sectie M-425. (zie Kerkring 33) 2 e: een schuur met erf, en de grond tussen de twee percelen; deel van sectie M e: Dit woonhuis met erf op de hoek van de Weststraat en de Ring, huisnr. A-27, sectie M-430, groot 120 m2. De hoogste bieder op dit perceel is de herbergier uit De Meebaal, Anthonie van der Vlugt met f.550,-, maar het wordt niet gegund. Op 12 dec.1867 wordt dit huis op sectie M-430 toch nog verkocht, en wel aan metselaar Krijn Deurlo ( ), voor f.400,-. (Bouvin) Krijn is in 1866 op Noordwelle getrouwd met Maria Tuijnman ( ) A-27. Op 21 juni 1868 leent Deurlo f.125,- van not.ermerins op dit huis. (vdldc) 1869 A-27. Op 15 april 1869 leent metselaar-herbergier Krijn Deurlo f.150,- bij t J.J.Ermerins in Z.zee, het is een 2 e hyp. van op zijn huis. (CvdLdC) Krijn verbouwt het huis tot een herberg die hij Het wapen van Duiveland noemt A-27 Deurlo leent f.400,- op een nieuw gebouwde schuur op sectie M-697 op erfpachtgrond; als meerdere zekerheid geeft hij een 3 e hypotheek af op de herberg. (vdldc) 1879 A-27 Op 27 jan.1879 komt notaris J.C.v.d.Lek de Clercq hier naar het woonhuis van Deurlo. Maria is op 29 oct.1878 ioverleden, en daarom moet er een staat en inventaris worden opgemaakt van de bezittingen. Er zijn twee, minderjarige, kinderen, Tona Suzanna en Jan Johannes. Op de inventarislijst staan ook de metselgereedschappen, de debiteuren en de crediteuren. De onroerende zaken zijn: 1 e : Dit woonhuis en erf, thans herberg op sectie M-430, groot 125 m2. 2 e : Een pakhuis op erfpachtgrond op sectie M-738 groot 66 m2. 3 e : Een woonhuis met erf,; dat verhuurd is aan Paulus van Dongen, zie Stekelstr.A

7 1882 Deurlo heeft vergunning gevraagd voor een kleinhandel in sterke drank in de vóór- en zijkamer van het huis, en die wordt verleend A-27 Er vindt een hermeting plaats, het wordt sectie M-1106, een huis met schuur, groot 124 m A-27 De tramweg komt door de Weststraat en draait vlak langs de herberg de Zuidring op met een bijna haakse bocht, een gevaarlijke situatie. Deurlo waarschuwt de boeren met hun paard en wagen als er een tram aankomt. In 1910 woont Krijn hier samen met zijn dochter Tona Suzanna Deurlo Ring A-34 In feb.1919 biedt Krijn Deurlo Het wapen van Duiveland te koop aan. De herberg heeft hem ruim 40 jaar een goed burgerbestaan opgeleverd, maar hij wordt nu te oud. Kennelijk is er niet voldoende belangstelling want er volgt nog geen verkoop. Ca.1918, vóór de verbouwing Ring A-34, na vernummering. Op 25 nov.1922 verkoopt herbergier Krijn Deurlo de herberg op sectie M-1106, groot 124 m2, samen met een pakhuis met recht van erfpacht op sectie M-1136 groot 69 m2, voor f.3325,- aan de metselaar Johan Francois de Later, maar die koopt voor en namens zijn zoon Anthonij de Later ( ). Toon trouwt in 1925 met Clazina Catharina van der Oest (ca ) uit Overschie. Direct na aankoop sloopt en herbouwt Toon het pand tot een hotel-café, waarna het door het kadaster omschreven wordt als een huis met erf, sectie M-1936 groot 132 m2. Op 23 april 1923 leent de Later f.4000,- van Cornelis de Mooij. Er volgen jaren met vergaderingen, uitvoeringen, dansfeesten, demonstraties, films enz. In 1935 geeft bijvoorbeeld de Rederijkersvereniging Kunst na Arbeid uit Nieuwerkerk hier een uitvoering Ring A-59. De familie de Later evacueert naar de Juliana van Stolbergstraat 2 in de Lier Noordring A-59. De Later evacueert naar de Voorstraat 9 in Lekkerkerk. Hij vindt het tijd om te stoppen en hij verkoopt het pand aan woninginrichter Jan Tanis (ca ) die voor de ramp meubels maakte op Capelle. In feb vraagt Tanis vergunning om het café te verbouwen tot een meubelzaak. Tanis is in 1940 getrouwd met Janna H. Cats (ca.1920-). Tanis is ook eigenaar van M-1874, een erf van 77 m2 (Rehobothstraat); en dat wordt ca.1958 samengevoegd met het huis en erf tot sectie N-36 groot 209 m2. Verder is er het vroegere zogenaamde Armenhuis, zie Ring A-13, dat Tanis na de ramp koopt en ca verbouwd tot werkplaats Kerkring 31 7

8 Tanis verkoopt het gebouw aan zijn schoonzoon Marinus Overbeeke (1938-) Timmerman-meubelmaker Marinus Overbeeke is in 1962 getrouwd met Rianne Catholina Tanis (1941-). Het pand wordt verbouwd tot een kledingzaak die in 2017 nog steeds bestaat, maar nu onder leiding van twee dochters. Rehobothstraat A-62. Zie Rehobothstraat. Noordring A-63. Nu Kerkring 33. Huis en slagerij A-63 komen voort uit i en l. We beschrijven achtereenvolgens: 1 e : het huis op i, tot e : schuurtje l, tot 1807, 3 e : huis met schuur op M-425 (was i plus l ), van 1807 tot e : M-424+M-425, nu slagerij Kerkring 33, van Het huis op i. 8

9 Ca is wagenmaker Jasper van de Putte (zie Stekelstraat A-255) met Maetje Domis getrouwd, die is dan al weduwe van Jan Teunisz Noom en ze heeft 4 kinderen. Van der Putte laat met Maetje tussen 1678 en 1682 twee dochters dopen. Mogelijk was dit huis al van Maetje. Op 24 feb.1682 levert Jasper het huis, en ook nog een varkenshok aan de Kerkstraat, aan Jan Pieterse Beije, die in 1678 een kind liet dopen met Thonia Thomas en in 1680 met Neeltje Cornelis van Gelre. Testament 19 apr (4018) De belendingen zijn: oost de Ring, zuid het slop, west Cornelis Hase, en noord mr. Jacob Pauw. De ondershandse verkoop is drie weken eerder gebeurd, voor vlaams. (4655-2) Beije verhuurt het huis aan Aalbrecht Bresto (1658-ca.1709), die kapper en chirurgijn is Aalbrecht is in 1682 getrouwd met Susanne Bals (1662-na 1717) 1710 Op 30 juli 1710 ligt Susanne Bals, de weduwe van Aalbrecht Bresto, ziekelijk te bedde als zij notaris Hendrik Smith verzoekt om een nieuw testament te laten maken omdat haar man is overleden. Ze stelt een nieuwe voogd aan. ( ) Haar dochter, Leena Bresto (1683-overl. te Oosterland ca.1729), is een nicht van Willem Bal, ze wordt zwanger van hem en krijgt op 1 juni 1710 een kind in het huis van haar moeder, Susanne. Het kind wordt in 1710 op Nieuwerkerk gedoopt als Anna Willemse Bal; ze zal in 1730 trouwen met Izaak van der Daf, molenaar te Nieuwerkerk. Leena tekent kort voor de geboorte van haar dochter te Bruinisse bezwaar aan tegen het daar aangekondigde huwelijk van haar neef Willem en zegt dat hij beloofd heeft om met haar te trouwen. Het huwelijk van Willem met Bastiaantje Boudewijns, een dienstmeid in de herberg op Zijpe, gaat dan ook niet door. Maar Willem trouwt ook niet met Leena, ondanks het feit dat hij op 13 juni 1710 nog heeft verklaard dat, hoewel hij haar ontrouw is, hij toch met niemand anders wil trouwen! In juli zijn er allerlei verklaringen van goed gedrag van Leena, onder andere van dominee Jacobus de Visscher die, tot 15 maanden geleden, 10 jaar lang, 5 à 6 deuren naast haar heeft gewoond in een huis aan de Ring Op 16 april 1711 verklaren Leunis Leendertse Liere, Jannis Vermeulen en Joris Marinisz. dat zij, als buren, nooit enige hoerderij of ontuchtigheid gezien of daar van gehoord hebben, bij het gezin van Lena en haar moeder Susanne Bresto, behalve dat van Willem Bal. ( ) Meerten Coesman, meester kleermaker op Capelle verklaart dat hij Crina Bresto, de zuster van Leena, gedurende een half jaar gekend heeft op Capelle, en ook op haar valt niets aan te merken. Op 17 april zijn het de ouderlingen Jan Abrahamszoon van den Berge en Pieter Deurniet, die alleen maar goede dingen zeggen, en niet begrijpen dat vier leden van de kerkeraad bij hun standpunt blijven over de oneerlijkheid in het huishouden van Leena en haar moeder Susanne Bresto. ( ; ) Leena zou volgens de kerkelijke acta-boeken in 1713 vragen om uit de censuur te worden gezet, maar ze blijft er voorlopig onder staan tot ze berouw toont; volgens datzelfde boek zou ze in 1722 dronken op straat zijn gevonden, maar dat ontkent ze. Leena Bresto ontvangt in 1724 en 1725 nog meesterloon, (geld voor geneeskundige behandeling), gedaan door haar vader vóór Op 24 juli 1714 maakt de ziek te bedde liggende Hester Janse de Vriese, de weduwe van Leendert Leuniszoon Liere, haar testament. Ze laat een zilveren schelling na aan de Armen, en 9

10 de rest gaat naar Susanne Bal, de weduwe van Aelbrecht Bresto; het waarom is onduidelijk, mogelijk heeft ze verzorging genoten? Ze benoemd de chirurgijn Jan Bresto tot executeur. ( ) 1715 Op 29 oct.1715 verkoopt Jan Beije het huis met erf aan de noordkant van de Ring voor , en een tuin over de Menbaan voor , aan chirurgijn Jan Bresto (1686-na 1719). De belendingen van het huis zijn: zuid het slop en oost de Mennebaene ( De Ring ); west Jacob Lavine; noord het schuurtje van Dingenus de Backer. ( ) Er hoort ook nog een varkenshok bij dat bij de kerkmuur staat. ( ) 1719 Jan Bresto ligt ziek te bedde, op 1 juli 1719 draagt hij het voogdijschap over de andere kinderen van zijn moeder, over aan zijn zuster Leena Bresto. ( ) Kennelijk overlijdt Jan kort daarna Op 17 feb.1720 brengt Leena Bresto een inventaris naar de weeskamer omdat ook haar moeder Susanne Bal, de weduwe van Aelbrecht Bresto, is overleden. Het is een simpel geschreven inventaris, met veel Zeeuwse woorden, zonder bedragen. Op een apart papiertje, kennelijk later toegevoegd, staat: Twee husen, vri en onbelast + twee hooven, vri en onbelast. 25 Pond op een oblijgasie van muije Janna Bals, tot laste van den boedel. Er staan 20 stoelen genoteerd, waarschijnlijk staat een gedeelte daarvan in de kapperswinkel; een chirurgijn was meestal ook barbier. (4674a-61) Omstreeks deze tijd koopt Reijn Leendertse Polderdijk de twee huizen op ï en k. Polderdijk is getrouwd met Cornelia Huijke; ze maken in 1733 een testament op langstlevende Op 23 april 1739 zijn er condities waarop uit de nagelaten boedel van de op 21 maart 1739 overleden Reijn Leendertse Polderdijk door de Baljuw en Schepenen van Nieuwerkerk de volgende onroerende goederen verkocht zullen worden ten behoeve van de gerechtigde crediteuren: 1 e : Dit huis met schuur en de gevolge staande aan de westzijde van de Ring en een tuin aan de zuidkant over de Achterweg, tegenwoordig bewoond door Johannis Aalgoet. De belendingen zijn: oost de Ring; west, op k woonde hij zelf; zuid het slop en de schuur van de wed. van Cornelis Staal. Er hoort een varkenshok tegen de kerkmuur bij, en er moet ook nog 5 schelling betaald worden voor het spitten van het hof. De koper is Isacq van de Daff voor , maar die koopt voor Willem Govertse de Swarte (1699-), zoals op 24 mei 1739 blijkt uit de staat en inventaris. ( ) De Swarte trouwt dit jaar, 1739, met Adrijana Dingemanse Boogaert (1708-ca.1744), ze gaan hier wonen en laten 3 kinderen dopen, van 1740 tot In 1746 hertrouwt Willem met Maria de Jonge en verhuist. (zie A-8). 2 e : Een huis met schuur en tuin (zie k ) gelegen achter dit huis, wordt verkocht aan Pieternella Govertse de Swarte. Daar woonde Reijn Leendertse Polderdijk zelf; terwijl dit huis door hem verhuurd werd. 3 e : Er is nog een schuurtje en 2 stukken land, samen ca. 5G. dat verkocht wordt aan de sequester, Nicolaas Telle. ( ) 10

11 1771 Op 22 jan verkoopt en levert wethouder Govert de Swarte dit huis aan de westkant van de Noordring met een boomgaardje over de Achterweg voor 18 ponden vlaams aan Cornelis Puijpeling (of Pijpelinck of Pupeling). Het huis heeft de volgende belendingen: oost de Ring; west Leendert Bibbe, zuid het slop en noord de schuur van Leonardus Swemer. De boomgaard wordt belend door de Achterweg ten oosten en ten zuiden, de weduwe Weksteen ten westen, en Leendert Bibbe ten noorden. ( en ) Ene Cornelis Puijpeling laat met Geertruijd Hermans kinderen dopen van Ze zijn in 1762 met hun zoon Jacob met een akte van indemniteit van de Armkamer van Zierikzee hier aangekomen. In 1797 woont er een 60 jarige arme arbeidster, de weduwe Geertruijt Pupeling op Nieuwerkerk Het huis is geërfd of gekocht door de arbeider-slager Jan Otte (Nwk Bru 1862) die in 1797 getrouwd is met Janna Viergever W.dr ( ) Otte verkoopt het huis in 1807 aan de vleeshouwer Jacob Wessels. Na 1807 gaat het verder als: De slagerij op sectie M-425. Maar eerst volgt nog de beschrijving van schuur L die in 1807 wordt samengevoegd met dit huis Schuurtje L. Ligt op het grondgebied van Botland. Ca.1636 Wat hier op grondgebied van Botland of Cleijn Ambacht ligt, is van Jan Hallingse Op 20 oct.1712 wordt door secretaris Hendrik Smith een verkoop beschreven voor de weeskinderen van Lucas Cornelissen Hollander uit de nagelaten goederen van hun overleden grootvader Cornelis Adriaanse Hollander. Daarbij is deze schuur met erf op Botland, aan de noordkant van de Ring staande naast Jan Beije (op i ), die voor pond gekocht wordt door Dingenis de Backer. Er wordt ook 25G. 40 R. land verkocht in de 9 e mate van Oud-Nieuwland. Dan is er nog een schuur (zie Noordring A-75) die verkocht wordt aan Jan Meijer ( ) Op dezelfde datum, 20 oct.1712 zijn er de voorwaarden en de verkoop voor dezelfde weeskinderen Hollander van een huis-schuur op Nieuwerkerk, staande aan de noordkant van de Ring, met een tuin over de Menbaan; verder worden geen belendingen gegeven. Het wordt gekocht voor 56 pond aan Jan Jacobs Meijer. ( ) 1756 De schuur op L aan de noordwestkant van de Ring is van de weduwe van S. Telle. 11

12 1758 Op 5 mei 1758 komt Alphonsus Baster als executeur in de boedel van de overleden Nicolaas Telle, in leven secretaris van Nieuwerkerk voor de schepenen van Botland en verklaart dat hij na drie Zondaagse geboden aan Nicolaes van IJsselsteijn Jansz., de huidige secretaris van Nieuwerkerk een schuurtje levert aan de westkant van de Ring. ( ) Het schuurtje wordt belend door Willem Govertse ten zuiden en door Willem Kik ten noorden. De prijs zit begrepen in het verkochte huis op Nieuwerkerks grondgebied (zie Kerkring 9), ook van dhr. Telle aan van IJsselsteijn. Dit klopt wat betreft dit schuurtje met de lijst van Botland s grondgebied op het dorp in Op 7 mei 1762 compareert Willem van Fraasen voor schout en schepenen van Botland in opdracht van Nicolaes van IJsselsteijn Jansz., om voor hem te verkopen en leveren een schuurtje staande aan de westkant van de Ring, met Willem Govertse ten zuiden en Willem Kik ten noorden, aan Leonardus Zwemer. ( ) Het wordt verkocht voor f.100,-, maar die zijn inbegrepen in de koopprijs van 300 pond van een huis dat tegelijkertijd verkocht wordt. ( ) 1785 Op 6 mei 1785 levert Leonardus Zwemer het schuurtje op Botland Ambacht dat hij verkocht heeft aan Gerardus Jacobus Philipse voor De belendingen zijn: oost de Ring; west de weg; zuid Cornelis Pupelink en noord Willem Kik. De betaalde som is inbegrepen in het geld dat Philipse betaald heeft voor het huis dat hij van Zwemer gekocht heeft. ( , , 2x) Op 15 mei 1785 maken rentmeester Gerardus Jacobus Philipse en zijn vrouw Geertuijd Elisabet Krom een testament op langstlevende. ( ) 1790 Op 18 juni 1790 verkoopt en levert baljuw Gerardus J. Philipse, ten overstaan van Maerten Kempe, Cornelis van de Walle en W Schorfius als schepenen van de Ambachtsheerlijkheid Botland, deze schuur aan de westkant van de Ring voor aan schepen Jan de Bruijne ( ). (zie ook Noordhoeve). De schuur wordt belend ten zuiden door het huis van C. Pupelink; ten noorden door de wed. Kik en west door de Achterweg. ( en ) Ca.1807 De Bruijne overlijdt in 1806, de schuur wordt verkocht aan slager Jacob Wessels. Wessels heeft ook het huis er naast, het vroegere i gekocht. Bij de eerste opmeting voor het kadaster worden het huis en de schuur als één sectie beschouwd. Deze schuur L wordt samengevoegd met het hiervoor beschreven huis i tot: Een huis met winkel en slagerij op sectie M-425, Ring A Volgens de akte van 1843 verkreeg Jacob Wessels (ca ) het huis en erf met er achter gelegen tuin door koop van Jan Otte (van Wijk?) op 28 april 1807, maar die akte is niet gevonden. 12

13 Jacob is in Rotterdam geboren en komt 28 apr.1805, met een akte van Indemniteit van de Joodse Gemeente waar hij lid van is, uit Bergen op Zoom naar Nieuwerkerk, hij is in 1794 getrouwd met Clara Wessels ( ). Ze zijn in 1805 ingeschreven op Nieuwerkerk met hun 2 dochters, Jetje (1797-) en Anna (1801-), die in Bergen op Zoom geboren zijn. Op Nieuwerkerk wordt dochter Francina (1804-) geboren. In 1803 komt vanuit Bergen op Zoom de slagersknecht Levij Wessels (Werkendam ca.1788-) bij hen inwonen. In 1815 wonen er 6 joden op Nieuwerkerk In 1818 koopt Jacob een schuur om zijn koeien in te mesten. (zie A-75) In 1826 woont Jacob hier met zijn vrouw, drie dochters en de ongehuwde inwonende vleeshouwer Levij Jacobs Ring A-25 Het kadaster beschrijft het als een huis met schuur op sectie M- 425, groot 250 m2, van de erven Jacob Wessels Ring A-25 Vleeshouwer Levij Wessels (Werkendam ) woont hier, na het overlijden van Jacob en zijn vrouw, met de drie dochters van Jacob. Allen zijn Israëliet (Jood) Ring A-25 Levi Nathan Wessels ( ) trouwt in 1842 met Sara Salomon later, Saartje Levie genoemd ( ) Op 30 dec koopt Levi Nathan Wessels een ander huis aan de Ring, zie A-12. (vdld Cl) Een paar dochters van Jacob Wessels blijven hier nog een paar jaar wonen, maar Levi verhuist, naar zijn nieuwe pand. De slagerij hier blijft bestaan. De schuur met stal, op sectie M-416 (zie Kerkring 47), wordt in 1846 eigendom van Levi Ring A-25 Jetje, Antje, en de getrouwde Francina Wessels, verklaren dat ze een schuld hebben van f.2000,- aan Joh. de Jonge op Oosterland. Als onderpand dient datgene wat zij als enige erfgenamen van Jacob Wessels hebben verkregen: 1846 Ring A-25 Op 15 april 1846 komt Izak Veldman, met volmachten van zijn vrouw en haar zuster, (de andere zuster, Jetje, is in 1844 overleden) bij notaris C.v.d.Lek de Clercq omdat die op 8 april geprobeerd heeft om wat van de door hen geërfde goederen te verkopen. Een huis, met slachthuis en erf op sectie M-425, groot 250 m2, een schuur M-416, groot 194 m2, en een tuin, sectie M-17, groot 290 m2. Op deze zaken wordt resp. f.300,-, f.150,- en f.120,- geboden, maar het wordt niet gegund. Verder nog vier stukken land in de polder, waarvan er twee verkocht worden, en tenslotte: sectie M-323, groot 6260 m2, die aan Johan Cornelis Lette verkocht wordt voor f.516,20. Het lijkt er op, dat de verkoping ook bedoeld is om de waarde te bepalen, want een week later, op 23 april 1846, verkoopt Izaak Velleman het aandeel van zijn vrouw en schoonzus in de schuur en wat land voor f.576,-.aan Levij Nathan Wessels. (CvdLdC) 13

14 Antje gaat met haar zwager Izaak Velleman, diens vrouw Francina en dochter Kaatje naar Kampen. In 1850 is Antje opgenomen in Bergen op Zoom en die gemeente eist dan de alimentatiebrief terug die in 1805 door het Israëlitische Armbestuur is afgegeven. Nieuwerkerk weigert, denken ze soms dat wij van den ekster (voorheen lorretje) gepikt zijn? 1847 Ring A-25 Op 12 mei 1847 verkopen de erven Wessels het huis met slachthuis, perceel M-425 voor f.550,- aan de arbeider Marinus Kroone ( ), die hier komt wonen. Op 20 mei wordt een akte opgemaakt waarbij Kroone dit geld leent van Dirk van Farowe, met als onderpand het huis met slachthuis en erf groot 250 m2 op sectie M-425. (CvdLdC) Kroone, die van A-35 komt, is in 1845 getrouwd met de herbergierster Cornelia Gertse die van A-129 komt; op 31 mei 1847 wordt hun dochter Janna Kroone geboren. Levij Wessels gaat waarschijnlijk in zijn eigen schuur (Kerkring 25) slachten Ring A-25 Op 12 oct verkoopt Marinus Kroone, thans te Zierikzee wonende, dit huis met schuurtje en erf, sectie M-425, groot 2 Roeden 50 ellen voor f.400,- aan Dirk van Farowe. De arbeider Jacobus Kroone komt hier wonen met zijn vrouw Johanna Rogmans, later de metselaar Jan Dijkema met zijn zuster, en de mandenmaker Cornelis Goote, die getrouwd is met Lena Kik Ring A-25 Op 28 april 1849 verkoopt Dirk van Farowe, die naar Amerika emigreert, voor f.400,- de volgende zaken aan zijn stiefzoon Isaac de Braal: 1 e : Dit huis met schuurtje en erf op sectie M-425, 2 e : Het huis met erf in de Kerkstraat, sectie M-512, groot 149 m2; 3 e : Een tuin van 1330 m2, sectie M-252. (vdldc) 1850 Ring A-25 Jan Dijkema woont hier. Cornelis Goote en zijn vrouw, vertrekken naar A-47 en in zijn plaats komt bakker Boudewijn Plukhaar (1824-) vanuit Kruiningen hier wonen met zijn vrouw Cornelia van Leerdam (1817-). Hij wil hier een bakkerij beginnen, maar vertrekt al in 1851 naar Serooskerke. Op 25 oct.1850 protesteren de er naast wonende veldwachter Maximiliaan Braam, en de arbeider Pieter Elenbaas als bewoner van een gedeelte van A-25, tegen het oprichten van een bakoven in het gedeelte waar Plukhaar woont. Ze zijn bang voor roet, brand en overlast; bovendien zijn er al twee bakkerijen die nauwelijks een boterham verdienen. Op 24 dec gaan de burgemeester met de beide assessoren (schatters) en de veldwachter naar Boudewijn Plukhaar om proces verbaal op te maken omdat hij ondanks protesten van de buren en een afwijzende beschikking van de gemeente, toch een schoorsteen en bakkersoven gesticht heeft hier op A

