Projectkwaliteitsplan flora en fauna

Transcriptie

1 BK Ingenieurs B.V. Westervoortsedijk 73 Arnhem Postbus AG IJmuiden Projectkwaliteitsplan flora en fauna Projectnummer BANK NL12ABNA KVK BTW NL B01 Opdrachtgever: Namens De Klerk Waterbouw de heer W. Dert Postbus DA Werkendam Versienummer: definitief Plaats, datum: Arnhem, 31 augustus 2017 Auteur: ing. W. Lemstra Paraaf: Controle: ing. P. H. J. Maas Paraaf:

2 pagina 2 van 12 Inhoudsopgave pagina 1 Inleiding Aanleiding Doel Wet en regelgeving Flora- en faunasoorten plangebied Literatuur Omschrijving plangebied Te verwachten mogelijke effecten Flora en fauna Vaatplanten Zoogdieren Sublitorale fauna Broedvogels Foeragerende- en rustende vogels Effecten Samenvatting Beschermende maatregelen Beschermingsmaatregelen Samenvatting Bijlage Ecologisch werkprotocol

3 pagina 3 van 12 1 Inleiding is in het kader van kleinschalig ruimtelijke inrichting en ontwikkeling voornemens een bestaande steiger te slopen en een nieuwe steiger en een materiaalopslag te laten bouwen, door De Klerk Waterbouw (uitvoering door De Jonge Waterbouw uit 's-heer Abtskerke), op en nabij het terrein van Stichting Scoutcentrum Zeeland, aan Wulpenburgseweg 6 te Veere. De werkzaamheden dienen conform de vigerende natuurwet- en regelgeving uitgevoerd te worden. Per ingang van 1 januari 2017 is de nieuwe Wet Natuurbescherming van kracht. De Wet Natuurbescherming vervangt de volgende drie wetten (die voor 1 januari 2017 golden); Natuurbeschermingswet 1998, Flora- en faunawet (soortenbescherming) en de Boswet. Soortenbescherming is onderdeel van de Wet Natuurbescherming. Voor huidige locatie dient rekening gehouden te worden met de Gedragscode Flora- en faunawet van Rijkswaterstaat. In de gedragscode is vastgelegd hoe Rijkswaterstaat bij kleinschalige ruimtelijke inrichting en ontwikkeling rekening houdt met de zorgplicht en de beschermde soorten. Op het moment van schrijven van voorliggend document wordt de gedragscode Flora- en faunawet geactualiseerd. In de periode tussen 1 januari 2017 en het moment dat de geactualiseerde gedragscode van kracht is, geldt tijdelijk (op basis van de overgangsregeling) de gedragscode Flora- en faunawet ook voor de soorten en de verboden van de Wet Natuurbescherming. Totdat de nieuwe gedragscode van kracht is, geldt de gedragscode Flora- en faunawet (november 2010) voor: 1. de (nieuwe) soorten van de Wet Natuurbescherming; 2. Europese soorten en vogels bij beheer en onderhoud én bij kleinschalige ruimtelijke ontwikkelingen; 3. de soorten van de Flora- en faunawet. 1.1 Aanleiding Bij werkzaamheden in het kader van kleinschalige ruimtelijke inrichting en ontwikkeling dient de initiatiefnemer op de hoogte te zijn van de aanwezige beschermde soorten binnen het plangebied. Huidige werkzaamheden vallen binnen beheersgebied van Rijkswaterstaat, hiermee dient voornoemde Gedragscode Flora- en faunawet op juiste wijze te worden geïmplementeerd. De opdrachtgever is voornemens, ter plaatse van Wulpenburgseweg 6 te Veere, bouw- en sloopwerkzaamheden uit te voeren. Momenteel ligt er een drijvend ponton voor de bestaande steiger die functioneert als zwemplatform. De nieuwe steiger, met verlaagde hoek, zal dit drijvend ponton moeten vervangen. De werkzaamheden bestaan uit het slopen van de bestaande steiger, het bouwen van een nieuwe steiger en het bouwen van een materiaalopslagplaats. De locatie gelegen in en nabij het Natura 2000-gebied Veerse Meer. In verband met de ligging binnen een Natura 2000-gebied is een voortoets in het kader van de Wet Natuurbescherming uitgevoerd (BK, 2017). In de voortoets is onderzocht of huidige werkzaamheden consequenties hebben op het voornoemde Natura 2000-gebied. Voor de resultaten hiervan wordt verwezen naar het betreffende rapport Voortoets Wet Natuurbescherming. 1.2 Doel Het doel van het document is het vastleggen en documenteren van de voorzorgsmaatregelen die worden getroffen om verstoring en schade aan de aanwezige flora- en faunasoorten te voorkomen. Hierbij wordt allereerst inzichtelijk gemaakt welke aanwezige soorten zich in het plangebied bevinden en wat de functie van het plangebied is ten opzichte van deze soorten. In combinatie met de geplande werkzaamheden wordt een inschatting van de negatieve effecten gemaakt en of wordt voldaan aan de verboden genoemd in artikel 3.1, 3.5 en 3.10 van de Wet Natuurbescherming, gevolgd door een advies in de te treffen maatregelen (ecologische werkprotocol).

