CONFRONTATIE MET DE WERKELIJKHEID

Transcriptie

1 VERGETEN LEIDT TOT BALLINGSCHAP, GEDENKEN IS HET GEHEIM VAN VERLOSSING (Baäl Sjem Tov) JOM HA-SJOA DAG DER VERNIETIGING gedenkdag voor de slachtoffers van de Sjoa, vastgesteld op de 27 e Nisan, de dag van de vernietiging van het getto van Warschau. CONFRONTATIE MET DE WERKELIJKHEID ZONDAG 30 april uur GROTE OF ST. LAURENSKERK ROTTERDAM

2 Gedenkdienst georganiseerd door het Rotterdamse Jom ha Sjoa Beraad, bestaande uit een aantal kerken uit de gemeente Rotterdam en afgevaardigden van de Rotterdamse Joodse gemeenschap. Voorgangers en medewerkenden: Ouderling van dienst: Overdenking: Gedachtenis: Solistische bijdragen: Organist: Pianist: Strijkers: Cor van den Hoek Ds Gerard Geitenbeek Kees Bakker, SChLJ Hannah Verhulst Geerten Liefting Sefanja Severin Ruzana Tsymbalova, viool Diana Byarzati, viool Freek van Diest, altviool Met medewerking van het Ivrietkoor Al Naharot uit Dordrecht, onder leiding van Doron Peper.

3 Gedenken om te leven, een verantwoording. Op 12 april 1951 besloot het Israëlische parlement, de Knesset, om jaarlijks op 27 Nissan de zes miljoen slachtoffers te gedenken, die Wereldoorlog II onder de Joden gemaakt had. 27 Nissan is in de joodse jaartelling de datum waarop in 1943 het getto van Warschau werd uitgeroeid. De gedenkdag kreeg de naam Jom ha Sjoa, dag van de vernietiging. Het gedenken van de Sjoa door Christenen heeft een kortere geschiedenis. In Nederland was het tenslotte Rabbijn Awraham Soetendorp die in 1983 daarvoor een voor Christenen overtuigend motief aanreikte: Niet het gevoel van schuld moet versterkt worden, maar het bewustzijn van verantwoordelijkheid. Vanavond staat onze herdenkingsdienst in het teken van een confrontatie met deze werkelijkheid. Wij willen in de eerste plaats onze solidariteit tonen met onze joodse medeburgers van toen en nu. Tegelijkertijd zoeken wij als internationale gemeenschap verbondenheid met democratische principes. Op deze wijze moet ons gedenken een positief doel hebben: de toekomst bewaren voor het onheil, dat behalve Joden ook anderen kan treffen als wij uit zelfbehoud nalaten alle vorm van discriminerend gedrag te bestrijden. Onder verantwoordelijkheid van een aantal Rotterdamse kerken gedenken wij dit jaar voor de 34 e maal de dag der vernietiging. Evenals in vorige jaren hebben leden van de Joodse gemeenschap in Rotterdam intensief meegewerkt aan de voorbereiding van deze dienst. Zij zijn onze gasten naar wie wij, Christenen, willen luisteren. De opbouw van de dienst brengt dat duidelijk naar voren.

4 ORDE VAN DIENST WELKOM Gemeente gaat staan na binnenkomst voorgangers BEMOEDIGING: Liturg: Onze hulp is in de naam van de Eeuwige Gemeente: DIE HEMEL EN AARDE GEMAAKT HEEFT. GEMEENTEZANG: Psalm 107: 1 en 4

5 Laat ons nu voor de Here zijn goedertierenheid toezingen en vereren de God die ons bevrijdt. Want wie zijn hulp verlangt, Hem aanroept in gebeden, verlost Hij uit de angst en leidt Hij tot de vrede. Gemeente gaat zitten KOOR: KINAH Treurzang, ter herinnering aan de talloze slachtoffers die van omkwamen. God, zie neer vanuit de hemel. Verdriet is onze huizen binnengedrongen. Wie zal ons helpen? Zoals het duister van de nacht plaatsmaakt voor het ochtendlicht en de bladeren die in de herfst van de bomen vallen er in de lente weer aankomen, zo zal de dag van vrijheid komen en zullen wij het licht weer tegemoet zien. LEZING: 2 Samuel 12: 1-7a 1 De ENE zendt Natan tot David; hij komt bij hem binnen en zegt tot hem: twee mannen waren er in éénzelfde stad, één rijk en één arm; de rijke had wolvee en rundvee, in grote overvloed; 3 de arme niets van dat alles, behalve een ooilam, ééntje, een kleintje, dat hij had gekocht en in leven gehouden; het werd groot met hem en met zijn zonen tezamen, van zijn brok at het, uit zijn beker dronk het en op zijn schoot sliep het en het was hem als een dochter; 4 toen er een wandelaar aankwam bij de man die rijk was, vond die het te erg om iets te nemen van zijn wolvee of rundvee om klaar te maken voor de reiziger die tot hem was gekomen; dus nam hij het lam van de man die arm was en maakte dat klaar voor de man die tot hem was gekomen! 5 Hevig ontbrandt Davids toorn tegen die man,- en hij zegt tot Natan: bij het leven van de ENE!- ja, een kind des doods is de man die dat heeft