15 Plukhaar laat het er niet bij zitten, hij stapt naar de Staatsraad in Middelburg. De burgemeester stuurt informatie en probeert het tij te keren met een persoonlijke brief, maar na een onderzoek ter plekke komt op 16 juni 1851 de verlossende brief: De Staten zien geen reden om de aanvraag te weigeren en de oven kan weer in gebruik worden genomen.. De oven is, geheel van steen, gebouwd in dit huis op sectie M-425, in de westhoek tegen de noordelijke buitenmuur. De ovenopening aan de bovenkant is geheel van ijzer, de deur van de onder-oven is beslagen met zink of ijzer. De schoorsteen gaat schuin naar de oostkant, maar komt niet boven de nok van het dak. (politierapport van Braam) 1851 Ring A-25 Op 9 jan.1851 verkoopt Isaac de Braal. dit huis met schuur en erf, sectie M-425, groot 250 m2 voor f.300,- aan landman en winkelier Marinus Hendrikse ( ). (vdldc) Hendrikse was in 1850 de stuwende kracht achter Plukhaar, maar die is dus vertrokken. Direct als er toestemming is voor de bakkerij komt bakker Hendrik Karreman (1815-) hier wonen met zijn vrouw, Cornelia Gast (1825-) en hun 5 kinderen vanuit Serooskerke. Op 11 aug. van dat jaar leent Marinus f.500,- van Pieter en Lambertus van Vessum. Marinus is in 1827 getrouwd als arbeider, met Willemina Lokker ( ) en in 1832, met Jozina Timmerman.( ), hij is nog arbeider in 1845 bij het overlijden van een kind, in 1846 en 1856 is hij winkelier. De familie is Chr. Afgescheiden. Als Jozina overlijdt is Hendrik winkelier, en er zijn dan 5 kinderen geboren tussen 1835 en Hendrikse was eerst eigenaar van een pand in de Kerkstraat op sectie M-396 (zie A-112) dat in 1856 verkocht wordt. Van 1847 tot 1859 is hij eigenaar van M-410 en 411 (zie Kerkring A-79) Ring A-30, na vernummering. In dec.1861 gaat de particulier Marinus Hendrikse ( ) hier zelf wonen met zijn 4 kinderen, met de niet tot de familie behorende kleermaker Cornelis Bal (1807-); allemaal in Nieuwerkerk geboren. Hij is nog steeds eigenaar van het pand en overlijdt hier als bakker. De kinderen zijn veldarbeiders Ring A-30. Op 6 jan.1863 verkopen de kinderen-erfgenamen (ieder voor een vierde gedeelte) van wijlen broodbakker-winkelier Marinus Hendrikse, die buiten gemeenschap van goederen gehuwd was met de eveneens overleden Josina Timmerman, verschillende zaken. Het wordt eerst in twee gedeelten verkocht, maar later blijkt er één koper over te blijven. Op het woonhuis en erf zijnde een broodbakkerij op een gedeelte van sectie M-425, komt een hoogste bod van f.400,-, door landbouwer Marinus Louis Brouwer uit Oosterland. Op de schuur en erf er naast, ook op sectie M-425 komt een bod van geneesheer-vroedmeester Jan Cornelis Lette, groot f.300,- De heer Brouwer biedt dan nog f.5,- meer voor beide zaken samen, en wordt daarmee koper, maar hij blijkt te bieden voor Johanna Alida Verdoorn, de vrouw van notaris Bouvin, die daarmee dus de eigenaresse wordt. Ze moet ook nog f.85,- betalen voor de bakkersbuil, de roerhaak, de beschuitblikken, de weegschaal met gewichten, de toonbank, een toonbank, een trog, 25 houten broodbakken, een meelkist, koperen schalen enz. Zij koopt ook de 2670 m2 weiland en tuin op sectie G-149 en

16 Waarom de notaris dit pand koopt op naam van zijn vrouw is niet duidelijk: misschien omdat het goedkoop is? (Bouvin) 1865 Ring A-30. Op 12 sep.1867 verkoopt Johanna de bakkerij op sectie M-425 zoals in 1867 in 1 e en 2 e beschreven, voor f.800,- aan Johannes Nicolaas Lette Salomon Gerarduszoon, broodbakker en winkelier te Nwk..(Ermerins) Johannis betaalt f.300,- en leent de rest van de verkoopster tegen 5%, die er dus niet veel aan verdiend heeft! Johannis heeft dan al een eigen bakkerij (zie A-59) 1867 Ring A-30. Op 10 april 1867 biedt Joh. Lette, broodbakker en winkelier te Nwk. twee woonhuizen te koop aan waarvan hij de eigenaar is. 1 e : Dit woonhuis met schuur, waar Lette de bakkersoven uit sloopt om een concurrent minder te hebben, wordt verkocht aan Jan Elenbaas, uit Bruinisse voor f.850,-. (Bouvin) 2 e : Het andere woonhuis dat verkocht wordt is de bakkerij die Lette sinds 1862 bezit. Die bakkerij wordt nu de herberg van de metselaar Krijn Deurlo. (zie A-59). Lette verhuist naar A-124 (zie Kerkstraat A-280 t/m Ring A-282) Slijkring nr. A-30 en nr. A-30a. Jan Elenbaas van Bruinisse verhuurt dit pand. Op A-30a woont op 1 jan.1870 de veldarbeider Sander Klaasse met zijn 7 kinderen. Er vertrekken kinderen, en in mei 1887 komt Leunis Daniël van Klinken hier ook wonen, met zijn vrouw Neeltje Janna Boogerd Op A-30 woont sinds dec.1873 rijksveldwachter Dirk Goud uit Goudzwaard, die getrouwd is met Judith Veenhof, met hun 2 kinderen; zij vertrekken 1875 naar Maastricht. ca.1890 A-30 en nr. A-30a. Elenbaas verkoopt aan de kantonnier Marinus Cornelis van Driel ( ), die eerst op Nwk. maar later op Bruinisse woont; hij is in 1884 getrouwd met Johanna Maria Klaasse ( ); ze komen uit Oosterland en worden op 1 jan.1888 hier ingeschreven. Marinus en de kinderen gaan in 1896 terug naar Oosterland A-30 en nr. A-30a. Op 10 juni maakt notaris Jasper Franse een staat en inventaris op van de bezittingen van Marinus van Driel, die nu kantonnier op Oosterland is, omdat zijn vrouw, Johanna Maria Klaasse is overleden. Er zijn drie minderjarige kinderen in leven. De waarde van hun huis met de schuur en erf op sectie M-425 wordt geschat op f.1000,-. De inboedel is f.417,- waard, en na aftrek van wat kosten krijgt Marinus f.672,- en elk der kinderen f.224,-; een som die Marinus voorlopig, met goedvinden van de voogden, schuldig blijft. In 1897 volgt een hermeting van het perceel, het wordt nu sectie M-1132, groot 250 m2, met daarop een huis, een schuur en een erf. Van mei 1899 tot mei 1901 woont Marinus Pieter van t Hoff op Ring A-30 ten noorden, met zijn vrouw Elisabeth Verlinde. Verder wonen hier in de periode voor kortere of langere tijd de arbeiders families Jan Johannis van Klinken, Cornelis Kort, Pieter Overbeek en Hubrecht van de Zande. In 1907 komt Jacoba Flikweert ( ), de weduwe van Dirk Marinusse van Driel, op A-30a wonen. 16

17 1914 De eigenaar, Marinus van Driel, is intussen landbouwer op Oosterland geworden; hij is in 1899 hertrouwt met de weduwe Adriana Wilhelmina Eekman ( ) Op 15 jan.1814 leent hij f.3400,- van smid Adriaan Kesteloo op Oosterland. Als onderpand geeft hij een hypotheek af op zijn huis, schuur en erf en ruim 6 HA. bouw- en weiland op Oosterland, en op dit huis met schuur en erf op Nieuwerkerk op sectie M-1132, groot 246 m2.; waar trouwens al twee hypotheken op rusten van samen f.11000,-. ca.1925 Ring A-37 Van Driel verkoopt het huis met schuur aan slager Dingenus van der Wielen ( ) 1926 Ring A-37. Dingenus van der Wielen heeft het huis met schuur herbouwd tot een huis met slagerswinkel. Dingenus is in 1910 getrouwd met Pieternella Korteweg ( ) Dingenus begon in 1910 als slager in de Kerkstraat is, zie A-281. Ca.1938 Ring A-63. (na vernummering) Ook het ten westen er achter liggende huis met schuur op sectie M-1826 groot 182 m2, wordt door Dingenus gekocht. (zie Rehobothstraat A-62) Hij verenigt de twee percelen en een stukje grond dat hij van de gemeente koopt tot een huis en slagerswinkel op sectie M-1132 aan de Ring. Het wordt een huis met schuur op sectie M-2189, groot 444 m2. In 1943 wordt er flink verbouwd Ring A-63. Dingenus gaat met de evacuatie naar Noordgouwe, vanwaar hij zijn klanten probeert te bedienen Ring A-63. Per 1 jan wordt de slagerij overgenomen door de zoon, Jacobus (Koos) van der Wiele (ca ), die getrouwd is met Johanna Janna Soeters (ca ) ca Ring A-63. Er volgt een splitsing van sectie M-2189 Jacobus van der Wielen houdt het huis met winkel en schuur, dat wordt sectie M-2336 groot 264 m2. In 1958 verandert het sectienummer in N-49. Jacobus verkoopt het huis met schuur er achter op de sectie M-2335 groot 180 m2, aan Dingeman Stoutjesdijk. 17

18 (zie Rehobothstraat A-62) 1953 Noordring A-63 De familie Jac. van der Wielen evacueert naar de BKlaan 98 in Schiedam, maar zodra het mogelijk is begint hij een winkeltje op Beijersdijkje nr.20. Al snel na de afsluiting van het gat bij Ouwerkerk Ca.1982 is het slagerij A. de Bilde en ca.1994 is het slagerij B. Timmers. 18

19 Noordring A-64. Nu Kerkring 35. Ca m. Op Botland gelegen. Er is een beschrijving van de percelen op het dorp Nieuwerkerk die tot Botland behoren. Er staat: Van t huijs daer Mels Cornelisse in woont, twijffele. De kamer van Job IJmanse ligt op n m. Willem Kik is (al in 1758) volgens de beschrijving van Botland eigenaar van huis, schuur en erf op m. De schuur die er achter ligt is in 1761 van baljuw N. van IJsselsteijn Beiden liggen op grond van Botland Op 16 maart 1792 komt de eerzame Pieter Kik als comparant voor de schepenen van Botland: Maarten Kempe, C. van der Welle en C. Uijl. Hij verkoopt in opdracht van zijn moeder, de weduwe van Willem Kik, een huis met schuur en erf voor aan Marinus Niekerk. Het pand wordt belend door de Kerkring ten oosten, de Achterweg ten westen, de schuur van Jan de Bruijne ten zuiden, en door het slop ten noorden.(4643-7) De niet op Botland gelegen tuin van 25 roeden die ten noorden van het pand en ten westen van de weg naar de molen ligt, met west het Armen-hof en noord de dreef naar Adr. De Jonge zijn erf, is al op 30 nov 1791 voor 11 pond verkocht aan Frans Bibbe. ( en ) Niekerk leent 40 pond van de gewezen smidsbaas Johannes Blom met een akte die op 3 april 1795 geroyeerd wordt. (4646-4) Marinus Niekerk is getrouwd met Neeltje van der Maas. Zij laten 28 sep een testament opmaken door secretaris Gerardus Jacobus Philipse. Neeltje laat haar kleren en sieraden na aan haar moeder, Cornelia t Joeke als die nog in leven is bij haar overlijden.( ) 1795 Op 3 april 1795 verkoopt marinus Niekerk het huis met schuur en erf voor aan de arbeider Cornelis Hendrikse Bakker ( ). Bakker neemt de lening van 40 pond mee over; die wordt 26 feb.1796 geroyeerd. ( ) Cornelis Bakker is pas getrouwd met Janna Leendertse van den Houten ( ) ; hun eerste kind is op 30 jan. van dit jaar geboren. Bij de doop staat zij beschreven als Johanna Hanson. Zij hertrouwt in 1819 met Adriaan Suijker.(AF) 1796 Al op 26 feb.1796 verkoopt Bakker het huis met schuur en erf voor 400 gulden aan de arbeider Jacobus Cornelisse Kooijman ( ). Het pand wordt belend door Adr. P, de Jonge ten oosten en de schuur van J. de Bruijne ten westen. ( ) Jacobus is in 1788 getrouwd met Adriaantje Cornelisse Bal ) Hun eerste kind is in 1788 op Bruinisse gedoopt, maar van 1789 tot 1795 worden er vijf op Nieuwerkerk gedoopt Op 28 okt geeft Jacobus Kooijman het huis enz. als meer zekerheid op een schuldbrief die hij op 23 sep. heeft laten opmaken en waarin hij verklaart schuldig te zijn aan de nu 19

20 overleden Josias de Bruijn. Het op Botland liggende pand wordt belend door Adr. P, de Jonge ten oosten en de schuur van Jan Willemse Otte ten westen. ( en 103) 1811 Kerkring A sep.1811 verkoopt de dagloner Jacobus Kooijman het huis met schuur en erf aan de westzijde van de Kerkring, nr.a-26 voor 548,10 francs aan schoolmeester Pieter Douw L.zn (ca ). (A.W.v.Halen) Pieter Douw is getrouwd met Cornelia Baks (zie Kerkring 17) Kerkring A-26. Pieter Douw is eigenaar van het huis met erf op sectie M-423, groot 114 m2; hij verhuurt het huis aan de 63 jarige Jacob Heijboer en diens 40 jarige vrouw Marina Bal, met hun twee kinderen en een meid. Later zien we diverse arbeiders, al of niet met vrouw of kinderen, zoals de arbeiders Willem Braam, Gerard Bal enz Kerkring A-26. Pieter Overbeeke Joh.zn ( ) woont nu hier met zijn vrouw Maria Jacoba van der Slikke (1797-), ze krijgen 8 kinderen van Na het overlijden van Pieter is o.a. Willem Braam weer terug met zijn vrouw en 3 kinderen Kerkring A-31. Op 19 okt.1860 verkopen de erven Douw het huis voor f.300,- aan Cornelis Timmermans ( ). (Bouvin) Na het overlijden van Cornelis erft zijn vrouw, de winkelierster Maria Hanse ( ) het huis Kerkring A-31. Maria verhuurt kamers, onder andere aan de veldarbeider Jacob Zeeman (1835- ) die hier met zijn vrouw Martijntje van Almenkerk (1838- )en hun vijf kinderen woont. In 1863 komen er andere inwoners, de arbeider Leendert van de Maas met zijn vrouw Adriana de Jonge haar zus en hun 5 kinderen Kerkring A-31. Maria Hanse is nog steeds eigenares en woont hier. Inwonend is nu de metselaar Jan Lindhout (1846-), die in 1871 trouwt met Janna Catharina Maria de Glopper ( ); zij overlijdt in 1874 bij de geboorte van een dochter, die ook al snel overlijdt. De woning is min of meer gesplitst, op A-31a woont Johanna van Dongen ( ) met een zoon, een dochter, een schoondochter en 4 kleinkinderen. Haar man, Joost Kort ( ), waar ze in 1846 mee trouwde, woont nu bij zijn broer op A Slijkring nr. A-31. Op 3 mei 1873 verkoopt de winkelierster Maria Hanse, de weduwe van Cornelis Timmermans, dit huis met schuur en erf aan Jacob Laban (1833-), landbouwer te Capelle. (Bouvin) Er zijn een paar voorwaarden aan de koop verbonden: Het huis kost f.400,- en de bezittingen van Maria, zoals stoelen, schilderijen, kleren, sieraden enz, worden mee verkocht voor f.100,-. De koper moet nu niets betalen, maar Maria mag hier haar hele leven blijven wonen en Laban moet haar elke week f.2,- betalen en minstens twee kg. zuiver tarwebrood; verder moet alles wat nodig is voor haar levensonderhoud, inclusief doktersrekeningen, brandhout enz. voor haar betaald worden. 20

21 Ze is lid van een begrafenisfonds, de gelden daarvan komen te zijner tijd ten goede aan de koper om de begrafenis te betalen Slijkring nr. A-31. Maria Hanse bewoont nr. 31; op 31a woont Cornelis Overbeeke, en op 31b woont Pieter Kort Slijkring nr. A-31. Op 12 maart 1875 zal notaris Moolenburgh in de herberg van Jacob Laban op Capelle o.a. dit huis met schuur en erf op 114 m2, sectie M-423 trachten te verkopen. Laban heeft vorig jaar die herberg gekocht en kan kennelijk niet aan zijn betalingsverplichtingen voldoen. De verkoop gaat niet door en op 5 mei neemt de notaris Moolenburgh de schuldbekentenis op de herberg, op dit huis in Nieuwerkerk en op 2 tuinen en HA land, en op nog een huis in Capelle, over van notaris C.v.d.Lek de Clercq voor f.3000,-. Waarschijnlijk is dat geld van iemand anders, die een belegging zoekt, er komt zelfs nog f.1000,- bij om Laban aan de gang te houden Slijkring nr. A-31. Toch lukt het niet, en op 16 oct.1876 wordt de hypotheek van f.4000,- op de herberg van landbouwer-herbergier Jacob Laban, die nu in handen is van notaris Jacob Moolenburgh, opgezegd en komt een openbare verkoop van: de herberg op Capelle, en: dit huis met schuur en erf op sectie M-423, groot 114 m2, waarvan: a/ het voorvertrek, zonder vergoeding, haar leven lang, verhuurd is aan Maria Hanse, winkelierster en weduwe van C. Timmermans; b/ het midden-vertrek is verhuurd aan Adriaan Tuijnman die getrouwd is met Maria Overbeeke, in okt. wordt er een zoon geboren en in maart 1877 gaan ze naar Delfshaven. c/ het achtervertrek is verhuurd aan Jan Hoogerhuijs, d/ de schuur is verhuurd aan geneesheer Jan Kornelis Lette op Nieuwerkerk. Het varkenshok en de uitloop daarvan die naast de schuur staan horen niet bij het huis, want die staan op grond van Jan Elenbaas, en moeten door de koper worden afgebroken. Het wordt, als arbeiderswoning of investering, voor f.300,- gekocht door de landbouwer/gemeenteraadslid Cornelis van Oeveren. (JCvdLdC) 1877 Slijkring nr. A-31. Cornelis van Oeveren verkoopt op 29 nov.1877 het woonhuis, met schuur en erf, aan de arbeider Samuel Bom ( ) voor f.392,50, die f.450,- leent van Leendert Flikweert, een landbouwer uit Dreischor. (Bouvin) Samuel is in 1876 getrouwd met Ida Flikweert ( ); ze laten 6 kinderen dopen van Samuel is ouderling van de Ledeboeriaanse, later Gereformeerde Gemeente te Nieuwerkerk ca Hij is ca stichter en ouderling van de daarvan afgesplitste Nederduits Gereformeerde Gemeente. (AF) Bom laat een hermeting uitvoeren, het wordt nu een huis op sectie M-1131, groot 110 m2. In 1907 wordt er bij gebouwd Ring A-38. Op 16 mei 1918 wordt Jan Bom ( ), de zoon van Samuel, eigenaar van het huis en tuin op de secties M-1131, sectie M-1528 en sectie M-1620 door een akte van scheiding en deling, zijn vader houdt het vruchtgebruik, tot hij overlijdt op 31 aug (Biermasz) De tuin op sectie M-1841 wordt er pas op 19 maart 1919 bij gekocht. (Biermasz) 21

22 Jan is in 1916 getrouwd met Maria van Westen ( ); ze hebben 2 kinderen als ze in 1921 naar Strijen vertrekken Ring A-38. Op 22 maart 1921 is er een openbare verkoping waarbij notaris Biermasz voor Jan Bom verschillende zaken verkoopt in hotel De Meebaal. Ten eerste is dat het huis met schuur, regenput en erf op sectie M-1528 en M-1131, bij elkaar 134 m2, waar f.100,- extra betaald moet worden voor de rechtbank met de gootsteen, de pomp en de keukenkast. Het huis wordt verkocht met de tuin op sectie M-1620, groot 353 m2, waarbij f.200,- extra betaald moet worden voor een vetstal, een domphuis (drooghuis voor vlas), een hoenderhok met ren en 7 fruitbomen. Het gaat voor f.2831,- naar de buurman, Marinus C. Boogert. (zie Kerkring A-65) De tuin op sectie M-1841 wordt verkocht aan Willem Flikweert Az. met een paar stukken land. Op 6 oct.1921 verkoopt Marinis Cornelis Boogert het huis met tuinen erf op de secties M-1131, M-1528 en M-1923, samen groot 265 m2, voor f.3000,- aan zijn zuster en haar man, Willem Anthonie Lievense ( ); die voor dat bedrag een hypotheek afgeeft aan A. van Popering. (Biermasz) Willem Lievense trouwt in 1921 met Lena Boogert (ca ). In 1922 is er een herbouw, in 1935 wordt er iets op gebouwd. Willem begint hier een timmerbedrijf, maar vanaf 1928, als er werk komt aan palen en aansluitingen bij de aanleg van de bovengrondse elektriciteitsdraden, verandert hij langzaam van beroep en wordt elektricien; aan de voorkant komt een, zeker voor die tijd, grote winkel waarin petroleumlampen, sajet, glas, aardewerk en later allerlei elektrische artikelen worden verkocht. Bij de komst van de eerste televisie staat er zo n klein apparaat in de etalage en dan staan er s avonds vele Nieuwerkerkers met hun neus tegen het etalageraam gedrukt om maar niets te missen van die bewegende beelden. Willem is verschillende jaren diaken en ouderling van de Ned. Herv. Kerk; hij krijgt de eremedaille in zilver als hij 25 jaar brandmeester is Ring A-64. De familie Lievense evacueert naar de Waterlooscheweg 18 in Apeldoorn Noordring A-64. De familie Lievense evacueert naar de Hugo de Grootstraat 106 in Delft. Ca Kerkring 35. De woning en het bedrijf worden overgenomen door Nicolaas Adriaan Lievense (1931-). Op 25 nov vindt de feestelijke opening plaats van een nieuwe woning, werkplaats en winkel aan de Unastraat voor Nico en zijn vrouw Nelly Wandel. Het is kennelijk een slecht jaar voor nieuwe zaken want dit complex wordt, behalve de woning, al in 2008 gesloopt. Het pand aan de Noordring wordt de woning van o.a. de fam. Matthijsse. ca.1991 Kerkring 35. De fam.de Boer is hier ca.8 jaar groenteboer. Ca.1998 Kerkring 35. Leendert van Klinken Sam.zn. koopt het pand Kerkring 35. Op 7 juli 2004 verkoopt van Klinken sectie A-40, groot 134 m2 aan Cornelis Stolk. 22

23 A-65. Na 1954 Kerkring 37. Gedeeltelijk op Botland Er is een beschrijving van de percelen die wel op het dorp Nieuwerkerk liggen, maar die tot Botland behoren; ze liggen een beetje her- en der verspreid, ook het hiernaast gelegen pand (Ring A-64) hoort daar bij. Volgens die beschrijving hoort dit pand er slechts gedeeltelijk bij, namelijk de kamer van Job IJmanse; we mogen dus aannemen dat hij hier woont. Over de volgende 80 jaar is er van dit pand nog niets gevonden n Volgens het bekende kaartje is n van Jacobus Isaakse. Ook uit een beschrijving uit 1761 van alle panden die op Botland liggen blijkt dat de kamer van het huis van Jacobus Izaackse (Stoutjesdijk) (ca ) op Botland ligt en de de rest op Nieuwerkerk; hij woont hier. Jacobus is in 1735 getrouwd met Tona Lievense (1708- ca.1746); er worden 5 kinderen geboren van 1736 tot Ca.1748 hertrouwt Jacobus met Maria Rogierse Sorge waar mee hij 6 kinderen laat dopen van 1749 tot 1759: Adriana, Regier, Marinus, Cornelis, Jacoba en Maria. Op 28 maart 1760 wordt er door Jacobus, samen met de heren weesmeesters, een staat en inventaris opgemaakt omdat zijn vrouw Maria is overleden. Het is een mooie inventaris, waarop als eerste bezit het huis met schuur en erf aan de noordkant van de Ring staat, dat 28 pond waard is, en waarvan de belendingen zijn: oost Mar. Plukhaar en west Willem Kik. Verder zijn er 3 melkkoeien en een vaars; een tas met hooi, de huisinventaris enz. Wat opvalt zijn : 2 Baakels boeken en 2 dito van van der Kamp. Er zijn ruim 82 pond meer baten dan lasten, waarvan de helft toekomt aan het enig overgebleven kind, de 9½ jarige Rogier Jacobusse. Jacobus zal het kind voor 40 pond gedurende 5 jaar onderhouden en van kleren voorzien. Van de ruim 1 pond die overblijft moet voor het kind een erfstuk aan zijn moeder gekocht worden. ( ) In 1760 trouwt Jacobus voor de derde keer, nu met Adriana de Swarte (ca ), waarmee hij 3 kinderen laat dopen van 1761 tot 1766: Marinus, Pieternella en Adriana. Bij de geboorte van het laatste kind, overlijdt moeder Adriana. Als er op 23 nov.1766 een overzicht gemaakt wordt van de bezittingen van Jacobus en zijn 2 nog levende kinderen wordt het huis gewaardeerd op 30 pond. 23