4 pagina 4 van Wet en regelgeving Wet Natuurbescherming Binnen de Wet Natuurbescherming (WNb) zijn drie voormalig op zichzelf staande wetten opgenomen, namelijk de Flora- en faunawet, Natuurbeschermingswet en de Boswet. Indien er beschermde soorten aanwezig zijn binnen het plangebied, dienen er aanvullende voorwaarden ten aanzien van de werkzaamheden opgesteld te worden. In geval van zwaar beschermde soorten dient er een ontheffing aangevraagd te worden. De volgende beschermingsregimes worden onderscheiden: Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn: Alle van nature in Nederland in het wild levende vogels (bedoelt in artikel 1 van de Vogelrichtlijn). Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn: De soorten die genoemd zijn in bijlage IV van de Habitatrichtlijn, Bijlage I en II van het verdrag van Bern en Bijlage II van het verdrag van Bonn. Beschermingsregime andere soorten: De soorten die genoemd worden in Bijlage A van de Wet Natuurbescherming. De Wet Natuurbescherming maakt invulling van de wet door provincies mogelijk. Voor provincies is het hierdoor mogelijk een eigen invulling te geven aan de bescherming van soorten. In de Verordening Wet Natuurbescherming Zeeland 2017 is een overzicht weergeven van de soorten waarvoor een vrijstelling geldt van de ontheffingsplicht in het belang van bestendig beheer of onderhoud en ruimtelijke inrichting en ontwikkeling. Binnen de voormalige Flora- en faunawet betrof dit de algemeen voorkomende soorten (tabel I van Flora- en faunawet), die niet in hun voorbestaan werden bedreigd of het gevaar liepen in hun voorbestaan te worden bedreigd. Binnen de Wet Natuurbescherming geldt deze vrijstelling uitsluitend voor soorten die zijn beschermd op grond van artikel 3.10 eerste lid (Wet natuurbescherming), de zogenaamde nationaal beschermde soorten (Beschermingsregime Andere soorten ). Provincies kunnen hier hun eigen invulling aangeven, zoals Provincie Zeeland dat doet met de Zeeuwse vrijstellingslijst voor ruimtelijke ingrepen. Buiten de genoemde beschermingsregimes blijft de zorgplicht van toepassing. De zorgplicht stelt dat een ieder voldoende zorg in acht dient te nemen voor de in het wild levende planten en dieren in Nederland. Tijdens de werkzaamheden dient onnodige verstoring of het doden van soorten waar mogelijk voorkomen te worden. Tijdens werkzaamheden in het veld dient rekening gehouden te worden met het broedseizoen van vogels. Daarnaast zijn verblijfplaatsen van vogels die hun verblijfplaats het hele jaar door gebruiken jaarrond beschermd. Slechts een beperkt aantal soorten bewoont het nest permanent of keert elk jaar terug naar hetzelfde nest. Voor de soorten is een onderscheid in categorieën opgesteld: Jaarrond beschermde nesten 1. Nesten, die tijdens het broedseizoen als nest worden gebruikt en in het resterende jaar als vaste rust- en verblijfplaats (bijvoorbeeld steenuil). 2. Nesten van koloniebroeders die elk jaar op hetzelfde nest broeden. De voorwaarden voor een dergelijk geschikt nest zijn doorgaans specifiek en limitatief (bijvoorbeeld roek, gierzwaluw en huismus). 3. Nesten van vogels (geen koloniebroeders) die elk jaar honkvast zijn en op dezelfde plaats broeden. Dergelijk nest is eveneens zeer specifiek en limitatief (bijvoorbeeld ooievaar, kerkuil en slechtvalk). 4. Vogels ieder jaar hetzelfde nest gebruiken en niet tot nauwelijks in staat zijn, eigenhandig een nest te bouwen (bijvoorbeeld boomvalk, buizerd en ransuil). Nesten die het hele jaar niet jaarrond zijn beschermd 5. Nesten van vogels die vaak ieder jaar terugkeren, echter wel in staat zijn om elders een nest te kunnen bouwen (indien dat noodzakelijk is). Voormalige Flora- en faunawet Voor de huidige locatie dient rekening te worden gehouden met de Gedragscode van de Flora- en faunawet van Rijkswaterstaat. In verband met een nog niet geactualiseerd document is de Gedragscode Flora- en faunawet (november 2010) geldend.

5 pagina 5 van 12 Dit betekent dat de soorten beschermd onder de voormalige Flora- en faunawet (tabellen I tot en met III) en geen beschermingsstatus hebben onder de Wet Natuurbescherming, beschermd blijven totdat de nieuwe gedragscode van kracht is. Voor flora- en faunasoorten van tabel 1 geldt een vrijstelling van de ontheffingsplicht, indien de werkzaamheden in het belang van bestendig gebruik en ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden. Voor de overige tabelsoorten dient een ontheffing aanwezig te zijn. Echter, is het mogelijk om door middel van een goedgekeurde Gedragscode vrijstelling van de verbodsbepalingen uit artikel 8 tot en met 12 van de Flora- en faunawet te krijgen bij werkzaamheden in het kader van: Bestendig beheer en onderhoud, en kleinschalige ruimtelijke inrichting en ontwikkeling (hiertoe behoren huidig geplande werkzaamheden).