6 gedaan!, 6 en het ooilam moet hij viervoudig vergoeden,- daarom dat hij dit woord heeft gedaan en om reden dat hij het niet erg heeft gevonden! 7 Dan zegt Natan tot David: gij zijt die man!- KOOR: Mi ha Ish (Psalm 34: 13-15) Wie is de mens, die graag wil leven? Als je zo iemand wilt worden, behoed dan je tong voor kwaadspreken. Houd je ver van het slechte, doe alleen het goede. Zoek de vrede en jaag hem na. OVERDENKING KOOR: STILTE Shirim Ad Kan (Tekst: NathanYonathan / Muziek: Nachum Heiman / vertaling: Doron Peper) Een laatste lied, een laatste melodie De tijd verstrijkt zolang de zon nog schijnt De vreugde en t verdriet We kunnen treuren, dansen, zingen met een traan De aarde geeft, de aarde neemt De mens die lacht, de mens die weent De kringloop van t bestaan Een laatste lied, een laatste melodie In een minuut schiet je bestaan voorbij Een tel van vreugd' en pijn De korrels zand druppelen langzaam tot de lijn De tijd staat stil voor dit moment De tijd staat stil voor dit moment Een bitter-zoet refrein Een laatste lied, een laatste melodie De lucht wordt ijl hier op de top van de berg Nog altijd jij en ik We weten samen hoe het is en hoe het was We stoeiden samen in de tuin We zaten samen op t terras We lagen saam' in t gras

7 Een laatste lied, een laatste melodie De mensenstemmen, sterren van de tijd De vreugde en t verdriet De zon, de zee, de lucht, het bitter en het zoet Een lied tot hier van al wat is Een lied tot hier van al wat was Een lied als laatste groet Gemeente gaat staan GEDACHTENIS: Opdat wij niet vergeten Gemeente gaat zitten GEMEENTEZANG Lied 730: Heer, herinner U de namen Heer, herinner U hun luisterend wakker liggen in de nacht en hun roepen in het duister, de armzaligheid van hun kracht, en wil zeer aandachtig lezen elke frons in hun gezicht de verscheurdheid van hun wezen, geef hen, Heer, het eeuwig licht.

8 De gemeente gaat staan HERDENKINGSGEBED EL MALE RACHAMIEM God, Hoogverhevene, vol van liefde, geef rust en harmonie door Uw beschermende aanwezigheid aan de zielen van allen met wie wij verbonden waren, de mannen, de vrouwen en de kinderen die in tijden van oorlog werden gedood, temidden van de zielen van de heiligen en zuiveren die als lichten in de duisternis stralen. Bron van liefde, berg hen onder de beschutting van Uw vleugels. Neem hun zielen op in de bundel van het eeuwige leven, mogen zij rust en harmonie vinden in de tuin van Eden. De Altijdaanwezige is hun erfdeel, moge de herinnering aan hen in onze harten gegrift blijven van generatie op generatie. Laten wij daarop zeggen: AMEN. De gemeente gaat zitten KOOR: Eli, Eli (Dichteres: Chana Senesh, Hongaars-Joodse verzetsstrijdster, tijdens de oorlog geëxecuteerd) Heer o Heer Moge deze dingen nooit eindigen Het zand en de zee Het ruisen van het water, Het licht van de hemel Het gebed van de mens.