24 Met 3 melkkoeien, samen met de inventaris en de 230 pond contant geld, komt het bezit, na aftrek van de schulden, op ongeveer 370 pond. (4674a-26) Tenslotte trouwt Jacobus in 1766 nog met Jacomina Konings, en zij laten 5 kinderen dopen van 1767 tot 1772: Jacoba, Dinus, Cornelis, Joost en Josina. Jacob is diaken en ouderling geweest van de NH gemeente Op 9 juni 1773 wordt, na het overlijden op 30 maart 1773 van Jacobus Isakse, een staat en inventaris opgemaakt van de bezittingen van Jacobus en zijn weduwe Jacomina Konings. Zij heeft recht op de helft, want ze waren in gemeenschap van goederen getrouwd. De kinderen of hun nazaten krijgen de andere helft van: 1 e : Een huis met schuur en erf aan de zuidkant van de Ring, belend : oost de Ring of Straatte, west de erfgenamen van Adriaan van der Vaate, zuid Willem de Jonge en noord Matthijs Otte. Dat, verhuurde, huis is waard. (zie Zuidring A-13) 2 e : Dit huis met schuur en erf aan de noordkant van de Ring; belendingen: oost de Ring; west de Achterweg; zuid Willem Kik en noord Pietertje Koster de weduwe van Marinus Plokhaar. Met een tuin daarachter, over de Vroone, belend: oost de weduwe van Mar. Plokhaar, west Leendert Bibbe, en noord de weduwe van Frans Weksteen, getaxeerd op Dan volgt de uitvoerige inventaris van het huis; en er zijn een paar koeien en kalfjes. Verder is nog van verschillende personen geld tegoed voor geleverde arbeid. De netto baten in de boedel zijn ruim 281 pond waarvan de helft naar de weduwe Jacomina Konings gaat, en ruim 18 pond naar elk van de 7 kinderen. ( ) ( ) ( ) ( a) 1774 Op 29 nov.1774 verkopen en leveren de executeurs in de boedel en goederen van wijlen Jacob Isaakse (Stoutjesdijk) met procuratie van de weduwe, Jacomina Konings (vaak geschreven als Honinks) en de meerderjarige erfgenaam Leendert Stoutjesdijk, een huis met schuur aan de Noordring met de tuin over de Achterweg voor aan Adriaan Pieterse de Jonge (1741-) ( ) Naast het huis: ten oosten de Ring; ten westen de Achterweg; ten noorden Pietertje Koster de weduwe van Marinus Plokhaar, en ten zuiden: Willem Kik; Ten oosten van het hof: de Achterweg; ten westen: Govert de Zwarte; ten noorden de wed. Mar. Plokhaar. ( ) Adriaan Pieters de Jong trouwt in 1774 met Lisabet Jasperse Provo, de weduwe van Leunis Lokker; in 1776 wordt er een zoon geboren. In 1800 is het pand nog steeds van de Jonge. Ca Kerkring A-27. Schoolmeester Pieter Douw (zie Zuidring A-6) is de eigenaar geworden van dit huis en erf op sectie M-422 groot 108 m2. Hij is ook eigenaar van het huis en erf hiernaast. (zie Noordring A-64) Dit huis is verhuurd aan de 32 jarige Cornelis Heijboer ( ) die in 1810 getrouwd is met Sara van der Welle ( ); in 1818 zijn er 4 kinderen. Cornelis is N.H. diaken van Ca.1845 Kerkring A-27. C. Heijboer woont hier nog steeds met zijn familie; zijn dochter Francina trouwt met de boerenknecht Adriaan van Dijke en ook zij wonen hier een paar jaar. 24

25 1 859 Ring A-32. Op 12 april 1859 verkoopt Douw het huis en erf op de sectie M-422, ter grootte van 108 m2, en de tuin sectie M-19, groot 390 m2 aan de in Veere geboren kleermaker Philippus Johannis van Oosten (1823- ) Van Oosten is in 1851 als koopman getrouwd met de uit den Bommel komende Heiltje de Boeuff (1826- ). Ze wonen hier met hun twee dochters, Mathilda en Maria Ring A-32 Op 12 mei 1862 leent kleermaker en koopman van Oosten f.600,- van Willem van der Stolpe uit den Bommel. Het is een tweede hypotheek op zijn huis en op de tuin Ring A-32. In 1864 vertrekt de familie van Oosten naar Zierikzee. Op 14 juni 1864 verkopen ze het huis met schuur en erf op sectie M-422, groot 108 m2 voor f.800,- aan de landman Jan Cornelisz. de Jonge ( ) van de hofstede Steenzwaan. Deze koop is inclusief de tuin op sectie M-19, groot 3 Roe, 90 Ellen. Jan de Jonge gaat hier als gepensioneerde landbouwer wonen met zijn vrouw Lena Hogerlander ( ), hun 3 kinderen en een kleindochter Slijkring A-32. De erfgenamen van Jan de Jonge worden eigenaars van het pand, het wordt bewoond door zijn weduwe, Lena Hoogerlander. Verder komt de landbouwer Jan Lievense ( ) hier wonen. Hij is in 1871 getrouwd met Janna Hallingse ( ) en ze hebben drie of vier kinderen Ring A-32. Het huis en de tuin die nog steeds van Lena Hogerlander zijn, worden na haar overlijden apart verkocht: 1 e : De tuin M-19, groot 390 m2 wordt verkocht aan de buurman, arbeider Samuel Bom. 2 e : Op 15 feb.1884 koopt metselaar Jan Lindhout dit huis op sectie M-422 groot 108 m2. Jan Lindhout ( ) uit Scherpenisse is in 1874 getrouwd met de 26 jarige Janna Catharina Maria de Glopper, die hetzelfde jaar, een paar maanden na de geboorte van een dochtertje, overlijdt. Het dochtertje overlijdt ook, 5 maanden later. In 1885 trouwt Lindhout met de weduwe Janna Hallingse, die hier nog steeds woont. In 1921 trouwt Lindhout voor de derde keer, nu met Hendrikje Koole (ca ). Op 29 mei 1884 maakt not. Moolenburgh een akte op waarin metselaar Jan Lindhout verklaart dat hij f.500,- geleend heeft. Als onderpand dient dit huis met schuur en erf, en hij geeft een 2 e hyp. op een ander huis met erf (zie Weststraat A-57). Er komt een stukje grond bij, het wordt nu sectie M-1128, groot 122 m A-39, na vernummering. Volgens het kadaster vernieuwt Lindhout het pand. 25

26 1912 A-39. Op 15 feb.1912 verkoopt Jan Lindhout het huis met schuur en erf op sectie M-1128, groot 122 m2 voor f.2000,- aan metselaar Marinus Cornelis Boogert ( ), die dit jaar vanuit Oosterland naar Nieuwerkerk komt, ze gaan hier wonen. Boogert is de zoon van metselaar Lukas Willem Boogert uit Oosterland; hij trouwt in 1917 in St. Annaland met Mathea Leuntje Theunisse ( ); er worden zes kinderen geboren van In de loop der jaren komt er een paar vierkante meter grond bij en er gaan een paar vierkante meter af; het sectienummer verandert in M-2140, groot 125 m2. Ca wordt de in 1884 beschreven tuin op sectie M-19 door de metselaar Boogert terug gekocht van Samuel Bom; en zo komen huis en tuin dan weer bij elkaar. Boogert haalt een stuk van 131 m2 van de tuin en verkoopt dat aan de buurman, de timmermanelektricien Willem Lievense. Het overblijvende stuk, sectie M-1924, van 222 m2 wordt ca.1950 samen met het huis mee verkocht aan Maarten van Dijke, die er 1951 een werkplaats op laat bouwen, die later door hem en zijn zoon zal worden uitgebreid tot autoshowroom en garage Als op 14 feb.1925 de Boerenleenbank wordt opgericht, is de eerste zitting hier in de slaapkamer van Boogerd, hij wordt kassier. De eerste jaren gebeuren alle bankzaken in dit huis. De klanten zitten s avonds vaak op de trap te wachten. In 1935 verhuizen de familie Boogert en de bank naar een nieuwe locatie. (zie Kerkring A-6); het huis wordt verhuurd A-65. De hier wonende Ant. van Dienst evacueert naar de Molendijk 90 in Krimpen aan de Lek. A. en M. Quist gaan naar de Molendijk 96 aldaar. Ca1950 A-65. Mathea Leuntje Theunisse, de weduwe van M. C. Boogert verkoopt het huis met schuur en erf aan de rijwielhandelaar Maarten van Dijke; het sectienummer verandert in N-51, maar het is dan nog steeds een huis met schuur en erf op 125 m A-65. Maarten van Dijke evacueert met zijn familie naar C-239 in Giesendam. 26

27 Noordring A-66. Na 1954: Kerkring "o" op het kaartje van ca.1756 Marinus Plokhaar (ca.1705-overl. vóór 1770) woont hier met zijn tweede vrouw, Pietertje Koster ( ), waarmee hij vijf kinderen laat dopen van Pietertje was eerder geh. met Isaak Leijnse van den Berge; daar kreeg ze drie kinderen kreeg mee, van Marinus was al eerder getrouwd, in 1731, met Janna Claesse Pater ( ) uit Bruinisse Waarmee hij een zoon liet dopen: Adam, die jong overleed. Maar ook met Pietertje krijgt hij een Adam, hun laatste kind Pietertje Koster, wed van Marinus Plokhaar is schuldig op haar huis met schuur en erf aan de Noordring, aan Joshua Tak, smid te Oosterland; de belendingen zijn: ten oosten Adriaan Nehemias de Vin; ten westen Jacobus Izakse; noord de Achterom en de weduwe Weksteen De schuld wordt op 26 juni 1798 ingelost. ( en ) 1776 Er wordt een inventaris opgemaakt van de bezittingen van de op 2 sep.1776 overleden Pietertje. Zij bezit een huis met schuur en erf aan de noordkant van de Ring, ten oosten van het dorpsslop; ten westen is Adriaan Pieterse de Jonge. De erfgenamen zijn haar kinderen: zoon Pieter v.d.berge; zoon Adam Plokhaar gehuwd met Elisabeth Schaafse; dochter Geertruijt Plokhaar met haar man Jacobus Overbeke; en dochter Kristina Plokhaar. De baten zijn 44 pond, er rust een hypotheek op het huis van 20 pond, zodat er 24 pond overblijft. (4666-1) 1785 De zoon, de arbeider Adam Plokhaar ( ) woont hier. Adam is in 1775 getrouwd met Elisabeth Boudewijnse Schaaf ( ) uit Zierikzee. Ze laten 8 kinderen dopen op Nieuwerkerk, van Elisabeth heeft deelgenomen aan de plunderingen in Zierikzee. Ondervraging in 1790 door de Commissarissen van de Commissie tot onderzoek naar de plundering en gewelddadigheden te Zierikzee op 24 sep. 1787: Elizabeth Schaaf, arbeidster, 40 jaar oud, de vrouw van Adam Plokhaar; en Leentje Homs (Lijntje Hem Corn.dr.), arbeidersvrouw, 33 jaar oud, de vrouw van Jan. M. de Jonge. Tenlastelegging: Zij plunderden te Z.zee en noodzaakten de vrouw van Jan Flooij om baaij, saaij, linnengoed en kousen af te geven. --- Elisabeth zegt dat ze naar Zierikzee ging omdat haar broer ziek was. Ze ging mee met Govert de Zwarte, Claas André, Adam Plokhaar, Cornelis Post, en Adriaantje Bols. Leentje ging omdat ze ongerust was over haar man. Beiden ontkennen bij Jan Flooij, de koster van de kleine kerk, te zijn geweest en zijn vrouw genoodzaakt te hebben om hen baaij, saaij, linnengoed en kousen af te geven; en ze hebben ook nergens anders geplunderd! 27

28 1818 Ring A-28. Elisabeth Schoof, de weduwe van Adam Plokhaar woont hier met haar dochter Stoffelina, die met de arbeider Martinus Barendse trouwt en hier twee kinderen krijgt Ring A-28. Na het overlijden Elisabeth vertrekt de familie Barendse naar Burgh. Het huis wordt verkocht aan de landbouwer Hendrik Capelle die het verhuurt aan elkaar opvolgende arbeiders zoals Jozias Bal met zijn vrouw Hendrina Andre met twee kinderen; Jacobus Overbeke met zijn vrouw Aaltje Kik, en Joost Stouten met Francina van den Berge en hun 3 kinderen Ring A-28. Volgens het kadaster is Hendrik Capelle eigenaar van het huis en erf op sectie M-421, groot 148 m2, en de er achter, over de Achterweg, gelegen tuin, sectie M-20, groot 270 m2. (k-162 naar 285) Capelle is ook eigenaar van M-400, een huis op 116 m2, naast de pastorie in de Kerkstraat; En hij heeft een boerderij ( Botland ) waarvan de woning op I-130 op Capelle staat Ring A-28. De arbeider Willem Kooijman woont hier met zijn vrouw Jannetje van t Hof; van 1830 tot 1839 worden er 5 kinderen geboren op Nieuwerkerk. Ze vertrekken in Ook kleermaker Barend van Beek en zijn vrouw Neeltje Kramer wonen hier enige tijd met hun kinderen Ring A-28. Op 21 feb koopt de hier al enige jaren wonende arbeider Willem Kooijman ( ) dit pand met de over de Achterweg gelegen tuin (zie A-69). Op 13 juni lenen zij daartoe f.200,- van de landbouwer Johannis Bal. (Borrendam) Willem is in 1828 getrouwd met Jannetje van t Hof ( ); in 1861 hertrouwt hij met Neeltje Johanna Nikerk ( ). Ze behoren tot de Afgescheidenen Ring A-28. Willem Kooijman woont hier met 3 kinderen. Adriaan Heule die hier inwoont met zijn vrouw, vertrekt dit jaar; er komen wat losse arbeiders voor in de plaats Slijkring A-33, na de vernummering. De erfenis van Jannetje moet worden afgewerkt, en daarom verkopen Willem en zijn kinderen: Willem, die stamper is op de meestoof de Hoop, de arbeider Johannes, en dochter Lena, die gehuwd is met Willem Overbeeke, hun aandeel in huis en tuin aan hun zoon en broer Jacob Kooijman ( ) Die betaalt dus 5/6 deel, oftewel f.170,- voor het huis en de tuin. (Bouvin) Jacob trouwt in 1869 met Bastiana Dooge ( ); ze krijgen 7 kinderen. In de periode zijn er behalve Willem en Jacob diverse andere bewoners, zoals Johannis Kooijman met vrouw en kind, ze gaan in 1868 naar Oosterland; dan komt Johannis Hoogeland hier met zijn vrouw Dina Plokhaar en een kind. 28

29 1874 Slijkring A-33 en A-33a. Jacob Kooijman is eigenaar van het pand, hij bewoont A-33a. Cornelis van Dongen bewoont A Slijkring A-33 en A-33a. Op 17 jan.1878 leent de arbeider Jacob Kooijman f.300,- van Willem Bal, zonder beroep, te Nieuwerkerk; het is een eerste hypotheek. (Bouvin) 1887 Slijkring A-33 en A-33a. Op 19 juli 1887 wordt door notaris J.C.v.d.Lek de Clercq een staat en inventaris opgemaakt voor de weduwe Bastiana Dooge omdat haar man Jacob Kooijman is overleden. Zij wordt eigenares van o.a. dit huis op sectie M-421 met de daarachter, over de Achterweg gelegen, tuin sectie M-20, samen 418 m Slijkring A-33 en A-33a. Er vindt twee keer een hermeting plaats, sectie M-421 groot 148 m2 wordt uiteindelijk sectie M-1846, een huis met erf op 150 m Ring A-40. (na vernummering in 1910) Op 12 dec.1919 wordt het huis met erf door Bastiana en de andere erfgenamen voor f.2000,- verkocht aan de landbouweres Janna Braam ( ), de weduwe van Laurens Viergever. (Nouhuijs) Een stuk van 15 m2 in het noordoostelijke deel wordt verkocht aan Leendert Kooijman. Het huis staat nu op sectie M-1913 groot 135 m2. Janna woonde eerst op A-23, maar nu woont ze hier met een paar kinderen Ring A-40. Op 20 juli 1927 is er een verkoping in het koffiehuis van de Later door notaris Nouhuis namens de vier kinderen Viergever, de getuigen zijn de oproeper Johannes Tierie en de landbouwer Job Bouman. Het huis met erf wordt voor f.1130,- verkocht aan de metselaar Marinus Cornelis Boogert Ring A-40. Op 19 okt.1933 wordt er een onderhandse verkoop geregistreerd waarbij Boogert het huis verkoopt aan Jan Adriaan Lievense ( ). Jan is in 1903 getrouwd met Laurina Bastiana van Blooijs ( ). Ze komen van hun hofstede, de Noordhoeve, waar hun zoon nu op zit. Nadat zijn vrouw is overleden wordt het huis op 15 maart 1934 aan Jan toegewezen; Jan leent f.2500,- van dokter Vleugels Schutter. (v. t Haaff) Er wordt gesloopt en nieuw gebouwd, het sectienummer wordt M-2139, groot 140 m Ring A-66 na vernummering in In 1944 evacueert J. A. Lievense naar Colijnsplaat. 29

30 1949 Ring A-66. Na het overlijden van Jan Lievense wordt de particulier Dingenis van der Wielen de nieuwe eigenaar. Cornelis Johan (Cor) Papeveld ( ) huurt het huis en komt hier wonen met zijn vrouw Esther Schot ( ); Cor is dan politieagent bij de Rijkspolitie. Cor begint zijn werkzame leven als bakkersknecht, hij is daarna kok op het ms. Johan van Oldenbarnevelt en in de stad Utrecht. In 1944 wordt hij door de Duitse bezetters via kamp Amersfoort afgevoerd naar Oostenrijk. Na de oorlog komt hij via de Economische Controledienst bij de politie Noordring A-66. De familie Papeveld evacueert volgens zijn zoon Hans naar de Nieuwe Haven 15, later 17. Ze gaan al snel naar Beijersdijkje 2 en in 1955 kunnen ze naar een nieuw huis, Meidoornstraat 7 in Nieuwerkerk Kerkring 39. De sectienummers worden weer veranderd, het wordt nu sectie N-53, een huis met erf op 140 m2. 30

31 Noordring A-67. Na 1954 Kerkring De ruimte tussen "o" en "p" is in 1756 nog onbebouwd. Het is niet bekend wanneer het voor de eerste keer bebouwd wordt. Waarschijnlijk heeft schepen Cornelis Uijl de sectie in de roerige tijden rond 1800 laten bouwen om het te verhuren A-29. De 50 jarige arbeider Hubrecht de Rijke woont hier met zijn vrouw, de 64 jarige Pieternella van der Have, hun 21 jarige dochter Martina, en de 12 jarige, door de weeskamer uitbesteedde Willem Suiker. Het volgende jaar wonen de arbeiders Ton Lieven, Anthony Mulder, en Marinus Vane met zijn vrouw hier. In de periode zien we een twintigtal mensen, meestal arbeiders, die hier korter of langer wonen A-29. De particuliere Boudina de Mooij, de weduwe van de in 1824 overleden Cornelis Uijl, is de eigenaresse van dit huis en erf op 120 m2 grond, sectie nummer M-420 aan de noordkant van de Ring. In 1836 woont de arbeider Leendert Sijrier (1775-) hier met zijn vrouw Krina den Haan en hun 4 kinderen A-29. Op 26 feb.1841 wordt, in het huis in de Kerkstraat waar Boudina de Mooij, weduwe van Cornelis Uijl, is overleden, een staat en inventaris opgemaakt.(zie Kerkstraat 10) Op 25 mei 1841 worden haar bezittingen door de erfgenamen verkocht waaronder: Dit woonhuis met erf aan de noordzijde van de Dorpsring, sectie M-420, groot 1 roede, 20 ellen, waarvan het voorste gedeelte verhuurd aan Leendert Serier voor f.28,60; en het achterste gedeelte is verhuurd tot 1 mei aan Elisabeth Schaleven, voor f.20,80. Het wordt voor 426 gulden verkocht aan de landbouwer Adriaan Cornelisse de Jonge ( ) Hij gebruikt het huis als knechtshuis, met een vaak wisselende bezetting. In 1848 woont de arbeider Willem Jasperse (1817-) met zijn vrouw Neeltje van Farowé en hun 2 kinderen in het ene gedeelte. De arbeider Marinus Heijboer (1815-) met zijn vrouw Janna Geertse en hun kinderen wonen in het andere gedeelte, zij vertrekken al gauw en dan volgen de bewoners elkaar weer snel op A-29. Na de mem. van successie in 1856 zijn de dochter Adriana de Jonge die in 1850 getrouwd is met Jan Gaanderse (zie De Familiehoeve ), eigenaars van dit huis op sectie M-420. In 1861 woont de in Renesse geboren arbeider Jan Flikweert (1832-) hier met zijn vrouw Thona Braam, in 1869 zijn er 6 kinderen. Ook Willem Laban (1801-) woont dan hier, met zijn vrouw Anna van IJzendijke en een kind. 31

32 1870 A-34. Johannis Bal woont hier met zijn vrouw, Adriana Siereveld en 5 kinderen A-34 en A-34a. A-34 wordt sinds mei 1873 bewoond door de arbeider Willem Heijboer met zijn vrouw Catharina Lems en hun 6 kinderen Op A-34a woont Cornelia Jonker. In de periode zien we 14 verschillende bewoners, al of niet met aanhang, hier wonen; het is nog steeds een doorgangshuis, meestal voor arbeiders van Gaanderse. ca.1897 Ring A-34. Jan Gaanderse laat de sectie M-420 groot 120 m2 met daarop een huis en erf, hermeten, en er wordt vernieuwd, en/of een schuurtje bij gebouwd; het sectienummer wordt M Ring A-34. Het huis gaat in 1904 voor f. 900,- naar de erfgenamen Reinier Adriaan, Johanna Elisabeth, en Elisabeth Wilhelmina Gaanderse, die het huis gewoon blijven verhuren. ca.1929 Ring A- 42. De erven Gaanderse verkopen het huis met schuur en erf op sectie M-1126, groot 122 m2 aan de hiernaast wonende Sander Wandel ( ) die het huis al snel laat vernieuwen door timmerman Tieleman. Sander en zijn vrouw gaan hier wonen. De zoon Cornelis gaat trouwen en hiernaast wonen, zie A Noordring A-67. Sander Wandel evacueert naar de Oosterdwarslaan 3 in Driebergen Noordring A-67. De weduwe K. Wandel-Siese evacueert met haar twee dochters, Maria en Johanna, naar de Giraffestraat 28 in Rotterdam. De bij haar inwonende kleinzoon Jan Folmer evacueert naar de Krullelaan 15 in Zeist. Er wordt rampengeld op ontvangen, in 1955 volgt herbouw Kerkring 41. Op 28 juni 1962 verkrijgen de dochters van Sander, de gezusters Johanna en Maria Wandel, (1902- ca.1995) het pand door toedeling en erving. (v. d. Ende) Johanna ( ) maakt haar zuster Maria tot haar enige erfgename in Kerkring 41. Maria (1902- (ca.1995) verkoopt het huis met schuur en erf op sectie A-1015 groot 125 m2 op 10 aug voor f aan Cornelis van den Berge (1958-) 32

33 Noordring A-68. Nu Kerkring 43 en 45. Het huis op 43 en de werkplaats op nummer 45 bestaat in het begin van de 18 e eeuw uit drie secties, die op het kaartje van ca.1758 respectievelijk p, q en r genoemd worden. Aangezien de panden pas rond 1949 in handen van één eigenaar komen, zullen we ze hier, met gebruikmaking van die letters, apart beschrijven; eerst: "p" 1715 Volgens een akte waarbij het huis hiernaast verkocht wordt (zie q), is Boudewijn Janszoon hier de belendende. Hij is de eigenaar: in 1717 heeft Boudewijn een schuld op dit huis aan Jacobus Pauwe van (4674A-64) 1733 Omstreeks 22 april 1732 overlijdt Boudewijn, volgens de afrekening van 20 okt.1733 blijft er maar een paar pond over. ( en ) ca.1758 Adriaan (Arij) de Jonge ( is eigenaar van het huis op "p" volgens het kaartje. Adriaan is landbouwer op de noordelijk hiervan gelegen hofstede, de latere Familiehoeve. Waarschijnlijk heeft hij iets te maken met "de Sociëteit de Vlasserij", want die verkopen het huis met schuur enige tijd later Op 19 maart 1759 is er een publieke verkoping in herberg De Roo Leeuw waarbij secr. Nic. van IJsselsteijn dit huis met schuur en erf met een tuin over de Achterweg voor verkoopt aan Adriaan Nehemiusse de Vin ( ) ( ) Adriaan de Vin is in 1755 getrouwd met Lauwerijntje Borsselaar (1735- ca.1777)en laat daarmee 8 kinderen dopen van 1756 tot In 1780 hertrouwt hij met Cornelia Pieterse Kooijman (ca.1740-), en in 1799 met Cornelia van Dussen (1759-) Op 6 dec.1759 vindt de leverantie plaats aan de Vin; en pas dan blijkt dat de verkoop gebeurt namens "de Sociëteit de Vlasserij" ( ) De Vin blijft 51 pond vlaams schuldig aan de Sociëteit van de Vlasserij, ( ) 1779 Op 4 mei 1779 verkoopt Adriaan de Vin het huis met schuur en een hof over de Achterweg. voor 28 pond vlaams aan Willem Matthijsse Otte. ( ) Op dezelfde dag verkoopt Willem een tuin, gelegen aan de noordkant van de Achterweg van de Noordring aan Jan Teunis Klink, voor 19 pond ( ) Otte is getrouwd met Cornelia Mallander; ze laten 11 kinderen dopen van 1767 tot