6 pagina 6 van 12 2 Flora- en faunasoorten plangebied 2.1 Literatuur Door middel van literatuurstudie en een veldbezoek is inzichtelijk gemaakt welke (beschermde) natuurwaarden inen om het plangebied (per object) aanwezig zijn. Voor het verkrijgen van deze informatie is gebruikgemaakt van gegevens uit: Atlassen van de Nederlandse flora en fauna. Gegevens via internet NDFF gegevens (toegang tot NDFF verkregen op verzoek van de heer P. Meininger van Rijkswaterstaat). 2.2 Omschrijving plangebied Het plangebied bestaat uit de locatie Wulpenburgseweg 6 te Veere (zie figuur 1 en 2). De locatie is gelegen op en langs het Veerse Meer. De opdrachtgever is voornemens, in een tijdsbestek van drie weken, op de locatie de volgende werkzaamheden in het najaar (oktober) uit te voeren: slopen bestaande steiger; bouwen nieuwe steiger; bouwen materiaalopslag. figuur 1: Wulpenburgseweg 6 te Veere (bestaande + nieuwe situatie steiger)

7 pagina 7 van 12 figuur 2: Wulpenburgseweg 6 te Veere (steiger + materiaalopslag)

8 pagina 8 van 12 3 Te verwachten mogelijke effecten Flora- en fauna-inventarisatie In dit hoofdstuk worden de aanwezige/te verwachten soorten benoemd binnen het plangebied afgeleid uit reeds uitgevoerde ecologische studies, veldbezoek, Nederlandse flora- en fauna atlassen en gegevens via internet. Voor de broed- en foeragerende vogels wordt aangegeven welke hiervan beschermd zijn als Natura 2000-broedvogels (B) en/of niet broedvogels (NB). Voor de soorten beschermd onder de voormalige Flora- en faunawet (tabel I en II) en onder onderdeel A van de Wet Natuurbescherming, waarvan de soorten zijn genoemd op de Zeeuwse Vrijstellingslijst voor ruimtelijke ontwikkeling, geldt een vrijstelling met of zonder gedragscode voor de verbodsbepalingen. In combinatie met de geplande werkzaamheden wordt per locatie een inschatting van de negatieve effecten gemaakt en of de verbodsbepalingen (artikel 3.1, 3.5 en 3.10) genoemd in de Wet Natuurbescherming worden overtreden. Hieronder een korte toelichting van de verbodsbepalingen. Artikel Soorten Vogelrichtlijn Verbod op het opzettelijk doden, vangen en verstoren (indien van wenselijke invloed op staat van instandhouding) van nature in Nederland in het wild levende vogels. Verbod op het opzettelijk vernielen, beschadigen en wegnemen (rapen) van nesten, rustplaatsen en eieren. Artikel 3.5 Soorten habitatrichtlijn Verbod op het opzettelijk doden, vangen en verstoren van in het wild levende dieren. Verbod op het opzettelijk vernielen, beschadigen van voortplantingsplaatsen of rustplaatsen en vernielen of rapen van eieren. Verbod op het opzettelijk plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen van planten. Artikel 3.10 andere soorten Verbod op het opzettelijk doden of vangen van in het wild levende dieren. Verbod op het opzettelijk vernielen of beschadigen van voortplantingsplaatsen of rustplaatsen. Verbod op het opzettelijk plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen van planten. 3.1 Flora en fauna De opdrachtgever is voornemens de werkzaamheden aan Wulpenburgseweg 6 in het najaar (vanaf week 42) uit te voeren. De werkzaamheden worden deels vanaf het land en deels vanaf het water uitgevoerd Vaatplanten Tussen de grassen en langs de bosrand op het eiland Haringvreters (op circa 580 meter) en tussen de grassen, ten noorden van de werklocatie langs het fietspad en ten zuiden van de werklocatie nabij het buitencentrum Veere (op circa 100 meter) zijn de volgende voormalige Flora- en faunawet (tabel I en II) beschermde soorten waargenomen: Rietorchis; Tongvaren. Naast de voornoemde beschermde soorten (onder voormalige Flora- en Faunawet) zijn de rode lijstsoorten rode ogentroost (gevoelig), stijve ogentroost (gevoelig), dunstaart (kwetsbaar), geelhartje (kwetsbaar), gewoon kweldergras (kwetsbaar), melkkruid (kwetsbaar), zeerus (kwetsbaar) en kamgras (gevoelig) waargenomen Zoogdieren Binnen het plangebied (>200 meter) is de beschermde, volgens onderdeel A van de Wet natuurbescherming, damhert, haas en konijn waargenomen.