9 De gemeente gaat staan - KADDISJ GEBED De inhoud van het Kaddisj-gebed is het belijden en onvoorwaardelijk aanvaarden van Gods wereldleiding, waaraan verbonden wordt een woord van troost met Messiaanse gedachte. Deze belijdenis wordt ook uitgesproken wanneer de vraag waarom wordt gesteld bij het voorgoed heengaan van onze dierbaren. (Verheven en geheiligd worde Zijn grote Naam in de wereld die Hij schiep naar Zijn wil. Moge Hij zijn koninkrijk vestigen in uw dagen en tijdens uw leven en nog in deze generatie van Jisraël, spoedig en in de nabije toekomst. Zegt daarop : AMEN Moge Zijn grote Naam ten eeuwigen dage worden geprezen. Geprezen, geloofd en verheerlijkt, hoog verheven, geroemd, bezongen en aanbeden zij de Naam van de Heilige. Hij zij geprezen boven alle lofprijzingen, liederen en gezangen, en boven alle troost die in deze wereld kan worden uitgesproken. Zegt daarop: AMEN. Moge er volledige vrede komen vanuit de hemel en leven voor ons en voor heel Jisraël. Zegt daarop: AMEN. Hij die vrede maakt in Zijn sferen, moge Hij vrede maken voor ons, voor heel Jisraël en voor de hele mensheid. Zegt daarop: AMEN. Gemeente gaat zitten

10 Solo: Unter dayne vayse Shtern Onder uw blanke sterren Vertaling: Willy Brill A-min ¾ maat Onder uw blanke sterren strek naar mij uit uw blanke hand. Al mijn woorden zijn als tranen zij willen rusten in uw hand. Zie, doffer wordt hun glinstering in mijn blik, een duistere kelder. En nergens is een schuilplaats Om ze aan u terug te schenken. En ik wil, mijn trouwe God, u toevertrouwen al mijn gaven. Want in mij maant een vuur en in het vuur - mijn dagen. Maar in kelders en in holen huilt de moorddadige rust. Ik ren naar boven, over daken, en zoek: waar bent u, waar? Vreemde gangen, pleinen jagen mij op met gebrul. Hang ik als een gesprongen snaar zing ik dit lied voor u: Onder uw blanke sterren strek naar mij uit uw blanke hand. Al mijn woorden zijn als tranen zij willen rusten in uw hand. - ONZE VADER AWINOE SJE-BA-SJAMAIM LAAT UW NAAM GEHEILIGD WORDEN, LAAT UW KONINKRIJK KOMEN, EN UW WIL GEDAAN WORDEN OP AARDE ZOALS IN DE HEMEL. GEEF ONS VANDAAG HET BROOD DAT WIJ NODIG HEBBEN. VERGEEF ONS ONZE SCHULDEN, ZOALS OOK WIJ HEBBEN VERGEVEN WIE ONS IETS SCHULDIG WAS. EN BRENG ONS NIET IN BEPROEVING, MAAR RED ONS UIT DE GREEP VAN HET KWAAD. WANT VAN U IS HET KONINKRIJK EN DE KRACHT EN DE HEERLIJKHEID, IN EEUWIGHEID AMEN. ZEGEN (gezongen) KOOR: Koralim (Mi Ja aleh) Psalm 24: 3-6

11 ה ר- ה ב ד שׁוֹ. ק מ קוֹם בּ פּ י כ שּׁ ל מ ר מ ה. ל ר כ ה, מ א ת ה, ב ו א מי-י ה ל ע נ קי י שּׂא ם, וּמ י-י קוּם, וּב ר-ל ב ב א שׁ ר א-נ שׂא וּצ ד ק ה, מ א ה י ו א י שׁעוֹ. נ ע בּ שׁ י, נ שׁ פ Mi ja aleh behar Adonai, oemi jakoem bimkom kodsho Neki kapayim oevar levav, asher lo nasa lashav nafsho Jis a vracha oets daka Me et Elohee jis o Nederlandse (Staten)vertaling Wie zal klimmen op den berg des HEEREN, en wie zal staan in de plaats Zijner heiligheid? Die rein van handen, en zuiver van hart is, die zijn ziel niet opheft tot ijdelheid, en die niet bedriegelijk zweert; Die zal den zegen ontvangen van den HEERE, en gerechtigheid van den God zijns heils. ORGELSPEL Ose sjalom bimromav Osee sjalom bimromav, hoe ja-asè sjalom aleenoe, We-al kol Jisra el, we-omroe ameen. Die vrede sticht in zijn hoge sferen, Hij moge ook vrede brengen voor ons en voor heel Israël. Zegt nu AMEN. De opbrengst van de collecte bij de uitgang is, na aftrek van de onkosten, bestemd voor het Joods Kindermonument en het aanverwante schoolproject.

12 Jom ha-sjoa herdenking Laurenskerk Rotterdam, 30 april 2017