34 1785 Op 29 nov.1785 leent Willem Otte 10 pond en 10 schellingen vlaams van Frans Bibbe, met als onderpand een hypotheek op zijn huis en erf. Op 19 jan.1796 wordt de lening afgelost. ( ) 1790 Ondervraging in 1790 door de Commissarissen van de Commissie tot onderzoek naar de plundering en gewelddadigheden op 24 sep Willem Matthijsse Otte, arbeider, 52 jaar, wonende te Nieuwerkerk. Tenlastelegging: Plunderde te Z.zee, stal een bed en dekens. Hij zegt wel in Zierikzee geweest te zijn op 24 sep.1787, gewoon meegelopen met de anderen, Klaas van Ham, Jan de Bruijne en P. Nijssen, maar hij heeft niet geplunderd en zich zelf geen drop toegeëigend A-30. Op de 28 e van de Sprokkelmaand in 1810 verklaart Willem Otte dat hij 24 pond vlaams geleend heeft van Cornelis Dingemanse Hallingse op zijn huis en erf tegen 5% per jaar. Willem kan niet schrijven, zijn handmerk is een kruis. ( ) 1812 A-30. Op 2 dec verkoopt dagloner Willem Otte dit huis met erf voor 292 francs aan Marinus Franse wonende te Nwk. Deze verkoop is geschied voor het beloop der hypothecaire inscriptie die Corn. D. Hallingse hierop heeft genomen op 31 dec Willem heeft dus niet aan zijn betalingsverplichtingen kunnen voldoen. (A.W.v.Halen) A-30. De uit Noordgouwe komende Cornelis Walkier (ca ) woont hier, waarschijnlijk is hij dan ook al eigenaar, maar uit deze roerige tijden zijn niet alle akten te vinden! Cornelis is in 1813 gehuwd met Martina Dijkgraaf ( ). Walkier verhuurt een gedeelte van het huis: op A-30b woont in 1920 de 52 jarige arbeider Adriaan Suiker met Janne van den Houten en hun zoon Willem. In 1921 wordt dat de timmermansknecht Cornelis Roos met zijn vrouw, de 41 jarige Maria Overbeeke en 2 kinderen. Ook in de periode zijn er diverse huurders en huursters A-30. Cornelis Walkier woont hier als eigenaar van dit huis met erf, M-419, groot 125 m2. Hij is ook eigenaar van een schuur in de Weststraat op sectie M-298 groot 104 m A-30. De eigenaar Cornelis Walkier is in 1834 overleden. Martina hertrouwt met de arbeider Joost Hubrechtszoon Stouten ( ) die pas weduwnaar is geworden A-30. Op 30 dec wordt Martina Dijkgraaf, die in 1836 hertrouwd is met Joost Hubrechtszoon Stouten ( ), eigenaresse van dit huis door de kinderen uit te kopen. 34

35 1846 A-30. Op 31 dec.1846 lenen Martina en Joost Stouten f.160,- van notaris C.v.d.Lek de Clercq op hun huis en erf aan de Kerkring, en op de tuin. (Ermerins) 1852 A-30. Op 1 april 1852 verkopen de twee dochters uit het huwelijk van Martina met Walkier de helft van het woonhuis en erf, gelegen op sectie M-419, groot 125 m2; en de helft van de tuin aan de Achterweg, sectie M-17, groot 290 m2 voor f.120,- aan de arbeider Hubrecht Joostzoon Stouten ( ), die de andere helft, als enige erfgenaam van zijn vader, geërfd heeft. (CvdLdC). Hij gaat hier wonen. Hubrecht is in 1851 getrouwd met Jacomina van Vessum ( ). Hubrecht hertrouwt in 1858 met Adriana (Adriaantje) de Bil ( ) de weduwe van Marinus Fernambucq. In de periode zijn der diverse huurders; het huis wordt in twee gedeelten bewoond Slijkring nr. A-35 en A-35a, na de vernummering in De eigenaar, Hubrecht Joostzoon Stouten, woont hier op A-35. A-35a wordt bewoond door Pieter Overbeeke met zijn tweede vrouw Jacoba Braam en hun 7 kinderen die tussen 1869 en 1884 worden geboren. Er is een hermeting van het perceel: Het huis met erf op sectie M-419, groot 125 m2 wordt nu sectie M-1123, een huis met schuur en erf op 142 m2. De tuin M-17, groot 290 m2, wordt M-1108, groot 320 m Slijkring nr. A-35 en A-35a. Op 18 sep.1879 verklaart de hier wonende arbeider Hubrecht Joostzoon Stouten, dat hij f.180,- geleend heeft op huis en tuin van C.v.d.Lek de Clercq uit Noordgouwe, Slijkring nr. A-35 en A-35a. Op 16 jan.1897 leent Stouten f.300,- van J. van den Bout. (vdldc) 1905 Slijkring A-35 wordt na 1910: Ring A-42. Hubrecht Stouten is 85 jaar oud als op 29 sep zijn bezittingen tijdens een openbare verkoping door zijn zoon en schoonzoons, de particulier Hubrecht Stouten, de arbeider Jan van 't Hof en de landbouwer Adriaan Flikweert, verkocht worden: 1 e : Dit huis met schuur en erf op sectie M-1123, groot 142 m2, wordt voor f.400,- verkocht aan Sander Wandel ( ) (zie ook A-67) Sander leent f.700,- op het huis van koopman Martinus Reinhout uit Zierikzee tegen 4¼%. Sander is als kantonnier in 1898 getrouwd met Klazina Siese ( ); ze woonden eerst op Capelle op B-197a en daarna op A-101; nu komen ze hier wonen. 2 e : De tuin aan de Achterweg sectie M-1108 wordt voor f.475,- verkocht aan Martinus Cornelis Lodewijk, die de tuin in 1918 verkoopt aan metselaar M. C. Boogerd. 35

36 In 1907 en in 1926 vindt er een herbouw plaats. Het sectienummer verandert, het wordt sectie M-1545 groot 142 m2. Sander bezit ook nog een huis op Capelle, L-460 met 680 m2 grond, dat hij in 1911 verkoopt voor f.1350,- aan Abraham de Rijke Pieterszoon, en een stuk land van 1530 m2 in de Loensweg Ring A-42. Al in 1923 adverteert de zoon Cornelis (Cees) Wandel met gebruikte rijwielen en reparatie, banden en carbidlantaarns. Hij is een fietsenreparatiewerkplaats begonnen in de schuur. In 1926 wordt er herbouwd, het kadaster beschrijft de schuur nu als werkplaats; in 1927 wordt er een moffelinstallatie in gebouwd. Cees koopt ook het oude huisje dat ten oosten staat Ring A-42. Op 1 mei 1930 verkoopt Sander het huis met werkplaats op M-1545 voor f.3500,- aan zijn zoon Cornelis Wandel ( ), die dat geld leent van de Boerenleenbank. Cees trouwt in 1931 met Cornelia van der Weijde ( ) W. Stoutjesdijk (Nokke-Wullem) komt bij Cees werken en rijdt met de auto K Noordring A-68, na vernummering. De familie C. Wandel evacueert naar van Voort tot Voort straat nr.33 in Breda. Ca Wandel koopt de hiernaast gelegen sectie M-1122 groot 125 m2 waar eerst een huis op stond. Zie A-68b Noordring A-68. De familie C. Wandel evacueert naar de Apeldoornseweg 49 in Otterlo. Na de ramp wordt er bijgebouwd Kerkring 43 en 45. De sectie M-1121 groot 149 m2, de sectie M-1122 groot 125 m2, en de sectie M-1545 groot 142 m2 worden, met een paar m2 van de gemeente, samengevoegd tot een huis met winkel, en garage, sectie N-56, groot 441 m

37 A-68b; ook A-72. "q". Vóór 1715 is dit huis van Anderies Arieszoon Polder. Andries laat in 1696 een dochter dopen met Maetje Block Pieters en in 1697 hertrouwt hij met Neeltje Claesse Bolijn, de weduwe van Claes Jacobse Witte "q" Er is een akte met verkoopvoorwaarden waarin staat dat op 26 sept drie dingen van de overleden Anderies Arieszoon Polder door zijn weduwe, Neeltje Claasse Bolijn, samen met Pieter van Achthoven als voogd over de weeskinderen, ten overstaan van de baljuw en de schepenen van Nieuwerkerk in Duiveland, ten verkoop worden aangeboden. "Eerstelijk een (dit) huijs, schuire, hoff en erve, aen de noortzijde van de Ring; belent oost het huijsie van Jacob den Blauwen, west Boudewijn Janszoon, zuid 'sheeren Straete, en noord 'sheeren Achterom." Verder wordt er een schuur verkocht (zie Kerkring 47) en een tuin, gelegen aan de oostkant van het Steenzwaan en de westkant van de weg, die ten zuiden belend wordt door de erfgenamen van Claas Adriaenszoon en ten noorden door de Armen. Het geveijlde sal de cooper werden aengeleverd met soodanigen regt en eijgendom, als bij de vercoopers wert beseeten, en hebben aenstonts, met het geven van palmslag, alle prijkelen, (dat Godt verhoede) tot sijnen laste, ende comen op t gebruijckt meij (palmslag = zoals later nog gebruikelijk bij veekopers; prijkelen = perikelen, narigheden) De tuin wordt verkocht voor 5 pond aan Daniël Tuineman. Dit huis wordt voor vlaams verkocht aan Lauwerijntje Abrahams van den Berge (1659-overl. ná haar testament in 1712), de weduwe van Adriaan Ellewits. ( ) ( ) Deze Adriaan Ellewits (ca.1655-vóór 1712), is als een jongeman van Nieuwerkerk in 1694 getrouwd met Lauwerijntje, ze krijgen 4 kinderen tussen 1695 en Lauwerijntje was eerder getrouwd met weduwnaar Jan Heijndrickse Achthoven, waarmee ze in 1692 een kind kreeg. Op 1 sep maken Adriaan en Lauwerijntje, die ziek te bedde ligt, een testament op langstlevende. Eenmalig wordt daarin 25 Car. gulden aan de Armen geschonken. ( ) Ze hebben een dochter Petronella Ellewit die eerst met Jan de Jonge trouwt, en in 1726 met Adriaan Kaashoek. (zie Familiehoeve ). Ca "q" Volgens het bekende kaartje woont Jasper Provo hier op "q", waarschijnlijk als huurder en/of knecht van de eigenaar Adriaan Kaashoek. De uit Antwerpen komende Jasper is 24 dec.1721 getrouwd met de Nieuwerkerkse Helena Abrahamse (van der) Klassis. Ze woonden toen aan de westzijde van de Meuleweg in het huis van haar moeder, Jannetje Pieters Schriek. (zie Molenweg 3 en5) Jasper is in 1723 aangenomen als lidmaat. Op 8 mei 1734 is Jasper hertrouwd met de ongehuwde Kaatje Eliasse Koster uit Ouwerkerk. In 1741 is Jasper met attestatie van Blooijs naar Nieuwerkerk gekomen. 37

38 1760 De weduwe Petronella Ellewit, laatst weduwe van Adr. Kaashoek, heeft een huis in de Kerkstraat (nu nr.17) gekocht van Leendert Pijpeling, eigenlijk is het een ruil. Op dezelfde dag, 19 feb.1760, verkoopt de weduwe Petronella Ellewit, dit huis met schuur en erf en een tuin over de Achterweg voor aan Leendert Pijpeling ( ), die in 1758 een zoon Cornelis krijgt met Hendrina Vane ( ). ( en 210) Leendert Pijpeling leent van de verkoopster. De lening wordt op 22 dec.1763 afgelost. ( en 98; en 210) 1765 Leendert Pijpeling gaat naar Zierikzee, op 16 juli 1765verkoopt hij dit huis met schuur en erf voor aan Leendert van Ham. Belend ten oosten door de Armen en ten westen door Adriaan de Vin. Er hoort een tuintje bij, gelegen over de Achterom, belend door dezelfde Armen en de Vin. De akte wordt in Ouwerkerk opgemaakt. ( ) Van Ham leent van Gerrit Holleman; ( ; ) In 1771 trouwt Leendert met Geertje Abrams van t Hoff, waaruit op 21 sep een zoon geboren wordt, en in 1797 hertrouwt Leendert met Adriaantje Reingoud (ca ) 1770 Op 4 dec.1770 verkoopt Leendert van Ham het huis met schuur en erf en de gevolge van dien staande aan de noordzijde van de Ring met een tuin over de Achterweg voor aan Jacobus Moermond, die in 1769 een zoon Leendert laat dopen met Lena Kwist. Het huis en het hof worden belend door: ten oosten Jacob Nieuwerkerk (Niekerk), en ten westen Adriaan de Vin. ( ) Leendert van Ham gaat niet ver weg, hij koopt het huis ten oosten liggend, wat nu nr.49 is Op 18 aug.1778 verkoopt Jacobus Moermont het huis met schuur en erf aan de noordzijde van de Ring met een tuin over de Achterweg voor aan Cornelis Kik ( ) Cornelis is in 1775 getrouwd met Neeltje Olivierse van Nieuwenhuijze (1749-ca.1776) Cornelis hertrouwt in 1778 met Aagje Reinierse Otte ( ). Het huis wordt belend ten oosten door Jacob Niekerk, en ten westen door Willem Otto. De tuin wordt belend door dezelfde, ten noorden door Adr.de Jonge. ( ) Kik leent tegen 5% rente van koopman Gerrit Holleman uit Zierikzee; deze hypotheek wordt op 28 maart 1785 afgelost. ( ) Cornelis en zijn vrouw gaan naar Noordgouwe waar hij winkelier wordt Op 29 maart vindt de levering plaats van het huis met schuur en hof: Kik heeft het voor 60 pond vlaams verkocht aan Hendrik van Agthoven ( ). Het huis wordt belend door Jacob Niekerk ten oosten, en door Willem Otte ten westen.( ) Kik koopt dan voor ten noordwesten van Capelle een boerderijtje in de 25 e en 34 e mate met ruim 10 gemeten grond; dat boerderijtje wordt in 1789 weer verkocht, nu aan Jacob Andree. Hendrik van Agthoven is de zoon van Abel Hendrik van Agthoven en Neeltje Tonis Walkier Hendrik trouwt in 1797 met Dina Maartense Dooge, er zijn geen kinderen als zij in 1806 hertrouwt met Marinus Kosten(se) 38

39 Hendrik van Agthoven overlijdt op 29 nov Pas op 3 sep.1805 maakt notaris A. W. van der Halen, die ook secretaris is van de weeskamer, een inventaris en verdeling op. Het enige dat daar wordt opgevoerd zijn de kleren met de huisinventaris enz., een tegoed van tienden op wat aardappelland en een tegoed uit een proces tegen Cornelis Hallingse; alles bij elkaar nog geen 43 pond, waar 28 pond aan lasten tegenover staan. Dina krijgt de helft, de rest gaat naar zijn familie. Het huis is intussen verkocht aan Anthonij, de broer van Hendrik. (4672A-5) 1804 Op 21 feb is er een akte waarbij Anthonij van Agthoven verklaart dat zijn moeder, Neeltje Walkier, de weduwe van Abel van Agthoven, haar hele leven in het huis mag blijven wonen dat Anthonij pas uit de erfenis van zijn broer gekocht heeft. Zij kan hier blijven wonen zonder huur te betalen tot het tijdstip waarop Anthonij besluit om hier zelf met zijn gezin te komen wonen, maar dan moet hij wel haar onderdak en kolen betalen. (4331A-230) Anthonij heeft mogelijk dit (of een ander) huis gekocht na het overlijden van zijn broer In 1811 woont de arbeider Anthonie van Agthoven ( ) hier volgens de bevolkingslijst. Anthonie is in 1787 getrouwd met Huigje Adriaens Suiker, die op 17 feb.1795 overlijdt. Er wordt een staat en inventaris opgemaakt op 23 sep.1796, er zijn dan twee minderjarige kinderen, Abel oud ca. 8 jaar, en Adriaan die twee jaar is. Er zijn 6 paarden, 6 koeien, 5 varkens enz., totaal 212 pond waard; de wagens en het verdere bouwgereedschap ruim 87 pond; de vruchten op het veld 434 pond. Met de verdere inventaris, de gouden krullen en de zilveren broekstukken komen de baten op Er is een schuld van 200 pond aan de weduwe van Abel van Achthoven en 50 pond aan Danker Roozemond uit Stavenisse. Anthonie pacht een hofstede met 51G. 170R. land en moet daarover 75 pond pacht per jaar betalen; verder pacht hij nog 11G. 135R. in de Saspolder van N. van der Velde. Met nog wat andere lasten komt het totaal op en daarmee komt het netto bezit op waarvan de helft dus aan de twee kinderen toekomt. Anthonie hertrouwt in 1796 met Maatje van Driel ( ) Na het overlijden van Anthonie hertrouwt Maatje in 1817 met Jacobus Hollander 1818 Kerkring 31. De arbeider Jacobus Hollander woont hier, het huis blijft van zijn vrouw Maatje Kerkring 31. Op 23 feb.1822 wordt er op verzoek van Jacobus Hollander een inventaris opgemaakt van de bezittingen want zijn tweede vrouw, Maatje van Driel, met wie hij in gemeenschap van roerende goederen getrouwd was, is overleden. (van Halen) Verder zijn er drie dochters van haar die belangen hebben: de arbeidster Neeltje van Achthoven, de weduwe van Dignus van Nieuwenhuijzen; Dinxtje van Achthoven, de vrouw van de arbeider Kees van der Maas; en tenslotte de minderjarige Janna, die vertegenwoordigd wordt door haar voogden Jacobus Hollander en Adriaan van Achthoven. Op 1 maart wordt een verkoping gehouden van inventaris van huis nr. 31 op verzoek van Jacobus Hollander. In december 1822 trouwt Jacobus zijn derde vrouw, Martina de Rijke (1797- ) 39

40 1824 Kerkring 31a en b. Op 30 aug.en 13 sep. zijn er openbare veilingen van o.a. het huis met schuur en hof aan de noordkant van de Ring. Op 30 dec.1824 koopt Jacobus Hollander voor f.180,- het huis uit de nalatenschap van zijn eerste vrouw, Maatje. (Boom) Hij bewoont A-31b. Op A-31a woont Leendert Zeeman met zijn vrouw Lena Sneevliet en 2 kinderen; zij vertrekken in 1826 en dan komen er na elkaar diverse andere families Kerkring 31a en b. Op 19 april 1830 leent de arbeider Jacobus Hollander f.120,- van de landbouwer Cornelis Kostense; hij geeft als onderpand een hypotheek op zijn huis, schuur en tuin. (Boom) Het kadaster geeft aan dat de arbeider Jacobus den Hollander de eigenaar is van het huis en erf op M-418, (was "q") ter grootte van 120 m2 en ook van de tuin daarachter, over de Achterweg, sectie M-22, groot 370 m Kerkring 31a en b. Jacobus den Hollander woont hier, in het andere gedeelte wisselen de families elkaar nog steeds regelmatig af Kerkring 31 a en b. Jacobus den Hollander bekent op 13 april bij notaris D.Q.de Jonge van Halen dat hij f.300,- schuldig is aan schipper P. de Koning op Bruinisse op het huis, de schuur en het erf en de tuin. (de notaris vermeldt hier een verkeerd sectienummer: M-448 in plaats van M-418) 1853 Ring 31 a en b. Op 21 nov.1853 gaat notaris D. Q. de Jonge v. d. Halen voor schipper Pieter de Koning uit Bruinisse naar het woonhuis op sectie M-418 groot 120 m2 dat bewoond wordt door de arbeidster Martina de Rijke (1796-), de weduwe van Jacobus den Hollander. Er is al een hele tijd geen rente betaald aan de Koning, dus wordt er beslag gelegd en zal het huis verkocht worden. Er is ook nog de tuin op sectie M-22. Martina emigreert met 4 kinderen naar Amerika. Op de openbare veiling blijkt de meekrapdroger en landbouwer Jan Piet Flikweert met f.50,- de hoogste bieder te zijn, en hij wordt daarmee de nieuwe eigenaar Slijkring nr. A-36 en A-36a In 1861 woont Cornelis Sijrier ( ) hier met zijn vrouw Jannetje Mol en 4 kinderen. Ook Leendert Sijrier ( ) woont hier met zijn vrouw Maria van Vessum ( ) en 3 kinderen. In 1868 komt Krijn Saman (1837-) hier wonen met zijn vrouw Jacomina van den Berge en 4 kinderen Slijkring nr. A-36 en A-36a. De onbewoonde huizen zijn van de meekrapdroger en landbouwer Jan Piet Flikweert. Omstreeks deze tijd worden ze gesloopt en wordt er een nieuw huis gebouwd. 40

41 1887 Slijkring nr. A-36 en A-36a. Op 18 juni 1887 koopt de zoon, landbouwer Adriaan Flikweert J.P.zn. ( ) het huis met erf sectie M-418, groot 120 m2, en de tuin van 370 m2 op sectie M-12. Adriaan trouwt in 1877 met Ouwerkerkse Maria Stouten (ca ), Maria overlijdt bij de geboorte van haar 13 e baby in even zoveel jaren; ook de baby overlijdt bij de geboorte. Adriaan moet in 1894 voor de tweede keer trouwen, nu met de 34 jarige Francina Stouten.(ca ) Er worden nog 8 kinderen gedoopt. Adriaan zit 18 jaar in de gemeenteraad, waarvan 4 jaar als wethouder. In 1890 wordt er iets bijgebouwd, het wordt sectie M-863, een huis op 116 m2. In 1896 volgt een hermeting en er wordt een schuurtje bij gebouwd, het wordt nu sectie M-1122, een huis met schuur en erf op 125 m2. (k-1179/1 en 2) De tuin over de Achterweg van 370 m2 op sectie M-12 wordt in 1924 verkocht, we beschrijven het verloop verderop, 1913 Ring A-43. Adriaan Flikweert woont hier met zijn 2 e vrouw Maria Stouten en zijn kinderen Ring A-72. Op 8 dec.1933 verkoopt Adriaan Flikweert het huis met schuur en erf op sectie M-1122 groot 125 m2, voor f.1200,- aan Marinus Westerweel, die getrouwd is met Pieternella Maria Matthijsse. Het huis A-72 is verhuurd aan Johannes Leendert Thonus van den Bos en Elisabeth Schoenmaker. Westerweel gaat in 1941 naar s Gravenhage Ring A-72. J. Knulst die hier woont evacueert naar de Noorderdijk 13 in Dordrecht Ring A-72. Op 1 jan wordt het huis Ring A-72, op sectie M-1122 van Lena Maria Westerweel te Rotterdam, dat ca.1870 gebouwd zou zijn, onbewoonbaar verklaard. Het huisje van in totaal 57 m3 wordt bewoond door J. Knulst met zijn vrouw en een zoon van 10 jaar voor f.2,- per week. De zoon van de eigenaresse stelt dat de sloop nodig is door oorlogshandelingen, hetgeen niet helemaal correct is, maar hij krijgt zo wel een hogere uitkering en is van de sloopkosten af. ca.1949 A-68b grond. Het terrein wordt verkocht aan Cornelis Wandel en die trekt het bij zijn huis er naast A-68b grond. Er staat hier een salonwagen die bewoond wordt door draglinemachinist H. Wullink. Hij evacueert naar de Zegveldstraat 15 in den Haag Het wordt gedeeltelijk bebouwd als winkel en erf en wordt dan samengevoegd met het huis aan de westkant en de garage aan de oostkant tot sectie N-56 een huis met winkel en werkplaats op 441 m

42 "r" 1715 In 1715 is er een verkoopakte waarin de schuur hiernaast van de overleden Anderies Arieszoon Polder, één van de zaken is, die door zijn weduwe, Neeltje Claasse Bolijn, ten verkoop wordt aangeboden. Er wordt ook nog een huis aan de noordkant van de Ring verkocht (zie "q" hierboven). Jacob den Blauwen Jansz. is de belendende aan de westkant van de schuur en aan de oostkant van het huis, hij zit er dus tussen in, en is daarmee de eigenaar of bewoner van dit huisje. Jacob is getrouwd met Janna (Janneke) Pieters, ze laten 4 kinderen dopen tussen 1697 en 1702 ca.1725 Er wordt op 2 apr.1725 een staat en inventaris opgemaakt van de op 12 oct.1723 overleden Jonas Franse. Hij huurde waarschijnlijk het huis of een kamertje bij Janneke Pieters, want er moet nog 13 schellingen huur betaald worden. Janneke krijgt dan ook 1 pond, omdat hij in haar huis is overleden. Jonas Franse had bij zijn overlijden behalve wat geld, nog tegoed van delf werk, maar hij moest ook nog 14 maanden scheerloon betalen aan Jan Beekman. Jonas heeft drie kinderen die erfgenaam zijn van de vijf pond die hij nalaat. ( en ) ca Mari, weduwe t Hart heeft hier een huis op "r". Deze Marija Gommerse is omstreeks 1732 getrouwd met Jan Simons Hart (Jan overlijdt 19 dec. 1740). Ze laten tussen 1733 en 1740 vier kinderen dopen op Nieuwerkerk. Jan was eerder getrouwd, in 1725, met Cornelia Jans Verton, waarmee hij drie kinderen laat dopen op Nieuwerkerk. De laatste daarvan is de in 1725 geboren zoon Simon, en daarvan is een "Rekening, bewijs en reliqua" op 9 dec.1749, waarbij N. Telle als administrerende voogd verantwoording aflegt over de financiën van deze, dan nog minderjarige, zoon Simon, in het bijzijn van zijn 2 e moeder en baljuw en schepenen, hier in de functie van weesmeesters. Simon heeft in 1743 en 1744 bij Hendrijk Agthoven gewerkt tegen ca. 5 pond vlaams per jaar; verder zijn er inkomsten van rente en verkoop van een gedeelte van zijn erfportie; het totaal aan inkomsten is ruim 28 pond. Marija heeft vele dingen voor Simon betaald: Simon is tot 1742 naar school geweest, meester Maximiliaan van der Doele krijgt daar 4 schelling per jaar voor. Cornelis de Lange en Lucas Hollander hebben schoenen voor hem gemaakt en gelapt; Cornelis Smith heeft wol en linnen geleverd om kleren van te maken, o.a. door Jacoba de Lange; er is een hoed gekocht voor Simon; en Jacobus Dossijn naait en lapt zijn kleren. Ook krijgt Simon 5 schelling "marktgeld". Bij deze uitgaven komt nog het geld dat de baljuw en zijn schepen krijgen voor hun toezicht en de kosten voor de voogd, en het zegel enz; kortom er is net een beetje meer uitgegeven dan wat Simon ontvangen heeft! ( ) Marija laat het huis na, of de erfgenamen verkopen het huis aan "De Armen". 42