9 pagina 9 van Sublitorale fauna In het water ten noorden van de bestaande steiger zijn de, volgens de voormalige Flora- en Faunawet (tabel II) beschermde soorten, paling, grote koornaarvis, groene zeedonderpad, zwarte grondel, botervis, vorskwab (bedreigd) en gevlekte lipvis. De paling komt vooral voor in gebieden die gedeeltelijk overgaan naar zee. De paaiperiode van de paling is vanaf circa maart tot en met mei. De grote koornaarvis wordt vooral waargenomen in kustwateren. De maanden juni en juli vormen het paaiseizoen van de soort. De groene zeedonderpad heeft voorkeur voor ondiep water met een rotsige bodem. De paaiperiode is in de winter en loopt van december tot en met maart. De zwarte grondel is te vinden op zandige- en modderige bodems tussen de wieren en het zeegras. De paaiperiode van de zwarte grondel loopt vanaf circa mei tot en met augustus. Botervissen leven tussen de stenen, wieren en schelpenbanken. De paaiperiode van de botervis loopt vanaf circa januari tot februari. De vorskwab en de gevlekte lipvis leeft bij voorkeur in wateren met harde (rotsachtige) bodems tussen de wieren. De paaiperiode van de vorskwab loopt globaal van juli tot september. De gevlekte lipvis paait in de periode mei tot augustus. Ten slotte is de rode lijst soort wijting (gevoelig) en puitaal (kwetsbaar) waargenomen Broedvogels In en rondom het projectgebied zijn veel verschillende soorten broedvogels geïnventariseerd in de periode maart 2012 augustus Broedvogels die vooral veel te zien zijn in ruigten, velden, rietlanden, duingebieden, struwelen en graslanden, zoals de grasmus en de rode lijst soorten veldleeuwerik (gevoelig) en de koekoek (kwetsbaar) die vooral in relatief open gebieden voorkomt, waar de koekoek speurt naar geschikte nesten van waardvogels. Voor een grote hoeveelheid broedvogels ligt de voorkeur in habitattype stedelijk gebied, bossen, parken en tuinen. Het betreft de heggenmus, fitis, zwartkop, tjiftjaf, groenling, winterkoning, zanglijster, tuinfluiter, zomertortel, koolmees, vink en de rode lijst soort wielewaal (kwetsbaar) en nachtegaal (kwetsbaar). tabel 1: broedvogels waargenomen binnen het objectgebied Wulpenburgseweg 6 te Veere Nederlandse naam Wet Natuurbescherming Nederlandse naam Wet Natuurbescherming Fitis Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Veldleeuwerik Vogelrichtlijn Grasmus Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Vink Vogelrichtlijn Groenling Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Wielewaal Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Heggenmus Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Winterkoning Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Koekoek Vogelrichtlijn Zanglijster Vogelrichtlijn Koolmees Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Zomertortel Vogelrichtlijn Nachtegaal Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Zwartkop Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Tjiftjaf Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Tuinfluiter Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Foeragerende- en rustende vogels In en rondom het projectgebied zijn in de periode maart 2012 augustus 2017 veel soorten vogels foeragerend en rustend waargenomen. In tabel 2 zijn de vogels met beschermingsstatus weergegeven. tabel 2: foeragerende en rustende vogels waargenomen binnen het objectgebied Wulpenburgseweg 6 te Veere Nederlandse naam Wet Natuurbescherming Nederlandse naam Wet Natuurbescherming Aalscholver (B + NB) Vogelrichtlijn Kolgans (NB) Vogelrichtlijn Blauwe kiekendief Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Koolmees Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Bergeend Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Krakeend (NB) Vogelrichtlijn Blauwe reiger Vogelrichtlijn Kuifduiker Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Bonte strandloper Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Meerkoet (NB) Vogelrichtlijn Boomkruiper Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Merel Vogelrichtlijn Bosrietzanger Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Middelste zaagbek (NB) Vogelrichtlijn Braamsluiper Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Nachtegaal Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Brandgans (NB) Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Putter Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Brilduiker (NB) Vogelrichtlijn Scholekster Vogelrichtlijn Buizerd Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Spreeuw Vogelrichtlijn Dodaars (NB) Vogelrichtlijn Staartmees Vogelrichtlijn Ekster Vogelrichtlijn Steenloper Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Fazant Vogelrichtlijn Tjiftjaf Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Fitis Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Toendrarietgans Fuut (NB) Vogelrichtlijn Torenvalk Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Gaai Vogelrichtlijn Tuinfluiter Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II)