43 1763 Voor dit pand worden "De Armen" dit jaar genoemd als eigenaar, ze zijn "belendende" in een akte van de buren; dat gebeurt ook in 1765 weer Op 7 juni 1766 wordt er een akte opgemaakt waarbij de volgende schepenen aanwezig zijn: Maximiliaan Bal, Willem van Fraassen, L. Swemer en Jan de Bruijne. Crijn van der Plas, in zijn functie als boekhouder van de Diaconie Armen van Nieuwerkerk in Duiveland, verklaart dat hij voor een somma van heeft verkocht en dat hij na het om zijn der geboden zal leveren aan en ten behoeve van Jacob Nieuwkerk: "Een huis, schuure, erve en de gevolge van dien, belend door: Oost de schuure van Willem en Jacob Goverse de Swarte; west Leendert van Ham, zuit den Ring; en noord den Achterom ". Er hoort een tuin bij, belend ten oosten door de dorpsvroone; ten westen door L. van Ham; ten zuiden de Achterweg, en ten noorden de Jonge. Jacob moet nu 10½ schelling betalen, 9½ schelling met Sint Maarten, en daarna elk jaar 10 schellingen tot het volle bedrag is betaald. ( ) Jacob is getrouwd met Neeltje Mallander; ze laten 10 kinderen dopen tussen 1766 en Jacob Niekerk is op 27 dec.1788 overleden. Behalve zijn weduwe blijven er dan ook 5 minderjarige kinderen van 12 tot 23 jaar achter. Pas op 3 aug wordt er een verdeling gemaakt aan de hand van de inventaris van de bezittingen. Er is onder andere het huis aan de noordkant van de Ring met hof over de Achterweg, waard 50 pond vlaams, waarop nog een schuld rust van ruim 11 pond aan de Armen. In totaal zijn er 65 pond meer baten dan schulden. Neeltje is intussen hertrouwd met Cornelis Flohil uit Bruinisse, die met schulden is overleden; de weeskamer stelt in 1798 dat Neeltje daar verantwoordelijk voor is, en dat zulks betaald kan worden uit haar bezittingen uit haar eerste huwelijk; er komt een rechtszaak, en de weeskamer wordt in het gelijk gesteld. (4672A-16) 1799 Op 12 maart 1799 koopt arbeider Jacob Bom ( ) dit huis. (volgens akte in 1847) Jacob is in 1796 getrouwd met Janna Tuijnman ( ) 1817 Achterweg of Slijkring A-32. Arbeider Jacob Bom leent f.150,- van landbouwer Jan Adr. de Jonge te Nwk. met als onderpand zijn huis, nummer A- 32 aan de Noordring. Belend ten oosten door Govert de Zwarte en west door Jacobus Hollander. Er is ook nog een tuin over de Achterweg. (v.halen) 1818 Achterweg of Slijkring A-32. Jacob Bom is overleden, zijn weduwe, Janna Tuijnman, wordt de nieuwe eigenaresse; zij verklaart 320 guldens schuldig te zijn aan Maria Steenland, weduwe van Willem Tuijnman, op haar huis, schuur en erf. (AWvHalen) Ze bezit ook de tuin achter het huis aan de andere kant van de Achterweg, zie sectiea-71, een tuin van 180 m2. Janna woont hier met haar 7 kinderen. 43

44 1844 A-32. Als Janna overlijdt erft haar zoon Cornelis Bom ( ) 1/5 e deel van het huis en erf op sectie M-417, groot 157 m2; alsmede een tuin sectie M-23, ter grootte van 180 m2. Op 2 dec.1844 koopt hij het andere 4/5 e deel voor f.240,- van zijn broers en zuster. (Bouvin) Cornelis Bom is in 1842 getrouwd met Elisabeth Plokhaar ( ) A-37. Elisabeth Plokhaar is in 1854 hertrouwd met Jan van de Stolpe ( ); ze verhuizen naar Noordgouwe. Het huis wordt verhuurd aan Jan van Damme die hier komt wonen met zijn vrouw Maatje van der Panne; ze vertrekken in 1856 naar Amerika. Daarna wonen Jan en Elisabeth enige tijd hier, tot ze in 1862 naar Bruinisse vertrekken A-37. Op 17 oct.1862 komt Elisabeth, met haar man en de arbeider Jan Bom naar de notaris. Ze willen voor zichzelf, en als voogden over de minderjarige kinderen de onroerende goederen van de overleden Cornelis Bom verkopen. Het huis aan de noordkant van de Ring op sectie M-417 groot 1 Roede 57 Ellen, met de tuin aan de Achterweg, sectie M-23 groot 1 Roe 80 Ellen wordt voor f.641,- verkocht aan de arbeider Cornelis Stoutjesdijk Jasperszoon ( ) uit Nieuwerkerk. Cornelis is in 1860 getrouwd met zijn nicht Adriana Stoutjesdijk ( ). Ze komen hier wonen met hun kinderen. Op 13 jan.1863 tekent Stoutjesdijk een hypotheekakte bij notaris C.v.d.Lek de Clercq, hij leent f.400,- van de notaris J.J.Ermerins op zijn huis, en op de tuin sectie M-23 groot 180 m A-37. Op 29 aug 1864 leent Cornelis Stoutjesdijk Jasperzoon f.200,- op de tuin op sectie M-18, groot 450 m2 die hij op 6 dec met een akte van scheiding en deling heeft verkregen. Als dekking dient tevens: een tweede hypotheek op: a/: een huis op sectie M-417, groot 157 m2; en b/: een tuin op sectie M-23, groot 180 m2. (Ermerins) In 1888 woont Johannis Aalbrechtse hier met zijn vrouw, Adriana Pieternella Stoutjesdijk en 3 kinderen (geb ) op A A-37 Stoutjesdijk laat sectie M-417 hermeten (naar k-670/6); het wordt nu een huis met een schuur en een erf op sectie M-1121 groot 149 m2. Het wordt ca verkocht naar k-1437/1. De tuin op M-23 wordt verkocht aan Adriaan Flikweert. (zie M-23) Stoutjesdijk bezit ook de tuin M-13 van 450 m2, dat wordt M-1110, groot 437 m2; die gaat dan naar k-1249/6. In april 1903 leent Leunis Daniël van Klinken f.425,- op deze tuin aan de Achterweg van schipper Teunis Barendregt. (Franse) 1903 A-37 Het huis met de schuur en het erf op sectie M-1121 groot 149 m2 wordt verkocht aan de arbeider Johannis Aalbregtse ( ) die in 1884 getrouwd is met Adriana Pieternella 44

45 Stoutjesdijk (ca ), de dochter van de vorige eigenaar. Op 19 oct.1903 leent Joh. Aalbregtse f.700,- op het huis. (Nouhuijs) Na het overlijden van Adriana worden de kinderen, Cornelis, Willem en Cornelia, medeeigenaar. Johannis koopt ca een huisje op sectie M-1874, van metselaar Mar. Boogert, en hij gaat daar wonen. (zie A-60 in de Rehobothstraat) Het witte huisje. Feest ca A-44, na vernummering. Cornelis (Cees) Wandel koopt het oude huis op sectie M-1121 groot149 m2. Cees maakt er een winkel en werkplaats van. Hij krijgt op 1 sep.1927 vergunning voor het plaatsen van een dubbelwandige moffeloven op dit adres. Hij heeft dan al een fietsenreparatie-werkplaats in de schuur van wat nu Kerkring 43 is. In feb vraagt De Bataafsche Import Mij. vergunning voor de verkoop van Kon. Shell producten via een verplaatsbare tank met pomp Kerkring A-68a. Ca.1957 Na diverse verbouwingen wordt het een auto-reparatiewerkplaats. Het wordt samengevoegd tot Kerkring op sectie N-56, een huis met winkel en werkplaats op 441 m Kerkring fa. C. Wandel vraagt vergunning voor een benzinepomp met twee tanks van 6000 liter Kerkring Huis en garage, Ring 43 en 45 gaan naar de zoon, Johannis Cornelis Wandel (1946-) en die woont hier nu met zijn vrouw en dochter en heeft er zijn garagebedrijf. 45

46 Achterstraat A Hendrik Capelle, landbouwer heeft hier een tuin op sectie M-20, groot 270 m2. Capelle is ook eigenaar van M-400, een huis op 116 m2, naast de pastorie in de Kerkstraat, van M-421, een huis op 148 m2 aan de noordkant van de Ring en van een boerderij met veel stukken grond, waarvan de woning op J-130 op Capelle staat. Hendrik is getrouwd met Zoetje Bibbe Deze tuin, maar ook het huis op sectie M-421 (zie A-66), worden verkocht aan Willem Kooijman ( ), die in 1828 getrouwd is met Jannetje van t Hof ( ), en die in 1861 hertrouwt met Neeltje Johanna Nikerk ( ) De erfenis van Jannetje moet worden afgewerkt, en daarom verkopen Willem en zijn kinderen hun aandeel in hun huis (zie A-66), en in deze tuin aan hun zoon en broer Jacob Kooijman ( ). Jacob trouwt in 1869 met Bastiana Dooge ( ); ze krijgen 7 kinderen Er is een hermeting, het wordt nu een tuin op sectie M-1112 groot 225 m Achterweg A-33b. De tuin gaat naar de arbeider Leendert Kooijman ( ). Hij bouwt hier een huis en een schuur, het wordt sectie M-1479, groot 244 m2. Leendert trouwt in 1902 is met Johanna Jacoba de Waaij ( ), ze krijgen 11 kinderen Achterweg A-33b. In mei leent Leendert f.1000,- van de landbouwer Adriaan van den Ende. (Franse) 1921 Achterweg A-48. Op 30 maart 1921 verkoopt Leendert Kooijman dit huis met schuur, wagenhuis, varkenshok en erf aan de Achterweg, op de secties M-1479 en M-1912, samen groot 260 m2, en een tuin van 306 m2 op sectie M-990, voor f.3933,- aan Giljam Flikweert ( ), die in 1921 in gemeenschap van goederen getrouwd is met Maatje Flikweert ( ). (Korteweg) 1924 Achterweg A-48. Op 20 nov.1924 is er een boedelscheiding na het overlijden op 8 sep van Giljam Flikweert. Zijn weduwe blijft achter met twee minderjarige kinderen, Pieter en Marinus. De waarde van de inboedel wordt geschat op f.629,-; het kleinvee met de landbouwproducten en de gereedschappen zijn f.2110,50 waard. Er is dit huis met schuur, wagenhuis, varkenshok en erf, op de secties M-1479 en M-1912, samen groot 260 m2, dat voor f.2800,- op de balans staat, en dan is er nog een tuin van 306 m2 op M-990. De roerende goederen bestaan uit 65 HL aardappelen, kg suikerbieten, 140 baaltjes ajuin, bruine bonen en tarwe. 46

47 Na aftrek der schulden, waaronder wat pachtschuld, blijft er f.2162,40 over om te verdelen; Maatje behoudt het huis enzovoort. (Korteweg) Zij hertrouwt in 1928 met Cornelis Rentier ( ), die eerder getrouwd was met Cornelia Haaijman ( ). Zij heeft dan 2 kinderen, hij 1, en samen krijgen ze er nog 6 bij Achterstraat 69. Cornelis en Maatje evacueren met de kinderen naar de Soembastraat 42 in Dordrecht Achterstraat 69. Cornelis Rentier verhuist naar het ouderlijk huis van Maatje, de Noordstraat A-82; dit huis wordt verhuurd. W. H. de Valk woont hier Achterstraat 69. Het huis met schuur en erf is verkocht aan de landbouwersknecht Willem Dorst (1925-) die getrouwd is met Leuntje Pieternella Lokerse (1926-) 1953 Achterstraat 69. Dorst is met zijn vrouw en zoontje naar Schoote 6 in Yerseke geëvacueerd. Het huis gaat verloren, Dorst ontvangt rampengeld en verkoopt de grond aan de gemeente. 47

48 Achterstraat A-70. Maalderij in de Achterstraat achter de Kerkring noordzijde Volgens de eerste kadasteraantekeningen is de tuin op sectie M-21, groot 570 m2, van timmerman Pieter Johanneszoon Brouwer (zie Kerkstr. A-273); ca.1860 De tuin wordt verkocht aan Johannis Heijboer (zie Kerkring A-7); het wordt sectie M-768, groot 570 m2. ca.1876 Heijboer bouwt een schuur op de sectie, en er volgt een hermeting in 1897 Het wordt nu sectie M-1114, groot 495 m In januari van 1905 verkoopt de particulier Johannis Heijboer Cornelisz. de schuur voor f. 800,- aan de landbouwer Govert Wilhelmus de Reus ( ). Govert leent f.1000,- van Heijboer. (Franse) Govert trouwt in 1891 met Janna Maria de Reus-Verlinde ( ). Govert bouwt in 1906 een huis op de sectie die wel hetzelfde nummer, M-1114, houdt Achterstraat 47. Op 15 maart 1923 verkoopt de landbouwster Janna Maria Verlinde het huis met de schuur en het erf op sectie M-1114, groot 495 m2, voor f.3000,- aan haar schoonzoon, de koopman Willem van Dijke Maartenszoon ( ) die er in 1922 een malerij bij bouwt. Op 3 mei 1923 leent Willem van Dijke f.2500,- van Gerbrand Vleugels Schutter uit Oosterland, het is een eerste hypotheek. Marinus Zanddijk uit Noordwelle staat borg. (Korteweg) Willem is in 1908 getrouwd met Janna Zanddijk ( ) Er worden dertien kinderen geboren Achterstraat A-47. Op 3 dec.1925 verkoopt van Dijke het huis met de schuur, de maalderij, alle gereedschap en het paard met de wagen voor f.5000,- aan Johannis Pieter Bossers, een koopman en commissionair uit Bruinisse. (Biermasz) Dit had mogelijk met een schuld te maken van v. Dijke; het was, volgens zijn zoon Maarten, geen vetpot, en er waren vele mondjes te vullen! Willem van Dijke blijft wel op deze plaats wonen en werken Achterstraat A-47. Op 15 april 1926 vraagt Willem van Dijke Mzn vergunning om zijn graanmaalderij en handel in granen en meel te mogen uitbreiden met gebruik van een Darmstadt ruwoliemotor van 32 HP. op nr. A-70, sectie M

49 1935 Achterstraat A-70. In sep wordt de ruwoliemotor vervangen door een 25 PK elektrometer. Voor de aanvraag van een hinderwetvergunning wordt dezelfde tekening gebruikt, alleen zit er nu geen vliegwiel meer aan de motor en is er een andere buurman! ca.1942 Achterstraat A-70. De volgende eigenaar van sectie M-1114 is een huis met malerij op 495 m2 wordt de vennootschap onder firma: "W. van Dijke en zoon" 1944 Achterstraat A-70. Willem evacueert van de Achterstraat nr.70 naar de Zwijndrechtsestraat 103 in Rotterdam Achterstraat A-70. Willem van Dijke woont hier met zijn vrouw en drie zonen. Het pand gaat met de ramp verloren, de zoon Marinus komt om het leven. De familie evacueert naar C-262 in Giesendam. In 1954 wordt er rampengeld ontvangen. In 1956 wordt de sectie verkocht aan de gemeente, die het op haar beurt verkoopt aan C. van der Male uit de Kerkstraat, zodat die er een nieuwe schuur kan bouwen, ter compensatie van zijn schuur die met de ramp verloren ging in de Noordstraat. In 1980 wordt de schoonzoon Leen van den Berge eigenaar van de schuur. In 1993 gaat de schuur naar de huidige eigenaar, Cornelis van den Berge. 49

50 Achterstaat A-71. Eerst "een tuin over de Achterweg", dan een huis met schuur, nu garageboxen enz De arbeidster Janna Tuijnman ( ), de weduwe van Jacob Bom is nu de eigenaresse van sectie M-23, een tuin van 180 m2. Zij heeft een huis en woont op Ring A-68b-. De tuin wordt al in 1766 genoemd als de boekhouder van de Armen het huis op de Ring met deze tuin verkoopt aan Jacob Nieuwkerk, die op zijn beurt in 1799 verkoopt aan Jacob Bom. ( ) 1844 Na het overlijden van Janna erft Cornelis Bom ( ) 1/5 e deel van een huis en erf op sectie M-417 ter grootte van 157 m2; en ook deze tuin sectie M-23 van 180 m2. Op 2 dec.1844 koopt hij het andere 4/5 e deel voor f.240,- van zijn broers en zuster, Johannis, Willem, Marina en Jan Bom. (Bouvin) Cornelis trouwt met Elisabeth Plokhaar ( ) Elisabeth Plokhaar is hertrouwd met Jan van de Stolpe; ze gaat naar Bruinisse. Op 17 oct.1862 komt zij, met haar nieuwe man en de arbeider Jan Bom naar de notaris. Ze willen voor zichzelf, en als voogden over de minderjarige kinderen de onroerende goederen van de overleden Cornelis Bom verkopen. Het huis aan de noordkant van de Ring op sectie M-417 groot 1 Roede 57 Ellen, met de tuin aan de Achterweg, sectie M-23 groot 180 m2 wordt voor f.641,- verkocht aan de arbeider Cornelis Stoutjesdijk Jasperszoon uit Nieuwerkerk. Op 13 jan.1863 tekent Stoutjesdijk een hypotheekakte bij notaris C.v.d.Lek de Clercq, hij leent f.400,- van de notaris J.J.Ermerins op zijn huis, en op de tuin sectie M-23 groot 180 m Op 29 aug 1864 leent Cornelis Stoutjesdijk Jasperzoon f.200,- op de tuin op sectie M-12, groot 450 m2 die hij op 6 dec met een akte van scheiding en deling heeft verkregen. Als dekking dient tevens: een tweede hypotheek op: a/: zijn huis op sectie M-417, groot 157 m2 (zie Ring A-68b); en b/: op deze tuin op sectie M-23, groot 180 m2. (Ermerins) 1903 De tuin op M-23 wordt verkocht aan de landbouwer Adriaan Flikweert ( ) Adriaan woont op sectie M-418, zie Ring A-68b. Ca heeft Adriaan ook al de er naast liggende tuin M-22 groot 370 m2 van zijn vader gekocht In 1913 worden de beide tuinen van M-23 en M-22 samengevoegd tot de nieuwe sectie: M- 1669, groot 560 m2. en er wordt door Adriaan een schuur op gebouwd. 50

51 1924 A-47a. Op 28 maart 1924 verkoopt Adriaan Flikweert de tuin met schuur voor f.1280,- aan zijn zoon, Hubrecht Flikweert Adr.zoon (1897-). (Korteweg) Hubrecht trouwt in 1924 met Ida Flikweert ( ), ze krijgen 6 kinderen. In 1925 bouwt Hubrecht een huis bij de schuur, het wordt sectie M-1962, groot 563 m2. Hubrecht koopt er in 1943 ook nog 19 m2 bij van de gemeente: dan wordt het sectie M-2223, groot 579 m2. Hubrecht zit 7 jaar in de gemeenteraad en is 20 jaar lid van de prov. staten voor de SGP Achterstraat A-71. Op 8 feb.1952 is er een aanvraag van H. Flikweert bij de gemeente om zijn huis op sectie M-1669 uit te mogen breiden, er komt een bergschuurtje of zgn. klompenkot bij de achterdeur In 1953 gaan huis en schuur verloren, er wordt rampengeld ontvangen en de grond wordt aan de gemeente verkocht. Hubrecht Flikweert evacueert met vrouw en vijf kinderen naar de Hogestraat 204 in Werkendam of de Hoogstraat 102 in Middelburg. A-72 zie A-68b. 51

52 Noordring A-74. nu Kerkring 47 en 49 Op de foto hierboven (uit het archief van Jan Stolk) van vóór 1940 zien we links A-72, dat na de sloop in 1946 verandert in een open terrein. In 1953 hoort dat bij A-68 en daar wordt het verhaal van dat huisje als A-68b beschreven. In het midden staat de lange schuur, A-74 in 1953, waar in 2009 twee huizen zijn gebouwd. Het huis met de schuur rechts daarvan wordt beschreven als A-75. De foto hieronder is dezelfde plek, maar dan omstreeks (foto Jan Stolk) De schuur heeft stapels vlas, graan, hooi en koeien gezien, maar Cees Lievense laat door Leen Tieleman een nieuwe voorgevel in de schuur zetten en dan staan er radiatoren, kozijnen en zeiljachten die geschilderd moeten worden in de werkplaats, en er is ook een winkel, waar niet alleen verf verkocht wordt, maar waar men ook goede adviezen krijgt. 52

53 A-74. Het verhaal van de schuur ("s") nu Kerkring Op 20 oct.1712 wordt door secretaris Hendrik Smith een verkoop beschreven voor de weeskinderen van Lucas Cornelissen Hollander uit de nagelaten goederen van hun overleden grootvader Cornelis Adriaanse Hollander. De hier beschreven grote schuur aan de noordkant van de Ring, naast Max. Jillis Verboom, wordt verkocht aan Jan Meijer voor 60 pond. ( ) En er is ook een schuur (zie Ring A-63) die verkocht wordt aan Dingenis de Backer. En er wordt ook 25G. 40 R. land verkocht in de 9 e mate van Oud-Nieuwland. Uit een boedelbeschrijving van de buurman en uit een latere verkoop weten we, dat vóór 1715 Andries Arieszoon Polder de eigenaar is van een schuur op deze plek. Andries laat in 1696 een dochter dopen met Maetje Block Pieters. In 1697 hertrouwt hij met Neeltje Claesse Bolijn, de weduwe van Claes Jacobse Witte. Andries is ook eigenaar van het ten westen gelegen huis, dat nu, in 2011 het westelijke stuk is van Kerkring 45, het huis van Han Wandel. Het huisje, tussen dat huis en de schuur, wat nu de garage van Wandel is, is dan van Jacob den Blauwen In 1715 is er een verkoopakte waarin de schuur met erf van de overleden Anderies Arieszoon Polder, één van de zaken is, die door zijn weduwe, Neeltje Claasse Bolijn, samen met Pieter van Achthoven als voogd over de weeskinderen, ten overstaan van de baljuw en de schepenen van Nieuwerkerk in Duiveland, ten verkoop wordt aangeboden. De schuur wordt belend door Jannis Jansen van Adel aan de oostkant, Jacob den Blauwen Jansz. aan de westkant, de Ring aan de zuidkant, en het Achterom aan de noordkant. Er wordt tegelijkertijd ook nog een huis aan de noordkant van de Ring verkocht, en een tuin aan het Steenzwaan. Het geveijlde sal de cooper werden aengeleverd met soodanigen regt en eijgendom, als bij de vercoopers wert beseeten, en hebben aenstonts, met het geven van palmslag, alle prijkelen, (dat Godt verhoede) tot sijnen laste, ende comen op t gebruijckt meij (palmslag = zoals later nog gebruikelijk bij veekopers; prijkelen = perikelen, narigheden) En zo wordt de grootte schuere op 26 sept.1715 voor 63 pond vlaams verkocht aan Govert de Swarte.( ) 1758 Op het bekende kaartje van ca.1758 zien we dat de zoon, Willem Govertse de Swarte, de nieuwe eigenaar is; hij zal de schuur wel ondershands of uit een erfenis verkregen hebben van zijn vader. Willem beboert 6 stukken eigen land op Nieuwerkerk, samen 13G. 52R Op 3 maart 1772 levert Govert Willemse de Swarte voor 10 pond de helft van een schuur, die eigenlijk verkocht was aan Willem Cornelisz. de Jonge, aan Govert Willemse Berman, die, kennelijk als familielid, genaast heeft. Oost Leendert van Ham; west Jacob Nieuwkerk; zuid de Ring, noord de Achterom. (4656-4). 53

54 1773 Op 2 feb.1773 verkoopt Frans Bibbe in zijn kwaliteit van testamentaire erfgenaam van Jacob Govertse de Swarte, de vader van zijn eerst overleden vrouw, en als voogd en vader van zijn zoon, de wees Job Franse Bibbe, de helft van de schuur aan de Ring, voor 7 pond vlaams aan Govert de Swarte. Ten oosten van de schuur: Leendert van Ham, ten westen Jacob Nieuwerkerke. ( ) ( ) Op 24 sept.1773 verkoopt en levert Govert Willemse Berman de helft van de schuur met Govert de Swarte, aan Jan Dingeman Hallingse Op 23 juli 1776 is er een akte van leverantie. Dingeman Hallingse heeft een gedeelte van een schuur voor 13 pond verkocht aan Leendert van Ham, maar dat gaat niet door want er wordt genaast door Govert de Zwarte, die nu dus de gehele schuur zijn eigendom mag noemen. De belendingen zijn: oost Leendert van Ham; west: Jacob Niekerk A-33. Op 25 april 1810 verkoopt Govert de Swarte de schuur nr.33 voor 1865 pond vlaams aan landman Willem Joziasse de Bruijne, samen met 57 Gemeten land. ( ) Zie Kerkstraat A A-33. In 1818 wordt de schuur gebruikt door de joodse slager Jacobus Wessels, zie A-63. Wessels heeft ook een paar stukjes land en gebruikt de schuur waarschijnlijk hoofdzakelijk als opslagplaats voor veevoer en als stal voor zijn slachtvee A-33. Op 28 aug koopt Jacobus Wessels voor f.75,- de schuur nummer 33 van de erfgenamen van Govert de Zwarte; Wessels sloopt de schuur en bouwt hem nieuw op. Waarschijnlijk wordt er nu ook een waterkelder gemetseld om drinkwater voor de beesten bij de hand te hebben, er is immers nog geen waterleiding De erfgenamen van Jacobus Wessels zijn de eigenaars van deze schuur, die op sectie M-416 staat, groot 194 m2, met een recht van erfpacht op nog 36 m2 die van de gemeente is A-33. In 1843 verklaren Jetje en Antje Wessels en de met koopman Izak Velleman gehuwde Francina Wessels dat ze een schuld hebben van f.2000,- aan Joh.de Jonge op Oosterland. Als onderpand dient datgene dat zij, als enige erfgenamen van Jacob Wessels, bezitten: 1e: Een huis, schuur en erf op sectie M-425, groot 250 m2, met een over de achterweg gelegen tuin, sectie M-17, groot 290 m2. 2 e,3 e en 4 e zijn stukjes weiland op M-50, 51, 52, 295, 323, en D e : deze schuur M-416, groot 194 m A-33. Als de erfenis geregeld is, wordt slager Levie Nathan Wessels, die gehuwd is met Sara Levie op 23 april 1846 de nieuwe eigenaar van de slagerij en de schuur. (CvdLdC) Levie en Sara krijgen kinderen in 1846 en 1850 op Nwk. (zie Ring A-12) 54

55 Op 3 sep 1846 leent Levie f.650,- van mr. C. v. d. Lek de Clercq, met als onderpand: 1 e : Deze schuur op sectie M-416 (vdldc), het is een eerste hypotheek. (vdldc) 2 e : een tweede hypotheek op het huis en erf, sectie M-314, groot 133 m2 en de tuin M-315, groot 450 m2.; dit is Ring 25, waar Levi nu woont.(ermerins) Op 16 mei 1846 pacht slager L. N. Wessels 36 vierkante ellen gemeentegrond, gemerkt A voor f.1,50 per jaar om zijn schuur op sectie M-416 uit te breiden. M v. Damme op C en D; C. Bom op E A-33. Op 25 juni 1852 verkoopt Levi de schuur voor f.600,-, aan de emigrerende landeigenaar Jeremias Dijkema (van Dijkema s hoefje, een boerderij op D-195 met veel land), die het op zijn beurt 8 maanden later, op 29 april 1853, voor hetzelfde bedrag weer verkoopt aan Jan v.d. Welle Pzn. (C.v.d.Lek de Clercq) 1870 A-38 Op 7 juli 1870 verkoopt Jan van der Welle, die als droger werkt op de meekrapfabriek, de schuur, ook weer voor f.600,- aan landbouwer Adriaan Janszoon Lievense ( ); gehuwd met Neeltje Mol; de koop is, zoals dat steeds geweest is, inclusief het erfpachtrecht van de grond, en er moet dus elk jaar erfpacht betaald worden. (Ermerins) 1875 Op 20 mei 1875 verkoopt Adriaan Lievense de schuur aan zijn jongere broer, landbouwer Leendert Jansz. Lievense ( ). De verkoop gebeurt, samen met een huis in de Kerkstraat voor f.1800,-. (Moolenburg) In 1877 is er een gedeeltelijke sloop; sectie M-416 verandert in sectie M-761, groot 194 m In 1898 overlijdt Leendert, en wordt zijn weduwe, Lena van Meurs eigenares van de schuur Rond 1917 doet Lena de schuur over aan haar zoon Anthonie Lievense ( ) die op 58 jarige leeftijd, in 1923, met de 52 jarige Grietje van den Bout trouwt. Het sectienummer is veranderd, het is nu een schuur en erf op M-1120, groot 205 m2 geworden. Waarschijnlijk is de schuur vernieuwd en een stuk kleiner geworden. Ca Lievense verkoopt de schuur aan landbouwer Cornelis Flikweert ( ), die in 1890 getrouwd is met Wilhelmina Johanna Viergever. Cornelis woont er naast en koopt deze schuur omdat hij dan in staat is om aan zijn beide zoons elk een schuur te verkopen En zo, op 24 dec.1925 verkoopt Cornelis deze schuur, sectie 1120 groot 205 m2 (waarvan 36 m2 erfpacht) voor f.1000,- aan zijn zoon, de landbouwer Daniël Johannes Flikweert ( ), die in 1919 trouwt met Johanna Heijboer. Zie Kerkstraat A-110. Om een uitgang naar achteren te hebben krijgt Daniël ook het westelijk stukje van sectie 1119, bestaande uit het pad naar de Ring, dat aan de oostkant begrensd wordt door een betonnen schutting. (Nouhuijs) 55

56 1952 In 1952 overlijdt Daniël. Er komt een grote verandering in de bestemming als de landbouwschuur wordt verkocht aan schilder Cornelis Anthonie Lievense. (zie A-78a) Cees Lievense laat door Leen Tieleman een nieuwe voorgevel in de schuur zetten en dan is het een werkplaats waar de koeien vervangen zijn door radiatoren, kozijnen en zeiljachten die geschilderd moeten worden; en er is een winkel, waar niet alleen verf verkocht wordt, maar waar men ook goede adviezen krijgt Na een serieuze vaatoperatie kan Cees zijn werk niet meer volhouden en hij verkoopt de zaak in 1974 aan een trouwe medewerker: Dingeman Verboom. Zij hebben elkaar leren kennen als Cees een poosje invalt als leraar schilderen op de Ambachtsschool. Het klikt tussen de twee, Cees ziet een goeie toekomstige schilder in die leerling en biedt hem een baan aan, en die wordt graag aangenomen. Dingeman blijft bij Cees werken als schilder tot hij op zijn beurt in 1974 de zaak overneemt, inclusief de schuur, die in gebruik blijft als schilderwerkplaats. Dingeman stopt als hij 60 jaar oud is en verkoopt zijn zaak aan Ad de Wit In 1995 huurt schilder Ad de Wit de schuur en in 1998 koopt hij hem. Ad verhuist al snel zijn bedrijf naar de Burg. Boumanstraat waar hij de oude brandweergarage heeft gekocht; de schuur op de Ring wordt nauwelijks nog gebruikt en in 2006 verkocht aan Louis Verburg, die op zijn beurt al snel doorverkoopt aan projectontwikkelaar Bij de Vaate, die de bestemming van de sectie laat veranderen zodat woningbouw mogelijk is. Het geheel wordt in 2008 overgenomen door aannemer Cees Geuze die de schuur sloopt en er twee woningen voor in de plaats bouwt. 56

57 Noordring A-75. Tegenwoordig Ring 49 Hoek Ring- Wethouder van Klinkenstraat De eerste verkoopakte die we vinden van seker huijsie, schuirie, hoff en erve staende aan de noortzijde van den Ringh is van 26 feb De laatste bewoonster, Adriaenje Marinis, de weduwe van Mar. Gilliszoon Verboom is overleden en nu wordt dit pand door secretaris Hendrik Smith, als sequester in de nagelaten boedel, verkocht ten overstaan van de baljuw en de schepenen met het geven van de palmslag ten interesse van de beste gerechtigde. Er naast liggen: Ten oosten het slop naar de weduwe van Adriaen Ellewits, de latere Familiehoeve. Ten westen de schuur van Anderies Aritzoon; (zie A-74) Ten zuiden de Ring en ten noorden sheeren Achterom. De koper, voor (32 pond vlaams, oftewel 192 gulden), is Johannis Janszoon van Adel; hij moet direct betalen; en daarna eenzelfde bedrag op elke dag van de Goese markt tot alles betaald is. ( en ) De onkosten zijn: Voor schout en schepen: 1 schelling per pond; aan de secretaris voor het schrijven van de condities en het zegel 9 schellingen, en nog eens hetzelfde voor het schrijven der plakkaten en zegels, en nog 5 schellingen voor het schrijven van brieven; 55 schellingen bij elkaar; ook toen wisten ze er al bijna 10% kosten van te maken! Er wordt een schepenschuldbrief, een soort hypotheekakte, opgemaakt ten laste van van Adel voor de resterende , die in 7 jaarlijkse termijnen moet worden afgelost, maar waarover geen rente hoeft te worden betaald! Baljuw Cornelius de Jonge koopt deze schepenschulbrief voor slechts 9 pond vlaams. De erfgenamen van Adriaentje krijgen dus maar 4 plus 9, is 13 pond uitbetaald; het lijkt wel diefstal! Als de aflossingen op tijd binnenkomen maakt de baljuw in 7 jaar tijd ruim dus winst op een investering van nog geen ; ook toen kenden ze dus al de mogelijkheden van geld verdienen met hypotheekaktes! Hoe hij het pand precies verkregen heeft is onduidelijk, maar in 1758 is het huis t, volgens het bekende tekeningetje, van Adriaan Kaashoek. (zie A-76, de latere Familiehoeve ). Adriaan Kaashoek (ca.1698-ca. 1759) is in 1726 getrouwd met Pieternella Adriaans Ellewits ( ), de weduwe van Jan Janse de Jonge. Het huis hoort al langer bij de eigenaars van de boerderij. Kaashoek en zijn vrouw zijn mogelijk hier in 1751 toen Adriaan de Jonge, een zoon uit het eerste huwelijk van Pieternella, trouwde, en op de boerderij kwam. 57

58 1760 Adriaan Kaashoek is overleden, en op 19 feb levert Pieternella Ellewits, haar huis met schuur en erf aan de noordzijde van de Ring, met nog een hof over de Achterweg voor 30 pond aan Leendert Jacobszoon Pijpeling (1737-ca.1767). ( ) Op dezelfde dag verkoopt Leendert zijn huis in de Kerkstraat (zie A-111) aan Pieternella Ellewit voor 42 pond, het is dus eigenlijk een ruil. Hij heeft kennelijk al een hypotheek op zijn huis gehad want de weduwe leent nog 14 pond en 8 schellingen aan hem tegen 6%, een lening die op 22 dec wordt afgelost. Leendert is in 1757 getrouwd met Hendrina Vane ( ), en ze krijgen in 1758 en 1761 een kind. Ze worden in 1765 met attestatie ingeschreven in Zierikzee. Hendrina hertrouwt in 1767 met Hendrik Maartense Bakker en in 1788 met Johannes Enthoven Op 10 mei 1763 levert Abraham Uil, schoenmaker te Oosterland, laatst weduwnaar van Johanna Willemse Verseput, samen met de verdere erfgenamen van zijn vrouw, dit huis voor aan Willem Janse van den Berge (1712-), de zoon van Jan Abrahamse van den Berge en Johanna. Het is niet duidelijk hoe Johanna eigenaresse is geworden van het huis. Willem is ca getrouwd met Adriaantje Arentse Plokhooi en hij hertrouwt in 1743 met Neeltje Cornelisse van de Vate. Het huis met schuur en erf ligt aan de noordkant van de Ring; ten oosten belend door de dreef van Adriaan de Jonge en ten westen door de schuur van Willem Govertse (de Swarte). Er wordt ook nog een tuin verkocht aan de westkant van Molenweg van ongeveer 32 roeden voor Het hof wordt belend door: oost de Molenweg, west Aernout Vaete, zuid de erfgenamen van mr. Mus en noord de Armen. ( , en ) Van den Berge leent 30 pond vlaams van de weduwe van Jacob de Bruijne. ( en ) 1771 Op 1 oct.1771 verkoopt Willem van den Berge het huis met schuur en erf aan de noordkant van de Ring aan Leendert van Ham voor Leendert is getrouwd met Geertje Abrahams van t Hof; zoon in Ten oosten ligt de dreef naar Adriaan de Jonge; ten westen staat de schuur van de erfgenamen van Willem en Jacob Govertse. Zoals gebruikelijk mag de koper per 1 mei 1772 over het huis beschikken en komen de huisschatting en de andere lasten over 1771 ten laste van de verkoper. ( ) 1783 Op 5 aug.1783 leent Leendert van Ham van dominee Francois van de Casteele, predikant op Nwk., tegen 4% rente. Tot naarcominge en meerdere versekeringe van zijn verplichtingen verbindt Leendert met een hypotheek: 1 e : Zijn huis, schuur en erf aan de Noordring; belend door: ten oosten de dreef naar Adriaan de Jonge, west de schuur van Govert de Swarte, zuid de Ring en noord de Achterom. 2 e : Een stuk coorn -en weijland van 5 Gemeten, 4 Roeden, gelegen in de 6e mate nr.12 van het Oude-Nieuwland. Bij het opmaken der akte zijn aanwezig de secretaris L. Zwemer, en de schepenen Huibregt Janze en Adriaan de Jonge. Op 12 feb wordt deze akte geroijeerd omdat alles betaald is. (4660-8) 58

59 1811 Ring nr.34 Vóór 1811 wordt het huis verkocht aan de landbouwman Frans de Zwarte ( ), want op 7 juni 1811 leent die 180 Hollandse guldens van Jacobus Dekker uit Z.zee als 2 e hyp. op dit huis en schuur, en op 44G.249R. land in de 13 e en 34 e mate van Nwk. (A.W.v.Halen) Er is een eerste hypotheek hierop van 3 sep.1805 van 1000 pond, aan dezelfde Dekker. Frans is in het voorjaar van 1803 getrouwd met Willemina van den Hoek (ca ), overleden na de geboorte van een zoon die slechts één dag leeft. In 1818 woont de arbeider Dirk van Damme ( ) hier met zijn vrouw Levina Viergever ( ) en hun 3 kinderen. Zij vertrekken in 1820 en dan komt Aarnoud (Arnout) de Zwarte ( ) hier wonen met zijn vrouw Pieternella Kik ( ), 4 of 5 kinderen en een dienstmaagd Ring A-34. In 1824 trouwt Neeltje de Zwarte ( ), het enige nog levende kind van de eigenaar Frans de Zwarte, met Marinus van Damme (1793-overl. in Amerika), die weduwnaar is van Hendrika Sluijters. Zij gaan hier wonen in het huis waar Neeltje voor de helft eigenares van is. Neeltje doet op 4 maart 1823 belijdenis, samen met nog 32 anderen. Zij wordt ook eigenaresse van het stuk land waar later de Kikkerbuurt op gebouwd wordt Ring A-34. Op 8 juni 1830 nemen Frans de Zwarte en zijn dochter Neeltje, die ieder voor de helft eigenaar zijn, een 2 e en 3 e hypotheek groot f.350,-, bij Jacobus Dekker uit Zierikzee. Als onderpand dient dit woonhuis, schuur en erf met al de beesten, paarden, bouw- en melkgereedschap, en alle vruchten, te velde en in de schuur, en nog de twee stukken land, samen ca. 2,4 bunder, (C.P.Boom) Ring A-34. Het huis en erf op sectie M-415 groot 370 ca., en de stukken land, worden op naam gezet van vrachtrijder-landbouwer Marinus van Damme, de man van Neeltje Ring A-34. Neeltje is nu, samen met haar vader, nog f.200,- schuldig aan Adriana, de dochter van Jacobus Dekker, waarmee ze in 1830 een lening afsloten. Op 1 juni 1839 wordt de lening f.400,-. (not. Borrendam) In 1839 heeft Maarten van Damme hier op A-34 2 magere varkens van ca. 20 kg. en 1 vet varken van meer dan 100 kg De familie van Damme verhuist. De landbouwer Jeremia Dijkema komt hier wonen met zijn vrouw Wilhelmina de Jonge en hun 4 kinderen Slijkring A-34. Op 28 april 1853 verkopen Marinus van Damme en zijn kinderen als erfgenamen van hun moeder, het huis met schuur en erf op sectie M-415 met nog twee stukken land voor f.2000,- aan Martinus van Westen ( ), die in 1850 getrouwd is met Cornelia Janse Berman ( ) Zij komen hier wonen, in 1859 wordt het 5 e kind geboren, maar er worden er maar 3 volwassen. Uit een erfenis van Cornelia wordt f.1000,- besteed om het huis op te knappen 59

60 Na haar overlijden is er op 26 nov.1863 een verdeling aan Martinus en hun drie kinderen. De helft van het gezamenlijke bezit, f.3956,- gaat naar de kinderen, de andere helft is voor Marinus, hij houdt daarvoor de roerende en onroerende goederen. In 1862 is er een herbouw, sectie M-415 wordt M-579 en de oppervlakte wordt 372 m2. Martinus bezit ook sectie M-580, (samen met M-579 is het 3 roeden, 84 ellen), en een paar bunder land in de polder. Op 17 dec.1863 leent Martinus f.3600,- van mr. Schuurbeque Boeije op dit huis en op ruim 2 bunders land Ring A-39. Op 30 maart 1882 verkopen de erfgenamen van Martinus van Westen voor f.1600,- de sectie M-579 en sectie M-580 aan de landbouwer Jacob Flikweert, ( ). werkt. Jacob trouwt in 1858 met Cornelia Telle ( ), hij werkt dan als meekrapdroger op Scherpenisse; ze komen in 1876 naar Nieuwerkerk. Hij komt op het bezit van drie stukken land, secties M-71,72,73 en M-295, samen ongeveer 2 Ha., en een stuk water van 920 m2, sectie M-323. (v.d.l.de Clercq) In 1897 vindt een hermeting plaats; het wordt nu sectie M-1119, een huis, schuur en erf op 420 m A-39. In 1910 wordt het A-46. Er vindt na het overlijden van Jacob een scheiding en deling plaats, het huis met schuur enz. gaat naar de zoon Cornelis Flikweert Jac.zn.( ), die in 1890 trouwt met Wilhelmina Johanna Viergever ( ). Ze gaan hier wonen, er worden 6 kinderen geboren. In 1906 vindt een bijbouw plaats. Cornelis en Willemina in de Zondagse en de doordeweekse kleding Ring A-46, wordt A-75 in Op 24 dec.1925 verkoopt Cornelis Flikweert Jac.zn. aan zijn zoon Jacob Cornelis Flikweert ( ), dit huis met schuur en erf, het oostelijke deel van sectie 1119, met het recht van uitpad, voor f.2500,-. ; Jacob leent dit bedrag bij de Boerenleenbank. De andere zoon, Daniël Flikweert koopt voor f.1000,-. van zijn vader de naastliggende schuur en erf (Ring 47), en het westelijk stukje van sectie 1119, bestaande uit het pad naar de Ring, dat aan de oostkant begrensd wordt door een betonnen schutting; Jacob houdt wel het recht van overpad. Omdat de schuur niet erg groot is verkoopt Daniël aan zijn broer Jacob een schuur met erf die van hem is, tegenover het pand, aan de binnenkant van de Ring, sectie M-1140, groot 153 m2 voor f.1000,-. ; deze schuur wordt na de ramp afgebroken. (Nouhuijs, zie akte) Ook het land van Cornelis wordt gesplitst, en om wat extra inkomsten te krijgen wordt Jacob ook melkboer. 60

61 Vele Nieuwerkerkers weten de weg te vinden naar de achterdeur tussen huis en schuur, naast de regenbak, met hun melkbusje, dat dan door moeder Flikweert met vaardige hand en blinkend geschuurde halve en hele litermaten, met verse melk wordt gevuld. Soms, als het erg warm is, worden de melkbussen in de regenbak gehangen om wat af te koelen. Jacob trouwt in 1925 met Bartelina Adriana Jonker( ),op deze foto met haar dochters Mina en Nella. Jacob en dochter Nella. Zij bezorgt met het kleine Farmall-tractortje van de ontwikkelingshulp en een aanhanger uit het Amerikaanse leger, als eerste melkboerin van Nieuwerkerk losse- en flessenmelk op het dorp. Van ca.1950 met zus Mina, na de ramp met haar vader. Ca wordt de melkhandel overgedaan aan Kik in de Molenstraat Noordring A-75. In 1953 komen het huis en de schuur op nr. 75 behoorlijk in het water te staan, Jacob gaat met vrouw en kinderen naar de Nieuweweg 104 in Soest, samen met het gezin van J. Kik. Na de ramp volgt de wederopbouw en herverkaveling waarbij het landbouwbedrijf van de Ring verplaatst wordt naar de Loensweg, waar zoon Cees gaat wonen. Na het overlijden van Jacob worden huis en schuur ca.1990 verkocht aan machinist-berger Paul Glerum die in 2009 met zijn bedrijf GRM op een nieuwe manier de berging van een wrak bij de Engelse kust verzorgt. Hij verbouwt de schuur. Foto aug.2009, wk. 61

62 A- 76 en A-77. Familie Hoeve, later Dorpzicht, dan Mariahoeve, tenslotte gedeeltelijk zwembad Dolfijn e mate van Nieuwerkerk. De 39 e mate waar Mar. Commer nu in woont, liggende tussen de dorpsvroone, den Westweg, de Weer en het Steensween. Begonnen van het noorden in bij Robijns welle. De laatste in de 39 e mate: Mar. Commer, oost aan de hofstede waar zijn huis op staat. Groot: 290R.; D.en S. (eigenaar en bewerker): zelf Mar. Commer, een hofstede waar zijn huis op staat Tristram James erfgenamen c.s., noord- en oostaan van watergang oost of tot over de watergang tot aan Mar. Commer hofstede met een stuk korenland. Oostaan de weide van Marinus den Brouw tot aan de dorpsvroone Samen groot 15G. 260R. Daarvan bezitten: Tristram James erfgen. 12G. 2R; D.en S. (bewerker en belastingbetaler: Pr. Van de Velde. Marinis Coijman of Kooijman heeft hierin 1G. 254R. Dezelfde, waar het huis op staat: 290R. Jan Isaackse eigen 1G-20R. D.en S. zelf Het lijkt er op dat Adriaen Ellewitse (ca.1655-ca.1712), op de latere Familiehoeve heeft gezeten want bij de verkoop van het huis op de hoek (zie Noordring A-75) staat: Ten oosten het slop naar Lourijntje Abrahams van den Berge (1659-), de weduwe van Adriaen Ellewitse (ca.1655-ca.1712), die dus op de latere Familiehoeve zou zitten. ( ) ( ) Deze Adriaan Ellewits is als een jongeman van Nieuwerkerk in 1694 getrouwd met Lauwerijntje, ze laten 4 kinderen dopen tussen 1695 en Lauwerijntje was eerder, ca. 1692, getrouwd met weduwnaar Jan Heijndrickse Agthoven (ca.1655-ca.1693), waarmee ze in 1692 een kind kreeg. Op 1 sep maken Adriaan en Lauwerijntje, die ziek te bedde ligt, een testament op langstlevende. Eenmalig wordt daarin 25 Car. gulden aan de Armen geschonken. ( ) 1715 Op 26 sept koopt Lauwerijntje een huijs, schuur, tuin en erf aan de noortzijde van de Ring (zie A-72). Zij gaat daar waarschijnlijk wonen zodat haar dochter uit het eerste huwelijk, Pieternella Ellewitse ( ) die dit jaar met Jan Janse de Jonge (1696-) trouwt, op de boerderij kan gaan wonen. Pieternella hertrouwt in 1726 met Adriaan Johannesse Kaashoek. (ca.1698-ca.1759) e mate van Nieuwerkerk nr.14. De 39 e mate van Nieuwerkerk nr. 13 De Meed van 100 Bedden en het hof de 39 e mate nr.14, waar zijn huis en schuur op staat, zijn van secretaris Adriaan Johannisse Kaashoek uit St. Maartensdijk, die in 1726 getrouwd is met Pieternella Adriaans Ellewits ( ), de weduwe van Jan Janse de Jonge; ze laten zeven kinderen dopen tussen 1721 en 1741, waarvan vier keer een Johannes, twee Livina s en een Maria, die later met Marinus Bal zal trouwen. 62