10 pagina 10 van 12 Nederlandse naam Wet Natuurbescherming Nederlandse naam Wet Natuurbescherming Geoorde fuut Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Tureluur Vogelrichtlijn Gierzwaluw Vogelrichtlijn Veldleeuwerik Vogelrichtlijn Goudhaan Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Vink Vogelrichtlijn Goudplevier (NB) Vogelrichtlijn Visdief Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Goudvink Vogelrichtlijn Waterral Vogelrichtlijn Grasmus Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Watersnip Vogelrichtlijn Grauwe gans Vogelrichtlijn Wielewaal Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Groene specht Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Wilde eend (NB) Vogelrichtlijn Groenling Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Winterkoning Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Groenpootruiter Vogelrichtlijn Witte kwikstaart Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Grote bonte specht Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Wulp Vogelrichtlijn Canadese gans Vogelrichtlijn Zanglijster Vogelrichtlijn Grote lijster Vogelrichtlijn Zeearend Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Grote mantelmeeuw Vogelrichtlijn Zilvermeeuw Vogelrichtlijn Grote zaagbek Vogelrichtlijn Zomertortel Vogelrichtlijn Havik Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Zwarte kraai Vogelrichtlijn Heggenmus Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Zwartkop Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) IJsvogel Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Kauw Vogelrichtlijn knobbelzwaan Vogelrichtlijn Kleine zilverreiger Vogel- en habitatrichtlijn (Bern II) Koekoek Vogelrichtlijn kokmeeuw Vogelrichtlijn Kuifeend (NB) Vogelrichtlijn Zwarte zwaan Vogelrichtlijn Effecten De werkzaamheden worden uitgevoerd vanaf land en water. De standplaatsen van de waargenomen florasoorten, beschermd onder de voormalige Flora- en faunawet bevonden zich tussen de grassen en langs de bosrand op het eiland Haringvreters (op circa 580 meter) en tussen de grassen, ten noorden van de werklocatie langs het fietspad en ten zuiden van de werklocatie nabij het buitencentrum Veere (op circa 100 meter). Ten tijde van de werkzaamheden blijven deze standplaatsen ongemoeid. De eventuele aanwezige standplaatsen binnen het objectgebied dienen vermeden te worden (zie hoofdstuk 4). Hiermee wordt voldaan aan de verboden onder artikel 3.10 van de Wet Natuurbescherming. Voor de algemene soorten zoals de haas, konijn en het damhert treedt slechts tijdelijk verlies op aan habitat. Er zijn echter voldoende uitwijkmogelijkheden. Voor de soorten van de Flora- en faunawet (tabel I) geldt in kader van ruimtelijke inrichting en ontwikkeling vrijstelling zonder gedragscode van de verbodsbepalingen. De sublitorale faunasoort de paling, grote koornaarvis, groene zeedonderpad, zwarte grondel, botervis, vorskwab (bedreigd) en gevlekte lipvis zijn waargenomen in het Veerse Meer nabij het plangebied. Omdat de werkzaamheden buiten de paaiperiode van de voornoemde soorten plaatsvindt en er voldoende uitwijkmogelijkheden zijn om te foerageren zijn negatieve effecten uitgesloten. Met de geïnventariseerde broedvogels dient rekening gehouden te worden. Omdat de werkzaamheden buiten het broedseizoen plaatsvinden en de werkzaamheden slechts een tijdelijk verlies aan habitat met zich mee brengt, zijn significante negatieve effecten uitgesloten. De eventuele aanwezige nesten dienen te worden vermeden (zie hoofdstuk 4). Buiten de broedvogels zijn veel verschillende foeragerende vogels geïnventariseerd. Voor deze vogels geldt een tijdelijk verlies aan areaal foerageergebied, echter elders zijn voldoende uitwijkmogelijkheden. Omdat de kleinschalige werkzaamheden slechts zorgen voor tijdelijk verlies aan foerageergebied en de gunstige staat van instandhouding van de soort niet in gevaar komt, wordt voldaan aan de verbodsbepalingen, onder artikel 3.1 van de Wet Natuurbescherming. 3.2 Samenvatting De werkzaamheden worden vanaf het water en land uitgevoerd. Sublitorale fauna-, zoogdieren, foeragerende- en broedende vogels ondervinden tijdelijk verlies aan habitat doordat de werkzaamheden vanaf het land en water worden uitgevoerd. Zijn er nesten of standplaatsen van beschermde vaatplanten aanwezig in het traject van de werkzaamheden, dienen deze standplaatsen en nesten vermeden te worden. Omdat het hier gaat om slechts tijdelijk verlies aan habitat en de gunstige staat van instandhouding van de soort niet in gevaar komt, wordt voldaan aan de verbodsbepalingen, onder de artikelen 3.1, 3.5 en 3.10 van de Wet Natuurbescherming.