63 Pieternella is op 12 dec geboren als dochter van Adriaan Ellewits en Lauwerijntje Abrahams van den Berge, die weduwe was van Jan Achthoven toen ze met Ellewits trouwde. Op 23 aug gaan Adriaan Kaashoek en zijn Pieternella naar de notaris de Jonge in Zierikzee, en maken een contract op met huwelijkse voorwaarden, vooral om de bezittingen van Pieternella vast te leggen. Pieternella was eerder getrouwd met Jan Janse de Jonge (1696- ca.1725), waarmee ze 5 kinderen liet dopen tussen 1716 tot 1726, waarbij zoon Adriaan de Jonge in Kaashoek zit vele jaren als schepen in de raad, maar in het begin is hij kennelijk wat slordig, want op 12 feb.1732 dient de secretaris een resolutie in bij de raad waarin hij er op aandringt dat Adriaan de ceelen die hij onder zich heeft, inlevert om getekend te worden, en hij wil dat Adriaan de penningen van de armenkas over draagt, en dat hem het recht wordt ontnomen om deze gelden in de toekomst te beheren. ( ) Zie ook Nooitgedacht van v. d. Hoek!! e mate van Nieuwerkerk nr.14. Op 18 aug verklaart schepen (van Nieuwerkerk) Adriaan Kaashoek dat hij schuldig is aan de schepen (van Botland) Lieven Huijbregtse; hij zal daarover 4% rente betalen. Als zekerheid dient zijn hofstede met gevolge, en nog 100G.75R. land liggende in de 42 e mate nr.4 en 6 van Nwk., en in het Oude Nieuwland in de 36 e mate nr.10, verder in de 10 e en 11 e mate van Ouwerkerk. (Oud-Nieuwland vdhoek??) De lening wordt op 9 maart 1767 voldaan verklaard. ( ) e mate van Nieuwerkerk nr. 14. Op 18 mei 1767 erkent Adriaan de Jonge (1722-ca.1801), een zoon uit het eerste huwelijk van Pieternella, dat hij schuldig is aan Rutteria Daak, de weduwe van Jacobus van der Wolft. De Jonge is in 1751 getrouwd met Catharina Leenderts Doelman ( ). De Jonge beboert in 1765 ruim 105G. land, maar bijna de helft is pachtland. Deze hofstede in de 39 e mate nr.14 (later de Familiehoeve ) is ook van hem. Als onderpand dient 22G.48R. vrone in de 1 e mate nr. 16; de 3 e mate nr.1, 4, 10, 11; en 4G.195R dijkersland in de 3 e mate nr.2 en 3; alles pas aan de Jonge geleverd door Adriaan Kaashoek. Verder nog op 9G.155R. vrone in de 3 e mate nr.12, 13 en 14; en nog 13G.79R. dijkersland in de 10 e mate nr.16; die al aan de Jonge toebehoorden. De Jonge bezit nu bij elkaar 49G.177R. land. Schepen Adriaan Kaashoek staat borg. ( ) 63

64 e mate van Nieuwerkerk nr. 14. Op 26 juni 1767 is Pieternella Ellewits, de moeder van Adriaan de Jonge, overleden in haar huis in de Kerkstraat (zie nr.17).. Haar netto bezit komt op ruim 3553 pond. De erfgenamen zijn 3 meerderjarige kinderen: 1 e : Adriaan de Jonge ( ), die recht heeft op 1/6 e van de erfenis. Adriaan heeft deze hofstede in de 39 e mate nr.14 al gekocht na het overlijden van zijn stiefvader, Adriaan Kaashoek; hij boert hier wellicht al sinds zijn trouwen in De Jonge koopt uit de boedel ook een schuur aan de noordkant van Nieuwerkerk, belend door: oost, west en zuid de Dorpsachterweg en noord dorpsvroone voor 33 pond, zie A-82. Adriaan de Jonge is in 1751 getrouwd met Catharina Leenderts Doelman ( ) Adriaan is al in 1767 schepen van Nieuwerkerk en blijft dat tot na 1800 In 1772 is Adriaan de Jonge eigenaar van 60G.164R. land. 2 e : Maria Kaashoek die getrouwd is met Marinus Bal, koopt de hofstede in het Oude Nieuwland (zie Nooitgedacht ) met het huis, de schuren, bakkeet en wagenhuis, met 95G. 146R. land en weide voor ; en 3 e : Janna Kaashoek die getrouwd is met Adriaan van Oost, koopt 13G.99R. in Brooseinde; de Klippelsblok groot 11G.149R en het weiland de D groot 3G. 13R. Maria en Janna krijgen samen 5/6 e deel van de erfenis. Een huis met schuur en erf in de Kerkstraat, belend door: oost Cornelis Coijman; west het slop; zuid de straat en noord de Achterweg wordt nog niet verkocht. (zie A-111) ( ) e mate van Nieuwerkerk nr. 14. Op 13 mei 1773 verklaart schepen Adriaan de Jonge aan Leonardus Zwemer, de secretaris van de hooge heerlijkheid van Nieuwerkerk en de aanwezige schepenen Hubr. Janse en Bal, dat hij 100 pond geleend heeft van Cornelis de Jonge, de secretaris van den Lande van Schouwen tegen 4% rente. Als meerdere zekerheid dient deze hofstede met het huis, de schuur en bakkeet en het wagenhuis staande aan de noordzijde annex het dorp met 87Gem. 192R koren- en weiland in diverse maten en nummers in Nieuwerkerk. Op 9 feb.1789 wordt de lening afgelost. ( ) ( ) e mate van Nieuwerkerk nr. 14. Op 26 april 1776 verklaart Adriaan de Jonge dat hij 300 pond vlaams geleend heeft van Huibregt Janse op ruim 4 G. 75R. vroone; en 11G. dijkersland in de 1 e mate nr.3 van Nieuwerkerk. ( ) Op dezelfde dag leent hij 300 pond van Dina Dana, wed. van Abraham Slegt, op 11G. 193R. land in de 37 e mate nr.12 van Nieuwerkerk, afgelost op 23 juli ( ) e mate van Nieuwerkerk nr. 14. Dit is het hof van de weduwe van Adriaan de Jonge en haar huis staat hier; ze woont hier. De boomgaard ligt ten oosten, de dreef naar het dorp ligt ten zuiden en ten westen ligt een stuk kroonland van haar dat De meed van 100 bedden wordt genoemd. 64

65 1808 Omdat Adriaan is overleden; wordt er een inventaris opgemaakt en de oudste zoon Jan de Jonge brengt die op 18 oct. 1808, verzegeld en gesloten, naar de weeskamer. Adriaan en Catharina waren in gemeenschap van goederen getrouwd, dus wordt zijn helft nu verdeeld tussen haar en de kinderen of hun erfgenamen. Ten eerste is er de hofstede met ca. 133G. land, getaxeerd op bijna 2900 pond. Er wordt met 9 paarden gewerkt en er zijn 12 melkbeesten. Er zijn verschillende bedragen uitgeleend of belegd, het totale bezit, met de bedrijfs-en huisinventaris, de vruchten te velde, het aandeel in de meestoof, enz. komt na aftrek van de schulden op Er is ook nog een schuur op het dorp. (4672B-2) De zoon Jacobus ) beboert de pachthofstede Schoon Verbond. De zoon Cornelis de Jonge ( ) zit op Dijkzicht en bezit ca. 254 G. grond. De zoon Marinus ( ) zit op De Spaanse Zee in de Bettewaardse polder Catharina Doelman, de weduwe van Adriaan de Jonge Czn. maakt haar testament op 19 sep.1814; ze is te zwak om zelf te tekenen. Ze wil de boerderij met 137 Gemeten, 127,5 roeden land nalaten aan haar kleinzoon, de koopman Adriaan Broeksmit ( ) voor f.126,- per gemet. Er zijn allerlei bepalingen over de meede enz Slijkring A-35. Op 9 jan.1818 is er een akte van een vergadering voor de rechtbank te Zierikzee van de gezamenlijke erfgenamen, aangetrouwden en voogden van de op 6 juni 1817 overleden 88 jarige Catharina Doelman, voorheen weduwe van Adriaan de Jonge, waarbij zij toestemming vragen om haar nagelaten goederen openbaar te verkopen, Onder de nagelaten goederen bevindt zich deze hofstede, bestaande uit een huis, schuur, bakkeet enz. en 137 gemeten en 47 roeden land in de Vierbannen polder. Verder is er een schuur aan de noordzijde van de Achterweg, nr.39 (zie A-82), en tenslotte nog 6/7 e gedeelte van een boerderij op Oosterland, met 76 G.24R.land. Er komt toestemming om de zaak openbaar te verkopen. Op 24 feb.1818 gaat de boerderij via een publieke verkoping naar een kleinzoon, Adriaan Corneliszn. de Jonge ( ), die in dat jaar als 19 jarige, op huwelijksvoorwaarden trouwt met de 23 jarige Elisabeth Lievense (ca ), die van de Weijde Line komt; een noodzakelijk huwelijk, hun eerste dochter wordt na drie maanden geboren. (AWvdHalen 24 feb.1818 en 1 maart 1819) 1820 Slijkring A-35. Op 3 mei 1820 verklaren Adriaan Corneliszn. de Jonge en zijn vrouw Elisabeth Lievense dat ze gulden schuldig zijn aan Jacobus Dekker uit Zierikzee tegen 4,5% per jaar. Als onderpand dient het huis, de schuur, het wagenhuis enz., met 122 gemeten land op diverse plaatsen, en nog een schuur op A-39 in Nwk. (AWvHalen) De boerderij heeft via het perceel M-30 ook een oprit naar de Molenberg. Van 1821 tot 1825 is Adriaan diaken. In 1825 wordt Adriaan lid van de gemeenteraad, dat blijft hij tot 1845; van 1853 tot zijn dood in 1856 is hij burgemeester. 65

66 1832 Slijkring A-35. Adriaan Cornelisse de Jonge woont op de hofstede bij het Steenzwaan, op sectie M-27,groot 2520 m2; met de er naast liggende boomgaard en tuin op sectie M-28 en 29. Een grote schuur in de Noordstraat (zie A-82), is ook van hem. Ook het wei- en bouwland op de secties M-14, M-24, M-25, M-26, M28, M-29, M-30, M-39, M-40 en M-160 in het Oud-Nieuwland, zijn van hem. Daarnaast bezit de Jonge vele stukken land in "F", Krabbenhoeke, en in "G", de Stoofblok Slijkring A-35. De landbouwer Adriaan de Jonge is van burgemeester van Nieuwerkerk. Hij woont op A-35 met zijn vrouw en dochter Adriana, en een inwonende knecht Slijkring A-35. Na het overlijden van Adriaan en Elisabeth is hun dochter Adriana de Jong (ca ) de enige erfgename; zij is in 1850 getrouwd met Jan Gaanderse Reinierszoon ( ) uit Zonnemaire. Jan komt na het huwelijk naar Nieuwerkerk en gaat bij zijn schoonvader werken. In 1856 legt Jan Gaanderse de vereiste eed van zuivering af en wordt beëdigd als raadslid, dat blijft hij 43 jaar lang, tot 1903! 1865 Achterweg A-40. Op 28 maart 1865 lenen landbouwer Jan Gaanderse en zijn vrouw Adriana de Jong, beiden wonende op Nieuwerkerk, f ,- van de predikant Hendrik Karel Wesseling uit Tiel. Als onderpand dient een eerste hypotheek op: a/: deze hofstede bestaande uit een huis met schuur en verdere gebouwen en 50 bunder, 13 Roeden en 50 ellen erf, tuin, boomgaard, bouw- en weiland gelegen in de secties M, het Oude Nieuwland; F, Krabbenhoeke; en G, de Stoofblok. b/: een huis en erf op sectie M-420, groot 120 m2; c/: alle beesten, bouw- en melkgereedschap, hooi, stro, mest, alle vruchten enz. op het land, in de schuur of in de meestoof, enz. (CvdLdC) In 1901 komt de zoon Reinier, die landbouwer was op Wissekerke, naar Nieuwerkerk om op de hofstede te werken. Zijn broer Jan gaat naar Wissekerke Achterweg A-40. Op 9 maart 1904 maakt notaris Franse een boedelscheidingsakte op na het overlijden van Jan Gaanderse; zijn vrouw Adriana de Jong is al eerder overleden. Er is een testament en een schatting van de boedel. Uit dit huwelijk zijn de volgende kinderen geboren: Reinier Adriaan, landbouwer op Nieuwerkerk; Adriaan Reinier, landbouwer op Bruinisse; de ongehuwde Johanna en Elisabeth Wilhelmina. Dan is er nog de al overleden zoon Pieter Cornelis, die landbouwer was op Bruinisse en wiens nalatenschap gaat naar zijn vrouw, Krina Bouman. Behalve de contanten, de aandelen en de vorderingen, de inventaris, de landbouwproducten, is er: 10/: Een huis met schuur en erf op de Ring, sectie M-1126, groot 122 m2, zie Ring A

67 11/: Deze hofstede, met woonhuis, schuur, erf, bos, boomgaard, bouw- en weiland, groot ruim 52 HA, die geschat wordt op f ,-. De totale baten zijn f ,94. De bezittingen worden verdeeld in kavels, waarvan kavel 1 bestaat uit: Deze boerderij bestaande uit een huis met schuur en erf, sectie M-977 groot 1HA.75A.20ca. van f.5647,41; Het huis met de schuur en erf op de Ring, sectie M-1126 groot 122m2, van f.900,-; de boomgaard en het bos op sectie M-975 en M-976, groot 4910 m2, van f.913,09; het weiland op sectie M-978, groot 3250 m2, van f.644,68; het bouwland op sectie M-980, groot 4935 m2, van f.1672,39; een aandeel in een zaaimachine van f.50,-; Dat kavel gaat voor één derde deel elk naar de zoon Reinier Adriaan Gaanderse ( ) en zijn twee ongehuwde zusters Johanna en Elisabeth Wilhelmina. Van de andere kavels neemt Reinier veel van de vorderingen over; de twee zusters krijgen wat van het geld, maar vooral land. Adriaan op Bruinisse en de kinderen van de overleden Pieter op Bruinisse krijgen de wat verder weg liggende stukken land en vorderingen. Reinier is in 1879 getrouwd met Pieternella Wilhelmina Labrijn ( ). Reinier is gemeenteraadslid van Achterweg A-49 en A-49a. In de boomgaard sectie M-975 van 1140 m2, wordt een nieuw huis gebouwd dat op naam staat van Jan Adriaan ( ), Reinier Pieter, Johanna en Elisabeth Gaanderse Achterweg A-49 en A-49a. In het oude huis op A-49 woont Reinier Pieter Gaanderse ( ). In 1930 en 1931 wordt er een stichting vermeld op sectie M-977 groot m2, waarschijnlijk worden het oude huis en de schuur geheel of gedeeltelijk vernieuwd. Het wordt sectie M-2067, groot m2. In het nieuwe huis op A-49a woont Reinier Adriaan ( ) met zijn zuster Elisabeth Wilhelmina ( ) en zijn zoon Jan Adriaan ( ) die in 1901 getrouwd is met Willemina Pieternella Maris ( ) wonen in het nieuwe huis Achterweg A-76 en 77. Op A-76 woont Jan Adriaan (1879-) met Willemina Pieternella Maris ( ) en hun zoon Reinier Pieter ( ) die in 1937 trouwt met Maria Cornelia Kole ( ) In 1934 is er een successie, daarna is het oude huis van Jan Adriaan Gaanderse. Op A-77 woont opa Reinier Adriaan ( ) met zijn zuster Elisabeth Willemina ( ) 67

68 1934 Achterweg A-76 en 77. Reinier Adriaan Gaanderse is overleden, zijn vrouw al veel eerder. Zijn erfgenamen zijn de twee zonen Jan Adriaan Gaanderse ( ) en Nicolaas Willem ( ). Volgens zijn testament van 6 juni 1924 legateert hij aan zijn zuster Elisabeth Willemina Gaanderse het levenslange gebruik van 1/3 e van het door hen samen bewoonde huis met erf op sectie M-975, groot 540 m2. Nicolaas Willem, die nu in Amerongen woont, erft ruim 3 HA in de Keulse Putten. Jan Adriaan Gaanderse erft de boerderij met ca. 9 HA. land. (van t Haaff) 1937 Achterweg A-76 en 77. Reinier Pieter ( ), een zoon van Adriaan trouwt in 1937 met Maria Cornelia Kole ( ) en zij gaan op A-77 wonen; ze krijgen in 1945 een zoon, Jan Gaanderse, die later de boerderij zal overnemen. Reinier hertrouwt in 1958 met de weduwe Elisabeth Dingemanse (1909-) Noordslop A-76 en A-77. A-76: Jan Adriaan Gaanderse heeft geen evacuatieadres op de lijst. A-77: Reinier Pieter Gaanderse ( ) evacueert met vrouw en kind naar de Zandweg 3 in Kruiningen. In 1944 is er vernieling, gevolgd door herbouw in Noordslop A-76 en A-77. Adriaan Jacob Gaanderse ( ), zoon van de pas overleden Jan Adriaan, gaat op A-76 wonen; hij is dit jaar getrouwd met Christina Mina van der Bijl ( ). Reinier Pieter Gaanderse woont op A-77. De gebroeders A. J. en R. P. Gaanderse laten een nissenhut bouwen op sectie M In 1948 wordt er op sectie M-2222 een nieuwe schuur met stal gebouwd, het latere zwembad Achterstraat A-76 en A-77. A-76: Adriaan Jacob Gaanderse en zijn vrouw Christina Mina van der Bijl verdrinken; het huis gaat verloren, de sectie gaat naar de gemeente, die herstelt en verbouwt de schuur tot zwembad. A-77: Reinier Pieter Gaanderse ), evacueren naar de Dassenboslaan 2 in Wageningen. 68

69 Noordring A-78, A-78a en A-79. Na 1957: Schoolstraat 1, Kerkring 53 en Op 7 okt maakt de zieke Dingetje Abramse Bal, de weduwe van Johannis Pieterse Vermeulen, haar testament. Haar zoon Pieter Vermeulen krijgt voor 100 guldens het huis en erf waar zij in woont met het schuurtje op het Kerkhof. Wel moet hij dan nog 5 pond vlaams uitkeren aan zijn jongste zuster Leijntje Janse Vermeulen. De oudste dochter, Bastiaantje Vermeulen, krijgt 50 Caroli guldens en niets meer; de rest gaat naar de andere twee kinderen. Als de oudste dochter zich hiertegen verzet, krijgt ze alleen maar haar legitieme portie. De broer van Dingetje, baljuw David Bal wordt aangesteld als administrerende voogd. Dit is geen duidelijke omschrijving van het huis, maar aangezien er ook in 1770 gesproken wordt over een schuurtje op het Kerkhof, is het redelijk om dit als het huis van Dingetje zien. ( ) Vóór 1758 Ring noordzijde u. Frans Janse Plokhaar (Plockair) woont hier op u. Behalve dit huis en erf bezit hij ook het schuurtje u op het Kerkhof, aan de binnenkant van de Ring. Hij is ca.1710 geboren op Noordwelle; hij gaat in 1733 in ondertrouw met Wilhelmina Pieters van het Noordende en hertrouwt ca.1741 met Kornelia Huijke. (AF) We weten weinig van Frans, behalve dan dat hij twee keer als getuige tekent met zijn kruisje, bij het opmaken van een testament in 1742 en Dit merk heeft Frans Plockaar zelf gestelt. Dochter Janna ( ) trouwt in 1765 met Zacharias Jacobse Kloote, die vijf jaar later het huis van zijn schoonvader zal kopen Op 18 sep.1770 heeft secretaris Leonardus Swemer mondeling opdracht gekregen van Frans Plokhaar om zijn huis met erf en de gevolge, staande aan de noordkant van de Ring; almede een schuurtje staande op het Kerkhof, voor 30 pond Vlaams te leveren aan Zacharias Kloote. Aanwezig zijn: de baljuw Gasper de Keuleman, en de schepenen: Mar. Bal, Hal. Janze, Ad de Jonge, Leonardus Swemer, Jan de Bruine, Leendert Berman en Frans Cornelusse. Ten oosten woont Jan Gerse van Dijke; west en noord Adrian de Jonge. ( ) Met huis en schuurtje als onderpand leent Zacharias 28 pond Vlaams van Pieter van den Busse, die in sep wordt terugbetaald. ( en ) In feb. van 1776 is er een grote begrafenis van landbouwer Cornelis de Bruijne, uit een latere staat en inventaris daarvan blijkt dat Zacharias 10 schellingen tegoed heeft omdat hij bij die begrafenis als kastelein gewerkt heeft en twee vaten bier heeft uitgeschonken. Ook staan er 2 paarden, 4 ossen en 5 vaarzen van de Bruijne in het schuurtje van Zacharias op het kerkhof, en daar krijgt hij stallingsgeld voor. (4674A-10) 69

70 1780 Janna Plokhaar, de vrouw van Zacharias, overlijdt op 22 april 1780 en op 22 juni 1780 wordt een mooie inventaris opgemaakt van hun bezittingen. Er zijn 3 kinderen, Jacob, Cornelis en Grietje. Het huis met de tuin er achter aan de noordkant van de Ring, met de volgende belendingen: oost Jan Gersse van Dijke; west het Slop naar Adriaan de Jonge; zuid de Ring en noord Adriaan de Jonge, wordt getaxeerd op 36 pond vlaams. Er is ook nog een schuurtje staande aan de Ring met als belendingen: oost het Kerkhof; west Johannis Hollander; zuid de Kerk en noord de Ring. Het bezit is maar 5 pond meer dan de schulden. ( ) Zacharias hertrouwt in juni 1780 met Maria Elenbaas ( ), de weduwe van Cornelis Pieterse Kooijman, die in de Kerkstraat woonde, zie A-112. In 1780 verkoopt Zacharias het huis in de Kerkstraat van zijn nieuwe vrouw Zacharias Kloote overlijdt al snel na zijn 2 e huwelijk, op 1 feb Maria, blijft achter met twee zoons uit een eerder huwelijk van Zacharias (met Janna Plokhaar): Jacob, 17 jaar oud en Cornelis van 8. Maria maakt, als boedelhoudster, op 12 mei van dat jaar een inventaris op. Het huis met schuur en erf aan de noordkant van de Ring, waarvan de belendingen zijn: Oost Jan Gerse van Dijke, west de Dreef en noord Adriaan de Jonge, is 30 pond waard. Er blijken ruim 30 pond meer baten dan lasten te zijn. (4674a-2) Maria trouwt in 1784 voor de derde keer, nu met Pieter Eduardse de Jonge Op 7 sep.1784 levert Maria het huis met schuur en erf samen met de schuur op het Kerkhof, voor geleverd aan haar zoon Jacob Kloote. ( ) Kloote neemt ook de hypotheekschuld van aan Pieter van den Busse over. (4660-3) In dat jaar is Jacob ook nog geld schuldig te zijn aan de erven van de overleden dokter Jacob Conraats. Er zijn nog veel meer mensen die hun doktersrekening nog moeten betalen! In 1808 blijkt de schuldbekentenis van Jacob overgenomen door Cornelis Izakse Hage, het is dan ( ) Jacob Janse Hoogerland koopt dit huis met de tuin voor zijn zoon Johannis Hoogerland ( ), die in 1798 trouwt met Catholijna van Poortvliet ( ) Johannis koopt de boerderij De Muije waar hij in 1807 bijna 60 gemeten grond bezit, maar in 1823 wordt dat allemaal verkocht en dan gaan Johannis met zijn vrouw weer naar dit huis. Het omstreeks deze tijd ingestelde kadaster begint te werken met sectienummers, en ons perceel u wordt gesplitst in: a/: Huis en erf M-412 groot 81 m2, zie A-78a. b/: De tuin M-413, groot 320 m2, zie A-78. c/: De tuin M-414 groot 530 m2, zie A

71 1818 Ring A-36. Op de eerste lijst met huisnummers zien we dat Mattheus Kik ( ) hier woont die in 1817 getrouwd is met Adriana Verloo ( ) Ring A-36. Johannis Hoogerland is nog steeds eigenaar, hij komt hier weer wonen met zijn vrouw en hun drie kinderen Ring A-36. Na het overlijden van Johannis gaat, de sectie M-412, het huis met erf op 81 m2, naar zijn weduwe Catholijna van Poortvliet ( ). De twee tuinen M-413 en 414 gaan eerst naar hun zoon Jacob Hoogerland, maar na diens overlijden op 46 jarige leeftijd in 1847, komen de twee tuinen weer terug bij Katholijna Kerkring A-36. Catholijna woont hier met een kleindochter. Inwonend is de arbeider Dirk Kroone (1824-) die in 1848 getrouwd is met Jannetje Bal (1820-) en hun kinderen, het zijn er 5 in Ring A-41. (voor het huis zie verder A-78a) Op 29 mei 1858 verkoopt Catholijna van Poortvliet dit woonhuis met erf en de 2 tuinen, samen 931 m2, voor f.200,- aan haar schoonzoon, landbouwer Jan Cornelisz.de Jonge ( ) die getrouwd is met Lena Hoogerland ( ), een dochter van Catholijna. Catholijna kan niet schrijven, en dus ook niet ondertekenen. (Bouvin) 1860 Er komt een splitsing. De tuinen achter het huis, de secties M-413 en M-414 worden apart verkocht aan Maria Hoogerland. We beschrijven hier eerst wat er verder met de tuin op sectie M-569 gebeurd, waar in 1862 een nieuw huis op gebouwd wordt, het latere A-78. Het huis met erf op de hoek op sectie M-412 wordt daarna beschreven bij A-78a. De tuinen M-413 en M-414 worden dus door Jan Cornelisz.de Jonge op 30 maart 1860 voor f.400,- verkocht aan zijn schoonzus, de landbouweres Maria Hoogerland ( ), de weduwe van Marinus Elenbaas.( ) zie Kerkstraat A-106. Sectie M-413 verandert in sectienummer M-569, groot 320 m2, omdat de Jonge een nieuwe schuur gebouwd heeft op de tuin. Sectie M-414 blijft een tuin van 530 m2. Maria bezit ook een huis en erf (zie Kerkstraat A-106), waar zij woont; een schuurtje M-407 van 32 m2, later gesloopt, en een schuur op sectie M-409 van 220 m2, zie Noordstraat A-82. Op 3 juli 1860 maakt zij een testament waarbij ze beschrijft wat ze nalaat aan elk van haar twee zoons, en wat die er voor moeten betalen. 71

72 1862 Kerkring A-41. Op 24 feb.1862 verkoopt de wed. Maria Hogerland aan haar zoon de landman Marinus Marinusz. Elenbaas ( ), die in 1856 getrouwd is met Marina Heijboer ( ) een schuur met erf, op sectie M-569, en een tuin sectie M-414, voor f 500,-. (vdldc) De secties M-569 en M-414 worden door Marinus verenigd tot sectie M-584 groot 850 m2 en er wordt een nieuw huis gebouwd bij de schuur. Op 15 mei 1862 leent Marinus f.1000,- van v. d. Vliet in Zierikzee met als onderpand het pas gebouwde huis, en de schuur.(cvdldc) Marinus is ook eigenaar van M-339 (Kerkstraat 12) 1869 Kerkring A-41. Op 4 maart 1869 verkoopt Elenbaas het huis met schuur en erf, sectie M-584, groot 850 m2 voor f.1500,- aan de landbouwer Izaak de Braal uit Nieuwerkerk, die hier gaat wonen Kerkring A-41. Op 11 nov.1873 verkoopt de Braal het huis, de schuur en het erf aan landbouwersknecht Jan Leendertsz. Lievense ( ). Jan is in 1868 met dispensatie van de Koning getrouwd met de winkelierster Laurina Viergever ( ), de weduwe van zijn broer Adriaan Lievense.(1826-ca.1867) In 1876 dient dit bezit als onderpand van een hypotheek die door Jan wordt gegeven als zekerheid voor het erfdeel van de weeskinderen van Laurina en Adriaan. In 1887 vindt een bijbouw plaats Kerkring A-41. Op 2 mei 1894 verkoopt Jan Lievense een huis met schuur en erf aan de Achterweg op sectie M-584, groot 760 m2 voor f.2000,- aan de landbouwer en koopman Pieter Kornelis Boogaart (1863-) (vdldc) die getrouwd is met Willemina van Graafeiland ( ); zij wonen hier. In 1901 hertrouwd Pieter met Trijntje ten Cate (1862-) Boogaart geeft op 17 mei 1894 een hypotheek af voor f.600,-. (Franse) Er vindt een hermeting plaats en sectie M-584 verandert nu in sectie M-1153, groot 665 m2, waarop een huis met schuur en erf. Ca.1897 is er een herbouw, evenals ca.1902; in 1910 is er een stichting. Pieter Boogaart wordt in 1910 ook de nieuwe eigenaar van sectie M-1152, een huis schuur en erf op 277 m2. (later Ring A-79). Ca.1910 Ring A-50. Dit jaar wordt er nieuw gebouwd, de sectienummers veranderen. Op 13 maart 1910 leent Boogaart f.1800,- van jonkheer Schuurbeque-Boeije met als onderpand: 1 e : Een eerste hypotheek op het huis met schuur en erf op sectie M-1152, groot 277 m2. 2 e : Een tweede hypotheek op een stuk land in D. 3 e : Een derde hypotheek op dit huis met schuur op sectie M-1153 en stukken land in H, bij elkaar ruim 3½ HA, waarvan Boogaart eigenaar en gebruiker is. (Franse) M-1153 wordt nu M-1621, later M-1653, een huis, schuur en erf op 697 m2 72

73 1914 Ring A-50. Secties M-1653 en ook M-1654, het huis er voor, aan de Ring, worden door Boogert op 1 jan.1914 voor f.6000,- verkocht aan arbeider Leunis Daniël van Klinken. (Korteweg) Er is dit jaar een verbouwing, en er vindt weer een splitsing en hermeting plaats. 1 e : Dit perceel, M-1653 verandert in M-1738, groot 884 m2 met een huis, schuur en erf, die Leunis van Klinken zelf houdt. 2 e : M-1654 wordt sectie M-1737, een huis met erf en pakhuis op 138 m2, dat op 5 feb.1914 voor f.1600,- verkocht wordt aan Adriaan Lievense, (zie A-78a) 1953 Achterstraat A-78. Sectie M-1738; met als eigenaar Leunis Daniël van Klinken (1874-) L. D. van Klinken evacueert naar Burgstraat 21 in Werkendam. Er wordt rampengeld ontvangen, de ruïne wordt gesloopt en er komt een schuur met erf voor in de plaats. In nov wordt vergunning gevraagd om op de Noordring 78 (eigenlijk Schoolstraat 1) een timmerbedrijf op te richten met 3 machines. In 1958 wordt er een varkenshok bijgebouwd, het sectienummer veranderd in N-246 met als nieuwe eigenaresse de weduwe Neeltje van Klinken-Bom. Zoon Adriaan is timmerman en de schuur is zijn werkplaats, hij is ongehuwd en woont in het huis met zijn zuster. Ca huurt Cees Geuze de schuur en neemt die enige jaren later over, met de machines en gereedschappen. Cees is in 1955 geboren, hij is getrouwd met Nellie Louwerse A-78a en 79. Was u. Wat er vóór 1860 gebeurd is, is hierboven beschreven bij Noordring A-78, A-78a en A Ring A-42 Er is dus een splitsing waarbij de tuinen achter het huis, de secties M-413 en M-414 apart worden verkocht, zie A-78. Op 4 april 1861 verkoopt Jan Corn.de Jonge dit huis op sectie M-412, groot 81 ellen voor f.180,- aan zijn zoon Leendert Jansz. de Jonge, landbouwer-koopman te Nieuwerkerk. Op 11 april leent Leendert f.600,- van de landbouwer Adriaan van Meurs op dit huis. Mei 1862 komt de veldarbeider Johannis Tuijnman (1823-) hier wonen met zijn vrouw Jacoba van Westen (1827-) en hun kinderen. 73

74 Juni 1863 komt Leendert de Jonge (1829-)hier zelf wonen met zijn vrouw Elisabeth van Meurs ( ) en 3 dochters; hij hertrouwt in 1867 met Janna Hanse (1833-) en gaat in 1868 naar Brouwershaven Slijkring A-42. In 1874 woont Pieter Smallegange hier in dit huis van Leendert de Jonge Slijkring A-42. Omdat Leendert niet aan zijn verplichtingen voldoet, wordt er beslag gelegd en volgt er een openbare verkoping waarbij de hypotheekhouder van Meurs op 14 aug 1875 het huis met erf op sectie M-412 groot 81 m2 voor f.666,- verkoopt aan de koopman Pieter Jacobus Smallegange ( ), die daar f.500,- voor leent. (Bouvin) De landbouwers zoon, later schaapherder en zaadhandelaar Pieter Smallegange is in 1856 getrouwd met Neeltje van Westen ( ). (zie ook De Wereld, en Kerkstraat A-106) Pieter hertrouwt in 1893 met de huishoudster Anna Stoutjesdijk ( ) 1886 Ring A-42. Bij de beschrijving van A-79 en A-80 zien we dat Pieter in 1876 ook het huis met erf en tuin hiernaast, A-43 groot ca.215 m2, heeft gekocht. Hij sloopt en herbouwt en voegt de secties samen tot M-846, een huis met erf op 251 m2. Er vindt bijbouw plaats, het sectienummer verandert in M-1152, groot 277 m2. In 1888 woont Pieter hier met Neeltje en hun kinderen Noordring A-51. Na het overlijden van Smallegange wordt het huis verkocht aan Pieter Kornelis Boogaart. Op 13 maart 1910 leent Boogaart f.1800,- van jonkheer Schuurbeque-Boeije met als onderpand: 1 e : Een eerste hypotheek op een huis met schuur en erf op sectie M-1152, groot 277 m2. 2 e : Een tweede hypotheek op een stuk land in D. 3 e : Een derde hypotheek op dit huis met schuur op sectie M-1153 en stukken land in H, bij elkaar ruim 3½HA. (Franse) Er volgt een stichting, mogelijk herbouw, het wordt sectie M-1622, een huis met schuur en erf op 278 m2 dat wordt samengevoegd met M-1621 Het wordt M-1653 HSE op 697 m2 en M-1654 HSE op 245 m Noordring A-51. Secties M-1653 en M-1654, het huis aan de Ring, worden door Boogert op 1 jan.1914 voor f.6000,- verkocht aan arbeider Leunis Daniël van Klinken. Er volgt een verbouwing, de sectienummers en de oppervlakten veranderen, en er vindt weer een splitsing en hermeting plaats Al op 5 feb.1914 verkoopt Leunis het huis met pakhuis en erf op gedeelten van de secties M en M-1654, dat nu sectie M-1737 wordt, groot 141 m2, voor f.1600,- aan Adriaan Lievense Ant.zoon ( ).(Nouhuis) Adriaan trouwt in 1914 met Maria van Donge ( ). Adriaan is astmatisch, hij doet wat los werk en is petroleumboer; zijn vrouw heeft tot 1944 een winkeltje aan huis (het mierewinkeltje) met vooral snoepgoed en klompen, die op de zolder boven de winkel staan. De rest verandert in M-1738, groot 884 m2, met een huis, schuur en erf, die Leunis van Klinken zelf houdt. (zie A-78) 74

75 1944 Noordring A-79. Adr. Lievense evacueert naar de van Weelstraat 33b in Rotterdam Noordring A78a en A-79. Zoon Cornelis Anthonie Lievense (Cees) (1921-) trouwt in 1947 met Maartje van Strien ( ) Zij komen inwonen, hun gedeelte van het huis krijgt het huisnummer A-78a. Zij erven het hele huis op sectie M-1737 als pa Arjoan overlijdt Noordring A78a en A-79. C. A. Lievense en A. Lievense evacueren naar Zestienhovensekade 124 in Rotterdam. In 1954 wordt rampengeld ontvangen om de schade te herstellen. In 1959 verandert het sectienummer in N Kerkring 53. Cees is in 1921 geboren en leert het schildersvak bij schilder Schrier. Hij begint ca als zelfstandig huisschilder, eerst vanuit een gehuurd schuurtje in de Kerkstraat, maar dat wordt al snel te klein en daarom koopt hij een schuur aan de Ring, dicht bij zijn huis. Cees is bij velen bekend door zijn prachtige tekeningen en schilderijen, vooral van zijn geliefde Nieuwerkerk. Na een serieuse vaatoperatie kan Cees zijn werk niet meer volhouden en hij verkoopt de zaak in 1974 aan een trouwe medewerker: Dingeman Verboom. Na het overlijden van Cees blijft Maartje hier wonen tot haar overlijden, omringd door de vele schilderijen en tekeningen die Cees maakte. 75

76 A-80. Na 1957 Kerkring Op v woont Pieternella Adriaense Klinkerland ( ) de weduwe van Gerrit Pietersz. van Dijcke die op 13 juni 1738 voor 31 pond en 5 schellingen Vlaams geld, aan haar zoon Jan Gerritse van Dijcke (1710-) het huis, het erf en de schuur er tegenover verkoopt waarin zij tegenwoordig woont, gelegen aan de noordzijde van de Ring; op voorwaarde dat zij haar hele leven in dit huis bij hem mag blijven inwonen als zij dat wil. Dat is niet lang meer, ze overlijdt een paar weken later. Jan neemt ook de schepenschuldbrief (hypotheek) over ten behoeve van stadhouder Lieven de Grave van 25 pond, en de rente die daarover nog betaald moet worden. ( ) Jan is in 1744 getrouwd met Neeltje Leenders van der Rat, en ze laten drie kinderen dopen van v is nu van Jan Gerritse van Dijke, met een schuur er schuin tegenover. We zien Jan, samen met Arnoldus Tromp en Jacob Bil in 1740 op een afrekening staan waarbij ze betaald worden voor het opbinden van wilgentenen als inzetters en bij werk aan de dijk. Later pacht hij wat land, krijgt betaald voor het rijden van vrachten, het hakken van hout en het leveren van gluij, het mooie rechte stro dat bij de voordeur van een huis komt te liggen bij een begrafenis. Kortom, hij scharrelt z n kostje bij elkaar als een echte keuterboer. Op 11 mrt 1771 koopt Jan de schuur en wagenhuis w aan de Noord-Achterom van Lieven Huijbregtze voor , met de weg ten oosten; Cornelis Pieterse de Jonge ten westen; de Achterom ten zuiden en Alibregt Voorbeijtel ten noorden. In 1784 woont Jan nog steeds hier Het huis met de schuren en het land zijn overgenomen door de zoon Adriaan van Dijke ( ) die in 1790 getrouwd is met Francina Gravelijn ( ). Zij komt met attestatie van Oosterland. Ze laten 3 kinderen dopen. Adriaan maakt 5 feb een testament op bij notaris H Smith. Op 12 sep wordt er ten behoeve van de weeskamer een inventaris opgemaakt van de bezittingen van de op 20 apr.1797 overleden Adriaen. Ten eerste is dit huis aan de noordkant van de Ring, met G. de Zwarte ten oosten en Zacharias Jacob Kloote ten westen; getaxeerd op Dan is er een graanschuur die waard is. Verder is er nog ca. 30 Gem. land dat ca. 840 pond waard is; het totaal, met de twee paarden, de koeien, de verdere inventaris en de geoogste producten komt op , waar schuld tegenover staat, zodat er over blijft. ( ) 1799 Op 18 feb.1799 verkoopt of ruilt de weduwe Francina dit huis met vrachtenaar of karreman Leendert Pieterse van der Have ( );. Leendert is in 1783 getrouwd met de weduwe Elisabeth de Jonge ( ), die eerder getrouwd was met Joost de Jonge en met Marijnus Lokker. (zie ook Weststraat A-20), ze gaan hier wonen. 76

77 1809 Kerkring A-37. Op 3 mei 1809 verklaren Leendert en zijn vrouw Elisabeth dat ze 1200 gulden schuld hebben aan Jacob de Bruijne met als onderpand: 1 e Dit huis en tuin; belend ten oosten door de schuur van Goverd de Zwarte; ten westen het huis van Jacob Kloote en ten noorden de boomgaard van de weduwe van Adriaan de Jong. 2 e Een schuur aan de Achterweg. (4662-8, 17 apr.1824) 1811 Kerkring A-37. Op 13 mei koopt Leendert de hier naast liggende schuur en erf A-38, (was x ) van Willem Joziasse de Bruijne uit Ouwerkerk voor 81fr.20 c. (Rep. A.W.v.Halen) Leendert en zijn vrouw hebben regelmatig kostgangers. In 1820 wonen de mandenmaker Cornelis Goote met Lena Kik, en Cornelis Zorge met Klazina Wagemaker ook hier. In 1821 wordt het Klaas van der Maas met Dirkje van Achthoven Kerkring A-37. Op 17 april 1822 verklaart Leendert v. d. Have dat hij 300 gulden schuldig is aan landman Cornelis Hallingse op een wagenhuis met erf aan de noordzijde van de Kerkring, A-38. Hij heeft dat aangebouwd in plaats van de aldaar gestaan hebbende schuur. Op 6 aug 1822 worden, met toestemming van Leendert v. d. Have en zijn vrouw Elisabeth de Jonge, het wagenhuis met erf en hof A-38 en de schuur er tegenover op A-41 verkocht Kerkring A-37. Op 21 april 1826 wordt voor de arbeider Leendert P. v. d. Have een openbare verkoop gehouden van dit huis met erf en tuin aan de noordkant van de Ring en van een schuur aan de Achterweg, nummer A-41. Het wordt voor f. 270,- of 551 gulden gekocht door mandenmaker Cornelis Gote (1796- overl. in Amerika) voor zijn vrouw Lena Kik ( ) waarmee hij in 1822, buiten gemeenschap van goederen, is getrouwd. Lena trouwde eerder, in 1793, met Mattheus Roskam en in 1814 met veldwachter Marcus Schoof, die in 1820 is overleden. Lena hertrouwt in 1822 met Cornelis Goote; ze wonen hier al langer. Cornelis en Lena zijn de eerste afgescheidenen op Nieuwerkerk. Er wonen ook diverse losse arbeiders in het huis Kerkring A-37. Op 12 april 1827 leent Lena, met goedvinden van haar man, nog eens f.250,- van Leendert P. van der Have, de vorige eigenaar, die al eerder f.325,- aan haar leende. Als onderpand op deze hypotheek dient: 1 e : Dit huis en erf op sectie M-411 groot 240 m2, 2 e : een tuin sectie M-410 van 860 m2 3 e : Het wagenhuis er tegenover met boomgaard op sectie M-408, groot 84 m2 (A-41) 1847 Kerkring A-37. Op 19 maart 1847 verkopen Cornelis Goote en zijn vrouw het huis, de tuin en de schuur met boomgaard voor f.550,- aan landman en winkelier Marinus Hendrikse ( ). Marinus is in 1832, als weduwnaar van Willemijna Lokker( ), getrouwd met Jozina Timmermans ( ).. 77

78 1849 Kerkring A-37. Op 22 nov.1849 leent winkelier Marinus Hendrikse f.600,- van C.v.d.Lek de Clercq met als onderpand o.a. dit huis met erf, de tuin en de schuur. (notaris Ermerins) De veldarbeider Johannes Overbeeke (1820-) die getrouwd is met Cornelia van den Berge (1820-) woont hier, in 1857 hebben ze 4 kinderen. Er zijn diverse inwonende arbeiders en arbeidsters. Het huis wordt eigenlijk in tweeën bewoond en krijgt in 1857 dan ook 2 nummers Ring A-43 en A-44. Na het overlijden van zijn vrouw in 1856 zijn Marinus en zijn kinderen de eigenaars geworden. Op 2 april 1859 laat van der Lek de Clercq beslag leggen op het huis met erf op sectie M-411 groot 240 m2; en op de tuin op sectie M-410, groot 860 m2 omdat er geen rente is betaald. Landbouwer Adriaan van Meurs ( ) die gehuwd is met Jacoba Sneevliet ( ) koopt het huis en de tuin op dezelfde dag op een publieke verkoping voor f.801,-. Ze gaan hier, op A-44 wonen. Op A-43 woont de veldarbeidster Maria Jacoba van der Slikke (1797-), de weduwe van Pieter Overbeek, met drie zoons Ring A-43 en A-44. Al in 1870 woont Adriaan Kooman (1844-) hier op A-43 met zijn vrouw Lijntje Praat (1846-) in dit huis van Adriaan van Meurs; in 1887 zijn er 8 kinderen geboren. Een stuk van de tuin op sectie M-410 wordt als sectie M-730, groot 382 m2, verkocht aan Peter van Driel, die er in 1876 een schuur op bouwt, dan is het sectie M-781 groot 235 m2 (zie A-81) Ring A-43 en A-44. Na het overlijden van Adriaan van Meurs op 28 feb.1876 wordt door Jacoba van Meurs- Sneevliet en de andere erfgenamen de sectie M-411 met de twee huizen, en de rest van de tuin op sectie M-410, in deze drie secties verdeeld, die openbaar worden verkocht: 1 e : een huis en tuin op het westelijke gedeelte van sectie M-411 en M-729, groot 250 m2; 2 e een huis met tuin en slop op het middelste deel van M-411 en M-729, groot 290 m2; 3 e een oostelijk naast het slop gelegen schuur met erf en tuin, M-411 en M-729, groot 382 m2. Tussen 1 en 2 staat een stenen muur, en paaltjes in de tuin; tussen 2 en 3 is een slop en ook paaltjes in de tuin. Voor alle tuinen zijn er toeslagen voor de er in staande vruchtbomen. Eerst worden de percelen apart verkocht, maar als ze alle drie tegelijk verkocht worden is de koper Jan Jansz. Lievense ( ) voor f.1550,-. Jan is in 1871 getrouwd met Johanna Hallingse ( ) Ring A-43 en A-44. Op 15 feb is er een weer openbare verkoop zoals dat is bevolen door de rechtbank: Jan Lievense is overleden, zijn vrouw Johanna Hallingse is in 1885 hertrouwd met de 38 jarige metselaar Jan Lindhout uit Scherpenisse en er zijn vier minderjarige dochters Lievense, dus moeten de belangen van de weeskinderen vastgesteld worden. Er wordt gesplitst en verkocht: 78

79 1 e : A-43, het huis met erf en tuin dat het westelijke deel van M-411 en sectie M-729 (uit M- 410) vormt, groot ca. 215 m2 is nog verhuurd aan Pieter Smallegange voor f.35,- per jaar. Het huis wordt voor f.376,- gekocht door diezelfde Pieter Smallegange, die ook al het hiernaast gelegen huis op sectie M-412 bezit (zie A-78a) Pieter voegt A-43 bij A-42; het nummer A-43 vervalt. Zie verder A-78a vanaf e : A-44, dit huis met een slop en een tuin, ligt ten oosten van het vorige perceel, het is het middendeel van sectie M-411 en M-729 met een oppervlakte van ca.290 m2. Het wordt met een schuur en tuin op het resterende oostelijke stuk van M-411 en 729, groot 382 m2 voor f.1023,- verkocht aan Pieter Kornelis Boogaart (1863-). (Bouvin) Pieter is in 1885 getrouwd met Wilhelmina van Graafeiland ( ) In 1888 is er gedeeltelijk sloop, in 1889 bijbouw. Het wordt een huis met schuur en het erf, samen eerst 675 m2, dan 715 m Kerkring A-44. Op 2 mei 1894 verkoopt Boogaart dit huis met erf op sectie M-847, groot 715 m2 voor f.2000,- aan timmerman Dirk Pieter Nicolaas Brouwer ( ) (JCvdLdC) Na een hermeting in 1897 wordt het sectie M-1156, een huis met erf op 650 m2. Dirk is getrouwd met Cornelia Lena de Braal ( ); 2 kinderen. In de periode van 1894 tot1910 hebben ze 9 inwonende onderwijzers of onderwijzeressen Ring A-52. Op 11 apr.1914 verkoopt Dirk Brouwer het woonhuis met schuur en erf voor f.2500,- aan zijn broer Hendrik Jan Brouwer, gemeentebouwmeester te Middelburg, en aan zijn zuster Neeltje Johanna Brouwer, particuliere te Kinderdijk, ieder voor de helft. Zijn hypotheekschuld van f.875,- aan W. Schoo op Ouwerkerk, die op 2 mei 1894 bij notaris van der Lek de Clercq is afgesloten, nemen zij voor hun rekening, evenals de hyp. schuld van f.1045,- aan schoonvader Johannis de Braal te Nieuwerkerk, die op 12 oct.1908 bij notaris Jasper Franse op deze sectie M-1156 groot 650 m2 is afgesloten.(korteweg) 1919 Ring A-52. Op 8 oct.1919 verkoopt Cornelia Lena de Braal, de weduwe van Dirk P. N. Brouwer, als gevolmachtigde, het huis met schuur, varkenshok, kippenhok en bomen op sectie M-1156 en een stukje tuin op M-1322, samen 658 m2 voor f.5001,- aan Jacob Kik Azn ( ) Het andere gedeelte van de tuin op sectie M-1322 wordt voor f.475,- verkocht aan Job Bouman Fr. zoon. (Korteweg) Jacob Kik, is in 1920 getrouwd met Ida Flikweert ( ) Op 3 dec.1919 leent Kik f.3350,- van mevr. Brevet-Moolenburgh. In 1936 is er een gedeeltelijke vernieuwing Ring A-80. De familie Jacob Kik evacueert naar de Stationsstraat 193 in Zoetermeer. In 1947 verandert Jacob Kik de paardenstal op sectie M Ring A-80. De gemeente waarschuwt Jac. Kik (er staat bij: Burg. Boumanstraat 26) dat hij geen vergunning heeft voor de verbouw aan zijn woning op de Ring A-80, op sectie M Hij krijgt twee weken om het alsnog aan te vragen. 79

80 1953 Ring A-80. Jacob Kik woont hier nog in 1953, hij evacueert naar Soest. Het huis heeft schade, er wordt rampengeld ontvangen en herbouwd. In 1954 vraagt Kik subsidie aan om de tunne te vervangen door een wc met waterspoeling, die waarschijnlijk in de schuur komt. Maar dan veranderen de plannen, vanwege de herverkaveling verhuist het boerenbedrijf naar de Loensweg en de schuur wordt afgebroken omdat de Schoolweg moet worden aangelegd. In 1956 is het van Klinken die nu om subsidie vraagt voor de wc die terug moet komen Noordring 57 Jacob Kik, verkoopt het huis, nu de schuur is afgebroken, aan de weduwnaar Cornelis (Nelis) van Klinken ( ) die een boerderij had in de Molenstraat. Nelis is in 1925 getrouwd met Neeltje Braam ( ); zes kinderen. Cornelis gaat hier wonen met twee dochters, terwijl zijn zoon Max op de boerderij komt, die na de ramp verplaatst wordt naar Loensweg 33. De sectie M-1156, groot 650 m2 wordt gesplitst: de gemeente wil een nieuwe weg maken naar nieuw gebouwde huizen en zij kopen 400 m2. Huis en erf staan nu op het westelijke gedeelte, nu sectie N-244, groot 250 m Noordring 57 Na het overlijden van Cornelis koopt één van zijn dochters, Davina (Fien) van Klinken (1926-) het huis; ze woont daar, in 2016, nog steeds. 80