11 pagina 11 van 12 4 Beschermende maatregelen In deze paragraaf worden de beschermende maatregelen beschreven indien er (onverwacht) (beschermde) floraen faunasoorten worden aangetroffen. Standaard maatregelen voorafgaand- en tijdens de werkzaamheden: voorkomen van vernieling/schade en verstoring; vermijden van standplaatsen en nesten, door middel van markering; verjagen van waterzoogdieren en sublitorale fauna door middel van trillingen; werkzaamheden laten plaatsvinden buiten broed- en paaiseizoen; voorafgaande broedvogelinventarisatie laten plaatsvinden; werkterrein broedvogelvrij houden; verlichting enkel op de werkzaamheden richten. 4.1 Beschermingsmaatregelen De opdrachtgever is voornemens de werkzaamheden aan Wulpenburgseweg 6 te Veere in het najaar uit te voeren. Indien de rietorchis en de tongvaren zich in de straal van de werkzaamheden bevinden, zal schade en/of vernieling voorkomen moeten worden. Tijdens uitvoering van de werkzaamheden dienen de standplaatsen van de genoemde soorten vermeden te moeten worden. Er wordt geadviseerd om eventuele standplaatsen van beschermde flora te vermijden door middel van markering in het veld en een straal van m vrij houden van werkzaamheden. Sublitorale fauna soorten komen voor binnen de straal van de werkzaamheden. Geadviseerd wordt de werkzaamheden buiten het paaiseizoen van de sublitorale soorten te laten plaatsvinden. Om verstoring en insluiting te voorkomen, dient voorafgaand aan de uitvoering van de werkzaamheden met behulp van een kraanbak of ander groot materieel, kort geroerd te worden door het water. Dit geeft mogelijk aanwezige soorten de gelegenheid te vluchten naar vergelijkbaar ongestoord biotoop. Indien tijdens de werkzaamheden vleermuizen of foeragerende vogels worden waargenomen, dient hier rekening mee gehouden te worden. Door verlichting (in de nacht en ochtend) alleen op de werkzaamheden te richten, wordt verstoring van de vleermuizen en foeragerende vogels in het buitengebied voorkomen. Indien nesten van broedvogels zich binnen de straal van de werkzaamheden bevinden, dienen deze vermeden te worden. Er wordt geadviseerd de werkzaamheden bij voorkeur buiten het broedseizoen te laten plaatsvinden. Wanneer de werkzaamheden binnen het broedseizoen plaatsvinden dient vooraf een broedvogelinventarisatie te worden uitgevoerd. Indien dit niet gebeurt, wordt tijdens de werkzaamheden geadviseerd alert te zijn en eventueel het werkgebied af te zoeken naar eventuele aanwezige nestelende vogels. Bij aantreffen van een broedgeval, dient deze gespaard te blijven en is verstoring niet toegestaan. Dit kan betekenen dat werkzaamheden in een later stadium hervat kunnen worden (na broedperiode soort). Indien mogelijk dient een straal van minimaal 25 m, maar bij voorkeur 50 m rondom het betreffende nest vermeden te worden. 4.2 Samenvatting Om de negatieve effecten te verminderen of te minimaliseren behoren verschillende maatregelen tot de mogelijkheden. Vernieling, schade en/of verstoring dient altijd voorkomen te worden. Er wordt geadviseerd de werkzaamheden buiten het broed- en paaiseizoen te laten plaatsvinden. Indien dit niet het geval is, wordt geadviseerd een broedvogelinventarisatie te laten plaatsvinden voorafgaande aan de werkzaamheden en tijdens de werkzaamheden alert te zijn op nestelende vogels. Indien mogelijk dient een straal van minimaal 25 m, maar bij voorkeur 50 m rondom het betreffende nest vermeden te worden.

12 pagina 12 van 12 Er wordt geadviseerd om eventuele standplaatsen van beschermde flora te vermijden door middel van markering in het veld en een straal van m vrij houden van werkzaamheden. Voorafgaande aan de werkzaamheden dient de sublitorale fauna de mogelijkheid te hebben gekregen om te vluchten door middel van roering van het water, door middel van een kraanbak of ander groot materieel. Bij het gebruik van verlichting dient rekening gehouden te worden met vleermuizen en foeragerende vogels. Door de verlichting alleen op de werkzaamheden te richten, wordt verstoring geminimaliseerd.

13 Bijlage 1 Ecologisch werkprotocol

14 BK Ingenieurs B.V. Westervoortsedijk 73 Arnhem Postbus AG IJmuiden Ecologisch Werkprotocol Projectnummer BANK NL12ABNA KVK BTW NL B01 Opdrachtgever: Namens De Klerk Waterbouw de heer W. Dert Postbus DA Werkendam Versienummer: definitief Plaats, datum: Arnhem, 31 augustus 2017 Auteur: ing. W. Lemstra Paraaf: Controle: ing. P. H. J. Maas Paraaf:

15 pagina 2 van 5 Inhoudsopgave pagina 1 Inleiding Algemeen Wet- en regelgeving Werkzaamheden Werkprotocollen Werkprotocol: algemeen Werkprotocol: land- en/of werkzaamheden vanaf het water Werkprotocol: werkzaamheden vanaf het land Werkprotocol: werkzaamheden vanaf het water Werkprotocol: toepassen werkverlichting... 5 Bijlage 1 Registratieformulier flora en fauna Ecologisch Werkprotocol augustus 2017

16 pagina 3 van 5 1 Inleiding 1.1 Algemeen Dit ecologisch werkprotocol is opgesteld om schade en verstoring van flora- en faunasoorten tijdens de geplande werkzaamheden in het kader van het project Wulpenburgseweg 6 te Veere te voorkomen en betreft een praktische vertaalslag van de voorwaarden die aan de Gedragscode Flora- en faunawet van Rijkswaterstaat en bijbehorende (informatieve) documenten verbonden zijn en dat door alle betrokken partijen in de uitvoering gebruikt kan worden. In dit protocol is beschreven welke maatregelen getroffen dienen te worden om negatieve effecten op de aanwezige flora- en faunasoorten te voorkomen, welke werkwijze gehanteerd dient te worden tijdens werkzaamheden en hoe te handelen indien er onverhoopt toch beschermde soorten op de werkplek worden aangetroffen. Met de aanwezigheid van dit ecologische werkprotocol wordt onder andere gewaarborgd dat er op beheerste en adequate wijze wordt omgegaan met de aanwezige flora en fauna ter plaatse van Wulpenburgseweg 6 te Veere. Voorafgaand aan de start van de werkzaamheden dient een actuele flora- en fauna-opname uitgevoerd te worden en indien nodig wordt een aangepast ecologisch werkprotocol opgesteld. Tijdens de werkzaamheden wordt intensief gemonitord op de aanwezigheid van (on)beschermde flora- en faunasoorten. Eventuele waarnemingen worden gedurende de werkzaamheden genoteerd op het registratieformulier flora en fauna (zie bijlage 1). 1.2 Wet- en regelgeving Wet Natuurbescherming Binnen de Wet Natuurbescherming (Wet Nb) zijn drie voormalig op zichzelf staande wetten opgenomen, namelijk de Flora- en faunawet, Natuurbeschermingswet en de Boswet. Indien er beschermde soorten aanwezig zijn binnen het plangebied, dienen er aanvullende voorwaarden ten aanzien van de werkzaamheden opgesteld te worden. In geval van zwaar beschermde soorten dient er een ontheffing aangevraagd te worden. De volgende beschermingsregimes worden onderscheiden: Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn: Alle van nature in Nederland in het wild levende vogels (bedoelt in artikel 1 van de Vogelrichtlijn). Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn: De soorten die genoemd zijn in bijlage IV van de Habitatrichtlijn, Bijlage I en II van het verdrag van Bern en Bijlage II van het verdrag van Bonn. Beschermingsregime andere soorten: De soorten die genoemd worden in Bijlage A van de Wet Natuurbescherming. De Wet Natuurbescherming maakt invulling van de wet door provincies mogelijk; hiertoe kunnen provincies een eigen invulling geven aan de bescherming van soorten. In de Verordening Wet Natuurbescherming Zeeland 2017 is een overzicht weergeven van de soorten waarvoor een vrijstelling geldt van de ontheffingsplicht in het belang van bestendig beheer of onderhoud en ruimtelijke inrichting en ontwikkeling. Binnen de voormalige Flora- en faunawet betrof dit de algemeen voorkomende soorten (tabel I van Flora- en faunawet), die niet in hun voorbestaan werden bedreigd of het gevaar liepen in hun voorbestaan te worden bedreigd. Binnen de Wet Natuurbescherming geldt deze vrijstelling uitsluitend voor soorten die zijn beschermd op grond van artikel 3.10 eerste lid (Wet natuurbescherming), de zogenaamde nationaal beschermde soorten (Beschermingsregime Andere soorten ). Provincies kunnen hier hun eigen invulling aan geven, zoals Provincie Zeeland dat doet met de Zeeuwse vrijstellingslijst voor ruimtelijke ingrepen. Buiten de genoemde beschermingsregimes blijft de zorgplicht van toepassing. De zorgplicht stelt dat een ieder voldoende zorg in acht dient te nemen voor de in het wild levende planten en dieren in Nederland. Tijdens de werkzaamheden dient onnodige verstoring of het doden van soorten waar mogelijk voorkomen te worden. Ecologisch Werkprotocol augustus 2017

17 pagina 4 van 5 Tijdens werkzaamheden in het veld dient rekening gehouden te worden met het broedseizoen van vogels. Daarnaast zijn verblijfplaatsen van vogels die hun verblijfplaats het hele jaar door gebruiken jaarrond beschermd. Slechts een beperkt aantal soorten bewoont het nest permanent of keert elk jaar terug naar hetzelfde nest. Voor de soorten is een onderscheid in categorieën opgesteld: Jaarrond beschermde nesten 1. Nesten, die tijdens het broedseizoen als nest worden gebruikt en in het resterende jaar als vaste rust- en verblijfplaats (bijvoorbeeld steenuil). 2. Nesten van koloniebroeders die elk jaar op hetzelfde nest broeden. De voorwaarden voor een dergelijk geschikt nest zijn doorgaans specifiek en limitatief (bijvoorbeeld roek, gierzwaluw en huismus). 3. Nesten van vogels (geen koloniebroeders) die elk jaar honkvast zijn en op dezelfde plaats broeden. Dergelijk nest is eveneens zeer specifiek en limitatief (bijvoorbeeld ooievaar, kerkuil en slechtvalk). 4. Vogels ieder jaar hetzelfde nest gebruiken en niet tot nauwelijks in staat zijn, eigenhandig een nest te bouwen (bijvoorbeeld boomvalk, buizerd en ransuil). Nesten die het hele jaar niet jaarrond zijn beschermd 5. Nesten van vogels die vaak ieder jaar terugkeren, echter wel in staat zijn om elders een nest te kunnen bouwen (indien dat noodzakelijk is). Voormalige Flora- en Faunawet Voor de huidige locatie dient rekening te worden gehouden met de Gedragscode van de Flora- en faunawet van Rijkswaterstaat. In verband met een nog niet geactualiseerd document is de gedragscode Flora- en faunawet (november 2010) geldend. Dit betekent dat de soorten beschermd onder de voormalige Flora- en faunawet (tabellen I tot en met III) en geen beschermingsstatus hebben onder de Wet Natuurbescherming, beschermd blijven totdat de nieuwe gedragscode van kracht is. Voor flora- en faunasoorten van tabel 1 geldt een vrijstelling van de ontheffingsplicht, indien de werkzaamheden in het belang van bestendig gebruik en ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden. Voor de overige tabelsoorten dient een ontheffing aanwezig te zijn. Echter, het is mogelijk om door middel van een goedgekeurde Gedragscode vrijstelling van de verbodsbepalingen uit artikel 8 tot en met 12 van de Flora- en faunawet te krijgen bij werkzaamheden in het kader van: bestendig beheer en onderhoud, en kleinschalige ruimtelijke inrichting en ontwikkeling (hiertoe behoren huidig geplande werkzaamheden). 1.3 Werkzaamheden De onderstaande werkzaamheden worden op de locaties uitgevoerd: Wulpenburgseweg 6 te Veer werkzaamheden: - slopen steiger; - bouwen steiger; - bouwen materiaalopslag. De werkzaamheden vinden in het najaar (vanaf week 42) plaats. Voor een overzicht van de mogelijk aanwezige soorten wordt verwezen het Projectkwaliteitsplan van BK ingenieurs (augustus 2017). Ecologisch Werkprotocol augustus 2017

18 pagina 5 van 5 2 Werkprotocollen In verband met de mogelijk aanwezige beschermde soorten is het noodzakelijk voorzorgsmaatregelen te treffen. 2.1 Werkprotocol: algemeen De werkzaamheden als geheel dienen een zo beperkt mogelijk negatief effect te hebben op aanwezige beschermde flora- en faunasoorten. Dit ecologisch werkprotocol dient op de locatie aanwezig te zijn en onder alle betrokken werknemers bekend te zijn. Werkzaamheden dienen conform dit protocol te worden uitgevoerd. Het uitvoerend personeel is naar vermogen alert op de aanwezigheid van niet aangeduide zwaarder beschermde plant- en diersoorten. Voorafgaand aan de werkzaamheden dienen de uitvoerenden het gebied te controleren op mogelijk aanwezige soorten. Deze soorten dienen te worden genoteerd in bijbehorende registratieformulieren (zie bijlage 1). Nesten en holen van vogels worden gespaard door deze te mijden. Kunstverlichting mag alleen worden toegepast indien in het kader van veiligheid noodzakelijk is. De verlichting wordt zo geplaatst en afgeschermd dat alleen het werkgebied wordt verlicht. Opslag van machines, aggregaten, generatoren, voer- en werktuigen en voorraden van oliën, vetten en andere voorraden dienen milieuhygiënisch uitgevoerd te worden. Er dient te worden voorkomen dat schadelijke vloeistoffen ten gevolge van lekkages kunnen weglekken in het water/waterbodem. In onvoorziene situaties dient direct overleg plaats te vinden met een toezichthouder/hoofduitvoerder en contact opgenomen te worden met de ecoloog. 2.2 Werkprotocol: land- en/of werkzaamheden vanaf het water Wanneer de werkzaamheden binnen het broedseizoen plaatsvinden dient vooraf een broedvogelinventarisatie te worden uitgevoerd. Indien dit niet gebeurt, wordt tijdens de werkzaamheden geadviseerd alert te zijn en eventueel het werkgebied af te zoeken naar eventuele aanwezige nestelende vogels. Bij het aantreffen van een broedgeval/-nest dient een afstand van minimaal 25 m (bij voorkeur 50 m) van het nest te worden gehanteerd, om vrij te houden van werkzaamheden. 2.3 Werkprotocol: werkzaamheden vanaf het land Bij het aantreffen van standplaatsen van beschermde vaatplanten dient vernieling/schade te worden voorkomen. De standplaatsen dienen vermeden te worden. De aangetroffen beschermde soorten dienen in het veld te worden voorzien van een markering. 2.4 Werkprotocol: werkzaamheden vanaf het water De werkzaamheden vanaf het water dienen zorgvuldig te worden uitgevoerd. Voorafgaand aan de werkzaamheden dient de mogelijkheid te worden geboden om sublitorale fauna te kunnen laten vluchten (door middel van kraanbak of ander groot materiaal kort roeren in het water). Insluiting van de genoemde soortgroep dient voorkomen te worden (door bijvoorbeeld van gesloten naar open zijde te werken). 2.5 Werkprotocol: toepassen werkverlichting Bij toepassing van werkverlichting dient uitstraling naar omliggend gebied voorkomen te worden. Het licht dient enkel geprojecteerd te zijn op het werkgebied. Dit voorkomt verstoring op eventuele aanwezige foeragerende vogels en/of vleermuizen. Ecologisch Werkprotocol augustus 2017

19 Bijlage 1 Registratieformulier flora en fauna

20 Registratieformulier Flora en Fauna Werkpakket Locatie (bijvoorbeeld straatnaam) Deelgebied / Anders namelijk, Broedende en territoriale vogels Categorie vogels* Waar Overige vogels Waar *: nest is gehele jaar beschermd. Categorie 3: elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden. Categorie 2: als koloniebroeder op dezelfde plaats aan het broeden. Vissen Soorten Waar Zoogdieren Soorten Waar Flora Soorten Waar Overige soorten en bijzonderheden Niets aangetroffen Naam Datum Hantekening Indien er soorten / sporen zijn waargenomen, deze graag vermelden onder vermelding van de locatie. Bij vragen, opmerkingen of bijzonderheden graag contact opnemen met de heer W. Lemstra